{
"word": "слобода",
"stress": 7,
"forms": [
"слобода"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "слобода",
"comment": "1 кӏудияб росу; 2 шагьаралда аскӏоб бугеб росу",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "словак",
"stress": 5,
"forms": [
"словак"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "словакав",
"comment": "Словакиялдаса чи"
}
]
}
{
"word": "словаки",
"stress": 5,
"forms": [
"словаки"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "словакал"
}
]
}
{
"word": "словарный",
"stress": 5,
"stem": "СЛОВАРН",
"forms": [
"словарный",
"словарная",
"словарное"
],
"senses": [
{
"text": "словаралъулаб, словаралъул"
},
{
"text": "рагӏабазул, словарияб",
"examples": [
{
"ru": "словарное богатство аварского языка",
"av": "авар мацӏалъул словарияб бечелъи"
},
{
"ru": "словарный запас ученика",
"av": "цӏалдохъанасул рагӏабазул запас",
"comment": "мацӏалъул бечелъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "словарь",
"stress": 5,
"forms": [
"словарь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "словарь",
"comment": "алфавиталда рекъон лъурал рагӏабазул гьебго мацӏалда магӏна кьураб яги цоги мацӏалде гьел руссинабураб тӏехь"
},
{
"text": "словарь",
"comment": "лъицаниги кирниги хӏалтӏизарулел рагӏабазул гӏаммаб къадар"
}
]
}
{
"word": "словачка",
"stress": 5,
"forms": [
"словачка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "словакай",
"comment": "Словакиялдаса гӏадан"
}
]
}
{
"word": "словесник",
"stress": 5,
"forms": [
"словесник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "филолог, мацӏалъул ва литератураялъул специалист"
},
{
"text": "мацӏалъул ва литератураялъул учитель"
}
]
}
{
"word": "словесность",
"stress": 5,
"forms": [
"словесность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "литературияб творчество, филология"
}
]
}
{
"word": "словесный",
"stress": 5,
"stem": "СЛОВЕСН",
"forms": [
"словесный",
"словесная",
"словесное"
],
"senses": [
{
"text": "кӏалзулаб",
"examples": [
{
"ru": "словесный приказ",
"av": "кӏалзулаб буюрухъ"
},
{
"ru": "словесное заявление",
"av": "кӏалзулаб гӏарза",
"comment": "хъван кьураб гуреб"
}
]
}
]
}
{
"word": "словечко",
"stress": 5,
"forms": [
"словечко"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "замолвить за кого-либо словечко",
"av": "лъилниги рахъ ккун, кӏалъазе, рагӏи абизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "слово",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "словник",
"stress": 3,
"forms": [
"словник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "словник",
"comment": "словаралъе алфавиталъул къагӏидаялъ гьабураб список"
}
]
}
{
"word": "словно",
"stress": 3,
"forms": [
"словно"
],
"senses": [
{
"text": "киниги, битӏухъе, гӏадин",
"precomment": "как, подобно",
"labels": [
"союз"
],
"examples": [
{
"ru": "плывёт, словно утка",
"av": "ордек гӏадин лъедола"
},
{
"ru": "всё время молчит, словно у него нет языка",
"av": "мацӏ гьечӏев чи гӏадин, кидаго вуцӏцӏухӏун чӏун вуго"
}
]
},
{
"text": "гӏадин",
"precomment": "как будто",
"labels": [
"частица"
],
"examples": [
{
"ru": "словно он не понял",
"av": "гьесда бичӏчӏичӏеб гӏадин"
}
]
}
]
}
{
"word": "слово",
"stress": 3,
"stem": "СЛОВ",
"forms": [
"слово"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏи, жогьа, калима",
