{
"word": "над",
"forms": [
"над",
"надо"
],
"labels": [
"предлог",
"с творительным падежом"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад, тӏасан",
"precomment": "поверх, выше кого-чего-либо",
"examples": [
{
"ru": "над дверью",
"av": "нуцӏида тӏад"
}
]
},
{
"precomment": "при обозначении направленности действия",
"examples": [
{
"ru": "смеяться над кем-либо",
"av": "лъиданиги тӏад велъанхъизе"
},
{
"ru": "работать над книгой",
"av": "тӏехьалда тӏад хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надавать",
"stress": 6,
"forms": [
"надавать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "кигӏаналиго къадаралда чанцӏулго кьезе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "надавать подарков",
"av": "гӏемерал (чанцӏулго) сайгъатал рикьизе"
},
{
"ru": "надавать поручений",
"av": "тӏатӏала тӏадкъаял гьаризе"
},
{
"ru": "надавать обещаний",
"av": "гӏемер (чанцӏулго) рагӏи кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надавить",
"stress": 6,
"forms": [
"надавить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цузе",
"precomment": "что, на что",
"examples": [
{
"ru": "надавить кнопку",
"av": "кнопкаялда тӏаде цузе"
}
]
},
{
"text": "чӏинтӏизабун, данде къан, къан цӏцӏун бахъизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "надавить соку",
"av": "къан цӏцӏун, пихъил лъим (сок) бахъизе"
}
]
},
{
"text": "чӏвазе, тӏагӏинаризе",
"precomment": "кого-чего (уничтожить)",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "надавить мух",
"av": "тӏутӏал чӏвазе, чӏинтӏун хвезаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надавливать",
"stress": 4,
"forms": [
"надавливать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надавить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надаивать",
"stress": 4,
"forms": [
"надаивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надоить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надбавка",
"stress": 5,
"forms": [
"надбавка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"see_also": [
{
"target": "набавка",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надбавлять",
"stress": 8,
"forms": [
"надбавлять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "набавить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надбровный",
"stress": 6,
"stem": "НАДБРОВН",
"forms": [
"надбровный",
"надбровная",
"надбровное"
],
"senses": [
{
"text": "кьунсрузда тӏадехунисеб"
}
]
}
{
"word": "надвигать",
"stress": 7,
"forms": [
"надвигать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надвинуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надвигаться",
"stress": 7,
"forms": [
"надвигаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "надвигался вечер",
"av": "маркӏачӏумех тӏаде щолеб, гӏагарлъулеб букӏана"
},
{
"ru": "надвигается гроза",
"av": "перхейгун чвахунцӏад тӏаде гӏунтӏулеб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "надвинуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надвинуть",
"stress": 5,
"forms": [
"надвинуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цӏазе",
"precomment": "что на кого-что",
"examples": [
{
"ru": "надвинуть шапку на уши",
"av": "тӏагъур гӏундузда тӏаде цӏазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надвинуться",
"stress": 5,
"forms": [
"надвинуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагарлъизе, тӏаде щвезе, гӏунтӏизе",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "шапка надвинулась на лоб",
"av": "тӏагъур бигьа гьабун надалде бачӏана"
},
{
"ru": "тучи надвинулись",
"av": "накӏкӏал гӏагарлъана"
},
{
"ru": "старость надвинулась",
"av": "херлъи тӏаде гӏунтӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "надводный",
"stress": 5,
"stem": "НАДВОДН",
"forms": [
"надводный",
"надводная",
"надводное"
],
"senses": [
{
"text": "лъеда тӏасияб",
"examples": [
{
"ru": "надводная часть корабля",
"av": "гамил лъелъа къватӏибе баккараб бутӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "надвое",
"stress": 2,
"forms": [
"надвое"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "кӏийиде",
"precomment": "на две части",
"examples": [
{
