{
"word": "гьал",
"stress": 3,
"stem": "гьа",
"forms": [
"гьал",
"гьаз",
"гьазул"
],
"senses": [
{
"text": "они",
"forms": [
"гьаз",
"гьазул"
],
"labels": [
"местоимение"
],
"comment": "находящиеся вблизи говорящего",
"examples": [
{
"av": "гьал кватӏана",
"ru": "они опоздали"
},
{
"av": "гьаз бицунеб щиб?",
"ru": "о чём они говорят?"
},
{
"av": "гьазул васал армиялда руго",
"ru": "их сыновья служат в армии"
},
{
"av": "гьаздаги бихьизабе",
"ru": "покажи и им"
}
]
},
{
"text": "эти",
"comment": "выступает определением мн. ч. и не склоняется",
"examples": [
{
"av": "гьал къватӏал",
"ru": "эти улицы"
},
{
"av": "гьал лъимал рокъоре ритӏе",
"ru": "отправляй(те) этих детей домой"
},
{
"av": "гьал тӏахьал лъил?",
"ru": "чьи эти книги?"
},
{
"av": "гьал цӏцӏани нужерищ?",
"ru": "эти козы ваши?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьав",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "местоимение",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалаг",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаг",
"гьалагго"
],
"senses": [
{
"text": "гибельно, опасно",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"ru": "погубить"
},
{
"av": "хъантӏиялъ гьалаг гьаруна дол",
"ru": "алчность погубила их"
},
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"ru": "взволновать; вызывать, вызвать ярость"
}
]
},
{
"text": "сильно",
"examples": [
{
"av": "цӏад гьалагго балеб",
"ru": "идёт сильный дождь"
}
]
},
{
"text": "взволнованно; буйно"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалагаб",
"stress": 5,
"stem": "гьалага",
"forms": [
"гьалагаб"
],
"gender_forms": [
"гьалагаб",
"гьалагав",
"гьалагай"
],
"senses": [
{
"text": "гибельный, опасный; губительный",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб горо-цӏер",
"ru": "губительный град"
},
{
"av": "гьалагаб гӏишкъу",
"ru": "гибельная страсть"
},
{
"av": "гьалагаб унти",
"ru": "опасная болезнь"
}
]
},
{
"text": "взволнованный; страстный; буйный",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб гӏор",
"ru": "буйная река"
},
{
"av": "гьалагаб ралъад",
"ru": "волнующееся море"
},
{
"av": "гьалагаб рокьи",
"ru": "страстная любовь"
},
{
"av": "гьалагав чи",
"ru": "буйный человек"
}
]
},
{
"text": "резвый",
"comment": "например конь",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб чу",
"ru": "резвый конь"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалаглъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъи",
"гьалаглъиялъ",
"гьалаглъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гьалаглъизе"
},
{
"text": "гибель, смерть; опасность"
},
{
"text": "истерия; нервное возбуждение",
"comment": "например от горя",
"examples": [
{
"av": "гьалаглъи бачӏине",
"ru": "впадать, впасть в истерику, в состояние сильного возбуждения"
},
{
"av": "гьалаглъи бачӏун лъугьине",
"ru": "сильно нервничать; не знать, куда деть себя"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалаглъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "гьалаглъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалаглъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъизаб",
"forms": [
"гьалаглъизабизе",
"гьалаглъизабула",
"гьалаглъизабила",
"гьалаглъизабуна",
"гьалаглъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма"
],
"forceto": "гьалаглъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалаглъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалаглъизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъ",
"forms": [
"гьалаглъизе",
"гьалаглъула",
"гьалаглъила",
"гьалаглъана",
"гьалаглъе"
],
"senses": [
{
"text": "(по)гибнуть, погибать; умирать; пропадать",
"examples": [
{
"av": "ахиралде ккедал дуниял гьалаглъила",
"ru": "когда приблизится конец, начнётся светопреставление",
"comment": "букв. мир погибнет"
}
]
},
{
"text": "быть в состоянии истерии; быть в нервном возбуждении; впасть в истерику; приходить в ярость, в бешенство; бесноваться; разбушеваться",
"comment": "например от горя",
"examples": [
{
"av": "вас лъукъун вугилан рагӏидал, дой гьалаглъана",
"ru": "когда услышала, что сын ранен, она впала в истерику"
},
{
"av": "ралъад гьалаглъани, гама бегула",
"ru": "море разбушуется — судно перевернётся",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
},
{
