{
"word": "хведер",
"stress": 5,
"forms": [
"хведер",
"хведералъ",
"хведраца",
"хведералъул",
"хведрал"
],
"senses": [
{
"text": "talaş, yonga",
"examples": [
{
"av": "цӏулал хведер",
"tr": "tahta talaşı"
},
{
"av": "хведер лъухьизе",
"tr": "talaş süpürmek"
},
{
"av": "хведер цӏадабе базе",
"tr": "ateşe talaş koymak"
},
{
"av": "хведрал цӏа",
"tr": "talaş ateşi"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хведрал",
"stress": 6,
"forms": [
"хведрал"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "ходер",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "ходер",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хвезаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хвезаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "хвезабизе"
},
{
"text": "öldürme; itlaf etme",
"examples": [
{
"av": "хӏайван хвезаби",
"tr": "hayvan kesimi"
}
]
},
{
"text": "hasar, bozulma, kullanılmaz hale getirme",
"examples": [
{
"av": "машина хвезаби",
"tr": "araba arızası"
}
]
},
{
"text": "bozukluk; düzensizlik; ihlal",
"examples": [
{
"av": "къотӏи хвезаби",
"tr": "sözleşme ihlali"
},
{
"av": "низам хвезаби",
"tr": "düzenin bozulması; kural ihlali"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хвезабизе",
"stress": 3,
"stem": "хвезаб",
"forms": [
"хвезабизе",
"хвезабула",
"хвезабила",
"хвезабуна",
"хвезабе"
],
"senses": [
{
"text": "öldürmek; uyutmak, uyutup acı vermeden öldürmek; sakinleştirmek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "вакъуца хвезавила",
"tr": "açlıktan öleceksin"
}
]
},
{
"text": "bozmak; kullanılamaz hale getirmek; yıkmak; kırmak",
"examples": [
{
"av": "сагӏат хвезабизе",
"tr": "saati bozmak"
},
{
"av": "цӏороца пихъ хвезабуна",
"tr": "dolu meyvelere zarar verdi"
}
]
},
{
"text": "bozmak; aksatmak; düzensizliğe yol açmak, deorganize etmek; ihlal etmek",
"examples": [
{
"av": "бертин хвезабизе",
"tr": "düğünü bozmak"
},
{
"av": "гӏадлу хвезабизе",
"tr": "disiplini bozmak"
},
{
"av": "кеп хвезабизе",
"tr": "neşesini bozmak"
},
{
"av": "рахӏат хвезабизе",
"tr": "huzuru bozmak"
},
{
"av": "хӏалтӏи хвезабизе",
"tr": "işi bozmak"
}
]
},
{
"text": "eskitişçesine giymek, yıpratmak",
"examples": [
{
"av": "ретӏел хвезабизе",
"tr": "giysileri eskitmek"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "хвезе",
"stress": 3,
"stem": "х",
"forms": [
"хвезе",
"хола",
"хвела",
"хвана",
"хва"
],
"senses": [
{
"text": "ölmek",
"labels": [
"yüksek üslup",
"konuşma dili"
],
"examples": [
{
"av": "хвезе вахъине",
"tr": "felaketin eşiğinde olmak"
},
{
"av": "хвезе вахъана",
"tr": "ölümden döndü, neredeyse ölecekti"
},
{
"av": "хвезе дагьав хутӏана",
"tr": "ölümden döndü, neredeyse ölecekti"
},
{
"av": "хвезе гьавизе",
"tr": "öldürmek; yok etmek"
},
{
"av": "хвезе мех щун буго",
"tr": "bir ayağı çukurda"
},
{
"av": "бахӏарчилъиялда хвезе",
"tr": "kahramanca ölmek"
},
{
"av": "боснов хвезе",
"tr": "yatağında ölmek",
"comment": "savaşta değil"
},
{
"av": "рагъда хвезе",
"tr": "savaşta düşmek, çatışmada ölmek"
},
{
"av": "гӏолохъанго хвезе",
"tr": "genç ölmek"
},
{
"av": "вугьун хвезе",
"tr": "donmak"
},
{
"av": "(лъадалъ) гъанкъун хвезе",
"tr": "boğulmak"
},
{
"av": "херлъун хвезе",
"tr": "yaşlılıktan ölmek"
},
{
"av": "унтун хвезе",
"tr": "hastalıktan ölmek"
},
{
"av": "живго жинцаго чӏван хвезе",
"tr": "intihar etmek, kendini vurmak"
},
{
"av": "хварав чи",
"tr": "ölen kişi, merhum, ölü"
},
{
"av": "хварасулги арасулги къимат гьабула",
"tr": "hayattan göç edenleri veya aramızdan ayrılanları saygıyla anarlar",
"labels": [
"deyiş"
],
"comment": "ölünün arkasından kötü konuşulmaz"
},
{
"av": "хваразда хадур чӏагоял ине бегьуларо",
"tr": "canlıya canlı, ölüye ölü",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "kelimenin tam anlamıyla ölülerin arkasından canlı gidemez"
},
{
"av": "холев вугев чи",
"tr": "ölmekte olan"
},
{
"av": "хвечӏого чиясул къимат лъалареб",
"tr": "insanın kıymeti öldükten sonra bilinir",
"labels": [
"deyiş"
],
"comment": "kendi memleketinde peygamber tanınmaz"
