{
"word": "наталкивать(ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"наталкивать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натолкнуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натапливать",
"stress": 4,
"forms": [
"натапливать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натопить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натаптывать",
"stress": 4,
"forms": [
"натаптывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натоптать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натаскать",
"stress": 7,
"homonym": 1,
"forms": [
"натаскать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагь-дагьккун баччизе",
"precomment": "что, кого-чего (притащить в несколько приёмов)",
"examples": [
{
"ru": "натаскать дров",
"av": "цӏул дагь-дагьккун баччизе"
}
]
},
{
"text": "бикъизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "украсть",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "босизе",
"precomment": "что, чего (извлечь откуда-либо)",
"examples": [
{
"ru": "натаскать цитат из разных книг",
"av": "батӏи-батӏиял тӏахьаздаса цитатал росизе"
}
]
},
{
"text": "лъиениги тамихӏ гьабизе (гӏундул, рас цӏан)",
"precomment": "кого",
"comment": "наказать",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "натаскать",
"stress": 7,
"homonym": 2,
"forms": [
"натаскать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ругьун гьабизе, квегъизе, куцазе",
"precomment": "кого",
"comment": "выдрессировать",
"examples": [
{
"ru": "натаскать охотничью собаку",
"av": "чанил гьой ругьун гьабизе"
}
]
},
{
"text": "мухӏканаб ишалъе хӏажатаб жо малъизе; кинаб букӏаниги лъай-гӏакълу кьезе",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "натаскать ученика к экзамену",
"av": "цӏалдохъан экзаменалде хӏадур гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натаскивать",
"stress": 4,
"forms": [
"натаскивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натаскать",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "натачивать",
"stress": 4,
"forms": [
"натачивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наточить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натащить",
"stress": 6,
"forms": [
"натащить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натаскать",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "натворить",
"stress": 7,
"stem": "НАТВОРИ",
"forms": [
"натворить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏайиб чӏвалел, рекъечӏел ишал гьаризе",
"precomment": "что, чего",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "что ты натворил!",
"av": "дуца гьабураб жо щиб!"
},
{
"ru": "натворить глупостей",
"av": "ахӏмакъал ишал гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "нате",
"stress": 2,
"forms": [
"нате"
],
"labels": [
"частица"
],
"senses": [
{
"text": "гьеле",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "нате вам!",
"av": "гьеле нужее!"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "на",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "натекать",
"stress": 6,
"forms": [
"натекать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натечь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нательный",
"stress": 4,
"stem": "НАТЕЛЬН",
"forms": [
"нательный",
"нательная",
"нательное"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе черхалда ретӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "нательная рубаха",
"av": "гъоркьан гурде"
}
]
}
]
}
{
"word": "натереть",
"stress": 6,
"forms": [
"натереть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бахине, лъулъан бахине",
"precomment": "кого-что чем",
"comment": "намазать",
"examples": [
{
"ru": "натереть руки кремом",
"av": "кверазда крем бахине"
}
]
},
{
"text": "лъулъан цӏвакизабизе, кунчӏизабизе",
"precomment": "что",
"comment": "придать блеск",
"examples": [
{
"ru": "натереть пол",
"av": "чӏабар лъулъан цӏвакизабизе"
}
]
},
{
"text": "лъулъан унтизабизе; кӏвекӏизе",
"precomment": "что",
"comment": "повредить трением",
"examples": [
{
"ru": "сапог натёр ногу",
"av": "чакмаялъ хӏетӏе кӏвекӏун буго"
}
]
},
{
"text": "буссизе, гӏисин гьабизе; сунданиги лъулъан, гӏисин гьабизе",
"precomment": "что, чего",
"comment": "измельчить",
"examples": [
{
"ru": "натереть редьку",
"av": "талган буссизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натереться",
"stress": 6,
"forms": [
"натереться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "жиндаго бахине",
"precomment": "чем",
"comment": "мазь, вазелин ва гь.ц."
