{
"word": "трава",
"stress": 5,
"forms": [
"трава"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хер",
"examples": [
{
"ru": "лекарственные травы",
"av": "даруял хурдул"
},
{
"ru": "сорная трава",
"av": "чӏахӏ, сусур"
},
{
"ru": "покрыться травой",
"av": "тӏад хер бижизе, харица бацизе"
},
{
"ru": "трава травой, как трава",
"av": "тӏагӏам гьечӏеб, ракьудагӏанги тату гьечӏеб"
},
{
"ru": "хоть трава не расти",
"av": "щиб кканиги ургъел гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "травинка",
"stress": 5,
"forms": [
"травинка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "харил сум, харил гӏучӏ"
}
]
}
{
"word": "травить",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"травить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "загьру кьун хвезаризе",
"precomment": "кого-что, истреблять",
"examples": [
{
"ru": "травить мышей",
"av": "загьру кьун гӏункӏкӏал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "зарал гьабизе",
"precomment": "причинять вред",
"examples": [
{
"ru": "травить себя алкоголем",
"av": "гӏаракъи-чагъиралъ жиндиего зарал гьабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏи-боцӏи гъун хвезабизе, мерхьинабизе, кваназабизе",
"precomment": "что, делать потраву",
"examples": [
{
"ru": "травить посевы",
"av": "гӏи-боцӏиялъ рекьарал жал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "гьаби хадур тӏамун чан гьабизе",
"precomment": "кого-что",
"labels": [
"охотничий термин"
],
"examples": [
{
"ru": "травить зайца",
"av": "гӏанкӏида хадур гьаби тӏамизе"
}
]
},
{
"text": "даим хадув чӏун, гӏазаб кьезе, нахъасан мацӏал гьаризе",
"precomment": "кого-что, мучить",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"text": "химиялъул кумекалдалъун инабизе, тӏагӏинабизе",
"precomment": "что, например пятна",
"comment": "тӏанкӏ, ланг"
},
{
"text": "химиялъул кумекалдалъун лъугьинабизе",
"precomment": "что, рисунок",
"comment": "сурат, накъиш",
"examples": [
{
"ru": "травить рисунок кислотой",
"av": "кислотаялъ сурат лъугьинабизе"
}
]
},
{
"text": "кислотаялъ къачӏазе",
"precomment": "что",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "травить стекло",
"av": "кислотаялъ цӏер къачӏазе",
"comment": "тӏад хӏалтӏи гьабилалде"
}
]
}
]
}
{
"word": "травить",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"травить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьа-дагьабккун биччан чучлъизабизе",
"precomment": "что",
"comment": "квар",
"labels": [
"морской термин"
],
"examples": [
{
"ru": "травить канат",
"av": "квар чучлъизабизе",
"comment": "дагьа-дагьабккун"
}
]
}
]
}
{
"word": "травиться",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"травиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "загьру гьекъезе",
"precomment": "принимать яд",
"comment": "хвезелъун"
}
]
}
{
"word": "травиться",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"травиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏибе ине, бачӏине",
"precomment": "о паре, воздухе",
"comment": "хӏухьел, гьава"
}
]
}
{
"word": "травка",
"stress": 3,
"forms": [
"травка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"see_also": [
{
"target": "трава",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "травление",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"травление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "загьру кьун хвезаби",
"precomment": "по глаголу травить1"
}
],
"see_also": [
{
"target": "травить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "травление",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"травление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "чучлъизаби",
"precomment": "по глаголу травить2"
}
],
"see_also": [
{
"target": "травить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "травля",
"stress": 3,
"forms": [
"травля"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьабигун хадур лъугьин",
"precomment": "по глаголу травить1",
"comment": "чанар",
"labels": [
"охотничий термин"
]
},
{
"text": "даим хадур чӏун гӏазаб кьей, нахъасан мацӏал гьари",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "травить",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "травма",
