{
"word": "гӏин",
"forms": [
"гӏин",
"гӏиналъ",
"гӏинзул",
"гӏундул"
],
"senses": [
{
"text": "вуха",
"examples": [
{
"av": "гӏин базе (баккизе, рехизе)",
"be": "паслухаць, прыслухоўвацца"
},
{
"av": "хӏанчӏазул кучӏдузухъ гӏин базе",
"be": "слухаць спеў птушак"
},
{
"av": "гӏин ккун бачине",
"be": "цягнуць за вушы"
},
{
"av": "гӏин кьуризе",
"be": "драць за вуха"
},
{
"av": "гӏин кьурун мацӏ къватӏибе рехулеб жо",
"be": "вуха пакруціш — язык высуне",
"labels": [
"загадка"
],
"comment": "'нартил чирахъ' газавая лямпа"
},
{
"av": "гӏин кьурун рехизе",
"be": "пусціць па ветры",
"comment": "напр. прапіць"
},
{
"av": "гӏин чӏвазе (чӏван чӏезе)",
"be": "падставіць вуха, прыслухацца"
},
{
"av": "гӏин-гӏинго багӏарлъана",
"be": "нават вушы пачырванелі"
},
{
"av": "гӏинда нахъа зар базе",
"be": "ударыць кулаком за вухам"
},
{
"av": "гӏинда нахъа хъатги чӏван, гӏенеккун чӏана",
"be": "слухаў, трымаючы далонь пры вуху",
"comment": "каб чуў"
},
{
"av": "гӏинда (гӏинзуниб) тӏала бана",
"be": "у вушах зазвінела"
},
{
"av": "цо гьаракь гӏинда чӏвана",
"be": "пачуўся нейкі голас"
},
{
"av": "гӏинтӏа бакӏав (къарав)",
"be": "тугі на вуха, тугавухі, глухаваты"
},
{
"av": "гӏинтӏа бакӏлъун (къан) вуго дов",
"be": "ён тугі на вуха, ён глухаваты, ён дрэнна чуе"
},
{
"av": "гӏинтӏа тӏагъур базабизе",
"be": "насунуць папаху на вуха",
"comment": "лічылася справай гонару для гарца"
},
{
"av": "гӏинтӏа цӏодорав",
"be": "з вострым слыхам"
},
{
"av": "гӏинтӏе щуризе",
"be": "гаварыць на вуха, шаптаць"
},
{
"av": "гӏиналда рагӏаралдаса бералда бихьараб лъикӏ",
"be": "лепш вачыма бачыць, чым вушамі чуць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гӏинзулъ жо базе",
"be": "даць па вуху"
},
{
"av": "гӏинзукь чӏезе",
"be": "стаяць там, дзе чутна",
"comment": "літ. пад вухам"
},
{
"av": "гӏинзуниб салахӏ цӏалулеб буго",
"be": "у вушах звініць"
},
{
"av": "гӏинзуниб хӏебецӏ букарулеб буго",
"be": "у вуху свербіць ад гною"
},
{
"av": "гӏинзунибе тӏезе",
"be": "прачытаць услых",
"labels": [
"кніжнае"
],
"comment": "напр. Каран; даслоўна ўліць у вуха"
},
{
"av": "цояб гӏинзунибе ани, цогидаб гӏинзуниса къватӏибе бачӏуна",
"be": "у адно вуха ўваходзіць, з другога выходзіць",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "аб тым, хто непаслухмяны"
},
{
"av": "гӏундул гъуцӏизаризе",
"be": "навастрыць вушы, насцярожыцца"
},
{
"av": "гӏундул рорлъизе",
"be": "пракалоць вушы",
"comment": "для завушніц"
},
{
"av": "гӏундул ругеб тӏагъур",
"be": "вушанка"
},
{
"av": "гӏундул гьечӏеб",
"be": "бязухі, без вушоў"
},
{
"av": "гӏин борлъараб капекги кьеларо",
"be": "не дам нават дзіравай капейкі",
"comment": "літ.; у даўніну ювеліры прыпайвалі вушкі да дробных манет, а гарачанкі вешалі іх на грудзі як упрыгажэнні; з дзіркай у вушку"
},
{
"av": "гӏинда нахъе щун буго досул кӏал",
"be": "у яго рот да вушых; у яго ўсмешка ад вуха да вуха",
"comment": "маецца на ўвазе шырокая ўсмешка ад радасці, задавальнення"
},
{
"av": "гӏинтӏе квачӏ бегьизе чӏечӏо",
"be": "ніяк не згаджаўся, блізка не падпускаў; ні бембеля не трывае; ні в зуб ногой",
"comment": "літ. не даваў дакранацца да вушэй лапай"
},
{
"av": "тӏоргъол гӏундул",
"be": "навушнікі шапкі"
},
{
"av": "гӏундул къокъаб бацӏ",
"be": "воўк з абрэзанымі вушамі",
"labels": [
"паэтычнае слова",
"выраз"
],
"comment": "эпітэт героя"
},
{
"av": "ГӀодугеян абе дир эбелалда, ГӀададани хвечӏин гӏундул къокъаб бацӏ!",
"be": "Скажыце маёй маці, каб не плакала яна; Не марна загінуў куртаты воўк!",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "къададаги гӏундул руго, гӏалахалдаги берал руго",