},
{
"text": "цӏвакизе, лъулъан цӏвакизе",
"examples": [
{
"ru": "паркет хорошо натёрся",
"av": "паркет лъикӏ цӏвакун буго"
}
]
},
{
"text": "гӏисинлъизе",
"examples": [
{
"ru": "сыр мелко натёрся",
"av": "хӏан гӏисинго хъурун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "натерпеться",
"stress": 7,
"forms": [
"натерпеться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги захӏматаб, рокьукъаб жо гӏемер хӏехьезе ккезе",
"precomment": "чего",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "натерпеться страху",
"av": "гӏемераб хӏинкъи хӏехьезе ккезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натечь",
"stress": 4,
"stem": "НАТЕ",
"forms": [
"натечь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чвахизе",
"examples": [
{
"ru": "в подвал натекла вода",
"av": "подвалалъубе лъим чвахана"
}
]
}
]
}
{
"word": "натирать",
"stress": 6,
"forms": [
"натирать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натереть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натирка",
"stress": 4,
"forms": [
"натирка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "натирка полов",
"av": "чӏабарал лъулъан цӏвакизари"
}
]
}
]
}
{
"word": "натиск",
"stress": 2,
"forms": [
"натиск"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, хӏаракатаб тӏадецуй; жигараб гьужум, тӏадекӏанцӏи",
"examples": [
{
"ru": "сдерживать натиск врага",
"av": "тушманасул гьужум чӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наткнуться",
"stress": 6,
"forms": [
"наткнуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги бегӏераб жоялда тӏаде ккезе; ракӏалде гьечӏеб бакӏалда сунданиги тункизе",
"precomment": "на кого-что",
"examples": [
{
"ru": "наткнуться на гвоздь",
"av": "магӏалда тӏаде ккезе"
},
{
"ru": "наткнуться на столб",
"av": "хӏобода тункизе"
}
]
},
{
"text": "ракӏалдаго гьечӏого, дандчӏвазе",
"precomment": "на что",
"comment": "неожиданно встретить, обнаружить",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "наткнуться на препятствие",
"av": "квалквал, квекӏен дандчӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натолкнуть",
"stress": 8,
"forms": [
"натолкнуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги тункизабизе",
"precomment": "кого-что на кого-что",
"comment": "заставить удариться"
},
{
"text": "кантӏизавизе",
"precomment": "на что",
"comment": "наставить",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "натолкнуть кого-либо на правильный путь",
"av": "щивниги битӏараб нухде ккезавизе, кантӏизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натолкнуться",
"stress": 8,
"forms": [
"натолкнуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наткнуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натолочь",
"stress": 6,
"forms": [
"натолочь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏисин гьабизе, хъуризе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "натолочь соли",
"av": "цӏан хъуризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натопить",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"натопить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хинлъизабизе, боркьизе",
"precomment": "что",
"comment": "цӏа бакун",
"examples": [
{
"ru": "натопить квартиру",
"av": "квартира (рукъ) хинлъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натопить",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"натопить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "биинабизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "натопить масла",
"av": "нах биинабизе"
}
]
},
{
"text": "буссинабизе",
"examples": [
{
"ru": "натопить воды из снега",
"av": "гӏазу биинабун, лъим гьабизе (лъее гӏазу биинабизе), гӏазу лъеде буссинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натоптать",
"stress": 7,
"forms": [
"натоптать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "мерхьун чӏабаралда гъизарал лъалкӏал тезе, лангал лъезе",
"precomment": "что и без дополнения"
},
{
"text": "мерхьун сухъмахъ лъугьинабизе"
}
]
}
{
"word": "наточить",
"stress": 6,
"forms": [
"наточить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏинабизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "наточить нож",
"av": "нус рекӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натощак",
"stress": 6,
"forms": [
"натощак"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "мачӏикьго",
"examples": [
{
"ru": "принять лекарство натощак",
"av": "дару мачӏикьго гьекъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натравить",
"stress": 7,
"forms": [
"натравить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьусизе",
"precomment": "кого-что на кого-что",
"examples": [
{
"ru": "натравить собак на зверя",
"av": "жанаваралде гьаби гьусизе"
}
]
},
{
"text": "лъиданиги данде разаризе, гьусизе",
"precomment": "кого-что на кого-что",
"comment": "возбудить против кого-либо",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "загьруялъ хвезаризе",