"stress": 3,
"forms": [
"травма"
],
"labels": [
"женский род",
"медицина"
],
"senses": [
{
"text": "травма, чорхол лагаялъе ккараб жагъаллъи, беки, тунки ва гь. ц.",
"labels": [
"медицина"
],
"examples": [
{
"ru": "производственная травма",
"av": "хӏалтӏуда ккараб травма"
}
]
},
{
"text": "нерваби хвей, нерваби унти",
"precomment": "нервное потрясение",
"examples": [
{
"ru": "душевная травма",
"av": "рекӏеда лъураб ругъун"
}
]
}
]
}
{
"word": "травматический",
"stress": 8,
"forms": [
"травматический",
"травматическая",
"травматическое"
],
"senses": [
{
"text": "травмаялдалъун ккараб, травмаялъулаб, травмаялда хурхараб"
}
]
}
{
"word": "травмирование",
"stress": 6,
"forms": [
"травмирование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезаби, жагъаллъи ккезаби",
"precomment": "по глаголу травмировать",
"comment": "логое"
}
]
}
{
"word": "травмировать",
"stress": 6,
"forms": [
"травмировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "травма ккезабизе, жагъаллъи ккезабизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "логое",
"examples": [
{
"ru": "травмировать голову",
"av": "ботӏрое жагъаллъи ккезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "травополье",
"stress": 7,
"forms": [
"травополье"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "батӏи-батӏиял хурдул хис-хисун рекьун ракь беэн гьаби"
}
]
}
{
"word": "травопольный",
"stress": 7,
"stem": "ТРАВОПОЛЬН",
"forms": [
"травопольный",
"травопольная",
"травопольное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "травопольная система",
"av": "хис-хисун батӏи-батӏиял хурдул рекьун ракъ беэн гьабулеб къагӏида"
}
]
}
]
}
{
"word": "травосеяние",
"stress": 7,
"forms": [
"травосеяние"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хер бекьи, бекьун хер бижизаби",
"labels": [
"сельское хозяйство, сельскохозяйственный термин"
]
}
]
}
{
"word": "травоядный",
"stress": 6,
"stem": "ТРАВОЯДН",
"forms": [
"травоядный",
"травоядная",
"травоядное"
],
"senses": [
{
"text": "хер кваналеб",
"labels": [
"зоология"
],
"examples": [
{
"ru": "травоядные животные",
"av": "хер кваналел хӏайванал"
}
]
}
]
}
{
"word": "травянистый",
"stress": 7,
"stem": "ТРАВЯНИСТ",
"forms": [
"травянистый",
"травянистая",
"травянистое"
],
"senses": [
{
"text": "харица бацараб, хер гӏемераб, хер гьарзаяб",
"precomment": "поросший травой",
"examples": [
{
"ru": "травянистые луга",
"av": "хер гьарзаял мучӏдул"
}
]
},
{
"text": "хер гӏадаб, тӏагӏам гьечӏеб, тату гьечӏеб",
"precomment": "безвкусный",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "травяной",
"stress": 7,
"forms": [
"травяной",
"травяная",
"травяное"
],
"senses": [
{
"text": "хер бижараб, харица бацараб",
"precomment": "поросший травой",
"examples": [
{
"ru": "травяные луга",
"av": "харица рацарал мучӏдул, сагаби"
}
]
},
{
"text": "харил, харил гьабураб, харил бахъараб",
"precomment": "из травы",
"examples": [
{
"ru": "травяная настойка",
"av": "харил бахъараб дару",
"comment": "лъамияб"
}
]
},
{
"text": "харил, харилъ букӏунеб",
"labels": [
"зоология"
],
"examples": [
{
"ru": "травяная лягушка",
"av": "харилъ букӏунеб къверкъ, харикъверкъ"
}
]
},
{
"text": "харикьераб",
"precomment": "о цвете",
"comment": "гӏурччинаб"
}
]
}
{
"word": "трагедия",
"stress": 5,
"forms": [
"трагедия"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трагедия",
"comment": "драмаялъулаб асар"
},
{
"text": "квешаб балагь, талихӏ къосин",
"precomment": "несчастье, катастрофа",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "семейная трагедия",
"av": "хъизамалъул талихӏ къосараб иш"
},
{
"ru": "делать трагедию из чего",
"av": "гӏилла, кьучӏ гьечӏого пашманлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трагик",
"stress": 3,
"forms": [
"трагик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трагик",
"comment": "трагедиязда ролал хӏалев актёр"
},
{
"text": "трагедиял хъвалев чи, трагик",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "трагикомедия",
"stress": 9,
"forms": [
"трагикомедия"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трагикомедия",
