{
"word": "требование",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕБОВАНИ",
"forms": [
"требование",
"требования"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏалаб, тӏалаб гьаби",
"precomment": "настоятельная просьба",
"examples": [
{
"ru": "по требованию суда",
"av": "судалъул тӏалабалда рекъон"
},
{
"ru": "удовлетворить чьи-либо требования",
"av": "лъилниги тӏалабал тӏуразаризе"
}
]
},
{
"text": "тӏадал ишал",
"precomment": "норма",
"labels": [
"множественное число"
],
"examples": [
{
"ru": "требования для оканчивающих среднюю школу",
"av": "гьоркьохъеб школа лъугӏулезда тӏадал ишал"
}
]
},
{
"text": "тӏалабал",
"precomment": "правила, налагаемые кем-чем-либо",
"examples": [
{
"ru": "требования моды",
"av": "модаялъул тӏалабал"
}
]
},
{
"text": "тӏалабал",
"precomment": "потребности, запросы"
},
{
"text": "требование",
"precomment": "документ",
"comment": "щибниги тӏалаб гьабун хъвараб кагъат"
}
]
}
{
"word": "требовательность",
"stress": 3,
"forms": [
"требовательность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏалабчилъи, тӏалаб букӏин",
"precomment": "строгость"
},
{
"text": "бичӏчӏулеб букӏин, бичӏчӏизе тӏалаб гьаби",
"precomment": "разборчивость"
}
]
}
{
"word": "требовательный",
"stress": 3,
"forms": [
"требовательный",
"требовательная",
"требовательное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏалаб бугеб, кьварараб",
"precomment": "строгий",
"examples": [
{
"ru": "требовательный педагог",
"av": "тӏалаб бугев педагог"
},
{
"ru": "требовательный тон",
"av": "кьварараб гьаракь",
"comment": "кӏалъалесул"
}
]
},
{
"text": "жо бичӏчӏулеб, бичӏчӏизе тӏалаб гьабулеб",
"precomment": "взыскательный",
"examples": [
{
"ru": "требовательный читатель",
"av": "бичӏчӏизе тӏалаб гьабулев цӏалдолев"
}
]
},
{
"text": "кьварараб",
"precomment": "повелительный"
}
]
}
{
"word": "требовать",
"stress": 3,
"forms": [
"требовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏалаб гьабизе",
"precomment": "чего",
"examples": [
{
"ru": "требовать пропуск",
"av": "пропуск тӏалаб гьабизе"
},
{
"ru": "требовать объяснений у кого-либо",
"av": "лъидасаниги баян тӏалаб гьабизе"
}
]
},
{
"text": "тӏадаблъун гьабизе, тӏалаб гьабизе",
"precomment": "обязывать к чему-либо",
"examples": [
{
"ru": "извилистая дорога требовала неослабного внимания",
"av": "свераби ругеб нухалъ тӏадаблъун гьабулеб букӏана чучулареб кӏваркьей",
"comment": "цӏакъ пикру гьаби"
}
]
},
{
"text": "хӏажалъизе, къваригӏине, ккезе",
"precomment": "чего (нуждаться)",
"examples": [
{
"ru": "болезнь требует лечения",
"av": "унти сах гьабизе ккола"
},
{
"ru": "это требует много времени",
"av": "гьелъие гӏемераб заман хӏажалъула"
}
]
},
{
"text": "ахӏизе",
"precomment": "кого-что (вызывать)",
"examples": [
{
"ru": "требовать кого-либо в суд",
"av": "щивниги судалде ахӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "требоваться",
"stress": 3,
"forms": [
"требоваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къваригӏине, хӏажалъизе, букӏине ккезе",
"examples": [
{
"ru": "мне требуется эта книга",
"av": "дие гьаб тӏехь къваригӏуна"
},
{
"ru": "заводу требуются рабочие",
"av": "заводалъе хӏалтӏухъаби къваригӏун руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "требуха",
"stress": 7,
"forms": [
"требуха"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "ургьимес, бакӏвали-кӏач, бакь-кӏач",
"comment": "хъураб, чӏвараб хӏайваналъул"
}
]
}
{
"word": "тревога",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОГ",
"forms": [
"тревога"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏатхвей, ракӏхӏинкъи",
"precomment": "беспокойство",
