{
"word": "гӏатӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"гӏатӏ",
"гӏатӏаца",
"гӏатӏал"
],
"senses": [
{
"text": "мука",
"comment": "з кукурузы, ячменю, бабовых і таму подобнае, акрамя пшаніцы",
"examples": [
{
"av": "гьалил гӏатӏ",
"be": "бабовая мука"
},
{
"av": "пурчӏинадул гӏатӏ",
"be": "ячменная мука"
},
{
"av": "цӏоросоролъил гӏатӏ",
"be": "кукурузная мука"
},
{
"av": "гӏатӏ буцизе",
"be": "месіць цеста з мукі",
"comment": "кукурузнай і г. д."
},
{
"av": "гӏатӏ ххине",
"be": "малоць на муку",
"comment": "кукурузу, ячмень і т. п."
},
{
"av": "гӏатӏ цӏалкӏизе",
"be": "прасейваць муку"
},
{
"av": "гӏатӏал къандалъо",
"be": "мяшок мукі"
},
{
"av": "гӏатӏал мучари",
"be": "ляпёшка з кукурузнай ці ячменнай мукі"
},
{
"av": "гӏатӏал рущи гьечӏо цоргъониб",
"be": "у куфра няма ні шпоткі мукі"
},
{
"av": "гӏатӏал хинкӏал гьаризе (разе)",
"be": "гатаваць галушкі з кукурузнай або ячменевай мукі"
},
{
"av": "гӏатӏалъ хӏавагӏеч лъезе",
"be": "укласці айву ў муку",
"comment": "аварцы кладуць айву ў муку для араматызацыі і абароны ад мучных чарвякоў"
},
{
"av": "гӏатӏ хвараб карщ",
"be": "дарэмна на кашу муку зрасходавалі",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "гульня не варта свечак"
},
{
"av": "гьардухъанасул гӏатӏ гӏадинаб",
"be": "рознападобны",
"comment": "літ. як мука жабрака; у даўніну ў суму жабрака ў кожнай сям'і сыпалі кубак мукі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏатӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"гӏатӏ",
"гӏатӏалъ",
"гӏатӏалъул",
"гӏатӏил",
"гӏатӏал"
],
"senses": [
{
"text": "струна",
"examples": [
{
"av": "чагрил гӏатӏ",
"be": "струна чонгура"
}
]
},
{
"text": "цеціва",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏги бутӏги гӏадин",
"be": "як лук і цеціва",
"labels": [
"паэтычнае слова",
"выраз"
],
"comment": "дружна, у блізкіх адносінах"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏатӏакъаб",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏакъаб"
],
"gender_forms": [
"гӏатӏакъаб",
"гӏатӏакъав",
"гӏатӏакъай"
],
"senses": [
{
"text": "якому не хапае мукі",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏакъаб заман",
"be": "час, калі адчуваюць недахоп мукі; галодны год"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏал",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏал"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏатӏ",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "мучны"
},
{
"examples": [
{
"av": "гӏатӏал тӏамах",
"be": "ірга",
"labels": [
"батаніка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏатӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гӏатӏго",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏатӏго"
],
"senses": [
{
"text": "сыра, у сырым выглядзе",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гьаб гьан гӏатӏго буго",
"be": "гэта мяса сырое"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏгояб",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏатӏгояб"
],
"gender_forms": [
"гӏатӏгояб",
"гӏатӏгояв",
"гӏатӏгояй"
],
"senses": [
{
"text": "сыры",
"comment": "не вараны, не смажаны, не вялены",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏгояб гьан",
"be": "сырое мяса"
},
{
"av": "гӏатӏгояб гьоло",
"be": "сырыя бабы"
},
{
"av": "гӏатӏгояб картошка",
"be": "сырая бульба"
}
]
},
{
"text": "свежы",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏгояб пихъ",
"be": "свежая садавіна"
}
]
},
{
"text": "невычышчаны, невырабаваны",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏгояб тӏомол чӏалал рахъизе",
"be": "выразаць рамяні з нявыдзелкавай скуры"
}
]
},
{
"text": "сыры, мокры",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏгояб цӏулада цӏа рекӏунаро",
"be": "з сырых дроў вогнішча не развядзеш",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏид",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏид",
"гӏатӏидго"
],
"senses": [
{
"text": "шырока, свабодна; прасторна, прывольна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏатӏид гьабизе",
"be": "пашыраць, пашырыць; (с)рабіць шырокім або шырэй; (с)рабіць прасторным"
},
{
"av": "нух гӏатӏид гьабизе",
"be": "пашырыць дарогу"
},
{
"av": "гӏатӏидго гьоркьоб лъезе",
"be": "шырока абмяркоўваць"
},
{
"av": "тӏажу дуе гӏатӏидго буго",
"be": "штаны табе шыракаватыя"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏидаб",
"stress": 6,
"stem": "гӏатӏида",
"forms": [
"гӏатӏидаб"
],
"gender_forms": [
"гӏатӏидаб",
"гӏатӏидав",
"гӏатӏидай"