"comment": "трагедиялъулалги комедиялъулалги лъугьа-бахъинал ругеб драмаялъулаб асар"
}
]
}
{
"word": "трагический",
"stress": 5,
"stem": "ТРАГИЧЕСК",
"forms": [
"трагический",
"трагическая",
"трагическое"
],
"senses": [
{
"text": "трагедиялъул, трагедиялъулаб",
"examples": [
{
"ru": "трагический актер",
"av": "трагедиязда хӏалев актёр"
}
]
},
{
"text": "гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб, квешаб",
"precomment": "ужасный",
"examples": [
{
"ru": "дело приняло трагический оборот",
"av": "иш квешаб рахъалде сверана, цо балагь ккечӏого хутӏулареб хӏал лъугьана"
},
{
"ru": "трагический случай",
"av": "балагьаб лъугьа-бахъин"
},
{
"ru": "трагическое зрелище",
"av": "балагьизе ракӏ хӏинкъулеб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "трагичность",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трагикияб букӏин; гӏасияб, балагьаб, ракӏ хӏинкъизабулеб букӏин"
}
]
}
{
"word": "трагичный",
"stress": 5,
"forms": [
"трагичный",
"трагичная",
"трагичное"
],
"see_also": [
{
"target": "трагический",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "традиционный",
"stress": 8,
"forms": [
"традиционный",
"традиционная",
"традиционное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъун билълъараб, цебегосеб, ругьунаб",
"examples": [
{
"ru": "традиционный обычай",
"av": "ругьунаб гӏадат"
},
{
"ru": "традиционный праздник",
"av": "гӏадатлъун билълъараб байрам"
}
]
}
]
}
{
"word": "традиция",
"stress": 5,
"stem": "ТРАДИЦИ",
"forms": [
"традиция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадат, традиция",
"examples": [
{
"ru": "войти в традицию",
"av": "гӏадатлъун лъугьине"
},
{
"ru": "по традиции",
"av": "гӏадаталда рекъон"
}
]
}
]
}
{
"word": "траектория",
"stress": 7,
"forms": [
"траектория"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "траектория",
"comment": "тӏанкӏалъ я цо телоялъ багъарун унаго пространствоялда толеб хӏучч",
"labels": [
"математика",
"физика"
]
},
{
"text": "траектория",
"comment": "гуллаялъ кьвагьун унаго толеб мухъ"
}
]
}
{
"word": "тракт",
"forms": [
"тракт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тракт, кӏудияб нух, шагьранух",
"examples": [
{
"ru": "автомобильный тракт",
"av": "машинаби хьвадулеб кӏудияб, гӏебаб нух"
},
{
"ru": "желудочно-кишечный тракт",
"av": "чехь-бакь",
"labels": [
"анатомия"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "трактат",
"stress": 6,
"forms": [
"трактат"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трактат, гӏелмияб асар",
"comment": "цо суалалда тӏасан хъвараб"
},
{
"text": "пачалихъазда кьоркьоб къотӏи",
"precomment": "дипл."
}
]
}
{
"word": "трактир",
"stress": 6,
"forms": [
"трактир"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трактир",
"comment": "гӏодобегӏанаб даражаялъул ресторан; цӏакъго цебе – ресторанги бугеб гостиница",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "трактирный",
"stress": 6,
"forms": [
"трактирный",
"трактирная",
"трактирное"
],
"senses": [
{
"text": "трактиралъул",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "трактирщик",
"stress": 6,
"forms": [
"трактирщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трактиралъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "трактирщица",
"stress": 6,
"forms": [
"трактирщица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трактиралъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "трактовать",
"stress": 8,
"forms": [
"трактовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги магӏна гьабизе, шархӏ гьабизе; щибниги баян гьабизе; сундулниги хӏакъалъулъ жиндирго пикру загьир гьабизе",
"precomment": "что, излагать",
"examples": [
{
"ru": "трактовать вопрос по-своему",
"av": "суал жиндирго пикруялда рекъон баян гьабизе"
}
]
},
{
"text": "баян гьаризе",
"precomment": "истолковывать",
"examples": [
{
"ru": "трактовать законы",
"av": "законал баян гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трактоваться",
"stress": 8,
"forms": [
"трактоваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "магӏна лъазе, баянлъизе",
"precomment": "рассматриваться"
},
{
"text": "баянлъизе",
"precomment": "истолковываться"
}
]
}
{