"examples": [
{
"ru": "его охватила тревога",
"av": "досул рахӏат хвана"
}
]
},
{
"text": "ахӏи, ахӏи бахъин, хӏинкъи букӏин лъазаби, тревога",
"precomment": "сигнал об опасности",
"examples": [
{
"ru": "боевая тревога",
"av": "рагъулеб тревога"
},
{
"ru": "ложная тревога",
"av": "гьересияб ахӏи"
},
{
"ru": "бить тревогу",
"av": "ахӏи базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тревожить",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОЖИ",
"forms": [
"тревожить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезабизе",
"precomment": "кого-что (вызывать беспокойство)",
"examples": [
{
"ru": "меня тревожит его отсутствие",
"av": "дов гьечӏолъиялъ дир рахӏат хвезабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "хӏалхьи тунгутӏизе, парахалъи хвезабизе",
"precomment": "нарушать покой",
"examples": [
{
"ru": "его весь день тревожили посетители",
"av": "тӏаде рачӏараз тӏубараб къоялъ хӏалхьи течӏо досие"
}
]
},
{
"text": "ццин бахъинабизе, рахӏат хвезабизе",
"precomment": "раздражать",
"examples": [
{
"ru": "шум тревожит больного",
"av": "ахӏи-хӏуралъ унтарасул рахӏат хвезабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "бигъинабизе, багъаризабизе, унтизабизе",
"precomment": "бередить, причинять боль",
"examples": [
{
"ru": "тревожить рану",
"av": "ругъун бигъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тревожиться",
"stress": 5,
"forms": [
"тревожиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезе",
"precomment": "беспокоиться",
"examples": [
{
"ru": "тревожиться за детей",
"av": "лъималазе гӏоло рахӏат хвезе"
}
]
},
{
"text": "рахӏат хвезабизе",
"precomment": "затруднять себя",
"comment": "жиндирго",
"examples": [
{
"ru": "прошу, не тревожьтесь!",
"av": "гьарула, (дие гӏоло) рахӏат хвезабуге!"
}
]
}
]
}
{
"word": "тревожный",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОЖН",
"forms": [
"тревожный",
"тревожная",
"тревожное"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвараб, хӏинкъи бугеб, рекӏее хӏалхьи гьечӏеб",
"precomment": "неспокойный",
"examples": [
{
"ru": "тревожные дни",
"av": "хӏинкъи бугел къоял"
},
{
"ru": "тревожный взгляд",
"av": "рахӏат хвараб балагьи"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъи букӏин лъазабулеб, ахӏи балеб, ахӏул",
"precomment": "предупреждающий"
}
]
}
{
"word": "треволнение",
"stress": 8,
"forms": [
"треволнение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "кутакаб рахӏатхвей"
}
]
}
{
"word": "трезвенник",
"stress": 3,
"forms": [
"трезвенник"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "мехтел гьекъоларев чи, гьекъел рихарав чи"
}
]
}
{
"word": "трезветь",
"stress": 6,
"forms": [
"трезветь"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "вигьине, гьакълидаса вигьине",
"precomment": "становиться трезвым"
}
]
}
{
"word": "трезво",
"stress": 3,
"forms": [
"трезво"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цӏодорго, гӏакълуялда, гӏакълу цебе ккезабун",
"precomment": "здраво",
"examples": [
{
"ru": "трезво относиться к чему-либо",
"av": "сундехунниги цӏодораб бербалагьи букӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трезвон",
"stress": 6,
"forms": [
"трезвон"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "килисаялда киналго цӏурмазул цадахъаб гьаракь",
"precomment": "звон"
},
{
"text": "мацӏ гьаби, рогьрал рай, квешал харбал риччай",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "трезвонить",
"stress": 6,
"forms": [
"трезвонить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "киналго цӏурмал кьабизе",
"precomment": "о колоколах"
},
{
"text": "харбал тӏиритӏизаризе",