"ru": "разрезать яблоко надвое",
"av": "гӏеч кӏийиде (кӏихӏи) къотӏизе (хъвалхьине)"
},
{
"ru": "бабушка надвое сказала",
"av": "жеги щиб ккелебали лъаларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "надворный",
"stress": 5,
"stem": "НАДВОРН",
"forms": [
"надворный",
"надворная",
"надворное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "надворные постройки",
"av": "азбаралда рарал бакӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "надвязать",
"stress": 7,
"forms": [
"надвязать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде хьухьине",
"precomment": "что, вязанием",
"examples": [
{
"ru": "надвязать чулки",
"av": "хьухьун щватаби къачӏазе"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏун халат гьабизе",
"precomment": "что, удлинить",
"examples": [
{
"ru": "надвязать верёвку",
"av": "квар бацӏцӏун халат гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надвязывать",
"stress": 5,
"forms": [
"надвязывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надвязать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надгробие",
"stress": 6,
"forms": [
"надгробие"
],
"labels": [
"средний род",
"устаревшее слово"
],
"senses": [
{
"text": "зани",
"precomment": "памятник"
},
{
"text": "зонода гьабураб хъвай-хъвагӏай",
"precomment": "надпись",
"comment": "эпитапия"
}
]
}
{
"word": "надгробный",
"stress": 6,
"stem": "НАДГРОБН",
"forms": [
"надгробный",
"надгробная",
"надгробное"
],
"senses": [
{
"text": "хабада тӏад бугеб",
"examples": [
{
"ru": "надгробный памятник",
"av": "хабада тӏад гьабураб памятник"
}
]
},
{
"text": "хвеялда бан гьабулеб (кӏалъай)",
"precomment": "по случаю смерти",
"examples": [
{
"ru": "надгробное слово",
"av": "хабада гьабураб кӏалъай, гьениб абураб рагӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "надевать",
"stress": 6,
"forms": [
"надевать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надеть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надежда",
"stress": 4,
"stem": "НАДЕЖД",
"forms": [
"надежда"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "мурад тӏубаялда божи, хьул",
"examples": [
{
"ru": "нет никакой надежды на выздоровление",
"av": "сахлъиялда щибниги божилъи гьечӏо"
},
{
"ru": "подавать большие надежды",
"av": "кӏудиял хьулал рукӏине, хьулал лъезаризе"
},
{
"ru": "потерять всякую надежду",
"av": "тӏубанго хьул къотӏизе"
},
{
"ru": "питать на что-либо надежду",
"av": "сундениги хьул лъезе, щибниги тӏубаялда божизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надел",
"stress": 4,
"forms": [
"надел"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бутӏа кьей, сайгъат гьаби, цӏар кьей",
"precomment": "по гл. наделить"
},
{
"text": "бутӏа",
"labels": [
"исторический термин"
],
"examples": [
{
"ru": "земельный надел",
"av": "ракьул бутӏа (Россиялда 1861 соналдаса хадуб рекьарухъабазухъе хӏалтӏизабизе кьураб ракьул бутӏа)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наделать",
"stress": 4,
"stem": "НАДЕЛА",
"forms": [
"наделать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "что, чего",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "что он наделал?",
"av": "щиб гьес гьабун тараб жо? щиб дос гьабураб?"
},
{
"ru": "наделать игрушек",
"av": "расанкӏаби гьаризе"
},
{
"ru": "наделать ошибок",
"av": "гъалатӏал гьаризе"
},
{
"ru": "наделать хлопот",
"av": "рахӏат хвезабизе"
},
{
"ru": "наделать неприятностей",
"av": "лазатбахъиял гьаризе"
},
{
"ru": "наделать много шуму",
"av": "гӏемер хъуй бахъинабизе, ахӏи-хӏур гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наделить",
"stress": 6,
"stem": "НАДЕЛИ",
"forms": [
"наделить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бикьизе, бутӏа кьезе",
"precomment": "кого-что, чем",
"examples": [
{
"ru": "наделить землёй",
"av": "ракьул бутӏа кьезе"
}
]
},
{
"text": "кьезе, щвезе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "природа щедро наделила его способностями",
"av": "тӏабигӏаталъ гъосие барахщичӏого, сахаватго кӏудияб гьунар, пагьму кьун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "наделять",
"stress": 6,
"forms": [
