{
"word": "нападать",
"stress": 4,
"stem": "НАПАДА",
"homonym": 1,
"forms": [
"нападать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "базе",
"examples": [
{
"ru": "за ночь нападало много снега",
"av": "сордоялъ гӏемераб гӏазу бана"
}
]
}
]
}
{
"word": "нападать",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"нападать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напасть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "нападающий",
"stress": 6,
"forms": [
"нападающий"
],
"labels": [
"мужской род",
"спортивный термин"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏулев, гьужум гьабулев",
"examples": [
{
"ru": "центральный нападающий",
"av": "футб. бакьулъан гьужум гьабулев"
},
{
"ru": "крайний нападающий",
"av": "рагӏалдасан гьужум гьабулев"
}
]
}
]
}
{
"word": "нападение",
"stress": 6,
"forms": [
"нападение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "лъиениги зарар гьабиялъул мурадалда (гьесда) данде гьабулеб иш",
"comment": "по гл. напасть 1",
"examples": [
{
"ru": "внезапное нападение",
"av": "тохлъукьего тӏаде кӏанцӏи"
},
{
"ru": "отразить нападение",
"av": "тӏадекӏанцӏи, гьужум нахъчӏвазе"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "командаялъул гьужум гьабулел (гьужум гьабулеб бутӏа); хоккеялда, футболалда, волейболалда гьужум гьабулеб бутӏа (командаялъул)",
"comment": "часть команды",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напасть",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "нападки",
"stress": 4,
"stem": "НАПАДК",
"forms": [
"нападки"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "гӏайибал, бадирчӏваял",
"examples": [
{
"ru": "подвергать нападкам",
"av": "гӏайибал гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напаивать",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"напаивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напаять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напаивать",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"напаивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напоить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напакостить",
"stress": 4,
"forms": [
"напакостить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чороклъизабизе",
"comment": "загрязнить",
"examples": [
{
"ru": "напакостить на полу",
"av": "чӏарбида чороклъи гьабизе"
}
]
},
{
"text": "лъиениги зарал, нахъегӏанаб иш гьабизе",
"precomment": "кому",
"comment": "сделать пакость",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "напалм",
"stress": 4,
"forms": [
"напалм"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "напалм",
"comment": "бомбабазе, огнемётазе хӏалтӏизабулеб цӏа рекӏинабулеб, къвагъун рехулеб лъамалъи"
}
]
}
{
"word": "напалмовый",
"stress": 4,
"stem": "НАПАЛМОВ",
"forms": [
"напалмовый",
"напалмовая",
"напалмовое"
],
"senses": [
{
"text": "кьвагьизабулеб, напалмалъулаб",
"examples": [
{
"ru": "напалмовая бомба",
"av": "напалмалъул бомба"
}
]
}
]
}
{
"word": "напарник",
"stress": 4,
"forms": [
"напарник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "цадахъ хӏалтӏулев чи",
"comment": "кӏигоязул цояв"
}
]
}
{
"word": "напарница",
"stress": 4,
"forms": [
"напарница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цадахъ хӏалтӏулей гӏадан",
"comment": "кӏигоязул цояй"
}
]
}
{
"word": "напастись",
"stress": 7,
"forms": [
"напастись"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏураб къадаралда нахърател гьабизе"
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏизе",
"precomment": "на кого-что",
"examples": [
{
"ru": "напасть врасплох",
"av": "божударекӏкӏ гьабун, рекӏеда ратизе течӏого, тӏаде кӏанцӏизе"
}
]
},
{
"text": "лъидениги гӏайибал гьарун, семизе",
"precomment": "на кого",
"comment": "обрушиться с упреками",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "напасть на шалуна",
"av": "гогьмаясде вагъизе, семизе"
}
]
},
{
"text": "тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-что",
"comment": "обнаружить",
"examples": [
{
"ru": "напасть на след",
"av": "лъалкӏалда тӏаде ккезе"
},
{
"ru": "напасть на мысль",
"av": "пикруялда тӏаде ккезе"
}
]
},
{
"text": "кверде восизе",
"precomment": "на кого",
"comment": "о чувстве",
"examples": [
{
"ru": "на него напал страх",
"av": "дов хӏинкъиялъ кверде восана"
}
]
},
{
"text": "дун гьев тайпа гуро (лъилгун иш бугебали лъалеб гьечӏо дуда)",
"precomment": "не на того напал"
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "базе",
"examples": [
{
"ru": "напало много снега",
"av": "гӏемераб гӏазу бана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напасть",
"stress": 4,
"homonym": 3,
"forms": [
"напасть"
],
"labels": [
"женский род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "къварилъи, балагь, мусибат",
"comment": "беда",
"examples": [
{
"ru": "что за напасть!",
"av": "гьабго щиб балагь!"