"precomment": "что (распускать)",
"examples": [
{
"ru": "трезвонить о чем-либо по всему городу",
"av": "тӏолабго шагьаралда сундулниги хӏакъалъулъ харбал тӏиритӏизаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трезвость",
"stress": 3,
"forms": [
"трезвость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мехталидаса вигьин, вигьун вукӏин",
"precomment": "трезвое состояние"
},
{
"text": "цӏодорлъи; гӏакъилаб букӏин",
"precomment": "о взглядах",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "трезвость суждений",
"av": "пикрабазул цӏодорлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "трезвый",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕЗВ",
"forms": [
"трезвый",
"трезвая",
"трезвое"
],
"senses": [
{
"text": "мехтичӏев; вигьарав",
"precomment": "не пьяный",
"examples": [
{
"ru": "трезвое состояние",
"av": "вигьараб хӏал, мехтичӏеб хӏал"
}
]
},
{
"text": "цӏодораб, гӏакьилаб, саламатаб",
"precomment": "здравый",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "трезвый ум",
"av": "цӏодораб бетӏер"
},
{
"ru": "трезвый взгляд на вещи",
"av": "ишалдехун цӏодораб бербалагьи"
}
]
}
]
}
{
"word": "трек",
"forms": [
"трек"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трек",
"comment": "велосипедал, мотоциклал риччазе гьабураб хасаб бакӏ, нух",
"labels": [
"спортивный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "велосипедный трек",
"av": "велосипедазе трек"
}
]
}
]
}
{
"word": "трель",
"stem": "ТРЕЛ",
"forms": [
"трель"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трель",
"comment": "чвахун бачӏунеб куцалда, соролаго бахъулеб гьаракь-бакъан",
"examples": [
{
"ru": "трели соловья",
"av": "булбулалъул бакънал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трельяж",
"stress": 6,
"forms": [
"трельяж"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трельяж",
"comment": "лъабчӏвалеб матӏу"
}
]
}
{
"word": "тренер",
"stress": 3,
"forms": [
"тренер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тренер",
"comment": "тренировка гьабулев чи, куцалев чи",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "трение",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕНИ",
"forms": [
"трение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лъулъай, лъулъади",
"examples": [
{
"ru": "сила трения",
"av": "лъулъадиялъул къуват"
}
]
},
{
"text": "рагӏи дандеккунгутӏи, къецдагӏба, цоцалъ хъелъей",
"precomment": "разногласия",
"labels": [
"в переносном значении",
"множественное число"
],
"examples": [
{
"ru": "трения",
"av": "рагӏи дандеккунгутӏи, къецдагӏба, цоцалъ хъелъей"
}
]
}
]
}
{
"word": "тренированный",
"stress": 7,
"stem": "ТРЕНИРОВАНН",
"forms": [
"тренированный",
"тренированная",
"тренированное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавурав, яравул гьавурав, куцарав, хӏадур гьавурав, лебаллъи бижизабурав",
"examples": [
{
"ru": "тренированный спортсмен",
"av": "ругьун гьавурав спортсмен"
},
{
"ru": "тренированная собака",
"av": "ругьун гьабураб гьой"
}
]
},
{
"text": "яравул гьабураб",
"precomment": "хорошо развитый",
"examples": [
{
"ru": "тренированное тело",
"av": "яравул гьабураб черх"
}
]
}
]
}
{
"word": "тренировать",
"stress": 9,
"forms": [
"тренировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "малъун ругьун гьавизе, хӏадур гьавизе, куцазе, къачӏазе",
"precomment": "кого-что (упражнять)",
"examples": [
{
"ru": "тренировать боксёра",
"av": "боксёр ругьун гьавизе"
}
]
},
{
"text": "ругьун гьабизе",
"precomment": "что (приучать)",
"examples": [
{
"ru": "тренировать тело",
"av": "черх ругьун гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "тренироваться",
"stress": 9,
