{
"word": "рахъ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъалъул",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "бок; бокавіна",
"examples": [
{
"av": "бицатаб рахъ",
"be": "тоўсты бок",
"comment": "напр. бярвення"
},
{
"av": "гъоркьияб рахъ",
"be": "ніжні бок"
},
{
"av": "кваранаб рахъ",
"be": "правы бок"
},
{
"av": "квегӏаб рахъ",
"be": "левы бок"
},
{
"av": "тӏасияб рахъ",
"be": "верхні бок"
},
{
"av": "ххамил битӏуниса рахъ",
"be": "асабовы (знешні) бок матэрыі"
},
{
"av": "лъарал доб рахъалда",
"be": "на тым баку рэчкі"
},
{
"av": "цо рахъалде",
"be": "у адзін бок"
},
{
"av": "цояб рахъалде сверизабизе",
"be": "перавярнуць на іншы бок"
}
]
},
{
"text": "бок, напрамак",
"examples": [
{
"av": "гьадаб рахъалдехун ана маккал роржун",
"be": "голубы паляцелі ў тым кірунку"
},
{
"av": "лъалареб рахъалдехун ана дол",
"be": "яны адбылі ў невядомым напрамку"
},
{
"av": "хӏор бугеб рахъалдехун ине",
"be": "ісці ў напрамку да возера",
"comment": "сажалцы"
}
]
},
{
"text": "бок, край, мясцовасць",
"examples": [
{
"av": "гӏурус рахъалда",
"be": "у Расіі, у рускім краі"
},
{
"av": "нилъер рахъалда гьадинаб тӏегь бижуларо",
"be": "у нашай мясцовасці такая кветка не расце"
}
]
},
{
"text": "бок гарызонту",
"examples": [
{
"av": "бакъбаккул рахъ",
"be": "усход",
"comment": "літ. бок, адкуль сонца ўзыходзіць"
},
{
"av": "бакътӏерхьул рахъ",
"be": "захад",
"comment": "літ. бок, куды сонца заходзіць"
},
{
"av": "къиблаялъул рахъ",
"be": "паўднёвы бок"
}
]
},
{
"text": "бок; бокавіна",
"comment": "якая супрацьстаіць іншай",
"examples": [
{
"av": "рахъ кквезе",
"be": "быць на баку",
"comment": "чыйго-небудзь"
},
{
"av": "цояб рахъ кквезе",
"be": "падтрымаць адзін бок"
},
{
"av": "гъов тушманасул рахъалда вуго",
"be": "ён на варожым баку"
},
{
"av": "дов нилъер рахъалде вачӏана",
"be": "ён перайшоў на наш бок"
},
{
"av": "рахъалде ине",
"be": "перайсці на бок; далучыцца, прымкнуць да каго-небудзь",
"comment": "чыю-небудзь"
}
]
},
{
"text": "бок, лінія сваяцтва",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "инсул рахъалдасан гӏагарал чагӏи",
"be": "родзічы па бацькаўскай лініі",
"comment": "па бацькоўскай лініі"
},
{
"av": "эбелалъул рахъалдасан гӏагарлъи буго досулги дирги",
"be": "ён мне сваяк па мацярынскай лініі"
}
]
},
{
"text": "бок, пункт гледжання, аспект",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "цоги рахъалъ хал гьабуни",
"be": "калі разглядаць з іншага боку, у іншым аспекце"
},
{
"av": "цӏалул рахъ босани",
"be": "у дачыненні да вучобы"
},
{
"av": "цо рахъалдасан",
"be": "з аднога боку",
"labels": [
"пабочнае слова"
]
},
{
"av": "цо рахъалдасан, дов витӏарав вуго",
"be": "з адваротнага боку, ён мае рацыю"
},
{
"av": "цогидаб рахъалдасан",
"be": "з іншага боку",
"labels": [
"пабочнае слова"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъица",
"рахъалъул",
"рахъил",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "канава",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рахъ",
"be": "шырокая канава"
},
{
"av": "лъалъадизе рахъ бахъизе",
"be": "пракапаць арашальную канаву"
}
]
},
{
"text": "баразна",
"examples": [
{
"av": "гъваридаб рахъ",
"be": "глыбокая баразна"
},
{
"av": "рахъ базе",
"be": "праводзіць баразну"
},
{
"av": "хераб оцоца рахъ гъваридаб бахъула",
"be": "стары вал праводзіць баразну глыбокую",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъал",
"stress": 2,
"stem": "рахъа",
"forms": [
"рахъал",
"рахъаз",
"рахъазул"
],
"senses": [
{
"text": "будаўнічыя рыштаванні, падмосткі",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъалдасан",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "з, ад, з чыйго боку, з якога боку",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "батӏи-батӏияб рахъалдасан",
"be": "з розных бакоў"
},
{
"av": "дур рахъалдасан",
"be": "з твайго боку, ад цябе"
},
{
"av": "кваранаб рахъалдасан",
"be": "з правага боку, справа"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалдасан",
"be": "з левага боку, злева"
},
{
"av": "нижер рахъалдасан дудехун дагӏба гьечӏо",
"be": "з нашага боку да цябе няма прэтэнзій"
},
{
"av": "якьадалъул рахъалдасанги салам буго дуде",
"be": "і ад цёшчы прывітанне табе; і цёшча шле табе прывітанне"
}
]
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалдехун",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдехун"
],
"senses": [
{
"text": "па напрамку",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "гохӏил рахъалдехун",
"be": "у напрамку да ўзгорка"
}
]
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалил",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахъел",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахъел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "рахъдакьераб",
"stress": 6,
"stem": "рахъдакьера",
"forms": [
"рахъдакьераб"
],
"gender_forms": [
"рахъдакьераб",
"рахъдакьерав",
"рахъдакьерай"
],
"senses": [
{
"text": "шэры, колеру попелу",
"examples": [
{
"av": "рахъдакьерал берал",
"be": "шэрыя вочы"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъел",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъел",
"рахъелалъ",
"рахъелалъул",
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"text": "ураджайнасць",
"examples": [
{
"av": "гьаб ролъул рахъел цӏикӏкӏараб буго",
