{
"word": "свобода",
"stress": 5,
"stem": "СВОБОД",
"forms": [
"свобода"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи",
"examples": [
{
"ru": "свобода слова",
"av": "рагӏуе эркенлъи"
},
{
"ru": "свобода печати",
"av": "газетал-журналазе эркенлъи, гӏурхъи чӏвачӏолъи"
}
]
},
{
"text": "парахалъи, бокьараб гьабизе бугеб рес",
"examples": [
{
"ru": "борьба за свободу и независимость",
"av": "чияда рараллъун гьечӏолъиялъе ва эркенлъиялъе гӏоло къеркьей"
},
{
"ru": "лишение свободы",
"av": "эркенлъиялдаса махӏрум гьари"
}
]
}
]
}
{
"word": "свободно",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"свободно"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "эркенго, эркенаб куцалда",
"precomment": "независимо"
},
{
"text": "бокьараб хӏалалда, жиндиего бокьухъе, парахатго, лъикӏ",
"precomment": "без затруднений",
"examples": [
{
"ru": "свободно говорить по-русски",
"av": "гӏурус мацӏ лъикӏ лъазе, гӏурус мацӏ эркенго бицине"
}
]
},
{
"text": "гӏатӏидго (буго)",
"precomment": "просторно",
"labels": [
"в значении сказуемого",
"безличное употребление"
],
"examples": [
{
"ru": "в доме свободно",
"av": "рокъоб гӏатӏидго буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "свободный",
"stress": 5,
"stem": "СВОБОДН",
"forms": [
"свободный",
"свободная",
"свободное"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб",
"examples": [
{
"ru": "свободный народ",
"av": "эркенаб халкъ"
}
]
},
{
"text": "жиндирго квершел жиндихъго бугеб",
"precomment": "независимый, непринужденный",
"examples": [
{
"ru": "я человек свободный",
"av": "дун вуго бокьухъе вугев, парахатав чи"
}
]
},
{
"text": "чӏобогояб, цоги чияс кквечӏеб, гӏодоб бугеб, хӏалтӏулеб гьечӏеб, кквечӏеб, бошго бугеб; тӏокӏаб, нахъе лъураб",
"precomment": "незанятый",
"examples": [
{
"ru": "нет свободных денег",
"av": "гӏодоб лъураб гӏарац гьечӏо"
},
{
"ru": "свободное место",
"av": "чӏобогояб бакӏ"
},
{
"ru": "свободная машина",
"av": "цогияс ккун гьечӏеб машина"
}
]
},
{
"text": "гӏатӏидаб",
"precomment": "просторный",
"examples": [
{
"ru": "свободный костюм",
"av": "гӏатӏидаб костюм"
}
]
},
{
"text": "бигьаяб, квалквал гьечӏеб",
"precomment": "незатрудненный",
"examples": [
{
"ru": "свободное дыхание",
"av": "бигьаяб хӏухьел боси"
}
]
},
{
"text": "эркенаб махщел",
"precomment": "свободная профессия",
"comment": "хъвадарухъанлъи, хъулухъалда гьечӏев гӏакълияб хӏалтӏул чи"
}
]
}
{
"word": "свободолюбивый",
"stress": 11,
"forms": [
"свободолюбивый",
"свободолюбивая",
"свободолюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи бокьулев"
}
]
}
{
"word": "свободолюбие",
"stress": 9,
"forms": [
"свободолюбие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи бокьи"
}
]
}
{
"word": "свободомыслие",
"stress": 9,
"forms": [
"свободомыслие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "пикру гьабиялъулъ эркенлъи, эркенаб пикру букӏин"
}
]
}
{
"word": "свободомыслящий",
"stress": 9,
"forms": [
"свободомыслящий",
"свободомыслящая",
"свободомыслящее"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб пикруялъул, пикру эркенав"
}
]
}
{
"word": "свод",
"forms": [
"свод"
],
"precomment": "совокупность",
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "цойиде бакӏари, цойиде данде гьабураб жо; мажмугӏ, свод",
"precomment": "совокупность",
"examples": [
{
"ru": "свод законов",
"av": "цойиде ракӏарарал законал, законазул свод"
}
]
},
{
"text": "кӏамури",
"precomment": "перекрытия"
}
]
}
{
"word": "сводить",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"сводить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бачун щвезабизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "сводить детей в театр",
"av": "лъимал театралде рачине"
}
]
},
{
"text": "кирениги щвезаризе ва нахъе рачине"
}
]
}
{
"word": "сводить",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"сводить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бер тӏаса босунгутӏизе",
"precomment": "не сводить глаз"
}
],
"see_also": [
{
"target": "свести",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "сводиться",
"stress": 5,
"forms": [
"сводиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"precomment": "к чему (заключаться в чем-либо)",
"examples": [
{
"ru": "дело сводится к следующему",
"av": "иш гьаб хадуб рехсаралде бачӏунеб буго",