},
{
"av": "хвезе гӏажалгӏанги бокьуларо",
"tr": "gönlüne göre değil; ölüm gibi nefret edilen"
}
]
},
{
"text": "gebermek; ölmek; telef olmak",
"labels": [
"konuşma dili"
],
"comment": "hayvanlar hakkında",
"examples": [
{
"av": "досул гӏала хвана",
"tr": "kısrağı öldü"
},
{
"av": "хвараб гӏака — рахьдалаб",
"tr": "ölü inek sağılan inek sayılır",
"labels": [
"deyiş"
]
}
]
},
{
"text": "bozulmak; kaybolmak, zayi olmak",
"examples": [
{
"av": "исана гӏемераб пихъ хвана нижер",
"tr": "bu yıl bizim çok meyvemiz zayi oldu"
}
]
},
{
"text": "bozulmak, hizmet dışı kalmak",
"examples": [
{
"av": "телевизор хвана",
"tr": "televizyon bozuldu"
}
]
},
{
"text": "üzülmek, bozulmak; aksamak, bozulmak; bozulmak, aksamak",
"examples": [
{
"av": "гьан хвана",
"tr": "et bozuldu"
},
{
"av": "къотӏи хвана",
"tr": "anlaşma bozuldu"
},
{
"av": "макьу хвана",
"tr": "uyku bozuldu"
},
{
"av": "рагӏи хвана",
"tr": "sözünü tutmadı"
}
]
},
{
"text": "aşınmak, yıpranmak",
"comment": "giyim hakkında",
"examples": [
{
"av": "ретӏел хун буго",
"tr": "giysiler eskimiş"
}
]
},
{
"text": "tükenmek, bitmek, bir şeyden kırılmak",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "вохуца хвезе",
"tr": "çok sevinmek",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla sevinçten ölmek"
},
{
"av": "къечон хвезе",
"tr": "susuzluktan kıvranmak"
},
{
"av": "вакъуца холев вуго",
"tr": "açlıktan ölüyorum"
},
{
"av": "намуслъун холев вукӏана дун",
"tr": "utancımdan ölüyordum"
},
{
"av": "хвана кинащинабго!",
"tr": "her şey mahvoldu!, her şeyin sonu!"
},
{
"av": "хвана хӏалтӏи!",
"tr": "iş bitti, işler sarpa sardı!"
},
{
"av": "как хвана",
"tr": "namaz kılınmadı",
"comment": "nesnel nedenlerden ötürü"
},
{
"av": "кӏал хвана",
"tr": "oruç bozuldu",
"comment": "nesnel nedenlerden ötürü"
},
{
"av": "моцӏ хваги, харж щваги",
"tr": "şaka bir yana ay geçsin maaşımı alayım"
},
{
"av": "тату хвана",
"tr": "tükendi, gücü tükendi"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "хвезегӏан",
"stress": 3,
"forms": [
"хвезегӏан"
],
"senses": [
{
"text": "ölüme kadar, ölümüne",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "хвезегӏан кӏочон теларо",
"tr": "ölene kadar unutmayacağım"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "хвей",
"stem": "хве",
"forms": [
"хвей",
"хвеялъ",
"хвеялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
]
},
{
"text": "ölüm; vefat, helak"
},
{
"text": "telefat, hayvan kırımı",
"comment": "büyükbaş hayvanın"
},
{
"text": "bozulma; nazar, büyü"
},
{
"text": "bozukluk, anlaşmazlık, geçimsizlik; dezorganizasyon, bozulma; ihlal, aksama",
"examples": [
{
"av": "цокӏаллъи хвей",
"tr": "ritmin bozulması"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хвезе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "хвел",
"forms": [
"хвел",
"хвелалъ",
"хвалица",
"хвелалъул",
"хвалил",
"хвелал"
],
"senses": [
{
"text": "ölüm, helak, vefat",
"examples": [
{
"av": "бахӏарчияб хвел",
"tr": "kahramanca ölüm"
},
{
"av": "тохаб хвел",
"tr": "ani ölüm, zamansız vefat"
},
{
"av": "хехаб хвел",
"tr": "ani ölüm"
},
{
"av": "хвел батизе",
"tr": "kendi ölümünü hazırlamak, boynunu kırmak"
},
{
"av": "хвел бекьизе",
"tr": "ölüm saçmak"
},
{
"av": "хвел ккезе",
"tr": "ölmek — ölüm hakkında"
},
{
"av": "росулъ хвел ккун батана",
"tr": "aulda birinin öldüğü ortaya çıktı"
},
{
"av": "хвел рагӏизабизе (лъазабизе)",
"tr": "ölümünü bildirmek",
"comment": "birinin; ölümüne"
},
{
"av": "хвел тӏаде босун",
"tr": "ölümüne"
},
{
"av": "хвалил гъаргъар",
"tr": "agoni, can çekişme"
},
{
"av": "хвалил кваркьи",
"tr": "ölüm, ölümün pençeleri",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla ölümün kanadı"
},
{
"av": "хвалил хабар",
"tr": "ölüm haberi"
},
{
"av": "хвалил бадиве",
"tr": "ölüm karşısında"
},
{
"av": "хвалил квачӏикьа вахъизе",
"tr": "ölümden kurtarmak, ölümün pençesinden çekip almak"
},
{
"av": "хвалил лълъар гьекъезе",
