{
"word": "гӏакъикъ",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъикъ",
"гӏакъикъалъ",
"гӏакъикъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "сердалік",
"labels": [
"мінералогія"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъил",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъил",
"гӏакъилас",
"гӏакъилалъ",
"гӏакъиласул",
"гӏакъилалъул",
"гӏакъилзаби",
"гӏакъилица",
"гӏакъилил"
],
"senses": [
{
"text": "мудрац і мудрая жанчына",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилзабаз малъухъе хьваде",
"be": "вядзі сябе, як вучаць мудрацы"
}
]
},
{
"text": "Акіл",
"precomment": "вялікая літара 'ГӀ'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"гӏакъилица",
"гӏакъилил"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъилаб",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъила",
"forms": [
"гӏакъилаб"
],
"gender_forms": [
"гӏакъилаб",
"гӏакъилав",
"гӏакъилай"
],
"senses": [
{
"text": "мудры, разумны; разважлівы; талковы",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилаб калам",
"be": "мудрая гаворка"
},
{
"av": "гӏакъилаб рагӏи",
"be": "разумнае слова, мудрае слова"
},
{
"av": "гӏакъилав чи",
"be": "мудры чалавек, мудрац"
},
{
"av": "гӏакъилай гӏадан",
"be": "мудрая жанчына"
},
{
"av": "гӏакъилал гӏадамал",
"be": "мудрыя людзі"
},
{
"av": "гӏакъилал умумул",
"be": "разумныя продкі"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏакъилго",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъилго"
],
"senses": [
{
"text": "мудра, разумна, благаразумна, разважліва; з розумам",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏакъиллъи",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъиллъи",
"гӏакъиллъиялъ",
"гӏакъиллъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏакъиллъизе"
},
{
"text": "мудрасць; разважлівасць, благаразумнасць, разумнасць, здаровы сэнс",
"examples": [
{
"av": "аварагасул гӏакъиллъи",
"be": "мудрасць прарока"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏакъиллъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъиллъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏакъиллъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏакъиллъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъиллъизаб",
"forms": [
"гӏакъиллъизабизе",
"гӏакъиллъизабула",
"гӏакъиллъизабила",
"гӏакъиллъизабуна",
"гӏакъиллъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "зрабіць разумным, мудрым, разважлівым",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏелмуялъ чи гӏакъиллъизавула",
"be": "навука робіць чалавека мудрэйшым"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏакъиллъизе",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъиллъ",
"forms": [
"гӏакъиллъизе",
"гӏакъиллъула",
"гӏакъиллъила",
"гӏакъиллъана",
"гӏакъиллъе"
],
"senses": [
{
"text": "паўмнець; станавіцца, стаць разумным, мудрым, разважлівым",
"examples": [
{
"av": "гӏакъилзабазда гьоркьов дунги дагьавниги гӏакъиллъилев ватила",
"be": "сярод мудрацоў, спадзяюся, і я хоць крыху мудрэйшым стану"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏакълу",
"stress": 3,
"stem": "гӏакъл",
"forms": [
"гӏакълу",
"гӏакълуялъ",
"гӏакълуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "розум, інтэлект",
"examples": [
{
"av": "гӏакълу бугев чи",
"be": "чалавек з розумам, разумны чалавек; чалавек з галавой",
"labels": [
"прастамоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб",
"be": "неразумны, дурны"
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб бетӏер",
"be": "дурная галава"
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏеб бетӏералдаса бетӏергӏанасеб хъабахъ лъикӏ",
"be": "чым дурная галава, лепш гарбуз з галаву",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "гӏакълу гьечӏолъи",
"be": "недахоп розуму, глупства, дурасць; неразумнасць"
},
{
"av": "дирго гӏакълу гьечӏолъиялъ ккана гьеб",
"be": "гэта здарылася з маёй глупствам"
},
{
"av": "гӏакълу дагьлъи",
"be": "слабавулле; прыдуркаватасць"
},
{
"av": "гӏакълу бачӏине",
"be": "паумнець"
},
{
"av": "гӏакълу биххизабизе",
"be": "зводзіць з розуму"
},
{
"av": "гӏакълу биххун ине",
"be": "страціць розум"
},
{
"av": "гӏакълу босизе",
"be": "страціць розум"
},
{
"av": "гӏакълу гӏечӏо",
"be": "не хапіла розуму"
},
{
"av": "гӏакълу малъизе",
"be": "вучыць розуму-разуму"
},
{
"av": "гӏакълу мукъсанлъизе",
"be": "бяднець розумам"
},
{
"av": "гӏакълу хисизе",
"be": "перадумаць"
},
{
"av": "гӏакълу щвезе",
"be": "узяцца за розум, паразумнець; розумам набрацца"
},
{
"av": "гӏакълу гӏарцухъ бичун босизе щоларо",
"be": "розуму за грошы не купіш",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏакълу хадуб гӏунтӏулеб гьечӏо",
"be": "розумам не спасцігнуць"
},
{
"av": "гӏакълуялъул бетӏер",
"be": "вялікі разумнік, розуму палаты"
},
{
"av": "гӏакълуялъул бетӏергьаби",
"be": "якія валодаюць розумам; разумныя людзі",
"labels": [
"кніжнае"
]
},
{
"av": "гӏакълуялде щвезе",
"be": "узяцца за розум, ачуняць"
},
{
"av": "гӏакълуялъулъ камилав",
"be": "з дасканалым розумам"
}
]
},
{
"text": "разум, свядомасць",
"examples": [
{
"av": "гӏакълуялде вачӏинавизе",
"be": "прыводзіць у прытомнасць"
},
{
