МАЦӀАЛДАСА ГАРАЦӀ БИЧИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛДАСА ГАРАЦӀ БИЧИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "обрести дар речи; язык развязался",
"literal": "на языкё узел развязался"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьекъараб жоялъ Мухӏидинил мацӏалдаса гарацӏ бичана.",
"ru": "От выпитого у Мухидина развязался язык.",
"author": "Т. Таймасханов",
"source": "Сардил чапар"
}
],
"page": 203
}
МАЦӀАЛДАСА ГЬОЩО ТӀЕЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛДАСА ГЬОЩО ТӀЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "лицемёрить, фальши-вить",
"literal": "из языка мёд источать"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Вай, дир росу берцин, Сулейман, мун вихьулеб жоян хьулцин букӏинчӏо,— ян ахӏулеб букӏана гьелъ, гьоцӏоги мацӏалдасан тӏолаго, риччичӏониги квер-бацӏалъ бералги рацӏцӏунаго.",
"ru": "— Вай, Сулейман, свет очёй моих, и не надёялась увидеть тебя,— кричала она, лицемёрно вытирая платком сухие глаза.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Зоб цӏадае гъугъала"
}
],
"page": 203
}
{
"phrase": "МАЦӀАЛДА ГАРАЦӀ БАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "потерять дар речи, проглотить язык",
"literal": "завязать узел на языке"
}
],
"examples": [
{
"av": "Щибго рагӏи абизе рекӏедаги ватуларого, цо гӏа-раялъ мацӏалда гарацӏги бан, чӏун хутӏун вукӏана гьев.",
"ru": "Он остановился в оцепенении, на некоторое время потеряв дар рёчи.",
"author": "М. Абакар",
"source": "Эбел"
}
],
"page": 202
}
МАЦӀАЛДА ГАРАЦӀ БАРАВ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛДА ГАРАЦӀ БАРАВ",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "молчаливый",
"literal": "завязавший узел на языке"
},
{
"n": 2,
"translation": "язык плохо подвешен",
"equiv": "approx"
}
],
"page": 202
}
{
"phrase": "МАЦӀАЛДА ИЦ БАЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "проглотить язык",
"equiv": "approx",
"literal": "на языке моль завелась"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Дур мацӏалда иц базе гурин, гьогьен чӏвазе кӏалгӏаги ричӏе! — ян ахӏана Исхӏакъица хадуб.",
"ru": "— Ты что, язык проглотил что ли, скажи хоть слово! — крикнул Исхак вдогонку.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Мугӏрузул сухъмахъал"
}
],
"page": 202
}
МАЦӀАЛДА РАКЬА ГЬЕЧӀЕВ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛДА РАКЬА ГЬЕЧӀЕВ",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "язык без костей",
"equiv": "exact"
}
],
"examples": [
{
"av": "Мацӏалда ракьа гьечӏилан, Бокьа-бокьараб бицунге.",
"ru": "Даже если язык без костей. Глупости не болтай.",
"author": "ЦӀ. ХӀамзат",
"source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
}
],
"page": 202
}
{
"phrase": "МАЦӀАЛДА СОГӀ БУГЕВ",
"labels": [
"ирон."