"forms": [
"тренироваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ругьунлъизе, хӏадурлъизе, яравуллъизе, лебаллъи бижизабизе",
"comment": "жиндилъго"
}
]
}
{
"word": "тренировка",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тренировка, ругьун гьави",
"precomment": "занятие",
"examples": [
{
"ru": "тренировка по плаванию",
"av": "лъедеялъул тренировка"
}
]
},
{
"text": "яравул гьаби",
"precomment": "упражнение",
"examples": [
{
"ru": "тренировка мускулов",
"av": "ччорбал яравул гьари"
}
]
}
]
}
{
"word": "тренировочный",
"stress": 7,
"forms": [
"тренировочный",
"тренировочная",
"тренировочное"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьавиялъул, тренировкаялъул",
"examples": [
{
"ru": "тренировочный полёт",
"av": "ругьун гьавиялъул роржен"
},
{
"ru": "тренировочный костюм",
"av": "тренировка гьабулеб мехалъ ретӏунеб костюм"
}
]
}
]
}
{
"word": "тренога",
"stress": 5,
"forms": [
"тренога"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏатӏирухьен",
"precomment": "пути"
}
],
"see_also": [
{
"target": "треножник",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "треножить",
"stress": 5,
"forms": [
"треножить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏатӏирухьен базе (лъабго бохида), хӏатӏирухьада биччазе (чу)",
"precomment": "кого-что"
}
]
}
{
"word": "треножник",
"stress": 5,
"forms": [
"треножник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъабох",
"examples": [
{
"ru": "треножник фотоаппарата",
"av": "фотоаппарата-лъул лъабох"
}
]
}
]
}
{
"word": "трепальный",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕПАЛЬН",
"forms": [
"трепальный",
"трепальная",
"трепальное"
],
"senses": [
{
"text": "самулеб",
"examples": [
{
"ru": "трепальная машина (квас)",
"av": "самулеб машина"
}
]
}
]
}
{
"word": "трепанация",
"stress": 7,
"forms": [
"трепанация"
],
"labels": [
"медицина",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "трепанация",
"comment": "ракьа борлъун гьабулеб операция",
"labels": [
"медицина"
],
"examples": [
{
"ru": "трепанация черепа",
"av": "гвангвараялъул ракьа борлъи (операциялъе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трепанировать",
"stress": 7,
"forms": [
"трепанировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "трепанация гьабизе, ракьа борлъизе",
"precomment": "что",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "трепать",
"stress": 5,
"forms": [
"трепать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бихха-бичизабизе, тӏутӏу-хъухъузе",
"precomment": "кого-что (приводить в беспорядок)",
"examples": [
{
"ru": "ветер треплет её волосы",
"av": "гьороца долъул рас биххабичизабулеб буго"
},
{
"ru": "его треплет лихорадка",
"av": "бакъул унтиялъ дов сорозавулев вуго"
},
{
"ru": "трепать кому-либо нервы",
"av": "лъилниги нерваби хвезаризе"
},
{
"ru": "трепать языком",
"av": "чӏалгӏаде гаргадизе"
}
]
},
{
"text": "кӏутӏкӏутӏизе",
"precomment": "кого-что, по чему (похлопывать)",
"examples": [
{
"ru": "трепать кого-либо по плечу",
"av": "лъилниги гъажалда кӏутӏкӏутӏизе"
}
]
},
{
"text": "цӏацӏазе",
"precomment": "кого-что (дёргать)",
"examples": [
{
"ru": "трепать за уши",
"av": "гӏундул цӏацӏазе"
},
{
"ru": "трепать за волосы",
"av": "рас цӏацӏазе"
}
]
},
{
"text": "хвезабизе",
"precomment": "что (приводить в непригодность)",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "трепать обувь",
"av": "хьитал хвезаризе (гӏемер ретӏун)"
}
]
},
{
"text": "самизе",
"precomment": "что (конопля и т. п.)",
"comment": "габани"
}
]
}
{
"word": "трепаться",
"stress": 5,
"forms": [
"трепаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "парпадизе, хьвагӏезе",
