{
"word": "гьал",
"stress": 3,
"stem": "гьа",
"forms": [
"гьал",
"гьаз",
"гьазул"
],
"senses": [
{
"text": "вони",
"forms": [
"гьаз",
"гьазул"
],
"labels": [
"займенник"
],
"comment": "що перебувають поблизу того, хто говорить",
"examples": [
{
"av": "гьал кватӏана",
"uk": "вони запізнилися"
},
{
"av": "гьаз бицунеб щиб?",
"uk": "про що вони говорять?"
},
{
"av": "гьазул васал армиялда руго",
"uk": "їхні сини служать в армії"
},
{
"av": "гьаздаги бихьизабе",
"uk": "покажи і їм"
}
]
},
{
"text": "ці",
"comment": "виступає означенням мн. ч. і не відмінюється",
"examples": [
{
"av": "гьал къватӏал",
"uk": "ці вулиці"
},
{
"av": "гьал лъимал рокъоре ритӏе",
"uk": "відправляй(те) цих дітей додому"
},
{
"av": "гьал тӏахьал лъил?",
"uk": "чиї ці книги?"
},
{
"av": "гьал цӏцӏани нужерищ?",
"uk": "ці кози ваші?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьав",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "займенник",
"form": "називний"
}
{
"word": "гьалаг",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаг",
"гьалагго"
],
"senses": [
{
"text": "згубно, небезпечно",
"labels": [
"прислівник"
],
"examples": [
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"uk": "погубити"
},
{
"av": "хъантӏиялъ гьалаг гьаруна дол",
"uk": "жадібність згубила їх"
},
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"uk": "схвилювати; викликати лють"
}
]
},
{
"text": "сильно",
"examples": [
{
"av": "цӏад гьалагго балеб",
"uk": "іде сильний дощ"
}
]
},
{
"text": "зхвильовано; буйно"
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалагаб",
"stress": 5,
"stem": "гьалага",
"forms": [
"гьалагаб"
],
"gender_forms": [
"гьалагаб",
"гьалагав",
"гьалагай"
],
"senses": [
{
"text": "згубний, небезпечний; згубний",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб горо-цӏер",
"uk": "згубний град"
},
{
"av": "гьалагаб гӏишкъу",
"uk": "згубна пристрасть"
},
{
"av": "гьалагаб унти",
"uk": "небезпечна хвороба"
}
]
},
{
"text": "збуджений; пристрасний; бурхливий",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб гӏор",
"uk": "бурхлива річка"
},
{
"av": "гьалагаб ралъад",
"uk": "бурхливе море"
},
{
"av": "гьалагаб рокьи",
"uk": "палке кохання"
},
{
"av": "гьалагав чи",
"uk": "буйний чоловік"
}
]
},
{
"text": "жвавий, прудкий",
"comment": "наприклад кінь",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб чу",
"uk": "прудкий кінь"
}
]
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалаглъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъи",
"гьалаглъиялъ",
"гьалаглъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "гьалаглъизе"
},
{
"text": "загибель, смерть; небезпека"
},
{
"text": "істерія; нервове збудження",
"comment": "наприклад від горя",
"examples": [
{
"av": "гьалаглъи бачӏине",
"uk": "впадати, впасти в істерику, в стан сильного збудження"
},
{
"av": "гьалаглъи бачӏун лъугьине",
"uk": "сильно нервувати; не знати, куди подіти себе"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалаглъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "гьалаглъизабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалаглъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъизаб",
"forms": [
"гьалаглъизабизе",
"гьалаглъизабула",
"гьалаглъизабила",
"гьалаглъизабуна",
"гьалаглъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каузативна форма"
],
"forceto": "гьалаглъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалаглъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "гьалаглъизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъ",
"forms": [
"гьалаглъизе",
"гьалаглъула",
"гьалаглъила",
"гьалаглъана",
"гьалаглъе"
],
"senses": [
{
"text": "загинути, гинути; вмирати; пропадати",
"examples": [
{
"av": "ахиралде ккедал дуниял гьалаглъила",
"uk": "коли наблизиться кінець, почнеться світлопреставлення",
"comment": "літ. світ загине"
}
]
},
{
"text": "бути в стані істерії; бути в нервовому збудженні; впасти в істерію; приходити в лють, у сказ; біснуватися; розбушуватися",
"comment": "наприклад від горя",
"examples": [
{
"av": "вас лъукъун вугилан рагӏидал, дой гьалаглъана",
"uk": "коли почула, що син поранений, вона впала в істерику"
},
{
"av": "ралъад гьалаглъани, гама бегула",
"uk": "море розбушується — судно перевернеться",
"labels": [
"приказка"
]
}
]
},
{
"text": "(за)упрямитися; понести",
"comment": "про коня"
