{
"word": "рукъ",
"forms": [
"рукъ",
"рукъалъ",
"рукъалъул",
"рукъзал"
],
"senses": [
{
"text": "дом, хата, жыллё",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб рукъ",
"be": "хацінка; домік"
},
{
"av": "кӏудияб рукъ",
"be": "вялікі пакой"
},
{
"av": "тӏуцаб рукъ",
"be": "нізкі пакой"
},
{
"av": "рукъ бикъизе",
"be": "рабаваць дом"
},
{
"av": "рукъ кквезе",
"be": "вынаймаць кватэру; умела весці гаспадарку"
},
{
"av": "рукъ къачазе",
"be": "абставіць кватэру; рамантаваць дом"
},
{
"av": "рукъ гӏанасеб гӏазул гъуни букӏана азбаралъуб",
"be": "у двары быў гурб памерам з дом"
},
{
"av": "рукъ цӏураб халкъ бакӏарун буго вацасул бакӏалде",
"be": "хата брата поўная людзьмі"
},
{
"av": "рукъалъ яцалъул бакӏалда вуго ГӀали",
"be": "Алі жыве ў сястры"
},
{
"av": "рукъалъул агьлу",
"be": "жыхары дома; хатнія, члены сям'і"
},
{
"av": "рукъалъул бетӏергьан",
"be": "гаспадар дома; домаўладальнік"
},
{
"av": "рукъ алда нахъа",
"be": "пазаду дома"
},
{
"av": "рукъалда цебе",
"be": "перад домам"
},
{
"av": "рукъалда къоно базе",
"be": "замыкацца",
"comment": "літ. на засаўку зачыняцца"
},
{
"av": "рукъалде балагь бачӏана",
"be": "у дом прыйшла бяда"
},
{
"av": "рукъ бухӏизе",
"be": "зрасходавацца"
},
{
"av": "рукъ ккураб хӏуби гӏадав",
"be": "стойкі, высакародны, храбры, адважны",
"comment": "літ. падобны да апоры, якая падтрымлівае дом"
},
{
"av": "рукъ цурал мадугьалзаби",
"be": "самыя блізкія суседзі",
"comment": "літ. суседзі, у якіх дамы змыкаюцца"
},
{
"av": "рукъалъул чи",
"be": "муж, галава сям'і"
},
{
"av": "рукъалде вуссинавизе",
"be": "пажаніць"
},
{
"av": "рукъалде вуссине",
"be": "стварыць сям'ю, ажаніцца"
}
]
},
{
"text": "пакой",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рукъ",
"be": "шырокі пакой"
},
{
"av": "къваридаб рукъ",
"be": "цесны пакой"
},
{
"av": "рагъиде нуцӏа бугеб рукъ",
"be": "пакой з выхадам на веранду"
},
{
"av": "рукъ къварилъун буго",
"be": "пакой цесны"
},
{
"av": "ясалъ рукъ лъухьулеб буго",
"be": "дзяўчынка мяце пакой"
}
]
},
{
"text": "дом",
"comment": "ўстанова ці арганізацыя, якая абслугоўвае якіх-небудзь грамадскія патрэбы",
"examples": [
{
"av": "лъималазул рукъ",
"be": "дзіцячы дом"
},
{
"av": "Культураялъул рукъ",
"be": "Дом культуры"
},
{
"av": "Пионеразул рукъ",
"be": "Дом піянераў"
},
{
"av": "хьухьбахъиялъул рукъ",
"be": "дом адпачынку"
}
]
},
{
"text": "клетка",
"examples": [
{
"av": "гӏанкӏуязе рукъ",
"be": "клетка для курэй"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб",
"be": "клетачны; у клетку"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб хъахӏаб ххам",
"be": "белая ў клетку тканіна"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъалъул",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рукъ",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "хатні",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул адрес",
"be": "хатні адрас"
},
{
"av": "рукъалъул хӏалтӏи",
"be": "хатняя работа, праца па хаце"
}
]
},
{
"text": "хатні, не дзікі",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул хӏайванал",
"be": "хатнія жывёлы"
},
{
"av": "рукъалъул хӏанчӏи",
"be": "хатняя птушка, хатнія птушкі"
}
]
},
{
"text": "пакаёвы",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул нуцӏа",
"be": "пакаёвыя дзверы"
},
{
"av": "рукъалъул хурдул",
"be": "пакаёвыя расліны"
}
]
},
{
"text": "дваровы",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул гьве",
"be": "дваровая сабака, дворняжка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "рукъбакьулъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбакьулъ",
"рукъбакьулъе",
"рукъбакьулъа"
],
"senses": [
{
"text": "у сярэдзіне пакоя",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рукъбакьулъ вахъун чӏун вуго дов",
"be": "ён стаіць у сярэдзіне пакоя"
},
{
"av": "рукъбакьулъе рехун тана дос хулжал",
"be": "ён кінуў хурджуны ў сярэдзіну пакоя"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "рукъбухӏад",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбухӏад",
"рукъбухӏадица",
"рукъбухӏадил",
"рукъбухӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "няшчасны чалавек, гарамыка",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"comment": "літ. той, каму жадаюць, каб дом згарэў"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъзал",
"stem": "рукъза",
"forms": [
"рукъзал",
"рукъзабаз",
"рукъзабаца",
"рукъзабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "рукъ"
},
{
"text": "дом, будынак, пабудова",
"examples": [
{
"av": "цӏиял рукъзал",
"be": "новы будынак"
},
{
"av": "рукъзал разе",
"be": "пабудаваць дом, будынак"
},
{
"av": "рукъзал разе бакӏ",
"be": "участак пад домабудаўніцтва"
},
{
"av": "рукъзабазул кьучӏ",
"be": "фундамент будынка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 2,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъидул",
"рукъаби"
],
"senses": [
{
"text": "латка, заплата",
"examples": [
{
"av": "рукъи базе",
"be": "паставіць заплату, латку; залатаць"
},
{
"av": "рукъи бай каратӏ кӏодолъилалде, дару гьабе унти халалъилалде",
"be": "прышый лапіну, пакуль дзірка не пашырылася, лячыся, пакуль хвароба не стала хранічнай",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "васасул гурдида рукъи бана эбелалъ",
"be": "маці залатала кашулю сына"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 5,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъул"
],
"senses": [
{
"text": "шоў; сьцежка, строчка",
"examples": [
{
"av": "рукъулъа тӏезе",
"be": "лапнуць па шве"
},
{
"av": "рукъулъа чӏалхун буго",
"be": "шоў распусціўся"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъумухъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рукъумухъ",
"рукъумухъалъ",
"рукъумухъалъул",
"рукъумухъал"
],
"senses": [
{
"text": "шоў, сьцежка, строчка, рубчык",
"examples": [
{
"av": "рукъумухъккун чӏалхине",
"be": "распароць па шву"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъ-къоно",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-къоно",
"рукъ-къоноялъ",
"рукъ-къоноялъул"
],
"senses": [
{
"text": "дом і двор, уся пабудова",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-свери",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "рукъ-рукъалъуб",
"stress": 2,
"stem": "рукъ-рукъалъу",
"forms": [
"рукъ-рукъалъуб",
"рукъ-рукъалъуе",
"рукъ-рукъалъуса",
"рукъ-рукъалъусан"
],
"senses": [
{
"text": "у кожным доме",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "рукъ-рукъалъуре лъугьун",
"be": "абходзячы",
"comment": "уваходзячы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "рукъ-свери",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-свери",
"рукъ-свериялъ",
"рукъ-свериялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-къоно",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}