"comment": "иш хадуб рехсовухъе буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "свестись",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "сводка",
"stress": 3,
"forms": [
"сводка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сводка",
"comment": "кинал ругониги баянал данде кӏутараб, росараб документ",
"examples": [
{
"ru": "о ходе сева",
"av": "рекьул иналъул сводка",
"comment": "баянал"
}
]
}
]
}
{
"word": "сводник",
"stress": 3,
"forms": [
"сводник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьохъан"
}
]
}
{
"word": "сводничать",
"stress": 3,
"forms": [
"сводничать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьохъанлъи гьабизе"
}
]
}
{
"word": "сводничество",
"stress": 3,
"forms": [
"сводничество"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьохъанлъи; маслигӏат гьаби, маслигӏаталъе гьоркьове лъугьин"
}
]
}
{
"word": "сводный",
"stress": 3,
"stem": "СВОДН",
"forms": [
"сводный",
"сводная",
"сводное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасил босараб, киналъулго хӏасиллъун бугеб",
"precomment": "суммирующий",
"examples": [
{
"ru": "сводный отчёт",
"av": "кинабго данде босараб отчёт"
},
{
"ru": "сводная таблица",
"av": "хӏасилаб таблица"
}
]
},
{
"text": "цойиде данде бакӏарараб, цойиде данде гьабураб, батӏибатӏиял материалал, бутӏаби цойиде ракӏарараб",
"precomment": "составленный из частей",
"examples": [
{
"ru": "сводный батальон",
"av": "цойиде кӏутӏараб батальон"
}
]
},
{
"precomment": "о родственнике",
"examples": [
{
"ru": "сводный брат",
"av": "бесдал вац, эбел яги эмен батӏияв вац"
},
{
"ru": "сводная сестра",
"av": "бесдал яц, эбел яги эмен батӏияй яц"
}
]
}
]
}
{
"word": "сводня",
"stress": 3,
"forms": [
"сводня"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьохъан, гьоркьохъанлъи гьабулей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "сводчатый",
"stress": 3,
"forms": [
"сводчатый",
"сводчатая",
"сводчатое"
],
"senses": [
{
"text": "кӏамури гӏадин гьабураб, кӏамрахараб, кӏамури ккараб",
"examples": [
{
"ru": "сводчатый потолок",
"av": "кӏамури ккараб мокърукьбакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "своевластие",
"stress": 7,
"forms": [
"своевластие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "жиндиего бокьа-бокьараб гьаби, жиндиего бокьухъе иш гьаби, жиндирабго билълъинаби"
}
]
}
{
"word": "своеволие",
"stress": 6,
"forms": [
"своеволие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "бокьа-бокьараб гьаби, копоего бокьа-бокьараб гьаби"
}
]
}
{
"word": "своевольный",
"stress": 6,
"forms": [
"своевольный",
"своевольная",
"своевольное"
],
"senses": [
{
"text": "жиндие бокьухъе гьабулев, жиндирго кеп-гьаваялда рекъон хьвадулев",
"examples": [
{
"ru": "своевольный поступок",
"av": "цогидазухъ гӏин тӏамичӏого жиндиего бокьухъе гьабураб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "своевременный",
"stress": 7,
"stem": "СВОЕВРЕМЕНН",
"forms": [
"своевременный",
"своевременная",
"своевременное"
],
"senses": [
{
"text": "ригьда гьабураб, ригьда лъугьунеб, жиндир гӏуждасеб",
"examples": [
{
"ru": "своевременная помощь",
"av": "жиндир гӏужда щвараб, гьабураб кумек"
},
{
"ru": "своевременный приход",
"av": "ригьда вачӏин, вачӏине кколеб гӏужалда вачӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "своенравие",
"stress": 7,
"forms": [
"своенравие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "согӏлъи, жиндиего бокьараб гурони гьабунгутӏи"
}
]
}
{
"word": "своенравный",
"stress": 7,
"forms": [
"своенравный",
"своенравная",
"своенравное"
],
"senses": [
{
"text": "тамашаяб хасияталъул, согӏав, жиндирабго гурони баккизе толарев, тӏабигӏат батӏияв"
}
]
}
{
"word": "своеобразие",
"stress": 8,
"forms": [
"своеобразие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "батӏалъи, батӏияб тӏабигӏат букӏин, цогидалда релълъинчӏолъи"
}
]
}
{
"word": "своеобразный",
"stress": 8,
"forms": [
"своеобразный",
"своеобразная",
"своеобразное"
],
"senses": [
{
"text": "батӏияб хасияталъул, гӏадатаб гуреб, гӏадаталдаса бахъараб, тамашаяб хасият бугеб, батӏияб гӏамал бугеб"
}
]
}
{
"word": "своё",
"forms": [
"своё"
],
"labels": [
"средний род"
],
"see_also": [
{