"examples": [
{
"ru": "слова делятся на слоги",
"av": "рагӏаби слогазде рикьула"
},
{
"ru": "одно слово пропустил",
"av": "цо рагӏи гьоркьоб биччан тана"
}
]
},
{
"text": "рагӏаби, калам, рагӏи кьей",
"precomment": "речь",
"examples": [
{
"ru": "предоставить слово",
"av": "(кӏалъазе) рагӏи кьезе"
},
{
"ru": "просить слова",
"av": "(кӏалъазе вахъине) рагӏи кьеян гьаризе"
},
{
"ru": "сдержать слово",
"av": "кьураб рагӏи кквезе, тӏубазабизе"
}
]
},
{
"text": "адабияталъул цо форма",
"precomment": "сказание",
"examples": [
{
"ru": "«Слово о полку Игореве»",
"av": "«Игорил полкалъул хӏакъалъулъ рагӏи»",
"comment": "хабар, къиса"
}
]
},
{
"precomment": "фразеологизмы",
"examples": [
{
"ru": "дар слова",
"av": "пасихӏлъи, рагӏуе пагьму"
},
{
"ru": "не находить слова",
"av": "бицун хӏал кӏунгутӏизе"
},
{
"ru": "одним словом",
"av": "палхӏасил"
},
{
"ru": "слово за слово",
"av": "бицунаго-толаго"
},
{
"ru": "на словах",
"av": "кӏалзул жогьабазда (лъун)"
},
{
"ru": "другими словами",
"av": "батӏайиса абуни"
},
{
"ru": "нет слова",
"av": "абизе рагӏи гьечӏо"
},
{
"ru": "меткое слово",
"av": "гӏужилго абураб рагӏи"
},
{
"ru": "крылатые слова",
"av": "магӏна гъваридал калимаби"
},
{
"ru": "свобода слова",
"av": "бокьараб пикру загьир гьабизе бугеб (эркенлъи) ихтияр"
},
{
"ru": "взять свои слова обратно",
"av": "абуралдаса инкар гьабизе, ракӏ бухӏизе"
},
{
"ru": "без лишних слов",
"av": "цониги тӏокӏаб рагӏиги абичӏого, къокъго, заман бахъичӏого"
},
{
"ru": "своими словами",
"av": "жиндирго рагӏабаздалъун (бицине)"
},
{
"ru": "быть хозяином своего слова",
"av": "жиндирго рагӏул бетӏергьанлъун вукӏине"
},
{
"ru": "не добиться от кого-либо ни слова",
"av": "лъидасаниги рагӏи бахъун бажарунгутӏизе"
},
{
"ru": "слово в слово",
"av": "бицараб куцалъ, хӏарп хисичӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "словоизменение",
"stress": 11,
"forms": [
"словоизменение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "мацӏалда рагӏаби хиси, рагӏаби хисулеб къагӏида",
"labels": [
"лингвистика"
]
}
]
}
{
"word": "словом",
"stress": 3,
"forms": [
"словом"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасил, къокъаб рагӏи",
"labels": [
"вводное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "словом, вы должны завтра выехать",
"av": "хӏасил, нуж метер ине ккола"
}
]
}
]
}
{
"word": "словообразование",
"stress": 13,
"forms": [
"словообразование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби лъугьунел къагӏидаби лъазарулеб грамматикаялъул бутӏа"
}
]
}
{
"word": "словообразовательный",
"stress": 13,
"stem": "СЛОВООБРАЗОВАТЕЛЬН",
"forms": [
"словообразовательный",
"словообразовательная",
"словообразовательное"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби лъугьинарулеб",
"examples": [
{
"ru": "словообразовательные суффиксы",
"av": "рагӏаби лъугьинарулел суффиксал"
}
]
}
]
}
{
"word": "словопроизводство",
"stress": 12,
"forms": [
"словопроизводство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "аслиял (кьолболал) рагӏабаздасан цогидал рагӏаби лъугьин"
}
]
}
{
"word": "словосочетание",
"stress": 11,
"stem": "СЛОВОСОЧЕТАНИ",
"forms": [
"словосочетание"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏабазул дандрай",
"comment": "грамматикияб бухьен бугеб кӏиго я чанго рагӏи",
"examples": [
{