"precomment": "кого-чего",
"examples": [
{
"ru": "натравить мышей",
"av": "загьруялъ гӏункӏкӏал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "сунданиги тӏад, кислотаялъ кваназабун (биинабун), сурат лъугьинабизе",
"precomment": "что, чего",
"comment": "сделать изображение травлением"
}
]
}
{
"word": "натравливать",
"stress": 5,
"forms": [
"натравливать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натравить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натренированный",
"stress": 9,
"forms": [
"натренированный",
"натренированная",
"натренированное"
],
"senses": [
{
"text": "куцарав",
"examples": [
{
"ru": "натренированный спортсмен",
"av": "лъикӏ куцарав (лъикӏаб хӏадурлъи щварав) спортсмен"
}
]
}
]
}
{
"word": "натренировать",
"stress": 11,
"forms": [
"натренировать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏ куцазе, ругьун гьавизе; яравул гьабизе",
"precomment": "кого-что"
}
]
}
{
"word": "натрий",
"stress": 2,
"forms": [
"натрий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "натрий",
"comment": "хим. элемент, металл",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "натрое",
"stress": 2,
"forms": [
"натрое"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "лъабиде",
"examples": [
{
"ru": "разрезать натрое",
"av": "лъабиде (лъабихъе) къотӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натрудить",
"stress": 7,
"forms": [
"натрудить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер хӏалтӏиялъ, рилълъиналъ ва гь.ц. цӏакъ сваказе, унтараб хӏалалде ккезе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "натрудить себе ноги",
"av": "гӏемер рилълъиналъ бохдул сваказаризе, унтизаризе, гьана риххизаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натруживать",
"stress": 5,
"forms": [
"натруживать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натрудить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натрясать",
"stress": 7,
"forms": [
"натрясать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натрясти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натрясти",
"stress": 8,
"forms": [
"натрясти"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кӏобокӏун гъинабизе, гъветӏ гьурщун, бакӏаризе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "натрясти яблок с яблони",
"av": "кӏобокӏун гӏечугъотӏодаса гӏеч гъинабизе"
},
{
"ru": "натрясти опилок на пол",
"av": "чӏабаралде цӏулал ххара гъинабизе, кӏутӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натуго",
"stress": 2,
"forms": [
"натуго"
],
"labels": [
"наречие",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдан",
"examples": [
{
"ru": "затянуть натуго ремень",
"av": "рачел дугъдазабун къазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натужиться",
"stress": 4,
"forms": [
"натужиться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏобабго къуват бакӏаризе, дугъдазе"
}
]
}
{
"word": "натура",
"stress": 4,
"stem": "НАТУР",
"forms": [
"натура"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат",
"precomment": "природа",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "гӏамал-хасият",
"precomment": "характер",
"examples": [
{
"ru": "по натуре он не злой",
"av": "гӏамал-хасияталъул рахъалъ ццидалав чи гуро дов"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда мухьалъе кьолеб къайи",
"labels": [
"экономика"
],
"examples": [
{
"ru": "оплата натурой",
"av": "гӏарцул бакӏалда мухьдае къайи кьей"
}
]
},
{
"text": "жиндасан сурат бахъулеб тӏабигӏияб, чӏагояб мисал",
"labels": [
"искусство"
]
}
]
}
{
"word": "натурализм",
"stress": 8,
"forms": [
"натурализм"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "натурализм",
"comment": "19 векалъул 60-абилел соназда буржуазияб литератураялда ва искусствоялда лъугьараб общество цебетӏеялъул законал тӏабигӏаталъулазда ращад гьарулеб, хӏакъикъаталъул сурат бахъулеб къагӏида"
}
]
}
{
"word": "натуралист",
"stress": 8,
"forms": [
"натуралист"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "натуриалист",
"comment": "тӏабигӏат лъазабулев чи; тӏабигӏиял гӏелмабазул специалист"
}
]
}
{
"word": "натуральный",
"stress": 6,
"stem": "НАТУРАЛЬН",
"forms": [
"натуральный",
"натуральная",
"натуральное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб",
"examples": [
{
"ru": "натуральный шёлк",
"av": "тӏабигӏияб (бацӏцӏадаб) чиллай"
}
]
},
{
"text": "хӏакъикъаталъе ритӏухъаб, хӏакъикъияб",
"examples": [
{
"ru": "портрет в натуральную величину",
"av": "хӏакъикъияб кӏодолъиялда бахъараб сурат"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда къайиялдалъун мухь кьолеб",
"labels": [
"экономика"
],
"examples": [
{
"ru": "натуральное хозяйство",
"av": "гьарурал продуктаби гьел гьарулез хӏалтӏизарулеб, ричулареб магӏишат"
},
{
"ru": "натуральный ряд чисел",
"av": "цоцазда хадур рачӏунел тарихазул мухъ: 1, 2, 3, 4, 5 ва гь.ц."