"наделять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наделить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надеть",
"stress": 4,
"forms": [
"надеть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъезе, чӏвазе (кӏаз, тӏагъур); ретӏине (ретӏел)",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надеть платок",
"av": "явлухъ, кӏаз чӏвазе, къазе"
},
{
"ru": "надеть шапку",
"av": "тӏагъур лъезе"
},
{
"ru": "надеть сапог на ногу",
"av": "хӏатӏида чакма ретӏине"
},
{
"ru": "надеть платье",
"av": "гурде ретӏине"
}
]
},
{
"text": "тӏаде цӏазе, базе",
"precomment": "что, покрыть, натянуть",
"examples": [
{
"ru": "надеть чехол на чемодан",
"av": "чемоданалда чехол ххезе"
},
{
"ru": "надеть орден",
"av": "орден базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надеяться",
"stress": 4,
"forms": [
"надеяться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "божизе, къасд, хьул букӏине",
"precomment": "на кого-что, с неопр. и с союзом «что»",
"examples": [
{
"ru": "надеяться на успех",
"av": "бергьен-лъиялде хьул букӏине"
},
{
"ru": "надеюсь завтра вернуться",
"av": "метер тӏад вуссине къасд буго"
}
]
},
{
"text": "мугъчӏвай гьабизе, божизе",
"precomment": "на кого-что (полагаться)",
"examples": [
{
"ru": "я на него надеюсь",
"av": "дир досде хьул буго"
}
]
},
{
"labels": [
"в значении вводного слова"
],
"examples": [
{
"ru": "надеюсь, вы меня поняли",
"av": "божула (хьул буго), дун дуда вичӏчӏун ватила"
}
]
}
]
}
{
"word": "надёжный",
"stem": "НАДЁЖН",
"forms": [
"надёжный",
"надёжная",
"надёжное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубанго божизе бегьулеб",
"precomment": "внушающий доверие",
"examples": [
{
"ru": "надёжный товарищ",
"av": "ритӏухъав гьалмагъ"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъи гьечӏеб",
"precomment": "безопасный",
"examples": [
{
"ru": "надёжное место",
"av": "щулияб, хӏинкъи гьечӏеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "мурад тӏубалеб, щаклъи гьечӏеб",
"precomment": "верный",
"examples": [
{
"ru": "надёжное средство",
"av": "щаклъи гьечӏеб сабаб"
}
]
}
]
}
{
"word": "надёргать",
"forms": [
"надёргать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цо къадаралда туркӏун бахъизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "надёргать луку",
"av": "(ракьулъа) туркӏун дагьабго пер бахъизе"
},
{
"ru": "надёргать цитат",
"av": "батӏи-батӏиял тӏахьаздаса, махщел гьечӏого, бутӏаби (цитатал) росизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надёргивать",
"forms": [
"надёргивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надёргать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надземный",
"stress": 5,
"stem": "НАДЗЕМН",
"forms": [
"надземный",
"надземная",
"надземное"
],
"senses": [
{
"text": "ракьалда тӏад, ракьалда бугеб",
"examples": [
{
"ru": "надземная часть растения",
"av": "гъветӏ-хералъул ракьалда тӏаде баккараб бутӏа"
},
{
"ru": "надземные сооружения",
"av": "ракьалда тӏад рарал бакӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "надзирать",
"stress": 7,
"forms": [
"надзирать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хал кквезе, хъаравуллъи гьабизе",
"precomment": "за кем-чем",
"examples": [
{
"ru": "надзирать за порядком",
"av": "гӏадлу-низамалда хадуб хал кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надзор",
"stress": 5,
"forms": [
"надзор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги хадуб хъаравуллъи гьаби, халкквей",
"precomment": "по гл. надзирать",
"examples": [
{
"ru": "быть под чьим-либо надзором",
"av": "лъилниги хъаравуллъиялда гьоркь вукӏине"
}
]
},
{
"text": "надзор",
"comment": "хъаравуллъи гьабулеб гӏадамазул къокъа яги гьеб иш гьабулеб идара",
"examples": [
{
"ru": "санитарный надзор",
"av": "санитарияб надзор"
},
{
"ru": "технический надзор",
"av": "техникияб надзор (хъаравуллъи)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надивиться",
"stress": 6,
"forms": [
"надивиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏикмалъизе, тамашалъизе, гӏажаиблъизе",
"precomment": "кому-чему, на кого-что",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "не могу надивиться",