"precomment": "развеваться"
},
{
"text": "хвезе, хозозе",
"precomment": "изнашиваться",
"comment": "ретӏел-хьит",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "чӏалгӏаде, гӏадада гаргадизе, чӏанда хъуризе, хъирмал риччазе",
"precomment": "болтать",
"labels": [
"просторечное слово",
"грубое слово"
]
}
]
}
{
"word": "трепач",
"stress": 5,
"forms": [
"трепач"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏандачи, чвархъеро, кӏалгӏемер, гьорол гьобо, хъирмалгӏемер",
"labels": [
"грубое слово",
"просторечное слово"
]
}
]
}
{
"word": "трепачка",
"stress": 5,
"forms": [
"трепачка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏандачӏужу, чвархъеро, кӏалгӏемер, гьорол гьобо",
"labels": [
"грубое слово",
"просторечное слово"
]
}
]
}
{
"word": "трепет",
"stress": 3,
"forms": [
"трепет"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сорой, парпади",
"precomment": "колебание",
"examples": [
{
"ru": "трепет листьев",
"av": "тӏанхазул парпади"
}
]
},
{
"text": "сороди, тӏеркӏей",
"precomment": "волнение",
"comment": "рекӏел",
"examples": [
{
"ru": "с трепетом",
"av": "ракӏ соролаго"
},
{
"ru": "привести кого-либо в трепет",
"av": "лъилниги ракӏ сородизабизе (хӏинкъизавизе)"
}
]
},
{
"precomment": "страх",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "наводить трепет на кого-либо",
"av": "щивниги хӏинкъизавизе, хӏинкъун сородизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трепетать",
"stress": 7,
"forms": [
"трепетать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "парпадизе, хьвагӏезе, сородизе",
"precomment": "колебаться, дрожать"
},
{
"text": "тӏеркӏезе, сородизе",
"precomment": "испытывать волнение",
"comment": "ракӏ",
"examples": [
{
"ru": "трепетать от восторга",
"av": "вохиялъ ракӏ сородизе"
},
{
"ru": "моё сердце трепещет",
"av": "дир ракӏ сородулеб буго"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъизе, хӏинкъун сородизе",
"precomment": "за кого-что, перед кем-чем (испытывать страх)",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "трепетать перед кем-либо",
"av": "лъиданиги цеве сородизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трепетный",
"stress": 3,
"forms": [
"трепетный",
"трепетная",
"трепетное"
],
"senses": [
{
"text": "сородулеб, гъаргъар щолеб",
"precomment": "дрожащий"
},
{
"text": "ракӏ тӏеркӏолеб, ракӏ сородулеб",
"precomment": "взволнованный"
},
{
"text": "хӏинкъараб, хӏинкъун сородулеб, хӏинкъул гъаргъар щолеб",
"precomment": "охваченный страхом"
}
]
}
{
"word": "треск",
"forms": [
"треск"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркьи, чӏваркь-чӏваркьи, кьвахи, кьвах-кьвахи",
"precomment": "резкий звук",
"examples": [
{
"ru": "треск сучьев",
"av": "гӏаркьалабазул чӏваркь-чӏваркьи"
},
{
"ru": "треск ружейных выстрелов",
"av": "тункӏал кьвагьулеб кьвах-кьвахи"
}
]
},
{
"text": "гьай-гьуй, ахӏи-хӏур, хъуй-хъай",
"precomment": "шумиха",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "поднять треск",
"av": "ахӏи-хӏур бахъинабизе"
},
{
"ru": "с треском провалиться",
"av": "халкъалда сурараб куцалъ мекъи ккезе; бода суризе; дваргъан вахъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "треска",
"stress": 6,
"forms": [
"треска"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "треска",
"comment": "ччугӏа"
}
]
}
{
"word": "трескаться",
"stress": 3,
"forms": [
"трескаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏ-кьватӏизе, бихх-биххизе, кьватӏалаби рехизе",
"examples": [
{
"ru": "потолок трескается",
"av": "мокърукьбакӏ кьватӏ-кьватӏулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "трескотня",
"stress": 9,
"forms": [