}
]
}
]
}
{
"word": "напачкать",
"stress": 4,
"forms": [
"напачкать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "чорок, хъуб гьабизе",
"examples": [
{
"ru": "напачкать в комнате",
"av": "рокъоб чороклъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напаять",
"stress": 5,
"forms": [
"напаять"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "регъезе; къватӏисеб рахъалде регъезе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "напаять провод",
"av": "квар регъезе"
}
]
},
{
"text": "регъон кигӏаналиго къадар хӏадур гьабизе"
}
]
}
{
"word": "напев",
"stress": 4,
"forms": [
"напев"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бакъан",
"comment": "ахӏизе бугеб"
}
]
}
{
"word": "напевать",
"stress": 6,
"forms": [
"напевать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏисинаб бакъаналъ, бигьа гьабун ахӏизе, бакъан бачине",
"examples": [
{
"ru": "напевать песенку",
"av": "гӏисинаб бакъаналъ кечӏ ахӏизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напеть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напевный",
"stress": 4,
"stem": "НАПЕВН",
"forms": [
"напевный",
"напевная",
"напевное"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏун бачӏунеб, гьаракь-бакъан рекъараб",
"comment": "мелодичный",
"examples": [
{
"ru": "напевные стихи",
"av": "гьаракь-бакъан рекъарал кучӏдул"
}
]
}
]
}
{
"word": "напекать",
"stress": 6,
"forms": [
"напекать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напечь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наперебой",
"stress": 8,
"forms": [
"наперебой"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цоцаздаса цере ккезе хӏаракат бахъулаго; цояс цояв гьоркьов къотӏизавулаго, къвинавулаго"
}
]
}
{
"word": "наперевес",
"stress": 8,
"forms": [
"наперевес"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цебехун битӏизабун",
"examples": [
{
"ru": "держать винтовку наперевес",
"av": "туманкӏ, цебехун битӏизабун, кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперегонки",
"stress": 11,
"forms": [
"наперегонки"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цоцаздаса цере ккезелъун",
"examples": [
{
"ru": "бежать наперегонки",
"av": "къец бан, рекеризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперекор",
"stress": 8,
"forms": [
"наперекор"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "квешезе гӏадин; ракӏалда букӏаралъул гӏаксалда",
"comment": "и предлог с дат. п.",
"examples": [
{
"ru": "он всё делает наперекор",
"av": "дос кинабго гӏакса гьабула"
},
{
"ru": "наперекор всем",
"av": "киназего квешезе"
}
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "наперерез",
"stress": 8,
"forms": [
"наперерез"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги (нух, сухъмахъ) къотӏун",
"examples": [
{
"ru": "побежать наперерез кому-либо",
"av": "лъиениги нух къотӏун, векеризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напереть",
"stress": 6,
"forms": [
"напереть"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги-сунданиги тӏаде цузе",
"precomment": "на кого-что",
"examples": [
{
"ru": "напереть на дверь",
"av": "нуцӏида тӏаде цузе, тӏаде ваччизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперечёт",
"homonym": 1,
"forms": [
"наперечёт"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубанго, гьоркьоб биччачӏого",
"comment": "целиком, без исключения",
"examples": [
{
"ru": "знать всех наперечёт",
"av": "щивго гьоркьов течӏого, киналго лъазе"
}
]
},
{
"text": "дагь руго, килщазда рикӏкӏине бегьулеб къадаралда руго",
"labels": [
"в значении сказуемого"
],
"examples": [
{
"ru": "такие специалисты, как он, наперечёт",
"av": "гьев гӏадал махщалилал дагьал руго (дагьал гурони гьечӏо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперёд",
"forms": [
"наперёд"
],
"labels": [
"наречие",
"просторечное слово"
],
"senses": [
{
"text": "цебеккун",
"comment": "заранее",
"examples": [
{
"ru": "знать всё наперёд",
"av": "кинабго цебеккунго лъазе"
},
{
"ru": "задом наперёд",
"av": "нахъисеб рахъ цебехун гьабун (ретӏине, лъезе); вабил гӏакса рачӏахун"
}
]
}
]
}
{
"word": "наперчивать",
"stress": 4,
"forms": [
"наперчивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наперчить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наперчить",
"stress": 7,
"forms": [
"наперчить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "пилпил базе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "наперчить суп",
"av": "чурпадулъе пилпил базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напеть",
"stress": 4,
"forms": [
"напеть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бакъан тӏамизе",
"precomment": "что (мелодию и т.п.)"
},
{
"text": "пластинкаялда хъвазе кечӏ ахӏизе, бакъан бачине",
"precomment": "что (пластинку и т.п.)"
},
{
"text": "гӏемер ахӏизе",
"precomment": "что, чего (много спеть)"
}
]
}
{
"word": "напечатать",
"stress": 6,
"stem": "НАПЕЧАТА",
"forms": [
"напечатать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "басмаялда бахъизе, печаталда кьабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "напечатать на машинке",
"av": "машинкаялда кьабизе"
},
{
"ru": "книга ещё не напечатана",
"av": "тӏехь жеги басмаялда бахъун гьечӏо"
}
]
},
{
"text": "плёнкаялдаса кагътиде босизе (сурат)",
"precomment": "что"
},
{
"text": "сунданиги мугьру (печать) чӏвазе",
"precomment": "что",
"comment": "ставить печать на что-либо",
"comment_lang": "ru",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "унеб мехалъ къвакӏун ва мухӏканго хӏетӏе чӏезе",
"precomment": "напечатать шаг"
}
]
}
{
"word": "напечь",
"stress": 4,
"stem": "НАПЕ",
"forms": [
"напечь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бежизе",
"precomment": "что, чего (испечь)",
"examples": [
{
"ru": "напечь булок",
"av": "булкаби режизе"
}
]
},
{
"text": "бакъуца бухӏизе, бакъул чӏораз багӏаризабизе",
