{
"word": "мацӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"мацӏ",
"мацӏалца",
"мацӏалзул",
"мацӏал"
],
"senses": [
{
"text": "dil",
"examples": [
{
"av": "белъараб мацӏ",
"tr": "haşlanmış dil"
},
{
"av": "гӏакдал мацӏ",
"tr": "sığır dili"
},
{
"av": "тӏогьиса мацӏ",
"tr": "dilin ucu"
},
{
"av": "мацӏ бабадизе",
"tr": "dolaşmak, tutulmak — dil için; kekelemek"
},
{
"av": "мацӏ бакъвайги дир!",
"tr": "dilim kurusun!",
"comment": "yemin sözü, ant"
},
{
"av": "мацӏ барав чи",
"tr": "kekeme, dili tutuk kimse"
},
{
"av": "мацӏ бараб лъимер",
"tr": "kekeme çocuk"
},
{
"av": "мацӏ бахъизе",
"tr": "yalamak"
},
{
"av": "гӏакдаца бачида мацӏ бахъана",
"tr": "inek buzağıyı yaladı"
},
{
"av": "мацӏ бихьизе",
"tr": "dil çıkarmak",
"comment": "kime"
},
{
"av": "мацӏ букарун буго досул",
"tr": "dili kaşınıyor",
"comment": "bir şey söylemek"
},
{
"av": "мацӏ вагӏизе",
"tr": "uyuşup kalmak; uyuşmak",
"labels": [
"ağız sözü"
]
},
{
"av": "мацӏ дализе",
"tr": "sarkmak — dil için",
"comment": "örn. köpekler"
},
{
"av": "мацӏ кквезе мацӏ ккурав",
"tr": "dilsiz",
"labels": [
"ağız sözü"
]
},
{
"av": "мацӏ къулчӏизе",
"tr": "dili tutulmak",
"comment": "epilepsi nöbeti sırasında"
},
{
"av": "мацӏ къватӏибе рехизе",
"tr": "dilini dışarı çıkarmak"
},
{
"av": "мацӏ къокъ гьабизе",
"tr": "dilini kısaltmak"
},
{
"av": "мацӏ хӏанчӏизе",
"tr": "dilini ısırmak; susmak"
},
{
"av": "мацӏ хӏанчӏизе",
"tr": "pişman olmak, üzülmek",
"labels": [
"mecaz anlamda"
]
},
{
"av": "мацӏ тӏекъав чи",
"tr": "dili tutuk kimse; kekeme"
},
{
"av": "мацӏ тӏекълъи",
"tr": "dili dolaşma; kekemelik"
},
{
"av": "кӏалдиб мацӏ багъарулеб гьечӏо",
"tr": "ağızda dil dönmüyor, dilim varmıyor",
"comment": "bir şey söylemek"
},
{
"av": "дур кӏалдиб мацӏ — мунго чӏвалеб бацӏ",
"tr": "ağzındaki dil seni öldüren kurttur",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "dilin belandır"
},
{
"av": "мацӏалда ракьа гьечӏеб",
"tr": "çene durmuyor; kemiksiz dil",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "мацӏалда цӏумур барав",
"tr": "dili papuç gibi olan; sözünü esirgemeyen",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla dili zil takmış olan"
},
{
"av": "мацӏалтӏа богӏоллъи лъечӏо",
"tr": "ağzına bir lokma bile koymamış",
"comment": "kelm. ağzına bir lokma koymadı"
},
{
"av": "мацӏалтӏа букӏине",
"tr": "dilinin ucunda olmak",
"comment": "kelime hakkında"
},
{
"av": "мацӏалтӏа буго досул цӏар, амма кинго ракӏалде бачӏунеб гьечӏо",
"tr": "adı dilimin ucunda ama bir türlü hatırlayamıyorum"
},
{
"av": "мацӏалтӏе босизе",
"tr": "tadına bakmak"
},
{
"av": "мацӏалтӏе бачӏанщинаб рагӏи абизе",
"tr": "aklına eseni söylemek",