},
{
"examples": [
{
"av": "гьалаглъун хвезе",
"uk": "помирати віровідступником"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "гьалакӏач",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалакӏач",
"гьалакӏачалъ",
"гьалакӏачалъул",
"гьалакӏачал"
],
"senses": [
{
"text": "метелик",
"labels": [
"діалектизм"
],
"examples": [
{
"av": "гьалакӏачалъул гӏумру къокъаб букӏуна",
"uk": "у метелика життя коротке"
},
{
"av": "гьалакӏачал тӏугьдузда тӏад роржанхъулел руго",
"uk": "метелики пурхають над квітами"
}
]
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "гьалал",
"stress": 5,
"stem": "гьала",
"forms": [
"гьалал",
"гьалаз",
"гьалазул"
],
"senses": [
{
"text": "бобові культури",
"labels": [
"множина"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "гьалбал",
"stress": 6,
"stem": "гьалба",
"forms": [
"гьалбал",
"гьалбадерица",
"гьалбадерил"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множина"
],
"pluralfor": "гьобол"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьобол",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "множина"
}
{
"word": "гьалдезаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалдезаби"
],
"labels": [
"масдар",
"багатократна форма",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдезабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьалдезабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьалдезаб",
"forms": [
"гьалдезабизе",
"гьалдезабула",
"гьалдезабила",
"гьалдезабуна",
"гьалдезабе"
],
"senses": [
{
"text": "кип'ятити, змушувати кипіти",
"labels": [
"багатократна форма",
"каузативна форма"
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "гьалдезе",
"stress": 6,
"stem": "гьалд",
"forms": [
"гьалдезе",
"гьалдола",
"гьалдела",
"гьалдана",
"гьалде"
],
"senses": [
{
"text": "закипіти, закипати",
"labels": [
"масдар",
"багатократна форма",
"дієслово"
],
"examples": [
{
"av": "гьан белъун гьечӏо, жеги гьалдезе те",
"uk": "м'ясо не зварилося, хай ще кипить"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдей",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьале",
"stress": 5,
"forms": [
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "ось",
"comment": "частка; тут поруч із того, хто говорить",
"examples": [
{
"av": "гьале батана",
"uk": "ось знайшов"
},
{
"av": "гьале гьав гьанив вуго",
"uk": "ось він тут"
},
{
"av": "гьале доб гӏака",
"uk": "ось та корова"
},
{
"av": "гьале дур оц",
"uk": "ось твій бик"
},
{
"av": "гьале нужер яс",
"uk": "ось ваша дочка"
},
{
"av": "гьале нилъер бахӏарзал",
"uk": "ось наші герої"
}
]
}
],
"pos": "прислівник",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалея",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалея"
],
"senses": [
{
"text": "отже; ось",
"comment": "частка",
"examples": [
{
"av": "гьалея, дун хъалаялъул кавудахъе щвана",
"uk": "отже, я дістався до воріт фортеці"
}
]
}
],
"pos": "сполучник",
"form": "—"
}
{
"word": "гьали",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьали",
"гьалиялъ",
"гьалиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дієслово"
],
"masdarfrom": "гьализе"
},
{
"text": "кипіння",
"examples": [
{
"av": "гьали къотӏана",
"uk": "кипіння вщухло, припинилося"
},
{
"av": "гьали (тӏаде) рехулеб буго",
"uk": "починається кипіння"
},
{
"av": "гьалулъ",
"uk": "у момент кипіння",
"labels": [
"розмовне слово",
"вираз"
]
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьализаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьализаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каузативна форма",
"дієслово"
],
"masdarforceto": "гьализабизе"
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "масдар"
}
{
"word": "гьализабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьализаб",
"forms": [
"гьализабизе",
"гьализабула",
"гьализабила",
"гьализабуна",
"гьализабе"
],
"senses": [
{
"text": "скип'ятити що-небудь; довести що-небудь до кипіння; дати чому-небудь кипіти",
"labels": [
"каузативна форма"
],
"examples": [
{
"av": "лъим гьализабе",
"uk": "скип'яти воду"
},
{
"av": "рахь гьализабизе",
"uk": "кип'ятити молоко"
},
{
"av": "чай гьализабизе",
"uk": "кип'ятити чай"
},
{
"av": "гӏемер гьализабун карщ бакъвалъун буго",
"uk": "від довгого кип'ятіння каша загусла"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "каузативна форма"
}
{