"be": "і ў сцен ёсць вушы, і ў поля ёсць вочы",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏиндамес",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏиндамес"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "гӏиндамес бакъвазабизе",
"be": "раздзіраць вушы; прагудзець у вушы"
},
{
"av": "гӏиндамес бакъвазабизе",
"be": "надакучыць байкамі, дурыць галаву"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинзукъаб",
"stress": 3,
"stem": "гӏинзукъа",
"forms": [
"гӏинзукъаб"
],
"gender_forms": [
"гӏинзукъаб",
"гӏинзукъав",
"гӏинзукъай"
],
"senses": [
{
"text": "глухі, глухаваты; тугавухі",
"examples": [
{
"av": "гӏинзукъав херав",
"be": "глухі стары"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинзукълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинзукълъи",
"гӏинзукълъиялъ",
"гӏинзукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏинзукълъизе"
},
{
"text": "глухата",
"examples": [
{
"av": "гӏинзукълъи бачӏун буго",
"be": "глухатой пакутую"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинзукълъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинзукълъ",
"forms": [
"гӏинзукълъизе",
"гӏинзукълъула",
"гӏинзукълъила",
"гӏинзукълъана",
"гӏинзукълъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць глухім; аглухнуць",
"examples": [
{
"av": "тӏохтӏаса гъоркье йортаралдаса гӏинзукълъана дой",
"be": "яна аглухла пасля таго, як упала з даху"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏинзул",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинзул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гӏин",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "вушны",
"examples": [
{
"av": "гӏинзул пардав",
"be": "барабанная перапонка",
"labels": [
"анатомія"
]
},
{
"av": "гӏинзул тӏарс",
"be": "вушная ракавіна"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏин",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "гӏинккунбач",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинккунбач",
"гӏинккунбачица",
"гӏинккунбачил"
],
"senses": [
{
"text": "мямля",
"comment": "літ. той, якога можна цягнуць за вушы"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинкъаб",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкъа",
"forms": [
"гӏинкъаб",
"ГӀинкъав",
"ГӀинкъас",
"ГӀинкъасул",
"ГӀинкъай",
"ГӀинкъалъ",
"ГӀинкъалъул"
],
"gender_forms": [
"гӏинкъаб",
"гӏинкъав",
"гӏинкъай"
],
"senses": [
{
"text": "глухі, глухаваты, тугі на вуха, тугавухі",
"examples": [
{
"av": "гӏинкъай кӏодо",
"be": "глухая бабулька"
},
{
"av": "гӏинкъаб гъвала",
"be": "глухі цецярук",
"labels": [
"пагардліва"
],
"comment": "літ. камялая каза"
}
]
},
{
"text": "Інкаў",
"precomment": "вялікая літара 'ГӀ'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"ГӀинкъав",
"ГӀинкъас",
"ГӀинкъасул"
]
},
{
"text": "Інкай",
"precomment": "вялікая літара 'ГӀ'",
"comment": "імя ўласнае жаночае",
"forms": [
"ГӀинкъай",
"ГӀинкъалъ",
"ГӀинкъалъул"
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинкъвар",
"stress": 8,
"forms": [
"гӏинкъвар",
"гӏинкъварица",
"гӏинкъварил",
"гӏинкъварал"
],
"senses": [
{
"text": "тугавухі, глухаваты чалавек; глухі цецярук",
"labels": [
"размоўнае слова",
"пагардліва"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинкъуч",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинкъго",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкъго"
],
"senses": [
{
"text": "глуха, у глухім стане",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "гӏинкъго хутӏизе",