],
"senses": [
{
"translation": "язык без костей",
"equiv": "approx",
"literal": "на языке мозоли имеющий"
}
],
"examples": [
{
"av": "— Ругьунлъун ватилаха пударун, гьесул мацӏалда буго согӏ, нилъер кверазда буго,— ян абун жаваб кьуна гьезие Халуница.",
"ru": "— Оттого, что он такой болтливый, у него мозоли на языкё, а не на руках,— ответила им Ха лун.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Кьалбаз ккола гъветӏ"
}
],
"page": 202
}
МАЦӀАЛДА ЦӀУМУР БАРАВ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛДА ЦӀУМУР БАРАВ",
"senses": [
{
"translation": "болтливый; язык хорошо подвешен",
"equiv": "approx",
"literal": "на языкё колокольчик подвешен"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дир кӏудада вукӏана, Мацӏалда цӏумур барав.",
"ru": "У деда моего Язык был хорошо подвешен.",
"author": "М. Гъайирбекова",
"source": "ЧӀикӏаб къварилъиялъул къиса"
}
],
"page": 203
}
МАЦӀАЛТӀЕ БАЧӀАНЩИНАБ РАГӀИ АБИЗЕ
сообщить о неточности{
"phrase": "МАЦӀАЛТӀЕ БАЧӀАНЩИНАБ РАГӀИ АБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "говорить всё, что на ум взбрело",
"literal": "на язык пришёд-шее слово говорить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Цин Сами гьесун вукӏана мацӏалтӏе бачӏанщинаб рагӏиги абун Хъаничае рецц гьабизе, амма Набица гордел къвал туркӏун, чӏезавуна.",
"ru": "Сначала Сами хотёл сказать о Канича всё, что думает, и похвалить её, но Иаби одёрнул его.",
"author": "М. Сулиманов",
"source": "ТӀаса рищарал"
}
],
"page": 203
}
{
"phrase": "МАЦӀИЕ АХИР ЛЪЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "положить конец сплётням",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 203
}
{
"phrase": "МАЦӀИЛ ГЬЕЦӀО РЕХИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "распускать сплётни, наговаривать на кого-л.; бросать камешки в чей-л. огород",
"equiv": "approx",
"literal": "с языка камень сбросить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Гьа, гьанже лъие хӏажалъараб кӏикъоялда анцӏилъе сонал рахиндал щвараб гьесул талихӏалде тӏаде мацӏил гьецӏо рехизе, гьедигӏан хъубаб бугьтаналъул чӏорги речӏчӏун гьесул гӏазизаб ракӏ лъукъизе.",
"ru": "Кому понадобилось наговаривать на него, обидеть его доброе сердце, когда он только к пяти десятилетнему возрасту начал обретать своё счастье.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Бакъдасел"
}
],
"page": 203
}
{
"phrase": "МАЦӀИЦА ЧӀИАРАВ",
"senses": [
{
"translation": "несчастный, невезучий",
"literal": "языком убитый"
}
],
"page": 204
}
{
"phrase": "МАЦӀ БАГЬИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "много разговаривать; чесать язык, языком",
"equiv": "approx",
"literal": "язык продырявить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дур мацӏ багьилин ккола дида, дир чакма бегьи-лалде.",
"ru": "Твой язык прохудится скорее, чем мой сапоги.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Рикӏкӏадал мугӏрузда"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ БЕРЦИНАВ ЧИ",
"senses": [
{
"translation": "красноречивый человек, краснобай"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ БИЦИНЕ",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "уговаривать кого-л."
},
{
"n": 2,
"translation": "говорить неправду"
}
],
"examples": [
{
"av": "Цинги, живго Казбекги дие гьадаб мацӏ бицине вачӏана.",
"ru": "Потом сам Казбек пришёл уговаривать меня.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "Гьитӏинав гьокочи"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ БУКАРИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "язык чешется",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ ККВЕЗЕ",
"senses": [
{
"n": 1,
"translation": "язык отнялся, язык проглотил",
"equiv": "approx",
"literal": "язык держать"
},
{
"n": 2,
"translation": "заболев, быть в беспамятстве"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ КЬЕЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "доносить на кого-л.",
"literal": "язык отдать"
}
],
"examples": [
{
"av": "Командирас разведкаялъ витӏарав гьев, тӏадкъайги тӏубан нахъ вуссунаго, нахъасан жасусаз мацӏги кьун, бандазул кӏудияб къукъаялъ сверун ккун вуго.",
"ru": "Когда он, отправленный в разведку командиром, возвращался, то был схвачен группой бандитов, которым предатели донесли на него.",
"author": "М. Мухӏамадов",
"source": "ЧӀегӏераб гамачӏ"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ КЬУЛЧӀИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "проглотить язык, перестать говорить",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 201
}
{
"phrase": "МАЦӀ ЛЪАЗАБИЗЕ",
"senses": [
{
"translation": "понять что-л.",
"literal": "язык выучить"
}
],
"examples": [
{
"av": "Дуцаго хӏаракат бахъе, ГӀатӏимат, ТӀабигӏаталъул мацӏ лъазабизе.",
"ru": "Старайся сама, Патимат, Понять язык природы.",
"author": "Ф. ГӀалиева",
"source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
}
],
"page": 202
}
{
"phrase": "МАЦӀ ХАЛАТ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "длинный язык; болтун; ябеда",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 202
}
{
"phrase": "МАЦӀ ХӀАНЧӀИЗЕ",
"labels": [
"разг."
],
"senses": [
{
"translation": "прикусить язык",
"equiv": "exact"
}
],
"page": 202
}