"av": "хӏикмалъи гьабичӏого, чӏезе кӏолеб гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "надирать",
"stress": 6,
"forms": [
"надирать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надрать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надкостница",
"stress": 5,
"stem": "НАДКОСТНИЦ",
"forms": [
"надкостница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рукьбузул хъал",
"comment": "хӏайваназулги гӏадамазулги рукьбузда тӏад букӏунеб, гьел цоцазда рухьинарулеб хъал",
"labels": [
"анатомия"
],
"examples": [
{
"ru": "воспаление надкостницы",
"av": "ракьаялъул хъал унти"
}
]
}
]
}
{
"word": "надкусить",
"stress": 7,
"forms": [
"надкусить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ца базабизе, хӏанчӏизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надкусить сливу",
"av": "кокон хӏанчӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надкусывать",
"stress": 5,
"forms": [
"надкусывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надкусить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надламывать(ся)",
"stress": 5,
"forms": [
"надламывать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надломить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надлежать",
"stress": 7,
"stem": "НАДЛЕЖ",
"forms": [
"надлежать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "букӏине, гьабизе, вачӏине ккезе",
"precomment": "безл. кому-чему с неопр.",
"examples": [
{
"ru": "вам надлежит явиться в указанный срок",
"av": "мун бихьизабураб заманалда вачӏине ккола"
}
]
}
]
}
{
"word": "надлежащий",
"stress": 7,
"stem": "НАДЛЕЖАЩ",
"forms": [
"надлежащий",
"надлежащая",
"надлежащее"
],
"senses": [
{
"text": "букӏине кколеб",
"examples": [
{
"ru": "надлежащим образом",
"av": "букӏине кколеб куцалъ"
},
{
"ru": "принять надлежащие меры",
"av": "рукӏине кколел тадбирал гьаризе"
}
]
},
{
"text": "мустахӏикъаб, рекъараб"
}
]
}
{
"word": "надлом",
"stress": 5,
"forms": [
"надлом"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏизаби",
"precomment": "по глаголу надломить"
},
{
"text": "кьватӏи",
"precomment": "по глаголу надломиться"
},
{
"text": "кьватӏараб бакӏ",
"precomment": "надломленное место"
},
{
"text": "ракӏбеки, гӏодовчӏвай",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "душевный надлом",
"av": "ракӏбеки"
}
]
}
]
}
{
"word": "надломить",
"stress": 7,
"stem": "НАДЛОМИ",
"forms": [
"надломить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надломить ветку",
"av": "гӏаркьел кьватӏизабизе"
}
]
},
{
"text": "загӏиплъизабизе, чучизе гьавизе, дагь гьабизе",
"precomment": "кого-что",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "надломить силы",
"av": "къуват дагьлъизабизе"
},
{
"ru": "жизнь его надломила",
"av": "гӏумруялъ дов къулизавуна, ракӏ бекизабуна, гӏодов чӏвазавуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "надломиться",
"stress": 7,
"forms": [
"надломиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏизе",
"precomment": "дать трещину",
"examples": [
{
"ru": "зуб надломился",
"av": "ца кьватӏана"
}
]
},
{
"text": "дагьлъизе, къуркьизе, загӏиплъизе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "здоровье надломилось",
"av": "сахлъи загӏиплъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "надменность",
"stress": 5,
"forms": [
"надменность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏи, гӏамал кӏодолъи, хъитӏи",
"examples": [
{
"ru": "говорить с надменностью",
"av": "чӏухӏун гаргадизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надменный",
"stress": 5,
"forms": [
"надменный",
"надменная",
"надменное"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏарав, хъитӏарав, гӏамал кӏудияв",
"examples": [
{
"ru": "надменный тон",
"av": "гӏамал кӏодолъун, кӏалъай, пахруго кӏалъай"
}
]
}
]
}
{
"word": "надо",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"надо"
],
"senses": [
{
"text": "ккола, хӏажалъула",
"precomment": "кого-что, чего; с неопределённой формой глагола",
"labels": [
"в значении сказуемого"
],
"examples": [
{
"ru": "надо послать письмо",
"av": "кагъат битӏизе ккола"
},
{
"ru": "что вам надо?",
"av": "щиб нужее къварагӏараб?"