"comment": "kelimesi kelimesine dile gelen sözleri söylemek"
},
{
"av": "мацӏалда гарацӏ барав",
"tr": "az konuşan, sessiz",
"comment": "harf. kelimesi ağzında düğümlenen"
},
{
"av": "мацӏалдаса гарацӏ бичизе",
"tr": "konuşma yetisini kazanmak",
"comment": "kelime anlamı: dildeki düğümü çözmek"
},
{
"av": "мацӏ бегӏераб хер",
"tr": "ayrık otu",
"labels": [
"botanik"
]
},
{
"av": "мацӏ бухӏулеб тӏегь",
"tr": "düğünçiçeği",
"labels": [
"botanik"
]
},
{
"av": "хьитил мацӏ",
"tr": "ayakkabı dili"
},
{
"av": "чирахъул мацӏ",
"tr": "alev dili",
"comment": "gaz lambasında"
},
{
"av": "цӏалал мацӏ",
"tr": "kamçı ucu"
},
{
"av": "кӏкӏуйда гьоркьосан цӏадул мацӏал роржанхъулел руго",
"tr": "dumanın içinden alev dilleri dans ediyor"
}
]
},
{
"text": "metal uç",
"examples": [
{
"av": "рачалзул мацӏ",
"tr": "kemerin metal ucu"
}
]
},
{
"text": "uç, sivri uç",
"examples": [
{
"av": "носол мацӏ",
"tr": "bıçağın ucu"
},
{
"av": "хонжрол мацӏ",
"tr": "hançer ucu"
},
{
"av": "цӏадул мацӏ",
"tr": "ateş, yüksek sıcaklık"
},
{
"av": "къукъадул мацӏалда вуго дов",
"tr": "müfrezenin önündedir"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏбухӏ",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"мацӏ",
"мацӏалъ",
"мацӏалъул",
"мацӏал"
],
"senses": [
{
"text": "dil; konuşma",
"examples": [
{
"av": "литературияб мацӏ",
"tr": "edebi dil"
},
{
"av": "магӏарул мацӏ",
"tr": "Avarca; Avar dili"
},
{
"av": "рахьдал мацӏ",
"tr": "ana dil",
"comment": "kel. süt dili"
},
{
"av": "мацӏ бицине",
"tr": "ikna etmek",
"comment": "birini"
},
{
"av": "мацӏ лъазе",
"tr": "dile hakim olmak; dili bilmek"
},
{
"av": "мацӏ лъалареб",
"tr": "dilsiz, konuşma yeteneğinden yoksun"
},
{
"av": "мацӏ лъаларев чи",
"tr": "dilsiz [kimse]"
},
{
"av": "хӏеренаб мацӏ бицине",
"tr": "iltimas etmek, yaltaklanmak; tatlı dille konuşmak"
},
{
"av": "гӏараб мацӏалъ кӏалъазе",
"tr": "Arapça konuşmak"
},
{
"av": "гӏурус мацӏалъул синонимал",
"tr": "Rus dilindeki eş anlamlılar"
},
{
"av": "цо мацӏалдаса цоги мацӏалде буссинабизе",
"tr": "bir dilden diğerine çevirmek"
},
{
"av": "гӏемерал мацӏал лъалев чи",
"tr": "poliglot"
}
]
},
{
"text": "konuşma, sohbet, gevezelik",
"labels": [
"konuşma dili"
],
"examples": [
{
"av": "мацӏ бицун жо ккеларо",
"tr": "boş laftan fayda gelmez"
}
]
},
{
"text": "dil",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "хӏанчӏазул мацӏ",
"tr": "kuş dili"
},
{
"av": "мацӏ лъалареб хӏайван",
"tr": "dilsiz hayvan"
},
{
"av": "мацӏ лъалареб хӏайваназда гурхӏа, Аллагь, хӏетӏ лъаларел лъималазда гурхӏа, Аллагь!",
"tr": "Ey Allah'ım, dilsiz hayvanlara merhamet et, ey Allah'ım, yürümeyi bilmeyen küçük çocuklara merhamet et!"