"tr": "vefat etmek, ölmek, hayattan göç etmek, ömrünü tamamlamak; ölüm kasesini içmek",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla ölüm boynuzunu içmek"
},
{
"av": "хвалил лълъар гьекъоларев чи вукӏунарев",
"tr": "ölüm kadehinden kaçacak insan yoktur",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "хвалил цӏа бакизе",
"tr": "ateşe vermek, yok etmek, yıkmak",
"comment": "harf. ölüm ateşine teslim etmek"
},
{
"av": "хвалде ван вуго дов",
"tr": "ölüm döşeğinde"
},
{
"av": "хвалде ккезавизе",
"tr": "ölüme sürüklemek; ölümüne sebep olmak"
},
{
"av": "хвалдаса ворчӏизавизе",
"tr": "ölümden kurtarmak"
},
{
"av": "хвалдаса ворчӏизе",
"tr": "ölümden kurtulmak"
},
{
"av": "хваликьа хӏинкъизе",
"tr": "ölümden korkmak"
},
{
"av": "хвел букъизе",
"tr": "ölüyü defnetmek"
}
]
},
{
"text": "leş; ölü hayvan; ceset",
"labels": [
"ağız sözü"
],
"comment": "hayvan için"
}
],
"see_also": [
{
"target": "балкан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвелгьечӏеб",
"stress": 3,
"forms": [
"хвелгьечӏеб"
],
"gender_forms": [
"хвелгьечӏеб",
"хвелгьечӏев",
"хвелгьечӏей"
],
"senses": [
{
"text": "ölümsüz",
"examples": [
{
"av": "хвелгьечӏеб гьунар",
"tr": "ölümsüz kahramanlık"
},
{
"av": "хвелгьечӏел руго ЦӀадаса ХӀамзатил асарал",
"tr": "Gamzat Tsadası'nın eserleri ölümsüzdür"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "хвелгьечӏолъи",
"stress": 3,
"forms": [
"хвелгьечӏолъи",
"хвелгьечӏолъиялъ",
"хвелгьечӏолъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ölümsüzlük",
"comment": "bir kişi hakkında"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвелех",
"stress": 5,
"forms": [
"хвелех",
"хвелехалъ",
"хвелхица",
"хвелехалъул",
"хвелхил",
"хвелхал"
],
"senses": [
{
"text": "sert kayadaki çukur, oyuntu; çukur, kasis; girdap, çukur",
"comment": "suyun yıkıcı etkisi sonucunda"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвелхал",
"stress": 3,
"stem": "хвелха",
"forms": [
"хвелхал",
"хвелхаз",
"хвелхазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "хвелех"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хвелех",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "хвелхил",
"stress": 6,
"forms": [
"хвелхил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хвелех",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хвелех",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "хвел-гӏел",
"stress": 3,
"forms": [
"хвел-гӏел",
"хвел-гӏелалъ",
"хвел-гӏелалъул"
],
"senses": [
{
"text": "cenaze ve isim günü",
"comment": "kelm. ölüm ve doğum",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "хвел-гӏел ккараб бакӏалде кидаго унаан Удурат",
"tr": "Udurat daima cenaze yemeğine ve isim gününe giderdi"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвел-рахъин",
"stress": 3,
"forms": [
"хвел-рахъин",
"хвел-рахъиналъ",
"хвел-рахъиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "yaşam ve ölüm",
"comment": "kelm. ölüm ve diriliş",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "хвел-рахъин лъазабизе ккела",
"tr": "canlı mı ölü mü öğrenmek lazım"
},
{
"av": "досул хвел-рахъин лъалеб гьечӏо",
"tr": "yaşıyor mu öldü mü bilinmiyor"
},
{
"av": "хвел-рахъиналъул хиял гьабизе",
"tr": "yaşam ve ölüm hakkında düşünmek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвенех",
"stress": 5,
"forms": [
"хвенех",
"хвенехалъ",
"хвенхица",
"хвенехалъул",
"хвенхил",
"хвенхал"
],
"senses": [
{
"text": "surat, çehre, ağız"
},
{
"text": "damak",
"labels": [
"anatomi"
],
"examples": [
{
"av": "къвакӏараб хвенех",
"tr": "sert damak"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "хвенхал",
"stress": 3,
"stem": "хвенха",
"forms": [
"хвенхал",
"хвенхаз",
"хвенхазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "хвенех"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хвенех",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "хвенхил",
"stress": 6,
"forms": [
"хвенхил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хвенех",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хвенех",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}