"word": "трактовка",
"stress": 6,
"forms": [
"трактовка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "магӏна гьаби, баян гьаби",
"precomment": "по глаголу трактовать"
},
{
"text": "магӏна лъай, баянлъи",
"precomment": "по глаголу трактоваться"
}
]
}
{
"word": "трактор",
"stress": 3,
"forms": [
"трактор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трактор",
"examples": [
{
"ru": "колёсный трактор",
"av": "гьакал (бурдул) ругеб трактор"
},
{
"ru": "гусеничный трактор",
"av": "рахсал ругеб трактор"
}
]
}
]
}
{
"word": "тракторист",
"stress": 8,
"forms": [
"тракторист"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тракторист, тракторчи"
}
]
}
{
"word": "трактористка",
"stress": 8,
"forms": [
"трактористка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трактористка"
}
]
}
{
"word": "тракторный",
"stress": 3,
"stem": "ТРАКТОРН",
"forms": [
"тракторный",
"тракторная",
"тракторное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторазул, тракторалъ гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "тракторная бригада",
"av": "тракторазул бригада"
}
]
}
]
}
{
"word": "тракторостроительный",
"stress": 13,
"forms": [
"тракторостроительный",
"тракторостроительная",
"тракторостроительное"
],
"senses": [
{
"text": "тракторал гьарулеб",
"examples": [
{
"ru": "тракторостроительный завод",
"av": "тракторал гьарулеб завод"
}
]
}
]
}
{
"word": "трал",
"forms": [
"трал"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трал",
"comment": "гумуздасан ччугӏа кколеб гьин"
},
{
"text": "трал",
"comment": "лъадалъ минаби ралагьулеб, гьел тӏагӏинарулеб алат"
},
{
"text": "трал",
"comment": "ралъдал тӏиндаса рухӏчӏаголъаби, хурдул рахъулеб алат"
}
]
}
{
"word": "тралить",
"stress": 3,
"forms": [
"тралить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тралалъ ччугӏа кквезе",
"precomment": "что"
},
{
"text": "тралалъ минаби ралагьизе"
},
{
"text": "тралалъ ралъдал тӏинуялъул цӏех-рех гьабизе"
}
]
}
{
"word": "тральщик",
"stress": 3,
"forms": [
"тральщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тралалъ ччугӏа кколеб гьитӏинаб гама",
"precomment": "рыболовное судно"
},
{
"text": "тралалъ минаби ралагьулеб рагъулаб гама",
"labels": [
"военный термин"
]
},
{
"text": "тралалъ ччугӏа кколев ччугӏихъан",
"precomment": "рыболов"
}
]
}
{
"word": "трамбовать",
"stress": 8,
"forms": [
"трамбовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бухун, мерхьун битӏизабизе, бокъинабизе, къвакӏизабизе",
"precomment": "что",
"comment": "(нух)",
"examples": [
{
"ru": "трамбовать землю",
"av": "ракь мерхьун битӏизабизе, къвакӏизабизе, бокъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамбовка",
"stress": 6,
"forms": [
"трамбовка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "бухун, мерхьун къвакӏизаби, бокъинаби",
"precomment": "по глаголу трамбовать"
},
{
"text": "бухун, мерхьун къвакӏизабулеб алат, машина",
"precomment": "орудие, машина"
}
]
}
{
"word": "трамвай",
"stress": 6,
"forms": [
"трамвай"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трамвай",
"examples": [
{
"ru": "сесть на трамвай",
"av": "трамваялда рекӏине"
},
{
"ru": "выйти из трамвая",
"av": "трамваялдаса рещтӏине"
},
{
"ru": "речной трамвай",
"av": "гӏортӏасан гӏадамал раччулеб катер (шагьаралъул рагӏаллъудаса гӏебеде)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамвайный",
"stress": 6,
"stem": "ТРАМВАЙН",
"forms": [
"трамвайный",
"трамвайная",
"трамвайное"
],
"senses": [
{
"text": "трамваялъул",
"examples": [
{
"ru": "трамвайный вагон",
"av": "трамваялъул вагон"
},
{
"ru": "трамвайная остановка",
"av": "трамвай чӏолеб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "трамплин",
"stress": 7,
"forms": [
"трамплин"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трамплин",
"comment": "кӏанцӏи, роржен халат гьабизе бараб бакӏ",
"labels": [
"спортивный термин"
]
},
{
"text": "трамплин",
"comment": "иш жиндасан байбихьулеб бакӏ, аслу, кьуч, мугьчӏвай",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "транжира",
"stress": 6,
"forms": [
"транжира"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада гӏарац хвезабулев чи",