},
{
"ru": "вас-то мне и надо",
"av": "мунха дие къваригӏунго вугев"
},
{
"ru": "надо быть",
"av": "батизе ккола, бегьула",
"labels": [
"вводное слово",
"разговорное слово"
]
},
{
"ru": "надо думать, полагать",
"av": "батизе бегьула, букӏине ккола",
"labels": [
"в значении вводного слова"
]
},
{
"ru": "что надо!",
"av": "щиб къваригӏараб?",
"labels": [
"просторечное слово"
]
},
{
"ru": "ведь надо же!",
"av": "тамаша бихьулищ!",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "надо",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"надо"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад",
"precomment": "предлог с творительным падежом",
"comment": "хӏалтӏизабула кӏиго яги цӏикӏкӏун рагьукъаб гьаракь (гьезул тӏоцебесебги “р” яги “л”) бугел рагӏабазда цебе",
"examples": [
{
"ru": "надо мною",
"av": "дида тӏад"
},
{
"ru": "надо лбом",
"av": "надалда тӏад"
}
]
}
]
}
{
"word": "надобно",
"stress": 2,
"forms": [
"надобно"
],
"see_also": [
{
"target": "надо",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надобность",
"stress": 2,
"stem": "НАДОБНОСТ",
"forms": [
"надобность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏажалъи, къваригӏин",
"examples": [
{
"ru": "в случаях надобности",
"av": "хӏажалъи ккани"
},
{
"ru": "иметь надобность в чём-либо",
"av": "сундениги хӏажалъи букӏине"
},
{
"ru": "по мере надобности",
"av": "хӏажалъараб, къваригӏараб мехалъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "надоедать",
"stress": 7,
"forms": [
"надоедать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надоесть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надоедливый",
"stress": 5,
"forms": [
"надоедливый",
"надоедливая",
"надоедливое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏамучӏаб, бизара гӏемераб",
"examples": [
{
"ru": "надоедливый мотив",
"av": "чӏамучӏаб бакъан"
},
{
"ru": "надоедливый человек",
"av": "бизара гӏемерав чи, чӏамучӏав чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "надоесть",
"stress": 5,
"forms": [
"надоесть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏамучӏлъизе, бизарлъизе, чӏалгӏине",
"precomment": "кому",
"examples": [
{
"ru": "мне это дело надоело",
"av": "дида гьеб иш чӏалгӏана"
},
{
"ru": "надоесть просьбами",
"av": "гьардеялъ бизарлъизе (бизара гьабизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надоить",
"stress": 5,
"forms": [
"надоить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кигӏаналиго къадар бечӏчӏизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "надоить молока",
"av": "рахь бечӏчӏизе (кигӏаналиго къадар)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надой",
"stress": 4,
"forms": [
"надой"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "надой молока",
"av": "бечӏчӏараб рахьдал къадар"
}
]
}
]
}
{
"word": "надолго",
"stress": 4,
"forms": [
"надолго"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "халатаб заманалъ, гӏемераб мехалъ",
"examples": [
{
"ru": "дело затянулось надолго",
"av": "иш гӏемерго халалъана (халат бахъана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надомник",
"stress": 4,
"forms": [
"надомник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "рокъов хӏалтӏулев хӏалтӏухъан",
"comment": "жиндаго тӏад къараб хӏалтӏи рокъоб гьабулев"
}
]
}
{
"word": "надомница",
"stress": 4,
"forms": [
"надомница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рокъой хӏалтӏулей хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "надорвать",
"stress": 7,
"forms": [
"надорвать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб бихъизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надорвать конверт",
"av": "конверт (бухча) дагьаб (гьитӏинаб бакӏ) бихъизе"
}
]
},
{
"text": "зарал ккезабизе, гӏакъуба кьезе",
"precomment": "повредить",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "надорвать голос",
"av": "гьаракь къвинабизе"
},
{
"ru": "надорвать здоровье",
"av": "гӏемер хӏалтун, сахлъи хвезабизе"
},
{
"ru": "надорвать свои силы",
"av": "жиндирго къуват загӏип гьабизе (захӏматаб хӏалтӏиялъ, кӏудияб къварилъиялъ)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надорваться",
"stress": 7,
"forms": [
"надорваться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб бихъизе, бихъун бачӏине",
"examples": [
{
"ru": "платок надорвался",
"av": "кӏаз басралъиялъ бихъун бачӏана"
}
]
},
{
"text": "хӏал щвезе, зарар ккезе",
"precomment": "повредить что-либо",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "надорваться, поднимая тяжесть",
"av": "бакӏлъи борхулаго хӏал щвезе"
}
]
},
{
"text": "цӏакъ сваказе, тату хвезе",