"word": "гьализе",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьализе",
"гьалула",
"гьалила",
"гьалана",
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "закипіти, закипати, вскіпати",
"examples": [
{
"av": "гьализегӏан те",
"uk": "залиш(те), поки закипить"
},
{
"av": "гьалуд хьезе",
"uk": "докипіти"
},
{
"av": "гьалараб лъим",
"uk": "кип'ячена вода, окріп"
},
{
"av": "гьаличӏеб лъим",
"uk": "сира вода, некип'ячена вода"
},
{
"av": "лъим гьалулеб буго",
"uk": "вода кипить"
},
{
"av": "гьалараб рахь гьекъе",
"uk": "випий кип'яченого молока"
}
]
}
],
"pos": "дієслово",
"form": "інфінітив"
}
{
"word": "гьалил",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьоло",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "бобовий",
"examples": [
{
"av": "гьалил гарал гӏадал гӏетӏул къатӏраби",
"uk": "краплі сліз як бобові горошини"
},
{
"av": "гьалил гӏатӏал хинкӏал",
"uk": "хінкал з бобового борошна"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "from"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "гьалмагъ",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагъ",
"гьалмагъас",
"гьалмагъалъ",
"гьалмагъасул",
"гьалмагъалъул",
"гьалмагъзаби"
],
"senses": [
{
"text": "товариш, друг і подруга; приятель і приятелька",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ кьучӏав ккве, гьудул божарав ккве",
"uk": "товариша обери надійного, друга — перевіреного",
"labels": [
"прислів'я"
]
},
{
"av": "гьалмагъги вукӏунев, гьвелмагъги вукӏунев",
"uk": "буває і товариш, буває і «собачий хвіст»",
"labels": [
"прислів'я"
]
},
{
"av": "гьалмагъасул мурад тӏубазе",
"uk": "виконати бажання приятеля"
},
{
"av": "гьалмагъасе кумек гьабе",
"uk": "допоможи товаришу"
},
{
"av": "гьалмагъалъул вас",
"uk": "син подруги"
},
{
"av": "шишадул гьалмагъ",
"uk": "чарковий, чарника"
}
]
},
{
"text": "товариш",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ Мансуров, мун партиялде кида лъугьарав?",
"uk": "товаришу Мансуров, коли ти вступив у партію?"
}
]
},
{
"text": "попутчик, супутник",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ — бечед, чу — хӏатӏал",
"uk": "господь — [мій] супутник, ноги — [мій] кінь",
"labels": [
"приказка"
],
"comment": "про одиночну подорож"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьудул",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "гьалмагълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъи",
"гьалмагълъиялъ",
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "товариство; товариські стосунки",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъи гьабизе",
"uk": "мати товариські стосунки"
}
]
},
{
"text": "товариші",
"examples": [
{
"av": "ТӀагьирие кумекалъе гьесул тӏолабго гьалмагълъи бачӏана",
"uk": "на допомогу Тагіру прийшли всі його товариші"
}
]
},
{
"text": "товариство",
"labels": [
"історичний термін"
],
"comment": "об'єднання"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъул",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьалмагълъи",
"comment": "родовий відмінок"
},
{
"text": "товариський, дружній, приятельський",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъул суд",
"uk": "товариський суд"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъи",
"kind": "from"
},
{
"target": "гьалмагълъиялъулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "родовий"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъулаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъулаб"
],
"gender_forms": [
"гьалмагълъиялъулаб",
"гьалмагълъиялъулав",
"гьалмагълъиялъулай"
],
"senses": [
{
"text": "товариський, дружній, приятельський",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъулаб гьоркьоблъи",
"uk": "товариське ставлення"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъиялъул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прикметник",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалугӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалугӏа",
"гьалугӏаца",
"гьалугӏал",
"гьалугӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "ненажера",
"labels": [
"розмовне слово",
"зневажливо"
]
},
{
"examples": [
{
"av": "богӏол гьалугӏа",
"uk": "ненаситний ненажера",
"comment": "дослівно ячмінний ненажера"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "богӏорцо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "іменник",
"form": "називний"
}