"precomment": "безл. что",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "солнцем мне напекло голову",
"av": "бакъуца дир бетӏер (цӏакъ) багӏаризабуна (бухӏана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "напёрсток",
"forms": [
"напёрсток"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сурдалъел",
"examples": [
{
"ru": "шить с напёрстком",
"av": "сурдалъелги ххун, букъизе"
},
{
"ru": "ростом с напёрсток",
"av": "сурдалъелгӏанасев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напиваться",
"stress": 6,
"forms": [
"напиваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напильник",
"stress": 4,
"forms": [
"напильник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чаран",
"examples": [
{
"ru": "трехгранный напильник",
"av": "лъабокӏонаб чаран"
}
]
}
]
}
{
"word": "напирать",
"stress": 6,
"stem": "НАПИРА",
"forms": [
"напирать"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цузе, хӏал гьабизе",
"precomment": "на кого-что (теснить)",
"examples": [
{
"ru": "противник напирал с фланга",
"av": "тушманас хьолбохъан хӏал гьабулеб букӏана"
}
]
},
{
"text": "сундениги хасаб кӏвар кьезе",
"precomment": "на что",
"comment": "делать упор",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "он напирал на необходимость поездки",
"av": "гьес гьенире ине ккеялде цӏакъ кӏвар кьуна"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напереть",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "написание",
"stress": 6,
"forms": [
"написание"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хъвай",
"comment": "по глаголу написать",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "хъвалеб куц",
"precomment": "изображение на письме",
"examples": [
{
"ru": "правильное написание слова",
"av": "рагӏи битӏун хъвай"
},
{
"ru": "двоякое написание буквы «д»",
"av": "«д» хӏарп кӏиго (батӏияб) къагӏидаялъ хъвай"
}
]
}
]
}
{
"word": "написать",
"stress": 6,
"forms": [
"написать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хъвазе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "написать письмо",
"av": "кагъат хъвазе"
},
{
"ru": "написать книгу",
"av": "тӏехь хъвазе"
},
{
"ru": "написать музыку к пьесе",
"av": "пьесаялъе музыка хъвазе"
}
]
},
{
"text": "сурат бахъизе",
"precomment": "создать произведение живописи",
"examples": [
{
"ru": "написать портрет",
"av": "портрет (гӏадамасул сурат) бахъизе"
}
]
},
{
"precomment": "у него это на лице написано",
"text": "гьеб досул гьурмадаго хъван буго, гьурмадасанго бихьулеб буго"
},
{
"precomment": "на лбу написано",
"text": "надалда хъван буго (балагьарабго бихьула, киназдаго бичӏчӏула)"
}
]
}
{
"word": "напитать",
"stress": 6,
"forms": [
"напитать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кваназабизе, гӏорцӏизабизе",
"precomment": "кого",
"comment": "накормить",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "сундулъниги бессизабизе, лъамалъи гъорлъ босизабизе; гьава сундулниги махӏалъул цӏезабизе",
"precomment": "что чем",
"comment": "пропитать"
}
]
}
{
"word": "напитаться",
"stress": 6,
"forms": [
"напитаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏорцӏизегӏан кваназе",
"precomment": "чем и без дополнения",
"comment": "наесться",
"labels": [
"разговорное слово",
"шутливое"
]
},
{
"text": "гъорлъ босизе, биччизе; махӏалъул цӏезе",
"comment": "пропитаться"
}
]
}
{
"word": "напиток",
"stress": 4,
"forms": [
"напиток"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хас гьабун гьекъезе хӏадурараб лъамалъи, гьекъолеб жо; мехтел (гӏаракъи, коньяк, чагъир)",
"examples": [
{
"ru": "прохладительный напиток",
"av": "гьогьомизе гьекъолеб жо (лимонад, пиво)"
}
]
}
]
}
{
"word": "напитывать(ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"напитывать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напитать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "напиться",
"stress": 4,
"forms": [
"напиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къеч буссинабизе, гӏорцӏизегӏан гьекъезе",
"comment": "утолить жажду",
"examples": [
{
"ru": "напиться воды",
"av": "къеч хьвазегӏан, буссинегӏан лъим гьекъезе"
}
]
},
{
"text": "гьекъон мехтизе",
"comment": "опьянеть"
}
]
}
{
"word": "напихать",
"stress": 6,
"forms": [
"напихать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бугӏун цӏезабизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "напихать в чемодан белья",
"av": "гъоркьан ретӏел чемоданалда жаниб бугӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напихивать",
"stress": 4,
"forms": [
"напихивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напихать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напичкать",
"stress": 4,
"forms": [
"напичкать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалица кваназавизе; гӏемераб жоялдалъун хьезаризе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "напичкать кого-либо сладостями",
"av": "лъиданиги хӏалица (гьуинлъи) гьуинал жал кваназаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплакать",
"stress": 5,
"stem": "НАПЛАКА",
"forms": [
"наплакать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ дагь (кьезе, щвезе)",
"precomment": "кот наплакал"
}
]
}
{
"word": "наплакаться",
"stress": 5,
"forms": [
"наплакаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер гӏодизе",
"examples": [
{
"ru": "он ещё наплачется",
"av": "хадув гьев гӏемерав гӏодизе вуго"
}
]
},
{
"text": "щивниги сабаблъун, гӏемераб рокьукъаб жо бихьизе, хӏехьезе ккезе",
"precomment": "с кем-либо",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "напластование",
"stress": 10,
"forms": [
"напластование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гъатахинаби, гъатал гьарун, лъей",
"comment": "по глаголу напластовать",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "гъатахин, гъатал лъугьин",
"comment": "по глаголу напластоваться",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "ракьулъ магӏданал, гъатал гьарун, рукӏин",