"precomment": "переутомиться",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "надоумить",
"stress": 5,
"forms": [
"надоумить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакълу кьезе, малъа-хъвай гьабизе",
"precomment": "кого",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "надо-",
"forms": [
"надо-"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизабула кӏиго яги цӏикӏкӏун рагьукъаб, яги рагьукъаб гьаракьалда хадуб “ь” бугеб мехалъ",
"comment": "например: надорвать, надошью",
"comment_lang": "ru"
}
],
"see_also": [
{
"target": "надъ-",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надпиливать",
"stress": 5,
"forms": [
"надпиливать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надпилить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надпилить",
"stress": 7,
"forms": [
"надпилить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб хъухъан тезе, гъорлъе биччачӏого, хъухъазе",
"precomment": "что",
"comment": "чӏалу"
}
]
}
{
"word": "надписать",
"stress": 7,
"forms": [
"надписать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги тӏад хъвазе",
"precomment": "что",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "надписать адрес на конверте",
"av": "конверталда (бухчаялда) адрес хъвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надписывать",
"stress": 5,
"forms": [
"надписывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надписать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надпись",
"stress": 2,
"stem": "НАДПИС",
"forms": [
"надпись"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги тӏад гьабураб къокъаб хъвай-хъвагӏай",
"examples": [
{
"ru": "надпись на конверте",
"av": "конверталда гьабураб хъвай-хъвагӏай"
},
{
"ru": "древнегреческие надписи",
"av": "некӏсиял греказул (хӏатӏул къаназда гьарурал) хъвай-хъвагӏаял"
}
]
}
]
}
{
"word": "надрать",
"stress": 5,
"forms": [
"надрать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бахъизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "надрать коры",
"av": "макъар бахъизе"
},
{
"ru": "надрать кому-либо уши",
"av": "гӏундул кьурун, цӏан тамихӏ гьабизе",
"comment": "гӏундул рахъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надрез",
"stress": 5,
"forms": [
"надрез"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дагьабго къотӏи",
"precomment": "по глаголу надрезать"
},
{
"text": "къотӏараб бакӏ; бегӏераб, къотӏулеб тӏагӏелалдалъун бахъараб рахъ, мухъ",
"precomment": "зарубка",
"examples": [
{
"ru": "глубокий надрез",
"av": "гъваридаб рахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "надрезать",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"надрезать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏасан гьитӏинаб бакӏ къотӏизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надрезать арбуз",
"av": "(барщун бугищали лъазе) хъарпузалъул гьитӏинаб бакӏ къотӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надрезать",
"stress": 7,
"homonym": 2,
"forms": [
"надрезать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надрезать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "надругательство",
"stress": 7,
"forms": [
"надругательство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "къабихӏ, хӏакъир, инжит гьари"
}
]
}
{
"word": "надругаться",
"stress": 7,
"forms": [
"надругаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къабихӏ, хӏакъир, инжит, басра гьаризе",
"precomment": "над кем-чем"
}
]
}
{
"word": "надрыв",
"stress": 5,
"forms": [
"надрыв"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бихъи",
"precomment": "по глаголу надорвать"
},
{
"text": "бихъараб бакӏ, бихъи",
"precomment": "место"
},
{
"text": "къваридаб, захӏматаб хӏал",
"precomment": "угнетенное состояние",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "он говорил с надрывом",
"av": "хӏалица кӏалъалев вукӏана дов"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "кашлять с надрывом",
"av": "вихъиледухъ хъегӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надрывать",
"stress": 7,
"forms": [
"надрывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "надрывать глотку",
"av": "щекъер-мукъулухъ бихъиледухъ кечӏ ахӏизе, ахӏдезе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "надорвать",
"kind": "see",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надрываться",
"stress": 7,
"forms": [
"надрываться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "(кӏвараб) жигар бахъизе",
"precomment": "стараться",
"examples": [
{
"ru": "надрываться на работе",
"av": "тӏолабго къуват кьун, хӏалтӏизе"
}
]
},