"be": "ураджайнасць гэтай пшаніцы высокая"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахълъаби",
"stress": 7,
"stem": "рахълъаб",
"forms": [
"рахълъаби",
"рахълъабаз",
"рахълъабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "рахълъен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "рахълъадул",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахълъен",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "рахълъен",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъен",
"рахълъеналъ",
"рахълъеналъул",
"рахълъадул",
"рахълъенал",
"рахълъаби"
],
"senses": [
{
"text": "бурдюк, мяшок",
"examples": [
{
"av": "рахълъен цӏураб чагъир",
"be": "поўны мях віна"
},
{
"av": "рахълъадул кӏал",
"be": "адтуліна меха"
},
{
"av": "цӏураб рахълъен гӏадаб",
"be": "падобны на напоўнены бурдзюк",
"comment": "літ. падобны на напоўнены кардзюк"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъниб",
"stress": 6,
"stem": "рахъни",
"forms": [
"рахъниб",
"рахъние",
"рахъниса",
"рахънисан"
],
"senses": [
{
"text": "у канаве",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рахъниб лъим гьечӏо",
"be": "у канаве няма вады"
},
{
"av": "лъим рахънибе ккола",
"be": "вада прабярэцца да канавы",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. вада знаходзіць сваё рэчышча"
}
]
},
{
"text": "у баразне"
},
{
"examples": [
{
"av": "кинабго рахънибе ккела",
"be": "усё ўладзіцца"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъу",
"stress": 5,
"stem": "рахъ",
"forms": [
"рахъу",
"рахъуялъ",
"рахъдаца",
"рахъуялъул",
"рахъдал"
],
"senses": [
{
"text": "попел, зала",
"examples": [
{
"av": "рахъу бахъизе",
"be": "выграбаць попел",
"comment": "напрыклад, з печы"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"be": "ператварацца, ператварыцца ў попел"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"be": "знішчацца, знішчыцца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "рахъдал гъуни",
"be": "купа попелу"
},
{
"av": "рахъдалъ бежизе",
"be": "выпячы ў попеле",
"comment": "гарачане пяклі бульбу, гарбуз і г. д., у гарачым попеле, выграбленым у велізарную кучу з грамадскай печы"
},
{
"av": "рахъу гӏадин буго",
"be": "вельмі шмат маецца",
"comment": "літ. маецца падобна золе"
},
{
"av": "дица дур рахъу гьабила",
"be": "я цябе сцяру ў парашок",
"comment": "літ. я цябе ў попел ператвору"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъубахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубахъ",
"рахъубахъалъ",
"рахъубахъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "савок",
"comment": "для выграбання попелу"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъубикь",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубикь",
"рахъубикьас",
"рахъубикьалъ",
"рахъубикьасул",
"рахъубикьалъул",
"рахъубикьал"
],
"senses": [
{
"text": "пяціюрадны брат; пяціюрадная сястра",
"examples": [
{
"av": "рахъубикь — бищунго хирияв гӏагарав чи",
"be": "пяціюрадны брат — самы дарагі сваяк",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "бо на гэтай лініі заканчваецца роднасная сувязь"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъухъирщ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухъирщ",
"рахъухъирщица",
"рахъухъирщил",
"рахъухъирщал"
],
"senses": [
{
"text": "дамасед"
},
{
"text": "абывацель"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъухӏалаб",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухӏалаб"
],
"gender_forms": [
"рахъухӏалаб",
"рахъухӏалав",
"рахъухӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "які змяшчае попел, падзолісты",
"examples": [
{
"av": "рахъухӏалаб ракь",
"be": "падзолістая глеба, падзол"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-мухъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-мухъ",
"рахъ-мухъалъ",
"рахъ-мухъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "бок, мясцовасць, край; мясціны",
"comment": "літ. бок-лінія",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "нижер рахъ-мухъалде гьединаб гьве баккичӏо",
"be": "у нашых мясцінах такі сабака не з'яўляўся"
}
]
},
{
"text": "рамкі прыстойнасці",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадамазул рахъ-мухъ лъалев чи гуро дов",
"be": "ён не прызнае межаў прыстойнасці"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рахъ-рахъалда",
"stress": 2,
"stem": "рахъ-рахъалд",
"forms": [
"рахъ-рахъалда",
"рахъ-рахъалде",
"рахъ-рахъалдаса",
"рахъ-рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "ва ўсіх бакоў; у розных месцах",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалда рикьа-риххун руго дир гӏагарал чагӏи",
"be": "маі сваякі жывуць у розных месцах"
},
{
"av": "рахъ-рахъалде валагьизе",
"be": "глядзець па баках"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан рачӏарал гӏадамаз гӏуцӏараб росу",
"be": "аул, заснаваны людзьмі, якія перасяліліся з розных месцаў"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан роржун рачӏана хӏанчӏи",
"be": "птушкі прыляцелі з усіх бакоў"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-рахъалъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-рахъалъ"
],
"senses": [
{
"text": "у розныя бакі",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалъ ана",
"be": "пайшлі ў розныя бакі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}