"трескотня"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоса къотӏулареб хъуй, кьвагьи",
"examples": [
{
"ru": "трескотня пулемётов",
"av": "пулемётазул кьвагьи"
}
]
},
{
"text": "чвархъей, чӏалгӏаде хъуй-хъаялда гаргади, чӏечӏого гаргади, кӏалдибе барсун гьоло бараб кӏалъай",
"precomment": "болтовня",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "трескучий",
"stress": 6,
"stem": "ТРЕСКУЧ",
"forms": [
"трескучий",
"трескучая",
"трескучее"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркьолеб, чӏваркь-чӏваркьи бахъунеб",
"examples": [
{
"ru": "трескучий голос",
"av": "гъварараб гьаракь"
}
]
},
{
"text": "гьай-гьуй гӏемераб, ахӏи-хӏуралъул цӏураб, цӏакъго тӏасан борчӏараб",
"precomment": "высокопарный",
"examples": [
{
"ru": "трескучие речи",
"av": "цӏакъго тӏасан рорчӏарал кӏалъаял"
},
{
"ru": "трескучий мороз",
"av": "гӏасияб квач, кутакаб цӏорой"
}
]
}
]
}
{
"word": "треснуть",
"stress": 3,
"forms": [
"треснуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркь-чӏваркьи бахъине, чӏваркьи бахъине, кьвах-кьвахи бахъине, кьвагьан бахъине",
"precomment": "издать треск"
},
{
"text": "кьватӏизе, кьватӏун ине (бачӏине), кьватӏи реххизе",
"precomment": "дать трещину",
"examples": [
{
"ru": "льдина треснула",
"av": "цӏер кьватӏана"
},
{
"ru": "стакан треснул",
"av": "стаканалда кьватӏи рехана"
}
]
},
{
"text": "чвархъан бахъинабизе, кьабун биччан тезе",
"precomment": "кого-что и без дополнения (сильно ударить)",
"comment": "цо нухалъ",
"labels": [
"просторечное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "хоть тресни",
"av": "кьвагьун хваниги, вихъ-вихъун аниги (мурадалде щоларо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трест",
"forms": [
"трест"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трест",
"comment": "1) цого тайпаялъул чанго предприятиялъул цолъи; 2) капиталистиял улкабазда производственниял ва дармилал операциял цо бакӏалдасан гьарулел предприятиязул монополияб цолъи"
}
]
}
{
"word": "третейский",
"stress": 5,
"forms": [
"третейский",
"третейская",
"третейское"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "третейский суд",
"av": "кӏиябго рахъ разилъун, цонигиязде цӏай гьечӏого, ишалъул, дагӏбаялъул хал гьабизе гӏуцӏараб диван (суд)"
}
]
}
]
}
{
"word": "третий",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕТ",
"forms": [
"третий",
"третья",
"третье"
],
"labels": [
"женский род",
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лъабабилеб",
"labels": [
"имя числительное"
],
"examples": [
{
"ru": "третья страница",
"av": "лъабабилеб гьумер"
},
{
"ru": "третьего июня",
"av": "лъабабилеб июналда"
},
{
"ru": "в третьем часу",
"av": "сагӏат лъабгоялде хӏалтӏараб мехалъ"
},
{
"ru": "уже третий час",
"av": "гьанже сагӏат лъабгоялде хӏалтӏун буго"
},
{
"ru": "половина третьего",
"av": "лъабгоялде бащдаб хӏалтӏун буго"
},
{
"ru": "из третьих рук",
"av": "цоги чи гьоркьов ккун, лъабабилев чиясухъан"
},
{
"ru": "третьего дня",
"av": "церекъад"
},
{
"ru": "третье лицо",
"av": "лъабабилеб гьумер",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
},
{
"text": "цогидав, тӏокӏав, гъорлъе унарев",
"precomment": "посторонний",
"examples": [
{
"ru": "третьи лица",
"av": "цогидал гӏадамал"
}
]
},
{
"text": "гӏодобегӏанаб, къадараб",
"precomment": "низкий",
"examples": [
{
"ru": "третий сорт",
"av": "гӏодобегӏанаб (лъабабилеб) сорт"
},
{
"ru": "третий разряд",
"av": "гӏодобегӏанаб (лъабабилеб) разряд"
}
]
},
{
"text": "щибаб лъабил бутӏа",
"precomment": "одна треть",
"labels": [
"в значении имени существительного"
],
"examples": [
{
"ru": "одна третья",
"av": "лъабил бутӏа"