"av": "гӏакълуялде вачӏине",
"be": "прыйсці да прытомнасці, у пачуццё; ачнуцца"
},
{
"av": "гӏакълуялдаса инавизе",
"be": "даводзіць, давесці да страты прытомнасці, да непрытомнасці; пазбаўляць прытомнасці"
},
{
"av": "кьабураб жоялъ гӏакълялдаса инавизе",
"be": "збіць з ног; пазбавіць прытомнасці ўдарам",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "гӏакълуялдаса ине",
"be": "падаць, упасці ў обмарак, страціць прытомнасць, страціць памяць, свядомасць; упадаць у беспамятства"
}
]
},
{
"text": "меркаванне, перакананне; разважанне",
"examples": [
{
"av": "битӏараб гӏакълу буго гьеб",
"be": "гэта правільнае разважанне"
},
{
"av": "гьеб буго досул гӏакълу",
"be": "гэта яго меркаванне"
},
{
"av": "жив-живас жинди-жиндир гӏакълу бицана",
"be": "кожны выказаў сваё меркаванне"
},
{
"av": "чияр гӏакълуялда хадув ана дов",
"be": "ён паддаўся чужому перакананню"
}
]
},
{
"text": "савет",
"examples": [
{
"av": "гӏакълу босизе",
"be": "слухацца парады"
},
{
"av": "гӏакълу дандбазе",
"be": "раіцца; раіцца, трымаць савет"
},
{
"av": "гӏакълу кьезе",
"be": "параіць, даць параду, вучыць розуму-разуму, настаўляць"
},
{
"av": "гӏакълу бикьакълъизе",
"be": "стаць псіхічна хворым; быць у псіхічным расладзе"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълугьечӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълугьечӏ",
"гӏакълугьечӏица",
"гӏакълугьечӏил"
],
"senses": [
{
"text": "вар'ят, глупец, дурань, дуралей; які не мае розуму; неразумны чалавек",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гьадав гӏакълугьечӏгун цадахъ вукӏунге",
"be": "не вадзіся з гэтым дурнем"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълучи",
"stress": 3,
"stem": "гӏакълуч",
"forms": [
"гӏакълучи",
"гӏакълучияс",
"гӏакълучиясул",
"гӏакълучагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "саветнік, дарадца",
"examples": [
{
"av": "ханасул гӏакълучи",
"be": "саветнік хана"
},
{
"av": "гӏакълучагӏи гӏемер руго, кумекчагӏи дагь руго",
"be": "дарадцаў шмат, а памочнікаў мала",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълучилъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълучилъи",
"гӏакълучилъиялъ",
"гӏакълучилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "пасада саветніка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълучӏужу",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълучӏужу",
"гӏакълучӏужуялъ",
"гӏакълучӏужуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "саветчыца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълу-лъай",
"stress": 3,
"stem": "гӏакълу-лъа",
"forms": [
"гӏакълу-лъай",
"гӏакълу-лъаялъ",
"гӏакълу-лъаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "інтэлект; свядомасць, розум, рассудак",
"comment": "літ. розум і веды",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "гӏакълу-лъай бугел чагӏи",
"be": "разумныя людзі"
},
{
"av": "гӏакълу-лъай щвезе",
"be": "пасталець, набірацца розуму, увайсці ў розум; атрымаць розум і веды"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакълу-насихӏат",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏакълу-насихӏат",
"гӏакълу-насихӏаталъ",
"гӏакълу-насихӏаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "парада і настаўленне",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъраб",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏакъраб",
"гӏакърабалъ",
"гӏакърабалъул",
"гӏакърабал"
],
"senses": [
{
"text": "фаланга"
},
{
"text": "скарпіён",
"labels": [
"дыялектызм"
]
},
{
"text": "стралка",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"устарэлае слова"
],
"comment": "гадзінніка",
"examples": [
{
"av": "гӏакъраб цебе баче",
"be": "перавядзі стрэлку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъуба",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъуба",
"гӏакъубаялъ",
"гӏакъубаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "мука і мукі; мучэнне, пакута, боль; цяжкасці, складанасці",
"examples": [
{
"av": "гӏакъуба бихьизе",
"be": "пакутаваць, маячыцца"
},
{
"av": "бихьараб гӏакъуба кирилъун хъвайги",
"be": "хай будзе божая ўзнагарода за перажытыя мукі"
},
{
"av": "гӏакъуба гьикъизе (кьезе)",
"be": "мучыць, катаваць"
},
{
"av": "чое гӏакъуба кьоге",
"be": "не мучай каня"
},
{
"av": "гӏакъуба хӏехьезе",
"be": "адчуваць, адчуць пакуты; адчуваць, адчуць цяжкасці"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъубачи",
"stress": 6,
"stem": "гӏакъубач",
"forms": [
"гӏакъубачи",
"гӏакъубачияс",
"гӏакъубачиясул",
"гӏакъубачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "мучыцель, катавальнік",
"labels": [
"рэдка"
],
"examples": [
{
"av": "фашистазул гӏакъубачи",
"be": "фашысцкі катавальнік"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏакъуба-къварилъи",
"stress": 6,
"forms": [
"гӏакъуба-къварилъи",
"гӏакъуба-къварилъиялъ",
"гӏакъуба-къварилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "жыцейскія нягоды; пакуты; скруха",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "талихӏ-рохелалдаса цӏикӏкӏун гӏакъуба-къварилъи бихьана долда",
"be": "жыццёвых нягод яна выпрабавала больш, чым радасці і шчасця"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}