"comment": "яги чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "транжирить",
"forms": [
"транжирить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада хвезабизе (гӏарац), бер къан бечелъи харж гьабизе",
"precomment": "что",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "транжирить деньги",
"av": "бер къан гӏарац хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "транзит",
"stress": 6,
"forms": [
"транзит"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "транзит",
"comment": "1 цо пачалихъалдаса цоги пачалихъалде, нухда бугеб лъабалибеб пачалихъ къотӏун, къайи ва пассажирал раччи; 2 нухда ратулел бакӏазда, тӏаса бахъун, тӏад лъун квалквал ккезе течӏого, къайи баччи"
}
]
}
{
"word": "транзитный",
"stress": 6,
"forms": [
"транзитный",
"транзитная",
"транзитное"
],
"senses": [
{
"text": "транзиталъул, транзитияб",
"examples": [
{
"ru": "транзитный поезд",
"av": "транзитияб поезд"
},
{
"ru": "транзитный пассажир",
"av": "транзитияв пассажир"
}
]
}
]
}
{
"word": "транс",
"forms": [
"транс"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакълуялдаса ин, кӏотин, лъавудаса ин",
"labels": [
"медицина"
],
"examples": [
{
"ru": "впасть в транс",
"av": "кӏотун ккезе, гӏакълуялдаса ине, лъавудаса ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансконтинентальный",
"stress": 15,
"stem": "ТРАНСКОНТИНЕНТАЛЬН",
"forms": [
"трансконтинентальный",
"трансконтинентальная",
"трансконтинентальное"
],
"senses": [
{
"text": "континентал къотӏун унеб",
"examples": [
{
"ru": "трансконтинентальная ракета",
"av": "континентал къотӏун унеб ракета"
}
]
}
]
}
{
"word": "транскрибировать",
"stress": 10,
"forms": [
"транскрибировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция гьабизе",
"precomment": "что",
"labels": [
"лингвистика"
]
}
]
}
{
"word": "транскрипция",
"stress": 8,
"forms": [
"транскрипция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "транскрипция",
"comment": "1 лингв. мацӏалъул яги диалекталъул щибаб гьаракь хасаб хӏарпалдалъун ва ишараялдалъун дурусго бихьизаби; 2 муз. цогидаб инструменталъе яги гьаракьалъе музыкалияб асар цӏидасан хъвай"
}
]
}
{
"word": "транслировать",
"stress": 7,
"forms": [
"транслировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "радиоялъ кьезе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "транслировать концерт по радио",
"av": "радиоялдасан концерт кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "транслитерация",
"stress": 11,
"forms": [
"транслитерация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "транслитерация",
"comment": "цо хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпал цогидаб хъвай-хъвагӏаялъул хӏарпаз хиси",
"labels": [
"лингвистика"
]
}
]
}
{
"word": "трансляция",
"stress": 7,
"forms": [
"трансляция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трансляция",
"comment": "1 радиоялъ ва телевизоралъ рикӏкӏадаб манзилалъ материал кьей; 2 радиоялъ, телевизоралъ гьедин кьураб материал"
}
]
}
{
"word": "транспарант",
"stress": 9,
"forms": [
"транспарант"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "транспарант",
"comment": "гъорлъан канлъи бихьулеб кагътида гъоркь мухъ битӏун хъвазе лъолеб чӏегӏерал хӏуччал цӏараб тӏамач"
},
{
"text": "лозунгалгун, сураталгун рамаялда тӏад рекъезабураб ххам"
}
]
}
{
"word": "трансплантация",
"stress": 11,
"forms": [
"трансплантация"
],
"labels": [
"медицина",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трансплантация",
"comment": "организмалъул ткань яги лага цоги бакӏалда, цогидаб организмалда рекӏинаби",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "транспорт",
"stress": 3,
"forms": [
"транспорт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "транспорт",
"comment": "къайи ва гӏадамал раччулебщинаб жо",
"examples": [
{
"ru": "автомобильный транспорт",
"av": "автомобилазул транспорт"
}
]
},
{
"text": "баччи",
"precomment": "перевозка"
},
{
"text": "цого заманаялда бачӏараб къайи",
"precomment": "партия грузов"
},
{
"text": "цадахъ бугеб цо чанго гьоко ва гь. ц.",
"precomment": "обоз"
},
{
"text": "гӏадамал ва къайи баччулеб ралъдал гама",
"precomment": "судно"