"target": "свой",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свозить",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"свозить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "баччун щвезабизе, бачун щвезабизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "отвезти куда-либо и привезти обратно",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "свозить",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"свозить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свезти",
"kind": "see",
"refwordnum": "2, 3",
"comment": "2, 3"
}
]
}
{
"word": "свои",
"stress": 4,
"forms": [
"свои"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"see_also": [
{
"target": "свой",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свой",
"forms": [
"свой",
"своя",
"своё",
"свои"
],
"labels": [
"местоимение",
"притяжательное местоимение"
],
"senses": [
{
"text": "дурго, дирго, нужерго, нижерго",
"examples": [
{
"ru": "возьми свой карандаш",
"av": "дурго къалам босе"
},
{
"ru": "я дам свою книгу",
"av": "дирго тӏехь кьела дица"
}
]
},
{
"text": "жиндирго, жидерго",
"examples": [
{
"ru": "он отдал свои деньги",
"av": "дос жиндирго гӏарац кьуна"
}
]
},
{
"text": "хӏакъикъат балъго гьабичӏого, битӏухъе, бугеб куцалда абизе; бугелда бугеб абизе; хӏамидахӏама, чодачуян абизе",
"precomment": "назвать вещи своими именами",
"labels": [
"выражение"
]
},
{
"text": "гӏантал жал гьаризе, гӏадаллъизе",
"precomment": "не в своём уме",
"labels": [
"выражение"
]
},
{
"text": "агълъун вуго, рекӏеда гьечӏо",
"precomment": "сам не свой",
"labels": [
"выражение"
]
}
]
}
{
"word": "свойственный",
"stress": 3,
"forms": [
"свойственный",
"свойственная",
"свойственное"
],
"senses": [
{
"text": "хасиятлъун бугеб, хасиятаб"
}
]
}
{
"word": "свойство",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"свойство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хасият, тӏабигӏат, гӏамал",
"examples": [
{
"ru": "целебные свойства источника",
"av": "лъадал унти сахлъизарулел хасиятал"
}
]
}
]
}
{
"word": "свойство",
"stress": 8,
"homonym": 2,
"forms": [
"свойство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "ригьнал рахъалъан ккараб гӏагарлъи, ригьнал гӏагарлъи",
"comment": "родство не по крови"
}
]
}
{
"word": "сволочь",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"сволочь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "угъраш; (мн.) угърашал",
"comment": "квешав, нахъегӏанав, хӏалихьатав чи, чагӏи",
"labels": [
"грубое слово"
]
}
]
}
{
"word": "сволочь",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"сволочь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан тӏаса бахъун реххизе, бехъерхъун гъоркье бахъизе, бачине",
"precomment": "кого-что"
},
{
"text": "бехъерхъун добегӏан босизе; рехъерхъун данде-гъанде гьаризе, цо бакӏалде рачине"
}
]
}
{
"word": "свора",
"stress": 3,
"forms": [
"свора"
],
"labels": [
"женский род",
"собирательное существительное"
],
"senses": [
{
"text": "гьабзазул рехьед",
"precomment": "стая собак",
"comment": "цо хозяинасул"
},
{
"text": "чанил гьой хадуб цӏалеб чӏоло"
},
{
"text": "гӏадамазул нахъегӏанаб къокъа",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "сворачивать",
"stress": 5,
"forms": [
"сворачивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свернуть",
"kind": "see"
},
{
"target": "своротить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "сворачиваться",
"stress": 5,
"forms": [
"сворачиваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свернуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "своротить",
"stress": 7,
"forms": [
"своротить"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "чӏараб бакӏалдаса кьуризабизе, багъаризабизе",
"precomment": "кого-что (сдвинуть с места)",
"examples": [
{
"ru": "камень своротить",
"av": "бугеб бакӏалдаса гамачӏ багъаризабизе"
}
]
},
{
"text": "нухдаса батӏияб рахъалде сверизе",
"precomment": "свернуть с дороги"
}
]
}
{
"word": "своя",
"stress": 4,
"forms": [
"своя"
],
"labels": [
"женский род"
],
"see_also": [
{
"target": "свой",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свояк",
"stress": 4,
"forms": [
"свояк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бажа, хвенч",
"comment": "чӏужуялъул яцалъул рос"
}
]
}
{
"word": "свояченица",
"stress": 4,
"forms": [
"свояченица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏужуялъул яц"
}
]
}