"text": "(за)упрямиться; понести",
"comment": "о лошади"
},
{
"examples": [
{
"av": "гьалаглъун хвезе",
"ru": "умирать вероотступником"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалакӏач",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалакӏач",
"гьалакӏачалъ",
"гьалакӏачалъул",
"гьалакӏачал"
],
"senses": [
{
"text": "бабочка",
"labels": [
"диалектизм"
],
"examples": [
{
"av": "гьалакӏачалъул гӏумру къокъаб букӏуна",
"ru": "у бабочки жизнь коротка"
},
{
"av": "гьалакӏачал тӏугьдузда тӏад роржанхъулел руго",
"ru": "бабочки порхают над цветами"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалал",
"stress": 5,
"stem": "гьала",
"forms": [
"гьалал",
"гьалаз",
"гьалазул"
],
"senses": [
{
"text": "бобовые культуры",
"labels": [
"множественное число"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалбал",
"stress": 6,
"stem": "гьалба",
"forms": [
"гьалбал",
"гьалбадерица",
"гьалбадерил"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "гьобол"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьобол",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалдезаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалдезаби"
],
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдезабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалдезабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьалдезаб",
"forms": [
"гьалдезабизе",
"гьалдезабула",
"гьалдезабила",
"гьалдезабуна",
"гьалдезабе"
],
"senses": [
{
"text": "кипятить, заставлять кипеть",
"labels": [
"учащательная форма",
"понудительная форма"
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалдезе",
"stress": 6,
"stem": "гьалд",
"forms": [
"гьалдезе",
"гьалдола",
"гьалдела",
"гьалдана",
"гьалде"
],
"senses": [
{
"text": "(за)кипеть, закипать",
"labels": [
"учащательная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гьан белъун гьечӏо, жеги гьалдезе те",
"ru": "мясо не сварилось, пусть ещё кипит"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "учащательная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалдей",
"stress": 6,
"forms": [
"гьалдей"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гьалдезе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдезе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьале",
"stress": 5,
"forms": [
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "вот",
"comment": "частица; здесь рядом с говорящим",
"examples": [
{
"av": "гьале батана",
"ru": "вот нашёл"
},
{
"av": "гьале гьав гьанив вуго",
"ru": "вот он здесь"
},
{
"av": "гьале доб гӏака",
"ru": "вот та корова"
},
{
"av": "гьале дур оц",
"ru": "вот твой бык"
},
{
"av": "гьале нужер яс",
"ru": "вот ваша дочь"
},
{
"av": "гьале нилъер бахӏарзал",
"ru": "вот наши герои"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалея",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалея"
],
"senses": [
{
"text": "итак, вот",
"comment": "частица",
"examples": [
{
"av": "гьалея, дун хъалаялъул кавудахъе щвана",
"ru": "итак я добрался до ворот крепости"
}
]
}
],
"pos": "союз",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьали",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьали",
"гьалиялъ",
"гьалиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "гьализе"
},
{
"text": "кипение",
"examples": [
{
"av": "гьали къотӏана",
"ru": "кипение погасло, прекратилось"
},
{
"av": "гьали (тӏаде) рехулеб буго",
"ru": "начинается кипение"
},
{
"av": "гьалулъ",
"ru": "в момент кипения",
"labels": [
"разговорное слово",
"выражение"
]
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьализаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьализаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "гьализабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьализабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьализаб",
"forms": [
"гьализабизе",
"гьализабула",
"гьализабила",
"гьализабуна",
"гьализабе"
],
"senses": [
{
"text": "(вс)кипятить что-либо; доводить, довести что-либо до кипения; давать, дать чему-либо кипеть",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "лъим гьализабе",
"ru": "вскипяти воду"
},
{
"av": "рахь гьализабизе",
"ru": "кипятить молоко"
},
{
"av": "чай гьализабизе",
"ru": "кипятить чай"
},
{
"av": "гӏемер гьализабун карщ бакъвалъун буго",