"be": "застацца глухім"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинкълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкълъи",
"гӏинкълъиялъ",
"гӏинкълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏинкълъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинкълъи",
"stress": 9,
"forms": [
"гӏинкълъи",
"гӏинкълъиялъ",
"гӏинкълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "глухата"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинкълъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинкълъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏинкълъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинкълъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкълъизаб",
"forms": [
"гӏинкълъизабизе",
"гӏинкълъизабула",
"гӏинкълъизабила",
"гӏинкълъизабуна",
"гӏинкълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "аглушаць, аглушыць; пазбаўляць, пазбавіць слыху",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏарадабазул гъугъадиялъ гӏинкълъизавуна рагъухъан",
"be": "груканне артылерыйскага залпу аглушыла салдата"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏинкълъизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинкълъ",
"forms": [
"гӏинкълъизе",
"гӏинкълъула",
"гӏинкълъила",
"гӏинкълъана",
"гӏинкълъе"
],
"senses": [
{
"text": "аглухнуць; станавіцца глухім; пазбавіцца слыху",
"examples": [
{
"av": "гьале гьанже канлъукълъунги вуго, гӏинкълъунги вуго, дир вас, дун",
"be": "цяпер жа, сыночак мой, і зрок аслаб, і слыху пазбавіўся"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏинкъуч",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏинкъуч",
"гӏинкъучица",
"гӏинкъучил",
"гӏинкъучал"
],
"senses": [
{
"text": "тугі на вуха чалавек; глухі чалавек",
"labels": [
"пагардліва"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинкъвар",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "гӏинлъир",
"stress": 7,
"forms": [
"гӏинлъир",
"гӏинлъиралъ",
"гӏинлъиралъул",
"гӏинлъирал"
],
"senses": [
{
"text": "восць каласа",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинтӏами",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏами"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏинтӏамизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенекки",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинтӏамизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏамизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "гӏинтӏамизабизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенеккизаби",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинтӏамизабизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏамизаб",
"forms": [
"гӏинтӏамизабизе",
"гӏинтӏамизабула",
"гӏинтӏамизабила",
"гӏинтӏамизабуна",
"гӏинтӏамизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "гӏинтӏамизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏинтӏамизе",
"kind": "from"
},
{
"target": "гӏенеккизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "гӏинтӏамизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏам",
"forms": [
"гӏинтӏамизе",
"гӏинтӏамула",
"гӏинтӏамила",
"гӏинтӏамуна",
"гӏинтӏаме"
],
"senses": [
{
"text": "(па)слухаць, выслухаць каго-што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "вагӏзаялъулъ гӏинтӏамизе",
"be": "слухаць пропаведзь"
},
{
"av": "кочӏохъ гӏинтӏамун руго лъимал",
"be": "дзеці слухаюць песню"
},
{
"av": "лъикӏго гӏинтӏамун чӏана",
"be": "слухаў з цікавасцю"
},
{
"av": "дир рагӏабазухъ гӏинтӏаме",
"be": "паслухай мае словы"
}
]
},
{
"text": "паслухацца каго-чаго-небудзь, павінавацца каму-чаму-небудзь",
"examples": [
{
"av": "инсухъ гӏинтӏамизе",