},
{
"av": "борхьилги мацӏ лъала досда",
"tr": "yılan diliyle bile kendini ifade etmeyi başaracaktır",
"comment": "geveze bir insan hakkında"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏ",
"homonym": 3,
"forms": [
"мацӏ",
"мацӏица",
"мацӏил",
"мацӏал"
],
"senses": [
{
"text": "iftira; ihbar; kışkırtma; karalama, iftira; şikâyet; dedikodu",
"examples": [
{
"av": "мацӏ гьабизе",
"tr": "ihbar etmek, iftira atmak, dedikodu yapmak, şikayet etmek",
"comment": "birini"
},
{
"av": "досдасан мацӏ гьабун буго",
"tr": "ona iftira ettiler"
},
{
"av": "мацӏ кьезе",
"tr": "şikayet etmek; ispiyonlamak",
"labels": [
"ağız sözü"
]
},
{
"av": "мацӏилаб кӏал кӏалъазе",
"tr": "ispiyonlamak, dedikodu yapmak"
},
{
"av": "мацӏица кӏиго вацги цоцадаса ватӏа гьавула",
"tr": "dedikodu iki öz kardeşi ayırır",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "Мацӏал гьаруразул мацӏал рахъайги",
"tr": "Dedikodu çıkaranların dilleri tutulsun",
"labels": [
"folklor"
]
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏалзул",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏалзул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "мацӏ",
"refwordnum": "1",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "dile ait, dilsel"
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏ",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "мацӏалъул",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "мацӏ",
"refwordnum": "2",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "dilsel; dil",
"examples": [
{
"av": "мацӏалъулалъул хаслъаби",
"tr": "dil özellikleri"
},
{
"av": "мацӏалъул гӏалимчи",
"tr": "dilbilimci"
},
{
"av": "мацӏалъул гӏелму",
"tr": "dilbilim, lügatçilik"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏ",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "мацӏбухӏ",
"stress": 2,
"forms": [
"мацӏбухӏ",
"мацӏбухӏалъ",
"мацӏбухӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "düğünçiçeği",
"labels": [
"botanik"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏигъин",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏигъин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "мацӏигъине"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "мацӏигъине",
"stress": 5,
"stem": "мацӏигъ",
"forms": [
"мацӏигъине",
"мацӏигъуна",
"мацӏигъина",
"мацӏигъана"
],
"senses": [
{
"text": "ispiyonlamak, iftira atmak, dedikodu yapmak, laf taşımak"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "мацӏик",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏик",
"мацӏикица",
"мацӏикил",
"мацӏикал"
],
"senses": [
{
"text": "dedikoducu; ispiyoncu",
"labels": [
"konuşma dili"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏикету",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏикету",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏикету",
"мацӏикетуяс",
"мацӏикетуялъ",
"мацӏикетуясул",
"мацӏикетуялъул",
"мацӏикутул"
],
"senses": [
{
"text": "dedikoducu; ispiyoncu",
"labels": [
"konuşma dili"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏик",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏикутул",
"stress": 5,
"stem": "мацӏикуту",
"forms": [
"мацӏикутул",
"мацӏикутуз",
"мацӏикутузул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "мацӏикету"
}
],
"see_also": [
{
"target": "мацӏикету",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "мацӏихъан",
"stress": 5,
"stem": "мацӏихъа",
"forms": [
"мацӏихъан",
"мацӏихъанас",
"мацӏихъаналъ",
"мацӏихъанасул",
"мацӏихъаналъул",
"мацӏихъааби"
],
"senses": [
{
"text": "ispiyoncu; iftiracı; şikayetçi; fesatçı; dedikoducu; kovucu",
"labels": [
"konuşma dili"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏихъанлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"мацӏихъанлъи",
"мацӏихъанлъиялъ",
"мацӏихъанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "iftiracılık, karalama",
"examples": [
{
"av": "мацӏихъанлъи гьабизе",
"tr": "iftira atmak, ihbarda bulunmak, dedikodu yapmak"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "мацӏ-махх",
"stress": 2,
"forms": [
"мацӏ-махх"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "мацӏ-махх бан лъугьине",
"tr": "taşlaşmak, dilsiz kalmak"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "—"
}
{
"word": "мацӏ-цӏар",
"stress": 2,
"forms": [
"мацӏ-цӏар"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "мацӏ-цӏар лъаларев",
"tr": "yabancı; tanınmayan"
},
{
"av": "мацӏ-цӏар лъаларел гӏадамал инжит гьаруге",
"tr": "tanımadığın insanları incitme"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "—"
}