}
]
}
{
"word": "транспортабельный",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортабельный",
"транспортабельная",
"транспортабельное"
],
"senses": [
{
"text": "баччизе квегӏенаб, транспорталъ кибениги рехизе санагӏатаб"
}
]
}
{
"word": "транспортёр",
"forms": [
"транспортёр"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "транспортёр",
"comment": "конвейер",
"labels": [
"техника"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бронетранспортёр",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "транспортир",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортир"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "транспортир",
"comment": "чертёжал рахъулелъул хӏажалъулеб алат"
}
]
}
{
"word": "транспортировать",
"stress": 10,
"forms": [
"транспортировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "баччизе, транспорталъ рехизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "транспортировать грузы",
"av": "къайи рехизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "транспортировка",
"stress": 12,
"forms": [
"транспортировка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "баччи",
"examples": [
{
"ru": "транспортировка зерна",
"av": "хӏалухъен баччи"
}
]
}
]
}
{
"word": "транспортный",
"stress": 3,
"forms": [
"транспортный",
"транспортная",
"транспортное"
],
"senses": [
{
"text": "къайи баччулеб",
"examples": [
{
"ru": "транспортный самолёт",
"av": "къайи баччулеб самолёт"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансформатор",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформатор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трансформатор",
"comment": "ток хисизабулеб",
"labels": [
"электрика"
]
}
]
}
{
"word": "трансформаторный",
"stress": 10,
"stem": "ТРАНСФОРМАТОРН",
"forms": [
"трансформаторный",
"трансформаторная",
"трансформаторное"
],
"senses": [
{
"text": "трансформаторалъул",
"examples": [
{
"ru": "трансформаторная будка",
"av": "трансформаторалъул будка"
}
]
}
]
}
{
"word": "трансформация",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "куц, бегӏ, форма хиси, хисунккей"
},
{
"text": "трансформаторалъ электрикалъул ток хисизаби"
}
]
}
{
"word": "трансформироваться",
"stress": 10,
"forms": [
"трансформироваться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хисун ине, хисизе, батӏиялде сверизе, ток хисизе",
"comment": "трансформаторалдалъун"
}
]
}
{
"word": "траншея",
"stress": 6,
"forms": [
"траншея"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хандакъ, окоп, ор, рахъ"
}
]
}
{
"word": "трап",
"forms": [
"трап"
],
"labels": [
"мужской род",
"морской термин"
],
"senses": [
{
"text": "гамил болъо",
"labels": [
"морской термин"
]
},
{
"text": "самолёталъул болъо"
}
]
}
{
"word": "трапеза",
"stress": 3,
"forms": [
"трапеза"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "квен, тӏутӏ, сурпа",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "трапеция",
"stress": 5,
"forms": [
"трапеция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трапеция",
"comment": "ункъбокӏон",
"labels": [
"математика"
]
},
{
"text": "трапеция",
"comment": "кӏиго кварида бан дализабураб гӏер (гимнастикаялъе)",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "трасса",
"stress": 3,
"forms": [
"трасса"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мухъ, унеб рахъ",
"precomment": "направление",
"examples": [
{
"ru": "трасса канала",
"av": "каналалъул мухъ"
}
]
},
{
"text": "нух, шагьра",
"precomment": "дорога, путь",
"examples": [
{
"ru": "автомобильная трасса",
"av": "автомобилал хьвадулеб шагьра"
}
]
}
]
}
{
"word": "трассирующий",
"stress": 6,
"stem": "ТРАССИРУЮЩ",
"forms": [
"трассирующий",
"трассирующая",
"трассирующее"
],
"senses": [
{
"text": "унаго хадуб гвангъараб хӏучч лъугьунеб",
"comment": "гулла, снаряд",
"labels": [
"военный термин"
]
}
]
}
{
"word": "трата",
"stress": 3,
"stem": "ТРАТ",
"forms": [
"трата"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "харж гьаби, хвезаби",
"examples": [
{
"ru": "напрасная трата времени",
"av": "заман гӏадада хвезаби"
}
]
},
{
"text": "харжал",
"precomment": "издержки",
"labels": [