{
"text": "цӏакъ гӏодизе",
"precomment": "плакать"
}
],
"see_also": [
{
"target": "надорваться",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надсмотр",
"stress": 6,
"forms": [
"надсмотр"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "халкквей, балагьи, хъаравуллъи"
}
]
}
{
"word": "надсмотрщик",
"stress": 6,
"forms": [
"надсмотрщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хъаравул, тӏад балагьулев чи, тохалчи"
}
]
}
{
"word": "надставить",
"stress": 6,
"forms": [
"надставить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏун халат гьабизе",
"precomment": "что, удлинить"
}
]
}
{
"word": "надставка",
"stress": 6,
"forms": [
"надставка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде бацӏцӏин, жубай, регъей",
"precomment": "по глаголу надставить"
},
{
"text": "тӏаде жубараб, бацӏцӏараб бутӏа",
"precomment": "надставленная часть"
}
]
}
{
"word": "надставлять",
"stress": 9,
"forms": [
"надставлять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надставить",
"kind": "see",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надстраивать",
"stress": 7,
"forms": [
"надстраивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надстроить",
"kind": "see",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надстроечный",
"stress": 7,
"stem": "НАДСТРОЕЧН",
"forms": [
"надстроечный",
"надстроечная",
"надстроечное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад бараб, тӏад бижараб",
"labels": [
"философия"
],
"examples": [
{
"ru": "надстроечные явления",
"av": "пачалихъалъул кьучӏлъун кколеб магӏишатияб гӏуцӏиялда тӏад лъугьунел ишал"
}
]
}
]
}
{
"word": "надстроить",
"stress": 7,
"forms": [
"надстроить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде баялдалъун борхалъизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "надстроить дом",
"av": "мина борхат гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надстройка",
"stress": 7,
"forms": [
"надстройка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде (къед) бан, борхалъизаби",
"precomment": "по глаголу надстроить"
},
{
"text": "тӏаде бараб бутӏа",
"precomment": "надстроенная часть",
"examples": [
{
"ru": "деревянная надстройка здания",
"av": "минаялъул тӏаде бараб цӏулал бутӏа"
}
]
},
{
"text": "надстройка",
"comment": "обществоялъул кьучӏлъун (базислъун) кколеб магӏишатияб гӏуцӏиялда тӏад гьелъ рижизарурал политикиял, ихтияралъулал, диниял, философиялъулал пикраби ва гьезда рекъарал политикиял, ихтияралъулал ва цогидалги идараби",
"labels": [
"философия"
]
}
]
}
{
"word": "надстрочный",
"stress": 7,
"forms": [
"надстрочный",
"надстрочная",
"надстрочное"
],
"senses": [
{
"text": "хъвараб, кьабураб тексталъул мухъида тӏад бугеб",
"examples": [
{
"ru": "надстрочный знак",
"av": "мухъида тӏад лъураб гӏаламат"
}
]
}
]
}
{
"word": "надтреснутый",
"stress": 6,
"forms": [
"надтреснутый",
"надтреснутая",
"надтреснутое"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб кьватӏараб, бихъараб",
"examples": [
{
"ru": "надтреснутый горшок",
"av": "кьватӏараб щагӏил хъаба"
}
]
},
{
"text": "сородулеб, зваргъолеб",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "надтреснутый голос",
"av": "сородулеб гьаракь"
}
]
}
]
}
{
"word": "надувательство",
"stress": 6,
"forms": [
"надувательство"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "макручилъи, хӏарам, гукки, рекӏкӏ, хӏиллачилъи"
}
]
}
{
"word": "надувать(ся)",
"stress": 6,
"forms": [
"надувать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надуть",
"kind": "see",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надувной",
"stress": 7,
"forms": [
"надувной",
"надувная",
"надувное"
],
"senses": [
{
"text": "пун цӏолеб",
"precomment": "гьаваялъ",
"examples": [
{
"ru": "надувные игрушки",
"av": "(гьаваялъ) пун цӏолел расанкӏаби"
},
{
"ru": "надувная подушка",
"av": "пун цӏолеб къандалъо"
}
]
}
]
}
{
"word": "надуманный",
"stress": 4,
"forms": [
"надуманный",
"надуманная",
"надуманное"
],
"senses": [
{
"text": "ургъун бахъараб, пикруялъ бижизабураб",
"examples": [
{
"ru": "надуманный образ",
"av": "хӏакъикъаталде данде кколареб, ургъун бахъараб сипат-сурат (образ)"
}
]
}
]
}
{
"word": "надумать",
"stress": 4,
"stem": "НАДУМА",
"forms": [
"надумать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "ургъун бахъизе, хӏукму, хӏасил гьабизе",
"precomment": "с неопределённой формой глагола",
"examples": [
{
"ru": "он надумал уехать",
"av": "дос гьаниса ине хӏукму гьабун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "надумывать",
"stress": 4,
"forms": [
"надумывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "надумать",