"labels": [
"геология"
]
}
]
}
{
"word": "напластовать",
"stress": 10,
"forms": [
"напластовать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги гъатал гьаризе, гъатал гьарун, лъезе",
"precomment": "что, чего"
}
]
}
{
"word": "напластоваться",
"stress": 10,
"forms": [
"напластоваться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гъатахине, гъатал лъугьине"
}
]
}
{
"word": "напластовывать(ся)",
"stress": 8,
"forms": [
"напластовывать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напластовать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наплевательский",
"stress": 7,
"stem": "НАПЛЕВАТЕЛЬСК",
"forms": [
"наплевательский",
"наплевательская",
"наплевательское"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "наплевательское отношение к делу",
"av": "ишалдехун хашаб, жавабчилъи гьечӏеб балагьи"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплевать",
"stress": 7,
"forms": [
"наплевать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏацӏу тузе",
"precomment": "сундениги",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "наплевать на пол",
"av": "хӏацӏу чӏарбиде тузе"
},
{
"ru": "мне наплевать на это!",
"av": "гьелде тун букӏана дица!",
"comment": "дица гьелъул кигӏан гьитӏинабги ургъел гьабуларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплескать",
"stress": 8,
"forms": [
"наплескать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чвалхизабизе, тӏирагъинабизе",
"precomment": "что, чего",
"examples": [
{
"ru": "наплескать воды на пол",
"av": "лъим чӏарбиде чвалхизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплести",
"stress": 8,
"forms": [
"наплести"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хьухьине, хьухьун хӏадур гьабизе",
"precomment": "что, чего",
"comment": "изготовить",
"examples": [
{
"ru": "наплести корзин",
"av": "корзинаби хьухьине"
}
]
},
{
"text": "гӏемераб чӏанда, хӏажатаб гуреб хабар бицине",
"precomment": "что, чего",
"comment": "наговорить вздору",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "наплетать",
"stress": 7,
"forms": [
"наплетать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наплести",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1)"
}
]
}
{
"word": "наплодить",
"stress": 7,
"forms": [
"наплодить"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемерал тӏанчӏи гьаризе; гӏемер къинлъизе",
"precomment": "кого",
"examples": [
{
"ru": "наплодить кроликов",
"av": "гӏемерал гӏанкӏал гӏезаризе (гӏанкӏица гӏемерал тӏанчӏи гьаризе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплодиться",
"stress": 7,
"forms": [
"наплодиться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хьонтӏи гӏемерлъизе, къадар цӏикӏкӏине"
}
]
}
{
"word": "наплыв",
"stress": 5,
"forms": [
"наплыв"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чурун бачӏун, данделъараб жо",
"comment": "по глаголу наплыть",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "сунданиги тӏад лъугьараб хъал",
"examples": [
{
"ru": "наплыв в котле",
"av": "хьагиниб лъугьараб хъал"
}
]
},
{
"text": "сакӏ",
"precomment": "на дереве",
"labels": [
"ботаника"
]
},
{
"precomment": "кого-чего",
"comment": "публики, посетителей",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "наплыв туристов",
"av": "гӏемерал туристал рачӏин, данделъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "наплывать",
"stress": 7,
"forms": [
"наплывать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наплыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наплыть",
"stress": 5,
"forms": [
"наплыть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъедон унаго, лъиданиги, сунданиги тункизе, тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-что (плывя, натолкнуться)",
"examples": [
{
"ru": "наплыть на мель",
"av": "лъедон унаго, (гама) ралъдал тӏадголъиялде ккун, тӏинда тункизе"
}
]
},
{
"text": "гьаругьинан бачӏун, жинцаго щибниги бахчизе",
"precomment": "плавно надвинуться",
"examples": [
{
"ru": "туча наплыла на солнце",
"av": "гьаругьинан бачӏун накӏкӏица бакъ бахчана"
}
]
},
{
"text": "лъеца бачун бачӏун, данделъизе",
"precomment": "приплыв, скопиться",
"examples": [
{
"ru": "наплыла тина",
"av": "лъеца бачун бачӏун, гӏемераб хен данделъана"
}
]
},
{
"text": "лъугьине, рекӏине, къазе",
"precomment": "образоваться, получиться",
"examples": [
{
"ru": "в котле наплыла накипь",
"av": "хьагил хьалбазда лъел кьагӏу рекӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "наповал",
"stress": 6,
"forms": [
"наповал"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "убить наповал",
"av": "бачӏинахъего чӏвазе; цо речӏчӏаралъ чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наподобие",
"stress": 6,
"forms": [
"наподобие"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги, сунданиги релълъараб, гьеб гӏадаб",
"precomment": "предлог с родительным падежом",
"examples": [
{
"ru": "скала наподобие стены",
"av": "къед гӏадаб кьуру"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоить",
"stress": 5,
"forms": [
"напоить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьекъезабизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "напоить ребёнка молоком",
"av": "лъимада (гӏорцӏизегӏан) рахь гьекъезабизе"
},
{
"ru": "напоить допьяна",
"av": "мехтизегӏан гьекъезавизе"
}
]
},
{
"text": "цӏезабизе, гъорлъ босизе",
"precomment": "что (пропитать)",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "воздух напоен ароматом трав",
"av": "гьаваялда гъорлъ (босун) бессун буго хурдузул гьуинаб махӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоказ",
"stress": 6,
"forms": [
"напоказ"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "бихьизеялъе гӏоло, бихьизелъун",
"precomment": "для показа обозрения",
"examples": [
{
"ru": "медведя водили напоказ",
"av": "ци бихьизелъун хьвадизабулеб букӏана"
}
]
},
{
"text": "рихьдаего, реццалъе гӏоло",