"множественное число"
]
}
]
}
{
"word": "тратить",
"stress": 3,
"forms": [
"тратить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "харж гьабизе, хвезабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "тратить много денег",
"av": "гӏемераб гӏарац хвезабизе"
},
{
"ru": "тратить зря время",
"av": "заман гӏадада хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тратиться",
"stress": 3,
"forms": [
"тратиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "харжал гьаризе, гӏарац хвезабизе",
"precomment": "на кого-что, расходовать деньги"
},
{
"text": "харжал ккезе",
"precomment": "расходоваться",
"examples": [
{
"ru": "тратиться на поездку",
"av": "нухда харжал ккезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "траулер",
"stress": 3,
"forms": [
"траулер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "траулер",
"examples": [
{
"ru": "рыболовный траулер",
"av": "ччугӏа кколеб траулер",
"comment": "гама"
}
]
}
]
}
{
"word": "траур",
"stress": 3,
"forms": [
"траур"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏегӏербай, тазият",
"precomment": "скорбь",
"examples": [
{
"ru": "объявить траур",
"av": "чӏегӏер базе"
}
]
},
{
"text": "чӏегӏер бан ретӏунеб ретӏел",
"precomment": "одежда",
"examples": [
{
"ru": "носить траур",
"av": "чӏегӏер бараб ретӏел ретӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "траурный",
"stress": 3,
"stem": "ТРАУРН",
"forms": [
"траурный",
"траурная",
"траурное"
],
"senses": [
{
"text": "хвалил, хвел букъиялъул, чӏегӏербаялъул",
"examples": [
{
"ru": "траурная процессия",
"av": "хвел букъизе унел гӏемерал гӏадамал"
}
]
},
{
"text": "пашманаб, ракӏ гъанцӏизабулеб, ракӏ бакъвазабулеб",
"precomment": "мрачный",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "трафарет",
"stress": 7,
"forms": [
"трафарет"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трафарет",
"comment": "къотӏун хӏарпал, накъищ, сурат гьабураб тӏеренаб пластинка",
"examples": [
{
"ru": "раскрашивать по трафарету",
"av": "трафареталда рекъон (сурат, накъиш) белъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трафаретный",
"stress": 7,
"stem": "ТРАФАРЕТН",
"forms": [
"трафаретный",
"трафаретная",
"трафаретное"
],
"senses": [
{
"text": "трафареталъул, трафареталда рекъон гьабураб",
"examples": [
{
"ru": "трафаретный рисунок",
"av": "трафареталда рекъон гьабураб сурат"
}
]
},
{
"text": "хиси гьечӏеб, цого коцода чӏвараб, кидаго букӏунеб, бицунеб, гьабулеб ва гь. ц. цого жо",
"precomment": "шаблонный",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "трафаретная фраза",
"av": "кидаго бицунеб цого жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "трах",
"homonym": 1,
"forms": [
"трах"
],
"labels": [
"междометие"
],
"senses": [
{
"text": "дваргъ, чвархъ, кьвах",
"labels": [
"звукоподражание"
]
},
{
"text": "дваргъан бахъине, чвархъан бахъине, кьвахан бахъине",
"labels": [
"в значении сказуемого",
"просторечное слово"
]
}
]
}
{
"word": "трахея",
"stress": 5,
"forms": [
"трахея"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мукъулукъ",
"comment": "жанисеб",
"labels": [
"анатомический термин"
]
}
]
}
{
"word": "трахнуть",
"stress": 3,
"forms": [
"трахнуть"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "чвархъан бахъине, кьвахан бахъине",
"precomment": "о резком, громком звуке"
},
{
"text": "кьабун биччан тезе, кьвагьун биччан тезе",
"precomment": "кого-что и без дополнения",
"examples": [
{
"ru": "трахнуть кого-либо по голове",
"av": "лъилниги ботӏролъ кьабун биччан тезе"
},
{
"ru": "трахнуть из ружья",
"av": "туманкӏ кьвагьун биччан тезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трахнуться",
"stress": 3,
"forms": [
"трахнуться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "дванкан гӏодов речӏчӏизе",
"precomment": "упасть с шумом"
},
{
"text": "унтиледухъ (цо кивниги) тункизе, кутакалда тункизе",
"precomment": "сильно удариться"
}
]
}
{
"word": "трахома",
"stress": 5,
"forms": [
"трахома"
],
"labels": [
"медицина",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трахома",
"comment": "беразул квешаб бахунеб унти",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}