"kind": "see",
"comment": "несовершенный вид",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "надутый",
"stress": 4,
"stem": "НАДУТ",
"forms": [
"надутый",
"надутая",
"надутое"
],
"senses": [
{
"text": "пун цӏураб",
"examples": [
{
"ru": "надутые баллоны",
"av": "пун цӏурал баллонал"
}
]
},
{
"text": "понцӏорав, хъитӏарав, гӏамал кӏудияв",
"precomment": "высокомерный",
"examples": [
{
"ru": "надутый человек",
"av": "пахруяв чи"
}
]
},
{
"text": "лъицаниги, сунцаниги къварид гьавурав, ццидал цӏурав",
"precomment": "обиженный"
}
]
}
{
"word": "надуть",
"stress": 4,
"stem": "НАДУ",
"forms": [
"надуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "понцӏозе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "ветер надул паруса",
"av": "гьороца парусал (дугъал) понцӏозаризе"
}
]
},
{
"text": "бачун бачӏине, пузе",
"precomment": "что, чего безличная форма (ветром)",
"examples": [
{
"ru": "из окна надуло холоду",
"av": "гордухъан квач пуна"
}
]
},
{
"text": "рекӏкӏ гьабизе, гуккизе",
"precomment": "кого-что, обмануть",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "надуть губы",
"av": "сунданиги ццин бахъун, понцӏозе, барщизе, кӏутӏби буризаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "надуться",
"stress": 4,
"forms": [
"надуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "понцӏон бачӏине, понцӏозе, дугъдазе",
"examples": [
{
"ru": "парус надулся",
"av": "парус (дугъ) понцӏон бачӏана"
}
]
},
{
"text": "барщизе, ццин бахъине, понцӏон вукӏине",
"precomment": "обидеться",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "надушить",
"stress": 6,
"forms": [
"надушить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "махӏ берцинаб лъим (духи, одеколон) бахине, щвазе, пунхъизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "лъидениги-сундениги"
}
]
}
{
"word": "надушиться",
"stress": 6,
"forms": [
"надушиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "одеколон, духи бахун, жиндасаго берцинаб махӏ бахъинабизе",
"precomment": "чем"
}
]
}
{
"word": "надъ-",
"forms": [
"надъ-"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизабула е, ю, я хӏарпазда цебе",
"examples": [
{
"ru": "надъесть",
"av": "тӏаса хӏанчӏизе"
},
{
"ru": "надъязычный",
"av": "мацӏалда тӏад бугеб"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "над",
"kind": "see",
"comment": "приставка",
"comment_lang": "ru"
}
],
"labels": [
"приставка"
]
}
{
"word": "надымить",
"stress": 6,
"forms": [
"надымить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кӏкӏуйдул цӏезабизе, кӏкӏуйтӏачинабизе"
}
]
}
{
"word": "надышать",
"stress": 6,
"forms": [
"надышать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏухьел биччан, гьава хинлъизабизе; сундениги гьохьун, хӏухьел чӏвазабизе; гьохьун хинлъизабизе, биинабизе"
}
]
}
{
"word": "надышаться",
"stress": 6,
"forms": [
"надышаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги махӏ гӏемер босизе",
"examples": [
{
"ru": "надышаться лесным воздухом",
"av": "хӏалхьезегӏан рохьил гьава босизе, цӏазе"
}
]
},
{
"labels": [
"поговорка"
],
"examples": [
{
"ru": "перед смертью не надышишься",
"av": "жиндир заманалда гьабичӏеб ахирисеб лахӏзаталда гьабун бажариларо"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "мать не надышится на своего сына",
"av": "эбел жиндирго васасдаса гӏорцӏулей гьечӏо; эбелалъ васасул гьоркьосаго къотӏулареб тӏалабагъаз гьабулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "над(надо)",
"forms": [
"над(надо)",
"надо"
],
"labels": [
"предлог"
],
"see_also": [
{
"target": "над",
"kind": "see",
"comment": "дублирующая словарная статья",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "над–(надо–)",
"forms": [
"над–(надо–)"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги цӏикӏкӏиналъул, борхалъиялъул магӏнаялъул",
"precomment": "увеличение чего-либо",
"labels": [
"глагол"
],
"examples": [
{
"ru": "надстроить",
"av": "(рукъ) тӏадеги борхат гьабун, базе, тӏаде борхат гьабизе"
}
]
},
{
"text": "иш цо бутӏаялъ гьабизе",
"precomment": "неполнота действия",
"labels": [
"глагол"
],
"examples": [
{
"ru": "надломить",
"av": "кьватӏизабизе",
"comment": "тӏубан бекичӏого"
},
{
"ru": "надкусить",
"av": "хӏанчӏизе",
"comment": "дагьаб хӏанчӏизе яги цо бутӏа хӏанчӏизе"
}
]
},
{
"labels": [
"прилагательное"
],
"examples": [
{
"ru": "надкостный",
"av": "ракьаялда тӏад бугеб"
},
{
"ru": "надземный",
"av": "ракьалда тӏад бугеб"
}
]
},
{
"labels": [
"имя существительное"
],
"examples": [
{
"ru": "надбровье",
"av": "нодоялъул кьунсрузда тӏадехунисеб бутӏа"
}
]
}
]
}