"precomment": "для виду",
"examples": [
{
"ru": "делать что-либо только напоказ",
"av": "щибниги гӏицӏго реццалъе гӏоло гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наползать",
"stress": 7,
"forms": [
"наползать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наползти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наползти",
"stress": 8,
"stem": "НАПОЛЗ",
"forms": [
"наползти"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хъурщулаго сунданиги тункизе, тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-что (ползая, натолкнуться)"
},
{
"text": "жанибе хъурщизе, жанибе лъугьине",
"precomment": "заползти",
"examples": [
{
"ru": "в комнату наползли муравьи",
"av": "цӏунцӏраби рокъоре лъугьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполнение",
"stress": 7,
"stem": "НАПОЛНЕНИ",
"forms": [
"наполнение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезаби",
"precomment": "по глаголу наполнить"
},
{
"text": "цӏей",
"precomment": "по глаголу наполниться",
"examples": [
{
"ru": "пульс хорошего наполнения",
"av": "бидул гӏадатияб, загӏиплъичӏеб кьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполненный",
"stress": 4,
"stem": "НАПОЛНЕНН",
"forms": [
"наполненный",
"наполненная",
"наполненное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏураб",
"examples": [
{
"ru": "наполненная корзина",
"av": "цӏураб корзина"
},
{
"ru": "наполненная жизнь",
"av": "бечедаб, сунцаго хьараб гӏумру"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполнить",
"stress": 4,
"forms": [
"наполнить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезабизе",
"precomment": "что кем-чем",
"examples": [
{
"ru": "наполнить бак водой",
"av": "къали лъел цӏезабизе"
},
{
"ru": "наполнить комнату дымом",
"av": "рукъ кӏкӏуйдул цӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполниться",
"stress": 4,
"forms": [
"наполниться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏезе",
"examples": [
{
"ru": "бак наполнился водой",
"av": "къали лъел цӏуна"
},
{
"ru": "комната наполнилась дымом",
"av": "рукъ кӏкӏуйдул цӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "наполнять(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"наполнять(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "наполнить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "наполовину",
"stress": 8,
"forms": [
"наполовину"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "бащадалъ",
"examples": [
{
"ru": "флаг наполовину белый, наполовину синий",
"av": "бащдаб рахъ хъахӏаб, бащдаб хъахӏилаб байрахъ"
},
{
"ru": "работа выполнена наполовину",
"av": "хӏалтӏи бащдаб (бащадалъ) гьабун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоминание",
"stress": 8,
"forms": [
"напоминание"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалде щвезаби, лъазаби",
"precomment": "по глаголу напомнить"
}
]
}
{
"word": "напоминать",
"stress": 8,
"forms": [
"напоминать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "релълъараб букӏине, релълъенлъи букӏине",
"precomment": "кого-что (иметь сходство с кем-чем-либо)"
}
],
"see_also": [
{
"target": "напомнить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "напомнить",
"stress": 4,
"stem": "НАПОМНИ",
"forms": [
"напомнить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги ракӏалде щвезабизе",
"precomment": "кого-что, о ком-чем (заставить вспомнить)",
"examples": [
{
"ru": "письмо напомнило прошлое",
"av": "кагътица цебесеб, араб ракӏалде щвезабуна"
}
]
},
{
"text": "релълъараб букӏине",
"precomment": "кого-что (быть похожим)",
"examples": [
{
"ru": "она напомнила мне мать",
"av": "гъолъ дида эбел ракӏалде щвезаюна, гъой дида эбелалда релълъун йихьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напор",
"stress": 4,
"forms": [
"напор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадецуй",
"precomment": "по глаголу напереть"
},
{
"text": "тӏадецуй, гучалда бачӏин, чвахи",
"precomment": "давление, нажим",
"examples": [
{
"ru": "напор воды",
"av": "лъел гучаб чвахи"
}
]
},
{
"text": "таваккал, кьаби",
"precomment": "настойчивость",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "под напором войск",
"av": "аскаразул кьабиялда гъоркь"
}
]
}
]
}
{
"word": "напористость",
"stress": 4,
"forms": [
"напористость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалъи; жигарлъи",
"examples": [
{
"ru": "напористость характера",
"av": "гӏамалалъул жигарлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напористый",
"stress": 4,
"forms": [
"напористый",
"напористая",
"напористое"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, жигараб",
"examples": [
{
"ru": "напористый характер",
"av": "таваккалаб гӏамал-хасият"
},
{
"ru": "напористый человек",
"av": "жигарав инсан; бажари бугев, тӏаса вичӏуларев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напороться",
"stress": 6,
"forms": [
"напороться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "бегӏераб жоялда тӏаде ккун, ругъун лъезе",
"precomment": "на что (наткнуться)",
"examples": [
{
"ru": "напороться на гвоздь",
"av": "магӏалъ ругъун лъезе, магӏалда тӏаде ккезе"
}
]
},
{
"text": "ракӏалдаго гьечӏого, рокьукъаб, хӏажат гьечӏеб жоялда тӏаде ккезе",
"precomment": "на кого-что",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "напороться на засаду",
"av": "гъоркьчӏелалда тӏаде ккезе"
},
{
"ru": "напороться на неприятность",
"av": "рокьукъаб жоялда тӏаде ккезе (дандчӏвазе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "напортить",
"stress": 4,
"forms": [
"напортить"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хвезабизе",
"precomment": "что, чего (кигӏаналиго къадар)",
"examples": [
{
"ru": "напортить бумаги",
"av": "кагъат хвезабизе"
}
]
},
{
"text": "зарал гьабизе, сундуениги зиян гьабизе",
"precomment": "кому-чему",
"examples": [
{
"ru": "он может напортить делу",