}
]
},
{
"text": "кванан хадуб кьолеб гьуинаб гьекъел (компот, сок, чай ва гь. ц.)",
"precomment": "сладкое блюдо",
"labels": [
"в значении имени существительного"
]
}
]
}
{
"word": "третировать",
"stress": 5,
"forms": [
"третировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъе восунгутӏизе, малъие гьавунгутӏизе, сансикъ вихьизе, къабихӏаб бер рехизе, рикӏкӏунгутӏизе, хӏангутӏизе",
"precomment": "кого-что (обращаться с кем-либо пренебрежительно)"
}
]
}
{
"word": "треть",
"stem": "ТРЕТ",
"forms": [
"треть"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "лъабил бутӏа, лъабго бутӏа гьабун цо бутӏа",
"examples": [
{
"ru": "треть года",
"av": "лъагӏалил лъабил бутӏа"
},
{
"ru": "две трети",
"av": "лъабго бутӏа гьабун кӏиго бутӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "треугольник",
"stress": 6,
"forms": [
"треугольник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъабокӏон",
"labels": [
"математика"
],
"examples": [
{
"ru": "прямоугольный треугольник",
"av": "битӏараб бокӏон бугеб лъабокӏон"
},
{
"ru": "равносторонний треугольник",
"av": "хьалбал ращадаб лъабокӏон"
}
]
},
{
"text": "лъабгоял",
"precomment": "директор, парторг, профком",
"comment": "директорги, парторгги, профкомги",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "треугольный",
"stress": 6,
"forms": [
"треугольный",
"треугольная",
"треугольное"
],
"senses": [
{
"text": "лъабокӏонаб, лъабго бокӏон бугеб"
}
]
}
{
"word": "трефовый",
"stress": 3,
"stem": "ТРЕФОВ",
"forms": [
"трефовый",
"трефовая",
"трефовое"
],
"senses": [
{
"text": "череказул",
"labels": [
"термин карточной игры"
],
"examples": [
{
"ru": "трефовая десятка",
"av": "анцӏилаб черек"
},
{
"ru": "трефовый туз",
"av": "туз черек"
}
]
}
]
}
{
"word": "трефы",
"stress": 3,
"forms": [
"трефы"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "черекал",
"labels": [
"термин карточной игры"
]
}
]
}
{
"word": "трещать",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕЩ",
"forms": [
"трещать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏваркьезе, чӏваркьи бахъине, чӏваркь-чӏваркьи бахъине, гьаркьагъине",
"precomment": "издавать треск",
"examples": [
{
"ru": "дрова трещат в печи",
"av": "печалъуб цӏулал чӏваркьи бахъунеб буго"
},
{
"ru": "трещат кузнечики",
"av": "гарцӏал цӏирцӏидулел руго"
},
{
"ru": "мороз трещит",
"av": "цӏороялъ хӏал гьабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "гӏемер чвархъезе, чӏечӏого гаргадизе",
"precomment": "болтать",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "расуда бан букӏине",
"precomment": "быть накануне краха",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "дело трещит по всем швам",
"av": "гьеб иш расуда бан буго; биххулеб буго, гӏодобе кколеб буго"
},
{
"ru": "у меня голова трещит",
"av": "кутакалда бетӏер унтулеб буго дир, бетӏер битӏахъе бихъун унеб бугилан кколеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "трещина",
"stress": 3,
"forms": [
"трещина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏи, кьватӏараб бакӏ",
"examples": [
{
"ru": "трещина в стене",
"av": "къадалъ (бугеб) кьватӏи"
}
]
},
{
"text": "кьватӏел, ракӏхвей, дандеккунгутӏи",
"comment": "гьоркьоблъиялда",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "трещотка",
"stress": 5,
"forms": [
"трещотка"
],
"labels": [
"женский род",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "трещотка",
"comment": "кьвах-кьвахи бахъинабулеб музыкалияб алат"
},
{
"text": "кьвах-кьвахиялда вукӏунев чи, гӏемер чвархъолев чи, чӏечӏого гаргадулев чи, чвархъеро",
"precomment": "о человеке",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}