"be": "прыслухоўвацца да бацькі"
},
{
"av": "цӏикӏкӏаразухъ гӏинтӏаме нужеца",
"be": "павінуйцеся старэйшым"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏенеккизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏинтӏахер",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏахер",
"гӏинтӏахералъ",
"гӏинтӏахералъул"
],
"senses": [
{
"text": "затравачны порах, парахавая мякоць",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "туманкӏул гӏинтӏахер балеб бакӏ",
"be": "патрава крамянёўкі",
"comment": "ружжа"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинтӏацӏодор",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏацӏодор",
"гӏинтӏацӏодорица",
"гӏинтӏацӏодорил"
],
"senses": [
{
"text": "той, хто мае востры, чуткі слых",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинтӏацӏодорлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏацӏодорлъи",
"гӏинтӏацӏодорлъиялъ",
"гӏинтӏацӏодорлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "вастрыня, чуллівасць слыху"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинтӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинтӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "гӏинтӏизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинтӏи",
"stress": 7,
"stem": "гӏинтӏ",
"forms": [
"гӏинтӏи",
"гӏинтӏиялъ",
"гӏинтӏиялъул",
"гӏинтӏидул",
"гӏинтӏул"
],
"senses": [
{
"text": "шыпшына, дзікая ружа",
"examples": [
{
"av": "гӏинтӏи тӏегьан буго",
"be": "шыпшына квітнее"
},
{
"av": "гӏинтӏдул заз",
"be": "шыпы шыпшыны"
},
{
"av": "гӏинтӏдул тӏегь",
"be": "кветка шыпшыны"
},
{
"av": "гӏинтӏидул хьуялда гъоркь гъапулъун вукӏана вехь",
"be": "чабан драмаў пад кустом шыпшыны"
}
]
},
{
"text": "ягады шыпшыны",
"examples": [
{
"av": "гӏинтӏи бакӏаризе (бетӏизе)",
"be": "збіраць ягады шыпшыны"
},
{
"av": "гӏинтӏи гьализабизе",
"be": "заварыць ягады шыпшыны",
"comment": "на чай"
},
{
"av": "гӏинтӏдул чай",
"be": "гарбата з ягад шыпшыны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏинтӏизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинтӏ",
"forms": [
"гӏинтӏизе",
"гӏинтӏула",
"гӏинтӏила",
"гӏинтӏана",
"гӏинтӏе"
],
"senses": [
{
"text": "паварочваць, павярнуць; заварочваць, завароціць",
"comment": "напрыклад, быка на арцы",
"examples": [
{
"av": "оц гӏинтӏизе",
"be": "павярнуць быка"
},
{
"av": "гьеб оц гьанибехун гӏинтӏе!",
"be": "заварочвай гэтага быка сюды!"
},
{
"av": "гӏинтӏизе кӏолареб",
"be": "неўтрымальны"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏинчӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏинчӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў",
"дыялектызм"
],
"masdarfrom": "гӏинчӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гӏинчӏизе",
"stress": 3,
"stem": "гӏинчӏ",
"forms": [
"гӏинчӏизе",
"гӏинчӏула",
"гӏинчӏила",
"гӏинчӏана",
"гӏинчӏе"
],
"senses": [
{
"text": "пачуць",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "гӏинщ",
"forms": [
"гӏинщ",
"гӏинщалъ",
"гӏинщалъул",
"гӏинщал"
],
"senses": [
{
"text": "край, гарлавіна чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "кӏазил гӏинщ",
"be": "край хусткі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "гӏин-квачӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"гӏин-квачӏ",
"гӏин-квачӏалъ",
"гӏин-квачӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "органы цела",
"comment": "літ. вуха і рука",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "гӏин-квачӏалда курхьин-кӏиликӏ базе",
"be": "надзець на вушы завушніцы і бранзалет на руку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}