"av": "гъос ишалъе зарал гьабизе бегьула"
}
]
}
]
}
{
"word": "напоследок",
"stress": 7,
"forms": [
"напоследок"
],
"labels": [
"наречие",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "ахирги, тӏарамагъадаги"
}
]
}
{
"word": "направить",
"stress": 5,
"forms": [
"направить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "балагьизабизе, битӏизабизе, буссинабизе",
"precomment": "что (устремить)",
"examples": [
{
"ru": "направить пистолет на врага",
"av": "тушманасде таманча битӏизабизе"
},
{
"ru": "направить внимание на что-л.",
"av": "кӏвар сундениги буссинабизе"
},
{
"ru": "направить лодку к берегу",
"av": "раса рагӏалде (ралъдал, хӏорил ва гь.ц.) балагьизабизе"
}
]
},
{
"text": "витӏизе",
"precomment": "кого-что (послать)",
"examples": [
{
"ru": "направить больного к врачу",
"av": "унтарав тохтурасухъе витӏизе"
}
]
},
{
"text": "щибниги кибениги битӏизе",
"precomment": "что (адресовать)",
"examples": [
{
"ru": "направить заявление в редакцию",
"av": "гӏарза редакциялде битӏизе"
}
]
},
{
"text": "рекӏинабизе",
"precomment": "что (отточить)",
"examples": [
{
"ru": "направить бритву",
"av": "мегеж кӏкӏвалеб нус (даллакнус) рекӏинабизе"
}
]
},
{
"text": "ритӏухъаб, битӏараб нухде ккезавизе",
"precomment": "направить на путь истинный"
}
]
}
{
"word": "направиться",
"stress": 5,
"forms": [
"направиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цо рахъалде валагьун, ине",
"examples": [
{
"ru": "направиться к лесу",
"av": "рохьовехун ине"
},
{
"ru": "направиться в город",
"av": "шагьаралде ине"
}
]
},
{
"text": "битӏа-бишизе, рекъа-решезе",
"precomment": "наладиться",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "направление",
"stress": 8,
"stem": "НАПРАВЛЕНИ",
"forms": [
"направление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "битӏи, балагьизаби, буссинаби",
"precomment": "по глаголу направить"
},
{
"text": "щибниги унеб мухъ, щивниги, щибниги бугеб рахъ",
"precomment": "линия движения, путь развития",
"examples": [
{
"ru": "ручейки с гор стекали по всем направлениям",
"av": "мугӏруздасан лъарал киналго рахъазде чвахулел рукӏана"
}
]
},
{
"text": "нух, ккураб рахъ, мазгьаб",
"precomment": "течение, группировка",
"examples": [
{
"ru": "литературные направления",
"av": "литературиял мазгьабал"
}
]
},
{
"text": "кирениги ритӏулелъул кьолеб кагъат",
"precomment": "документ",
"examples": [
{
"ru": "направление в больницу",
"av": "больницаялда вегизе кьолеб кагъат"
}
]
}
]
}
{
"word": "направленность",
"stress": 5,
"forms": [
"направленность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цо мурадалде буссараб букӏин",
"examples": [
{
"ru": "идейная направленность романа",
"av": "романалъул идеялъулаб мурад букӏин",
"comment": "идеялде буссараб букӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "направлять",
"stress": 8,
"stem": "НАПРАВЛЯ",
"forms": [
"направлять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "направить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "направлять(ся)",
"stress": 8,
"forms": [
"направлять(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "направить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "направо",
"stress": 5,
"forms": [
"направо"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "кванараб рахъалде",
"precomment": "в правую сторону"
},
{
"text": "квараниса, кваранаб рахъалъан",
"precomment": "справа",
"examples": [
{
"ru": "направо – горы, налево – лес",
"av": "квараниса – мугӏрул, квегӏиса – рохь"
}
]
}
]
}
{
"word": "напраслина",
"stress": 5,
"stem": "НАПРАСЛИН",
"forms": [
"напраслина"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏекъаб гӏайиб, гӏададисеб гӏайиб, чӏалгӏадисеб багьана",
"examples": [
{
"ru": "возводить напраслину на кого-л.",
"av": "лъиданиги тӏасан мацӏ гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрасно",
"stress": 5,
"forms": [
"напрасно"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада; чӏалгӏадего; гьадинго; кьучӏ гьечӏого",
"examples": [
{
"ru": "его напрасно обвинили",
"av": "досда гӏадада гӏайиб чӏвана, гӏунтӏизабуна"
},
{
"ru": "вы напрасно так думаете",
"av": "дуда гӏадада гьедин кколеб буго"
},
{
"ru": "не напрасно я старался",
"av": "гӏадада гуро дица жигар бахъулеб букӏараб"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрасный",
"stress": 5,
"forms": [
"напрасный",
"напрасная",
"напрасное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏададисеб; пайда гьечӏеб",
"precomment": "бесполезный",
"examples": [
{
"ru": "напрасный труд",
"av": "гӏададисеб, пайда гьечӏеб захӏмат"
}
]
},
{
"text": "хӏажалъи гьечӏеб",
"precomment": "ненужный",
"examples": [
{
"ru": "напрасный страх",
"av": "гӏададисеб хӏинкъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрашиваться",
"stress": 5,
"forms": [
"напрашиваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "пикру бижузе; ракӏалде ккезе",
"precomment": "приходить на ум",
"examples": [
{
"ru": "выводы напрашиваются сами собой",
"av": "хӏасилал жалго жидецаго тӏалаб гьабулел руго"
},
{
"ru": "из этого напрашивается вывод",
"av": "гьелдасан хӏасил гьабулеб буго, пикру бижулеб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "напроситься",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "1)"
}
]
}
{
"word": "например",
"stress": 7,
"forms": [
"например"
],
"senses": [
{
"text": "масала",
"labels": [
"вводное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "был, например такой случай…",
"av": "букӏана, масала, гьединаб иш (лъугьа-бахъин)…"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрокат",
"stress": 7,
"forms": [
"напрокат"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "заманаялъ мухьдахъ хӏалтӏизабизе",
"examples": [
{
"ru": "брать пианино напрокат",
"av": "заманаялъ пианино мухьдахъ хӏалтӏизабизе босизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напролёт",
"forms": [
"напролёт"
],
"labels": [