"ru": "от долгого кипячения каша загустела"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьализе",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьализе",
"гьалула",
"гьалила",
"гьалана",
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "(за)кипеть, закипать, вскипать",
"examples": [
{
"av": "гьализегӏан те",
"ru": "оставь(те), пока закипит"
},
{
"av": "гьалуд хьезе",
"ru": "докипеть"
},
{
"av": "гьалараб лъим",
"ru": "кипячёная вода, кипяток"
},
{
"av": "гьаличӏеб лъим",
"ru": "сырая вода, некипячёная вода"
},
{
"av": "лъим гьалулеб буго",
"ru": "вода кипит"
},
{
"av": "гьалараб рахь гьекъе",
"ru": "выпей кипячёное молоко"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалил",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьоло",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "бобовый",
"examples": [
{
"av": "гьалил гарал гӏадал гӏетӏул къатӏраби",
"ru": "капли слёз как бобовые горошины"
},
{
"av": "гьалил гӏатӏал хинкӏал",
"ru": "хинкал из бобовой муки"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалмагъ",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагъ",
"гьалмагъас",
"гьалмагъалъ",
"гьалмагъасул",
"гьалмагъалъул",
"гьалмагъзаби"
],
"senses": [
{
"text": "товарищ, друг и подруга; приятель и приятельница",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ кьучӏав ккве, гьудул божарав ккве",
"ru": "товарища выбери надёжного, друга — проверенного",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "гьалмагъги вукӏунев, гьвелмагъги вукӏунев",
"ru": "бывает и товарищ, бывает и \"собачий хвост\"",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "гьалмагъасул мурад тӏубазе",
"ru": "выполнить желание приятеля"
},
{
"av": "гьалмагъасе кумек гьабе",
"ru": "помоги товарищу"
},
{
"av": "гьалмагъалъул вас",
"ru": "сын подруги"
},
{
"av": "шишадул гьалмагъ",
"ru": "собутыльник"
}
]
},
{
"text": "товарищ",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ Мансуров, мун партиялде кида лъугьарав?",
"ru": "товарищ Мансуров, когда ты вступил в партию?"
}
]
},
{
"text": "попутчик, спутник",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ — бечед, чу — хӏатӏал",
"ru": "господь — [мой] попутчик, ноги — [мой] конь",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "об одиночном путешествии"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьудул",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалмагълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъи",
"гьалмагълъиялъ",
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "товарищество; товарищеские отношения",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъи гьабизе",
"ru": "иметь товарищеские отношения"
}
]
},
{
"text": "товарищи",
"examples": [
{
"av": "ТӀагьирие кумекалъе гьесул тӏолабго гьалмагълъи бачӏана",
"ru": "на помощь Тагиру пришли все его товарищи"
}
]
},
{
"text": "товарищество",
"labels": [
"исторический термин"
],
"comment": "объединение"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъул",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьалмагълъи",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "товарищеский, дружеский, приятельский",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъул суд",
"ru": "товарищеский суд"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъи",
"kind": "from"
},
{
"target": "гьалмагълъиялъулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъулаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъулаб"
],
"gender_forms": [
"гьалмагълъиялъулаб",
"гьалмагълъиялъулав",
"гьалмагълъиялъулай"
],
"senses": [
{
"text": "товарищеский, дружеский, приятельский",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъулаб гьоркьоблъи",
"ru": "товарищеское отношение"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъиялъул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "гьалугӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалугӏа",
"гьалугӏаца",
"гьалугӏал",
"гьалугӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "обжора",
"labels": [
"разговорное слово",
"пренебрежительно"
]
},
{
"examples": [
{
"av": "богӏол гьалугӏа",
"ru": "обжора ненасытный",
"comment": "букв. ячменный обжора"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "богӏорцо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}