],
"senses": [
{
"text": "шырокі, вольны, прасторны; абшырны",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб гурде",
"be": "шырокая, свабодная кашуля або свабодная, шырокая сукенка"
},
{
"av": "гӏатӏидаб дуниял",
"be": "прасторны свет"
},
{
"av": "гӏатӏидаб къватӏ",
"be": "шырокая вуліца"
},
{
"av": "гӏатӏидаб рукъ",
"be": "прасторны пакой"
},
{
"av": "гӏатӏидаб тӏажу",
"be": "шырокія штаны"
},
{
"av": "гӏатӏидал мучӏдул",
"be": "прасторныя пашы"
},
{
"av": "гӏатӏидал хурзал",
"be": "абшырныя палі"
}
]
},
{
"text": "прывольны",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб яшав",
"be": "прывольнае жыццё"
},
{
"av": "ракӏ гӏатӏидав",
"be": "добрасярдэчны"
},
{
"av": "ракӏ гӏатӏидав чи вуго дов",
"be": "ён чалавек добрасердэчны"
},
{
"av": "гӏатӏидаб ракӏалъул гӏадан йиго ГӀунайзат",
"be": "Унайзат — жанчына шырокай натуры"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏилъи",
"stress": 6,
"stem": "гӏатӏилъ",
"forms": [
"гӏатӏилъи",
"гӏатӏилъиялъ",
"гӏатӏилъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏатӏилъизе"
},
{
"text": "шырыня",
"examples": [
{
"av": "нухлул гӏатӏилъи",
"be": "шырыня дарогі"
}
]
},
{
"text": "шырыня, прастор, прыволле; шырокае месца",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏилъуде раккана ниж",
"be": "мы ўступілі на шырокую раўніну"
}
]
},
{
"text": "прыволле, свабода, радаснае жыццё",
"examples": [
{
"av": "къварилъиялда хадуб гӏатӏилъи камуларо",
"be": "пасля горычаў нямінучыя радасці",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏатӏилъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏилъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏатӏилъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏатӏилъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏатӏилъизаб",
"forms": [
"гӏатӏилъизабизе",
"гӏатӏилъизабула",
"гӏатӏилъизабила",
"гӏатӏилъизабуна",
"гӏатӏилъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "пашыраць, пашырыць што-небудзь; рабіць шырокім або шырэй",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "горду гӏатӏилъизабизе",
"be": "пашырыць акно"
},
{
"av": "каратӏ гӏатӏилъизабизе",
"be": "пашырыць адтуліну"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏатӏилъизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏатӏилъ",
"forms": [
"гӏатӏилъизе",
"гӏатӏилъула",
"гӏатӏилъила",
"гӏатӏилъана",
"гӏатӏилъе"
],
"senses": [
{
"text": "пашырыцца, пашырацца; стаць шырокім або шырэй; рабіцца шырокім, прасторным; стаць прасторным; павялічвацца, раздавацца",
"comment": "у бакі",
"examples": [
{
"av": "азбар гӏатӏилъана",
"be": "двор стаў шырэй"
},
{
"av": "рукъ гӏатӏилъана",
"be": "у пакоі стала прасторна"
},
{
"av": "дуниял гӏатӏилъана",
"be": "стала вольна, прывольна",
"comment": "літ. свет пашырыўся"
},
{
"av": "керен-ракӏ гӏатӏилъана",
"be": "на душы стала весела"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏатӏиракь",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏиракь",
"гӏатӏиракьалъ",
"гӏатӏиракьалъул"
],
"senses": [
{
"text": "пласкасць, раўніна; прастор",
"examples": [
{
"av": "дир гӏагарлъи гӏатӏиракьалда буго",
"be": "мая родня жыве на раўніне"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏатӏи-шатӏид",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏи-шатӏид",
"гӏатӏи-шатӏидго"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "гӏатӏид",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏи-шатӏидаб",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏатӏи-шатӏидаб"
],
"see_also": [
{
"target": "гӏатӏидаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏатӏлас",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏатӏлас",
"гӏатӏласалъ",
"гӏатӏласалъул"
],
"senses": [
{
"text": "атлас",
"comment": "гатунак шаўковай тканіны",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏласалъул гурде",
"be": "кашуля з атласу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏатӏ-тӏех",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏатӏ-тӏех",
"гӏатӏ-тӏехалъ",
"гӏатӏ-тӏехалъул"
],
"senses": [
{
"text": "мучныя вырабы, прыпасы; прадукты харчавання; змолатае збожжа",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"comment": "літ. мука і талакно",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏ-тӏех лъугӏулеб буго",
"be": "мучныя прыпасы на зыходзе"
},
{
"av": "гӏухьбузе гӏатӏ-тӏех битӏана",
"be": "чабанам адправілі прадукты харчавання",
"comment": "муку і т. п."
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}