"наречие",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоса къотӏичӏого",
"comment": "кигӏаналиго заманалъ",
"examples": [
{
"ru": "он работал всю ночь напролёт",
"av": "дов тӏубараб сордоялъ, гьоркьоса къотӏичӏого, хӏалтӏулев вукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "напролом",
"stress": 7,
"forms": [
"напролом"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе; сундухъго балагьичӏого; квекӏеналги къуркьизарулаго",
"examples": [
{
"ru": "действовать напролом",
"av": "таваккалалда къеркьезе, иш гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напропалую",
"stress": 9,
"forms": [
"напропалую"
],
"labels": [
"наречие",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасилалъул ургъел гьабичӏого, сундухъго гӏин тӏамичӏого"
}
]
}
{
"word": "напроситься",
"stress": 7,
"forms": [
"напроситься"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "жинцаго бичӏчӏизабизе; гьаризе",
"precomment": "добиться приглашения",
"examples": [
{
"ru": "напроситься в гости",
"av": "жинцаго гьоболлъухъ ахӏизавизе"
}
]
},
{
"text": "жиндирго хӏакъалъулъ пикру бицинабизе",
"precomment": "заставить высказать мнение о себе",
"examples": [
{
"ru": "напроситься на похвалу",
"av": "живго веццизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напротив",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"напротив"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "дандбитӏун",
"precomment": "с родительным падежом",
"labels": [
"предлог"
],
"examples": [
{
"ru": "напротив нашего дома",
"av": "нижер рукъалда дандбитӏун"
},
{
"ru": "он живёт напротив нас",
"av": "дов рукъалъ нижеда дандвитӏун вуго"
}
]
},
{
"text": "гӏаксалда",
"precomment": "наперекор",
"examples": [
{
"ru": "он всё делает напротив",
"av": "дос кинабго гӏакса гьабула"
}
]
},
{
"text": "(гьелъул) гӏаксалда",
"labels": [
"вводное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "он не сердился, напротив, был доволен",
"av": "дов ццидахинчӏо, (гьелъул) гӏаксалда, разиго вукӏана"
}
]
},
{
"text": "гӏаксалда",
"labels": [
"частица"
],
"examples": [
{
"ru": "вам это не нравится? – напротив, очень нравится",
"av": "гьеб нужее рекӏее гӏоларищ? – гуро, цӏакъго рекӏее гӏола"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрягать(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"напрягать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напрячь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напряжение",
"stress": 7,
"stem": "НАПРЯЖЕНИ",
"forms": [
"напряжение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцинаби; дугъдазаби",
"comment": "действие по глаголу напрячь",
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "дугъдай; хӏалуцин",
"comment": "действие по глаголу напрячься",
"examples": [
{
"ru": "напряжение сил",
"av": "къуватазул хӏалуцин"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "кутаклъи",
"precomment": "усилие",
"examples": [
{
"ru": "работать с напряжением",
"av": "кутакалда хӏалтӏизе"
}
]
},
{
"text": "напряжение",
"labels": [
"физика"
],
"examples": [
{
"ru": "ток высокого напряжения",
"av": "тӏадегӏанаб, кӏудияб напряжениялъул (къуваталъул) ток"
}
]
}
]
}
{
"word": "напряжённо",
"forms": [
"напряжённо"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "кутакалда, дугъдан, хӏалуцун",
"examples": [
{
"ru": "напряжённо работать",
"av": "хӏалуцун хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напряжённость",
"forms": [
"напряжённость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцин",
"examples": [
{
"ru": "ослабить международную напряжённость",
"av": "халкъазда гьоркьосеб хӏалуцин чучлъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напряжённый",
"stem": "НАПРЯЖЁНН",
"forms": [
"напряжённый",
"напряжённая",
"напряжённое"
],
"senses": [
{
"text": "таваккалаб, жигараб",
"precomment": "усердный",
"examples": [
{
"ru": "напряжённая работа",
"av": "таваккалаб, кӏвар, къуват кьураб хӏалтӏи"
}
]
},
{
"text": "кутаклъизабураб; гучлъизабураб; цӏикӏкӏараб кӏвар",
"precomment": "усиленный"
},
{
"text": "дугъдараб",
"precomment": "натянутый",
"examples": [
{
"ru": "напряжённые отношения",
"av": "хӏалуцарал гъоркьорлъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрямик",
"stress": 7,
"forms": [
"напрямик"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе",
"precomment": "прямиком",
"examples": [
{
"ru": "идти напрямик",
"av": "битӏахъе ине"
}
]
},
{
"text": "балъго гьабичӏого; битӏахъе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "сказать напрямик",
"av": "битӏахъе абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрячь",
"stress": 5,
"forms": [
"напрячь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцинабизе; дугъдазабизе; хӏал кьезе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "напрячь все силы",
"av": "тӏолабго къуват кьезе"
},
{
"ru": "напрячь внимание",
"av": "кинабго пикру буссинабизе, кӏвар кьезе"
}
]
},
{
"text": "кӏвар кьун гӏенеккизе",
"precomment": "слух",
"examples": [
{
"ru": "напрячь слух",
"av": "кӏвар кьун, гӏенеккизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напрячься",
"stress": 5,
"forms": [
"напрячься"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дугъдазе; хӏалуцине",
"examples": [
{
"ru": "мускулы напряглись",
"av": "ччорбал дугъдана"
},
{
"ru": "у него на шее напряглись жилы",
"av": "досул горбода щукӏдул дугъдана"
}
]
},
{
"text": "къуват, гуч кьезе",
"precomment": "приложить усилия",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "напрячься, поднимая груз",
"av": "бакӏлъи борхулаго, къуват кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напуганный",
"stress": 4,
"forms": [
"напуганный",
"напуганная",
"напуганное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъизавурав"
}
]
}
{
"word": "напугать",
"stress": 6,
"forms": [
"напугать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъизавизе",
"precomment": "кого"
}
]
}
{