}
]
}
]
}
{
"word": "натурщик",
"stress": 4,
"forms": [
"натурщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "натурщик",
"comment": "художникасда, скульпторасда сураталъе цеве чӏолев чи"
}
]
}
{
"word": "натурщица",
"stress": 4,
"forms": [
"натурщица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "натурщица",
"comment": "сураталъе цее чӏолей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "натыкаться",
"stress": 6,
"forms": [
"натыкаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наткнуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натюрморт",
"stress": 7,
"forms": [
"натюрморт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "натюрморт",
"comment": "чӏагоял гурел предметал жинда рахъараб сурат, гьединго жидедасан художникас сурат бахъулел предметал"
}
]
}
{
"word": "натягивать(ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"натягивать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "натянуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "натяжение",
"stress": 6,
"forms": [
"натяжение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазаби, дугъдазаби",
"precomment": "по глаголу натянуть"
},
{
"text": "цӏай, дугъдай",
"precomment": "по глаголу натянуться"
},
{
"text": "ругъун данде буцӏцӏин",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "натяжка",
"stress": 4,
"stem": "НАТЯЖК",
"forms": [
"натяжка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏай",
"precomment": "по глаголу натянуть"
},
{
"text": "ихтияр гьечӏого, щибниги биччай; лъидениги цӏай, цӏахъа-рахъай гьаби",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "натянутость",
"stress": 4,
"forms": [
"натянутость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдай"
},
{
"text": "гӏадатаб гьоркьоблъи гьечӏолъи",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "натянутость отношений",
"av": "гьоркьорлъаби дугъдай, хӏалуцин"
}
]
}
]
}
{
"word": "натянутый",
"stress": 4,
"stem": "НАТЯНУТ",
"forms": [
"натянутый",
"натянутая",
"натянутое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏараб, дугъдараб",
"examples": [
{
"ru": "натянутая верёвка",
"av": "дугъдараб, дугъдабазун цӏараб квар"
}
]
},
{
"text": "хӏалуцараб, гьудуллъи гьечӏеб",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "натянутые отношения",
"av": "хӏалуцарал гьоркьорлъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "натянуть",
"stress": 6,
"forms": [
"натянуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе, дугъдазабизе",
"precomment": "что (сделать тугим)",
"examples": [
{
"ru": "натянуть вожжи",
"av": "квелъ цӏазе"
},
{
"ru": "натянуть струны балалайки",
"av": "балалайкаялъул чӏваби кьуризе"
}
]
},
{
"text": "ретӏине, тӏаде цӏазе",
"precomment": "надеть",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "натянуть на себя одеяло",
"av": "юргъан жиндаго тӏаде цӏазе"
}
]
},
{
"text": "хӏалица гӏезабизе",
"examples": [
{
"ru": "натянуть ученику тройку",
"av": "цӏалдохъанасе лъабилаб хӏалица лъезе"
},
{
"ru": "натянуть нос кому-либо",
"av": "щивниги къосинавизе, гӏадал гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "натянуться",
"stress": 6,
"forms": [
"натянуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдан, цӏан, хӏалуцун ине, дугъдазе",
"precomment": "стать тугим"
}
]
}