"word": "напугаться",
"stress": 6,
"forms": [
"напугаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏинкъизе"
}
]
}
{
"word": "напудрить",
"stress": 4,
"forms": [
"напудрить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "пудра бахине",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "напудрить лицо",
"av": "гьурмада пудра бахине"
}
]
}
]
}
{
"word": "напудриться",
"stress": 4,
"forms": [
"напудриться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "жиндаго пудра бахине"
}
]
}
{
"word": "напуск",
"stress": 2,
"forms": [
"напуск"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъим биччай",
"precomment": "воды в бассейн",
"examples": [
{
"ru": "напуск воды в бассейн",
"av": "хӏавузалъубе лъим биччай"
}
]
},
{
"text": "рачлида тӏасан далараб гвердил бутӏа"
},
{
"text": "чакмабазул кӏалазул ахада лъугьунел сукӏалаби"
},
{
"text": "гьаби рухьаралъуса чаналде (чаниде) риччай",
"labels": [
"охотничий термин"
]
}
]
}
{
"word": "напускать",
"stress": 7,
"forms": [
"напускать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напустить",
"kind": "from",
"comment": "к",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "напускать(ся)",
"stress": 7,
"forms": [
"напускать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напустить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напускной",
"stress": 8,
"forms": [
"напускной",
"напускная",
"напускное"
],
"senses": [
{
"text": "ургъунго гьабураб; ххвалие гьабураб",
"examples": [
{
"ru": "напускная весёлость",
"av": "ххвалиего гьабураб рохел"
}
]
}
]
}
{
"word": "напустить",
"stress": 7,
"forms": [
"напустить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "жанибе биччазе",
"precomment": "кого-что, чего",
"examples": [
{
"ru": "напустить полную ванну воды",
"av": "ванна цӏезегӏан лъим биччазе"
},
{
"ru": "напустить волосы на лоб",
"av": "рас надалде биччазе"
},
{
"ru": "напустить квартирантов",
"av": "квартирантал риччазе",
"comment": "мухьдахъ рукъ ккун"
}
]
},
{
"text": "хӏазе, ххвел гьабизе",
"precomment": "что на кого (придать вид)",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "напустить на себя строгость",
"av": "живго кьварарав чилъун хӏазе"
}
]
},
{
"text": "гьусизе",
"precomment": "кого на кого-что (натравить)",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "напустить собак на зверя",
"av": "гьаби жанаваралде гьусизе"
},
{
"ru": "напустить страху",
"av": "щивниги хӏинкъизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напуститься",
"stress": 7,
"forms": [
"напуститься"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "семулаго, бадибчӏвайгун лъидениги тӏаделъизе",
"precomment": "на кого-что",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "напутать",
"stress": 4,
"forms": [
"напутать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дургъулаго, самулаго бигъинабизе",
"precomment": "что, чего",
"comment": "кун, квас ва гь.ц.",
"examples": [
{
"ru": "напутать шерсти",
"av": "квас жуба-гъубазабизе"
}
]
},
{
"text": "гъалатӏ гьабизе; мекъса ккезе",
"precomment": "что и без дополнения (ошибиться)",
"examples": [
{
"ru": "напутать в подсчётах",
"av": "рикӏкӏунаго мекъса ккезе, гъалатӏ биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напутственный",
"stress": 4,
"stem": "НАПУТСТВЕНН",
"forms": [
"напутственный",
"напутственная",
"напутственное"
],
"senses": [
{
"text": "нухда тӏовитӏиялъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "напутственные советы",
"av": "нух битӏиялъе гьарулел малъа-хъваял"
}
]
}
]
}
{
"word": "напутствие",
"stress": 4,
"forms": [
"напутствие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "нухда тӏовитӏулаго гьабулеб гьара-рахьи",
"comment": "тӏовитӏул рахьи"
}
]
}
{
"word": "напутствовать",
"stress": 4,
"forms": [
"напутствовать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъиданиги нухбитӏиялъул рагӏи абизе",
"precomment": "кого",
"examples": [
{
"ru": "напутствовать добрыми пожеланиями",
"av": "нухбитӏиялъе лъикӏаб гьара-рахьи гьабизе"
},
{
"ru": "напутствовать угрозами",
"av": "сапар битӏиларилан хӏинкъаби кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "напылить",
"stress": 6,
"forms": [
"напылить"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "хӏур бахъинабизе"
}
]
}
{
"word": "напыщенность",
"stress": 4,
"forms": [
"напыщенность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏобогояб чӏухӏи, гӏамал кӏодолъи",
"precomment": "важность, надменность"
},
{
"text": "чӏухӏараб пахрулъи",
"precomment": "высокопарность"
}
]
}
{
"word": "напыщенный",
"stress": 4,
"forms": [
"напыщенный",
"напыщенная",
"напыщенное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал кӏудияб, пахруяб",
"precomment": "надменный",
"examples": [
{
"ru": "напыщенный вид",
"av": "чияда бихьизе гьабулеб пахруяб куц-мухъ"
}
]
},
{
"text": "чӏухӏизабураб; пахруяб, понцӏозабураб",
"precomment": "высокопарный",
"examples": [
{
"ru": "напыщенный стиль",
"av": "чӏухӏизабураб стиль"
}
]
}
]
}
{
"word": "напяливать",
"stress": 4,
"forms": [
"напяливать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "напялить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "напялить",
"stress": 4,
"forms": [
"напялить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде цӏазе",
"precomment": "что на что сунданиги",
"examples": [
{
"ru": "напялить ткань для вышивания",
"av": "тӏад сурат угьизе, букъизе ххам цӏазе"
}
]
},
{
"text": "хӏалица ретӏине",
"precomment": "что на кого-что",
"comment": "надеть щибниги",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "напялить сапоги",
"av": "чакмаби хӏалица ретӏине"
}
]
},
{
"text": "ботӏрода къазабизе, тӏад лъезе",
"precomment": "что",
"comment": "надеть что-либо неподходящее",
"comment_lang": "ru",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "напялить старомодную шляпу",
"av": "модаялдаса араб шляпа ботӏрода къазабизе, тӏад лъезе"
}
]
}
]
}