"ru": "глагольные словосочетания",
"av": "глаголиял дандраял"
}
]
}
]
}
{
"word": "словотворчество",
"stress": 8,
"forms": [
"словотворчество"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏиял рагӏаби рахъи, рагӏаби лъугьинари, цӏиял рагӏаби ургъи"
}
]
}
{
"word": "словоупотребление",
"stress": 14,
"forms": [
"словоупотребление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби хӏалтӏизари"
}
]
}
{
"word": "словцо",
"stress": 6,
"forms": [
"словцо"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун ккараб рагӏи",
"examples": [
{
"ru": "для красного словца",
"av": "цӏодораб, гӏужилаб рагӏиялъе (гӏоло), пасихӏлъиялдалъун тӏокӏлъи бихьизабиялъе (гӏоло)"
}
]
}
]
}
{
"word": "слог",
"homonym": 1,
"forms": [
"слог"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "слог",
"comment": "рагӏул къотӏел"
}
]
}
{
"word": "слог",
"homonym": 2,
"forms": [
"слог"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "стиль",
"examples": [
{
"ru": "статья написана прекрасным слогом",
"av": "статья цӏакъ лъикӏаб стилалда хъван буго"
},
{
"ru": "у него хороший слог",
"av": "досул лъикӏаб стиль буго (берцинаб, битӏараб мацӏ буго)"
}
]
}
]
}
{
"word": "слоёный",
"forms": [
"слоёный",
"слоёная",
"слоёное"
],
"senses": [
{
"text": "гъата-гъатал гьарун бугеб"
},
{
"text": "гъатал ругеб"
},
{
"text": "гъат-гъат ккараб"
}
]
}
{
"word": "сложа",
"stress": 5,
"forms": [
"сложа"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "сложа руки",
"av": "тӏатӏала лъун квералгун",
"comment": "щибго хӏалтӏиги гьабичӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "сложение",
"stress": 5,
"stem": "СЛОЖЕНИ",
"forms": [
"сложение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "сокӏкӏин, тӏад-гъоркь лъей, херхин, гьаби",
"precomment": "по глаголу сложить",
"comment": "кечӏ"
},
{
"text": "жубай",
"precomment": "по глаголу сложить",
"labels": [
"математика"
]
},
{
"text": "чорхол гӏуцӏи, форма",
"precomment": "телосложение",
"examples": [
{
"ru": "крепкого сложения",
"av": "щулияб черхалъул"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "сложить",
"kind": "from",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "сложить",
"stress": 5,
"forms": [
"сложить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "сокӏкӏине",
"labels": [
"переходный глагол"
],
"examples": [
{
"ru": "сложить вещи в чемодан",
"av": "къайи чемоданалъуб сокӏкӏине"
},
{
"ru": "сложить кирпичи",
"av": "кирпич сокӏкӏине"
}
]
},
{
"text": "сукӏизе",
"precomment": "согнуть",
"examples": [
{
"ru": "сложить лист пополам",
"av": "тӏамач кӏихӏи сукӏизе"
}
]
},
{
"text": "чӏехьезе",
"precomment": "снять",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "сложить груз с телеги на землю",
"av": "гьакидаса къайи гӏодобе чӏехьезе, гӏодобе босизе"
}
]
},
{
"text": "базе, гьабизе",
"precomment": "построить",
"examples": [
{
"ru": "сложить стену",
"av": "къед базе"
}
]
},
{
"text": "жубазе",
"labels": [
"математика"
]
},
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "сочинить",
"examples": [
{
"ru": "сложить песню",
"av": "кечӏ гьабизе"
}
]
},
{
"text": "тӏаса рехизе, тӏаса бихьизабизе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "сложить с себя ответственность",
"av": "жиндасаго жавабчилъи тӏаса рехизе"
}
]
},
{
"precomment": "фразеологизмы",
"examples": [
{
"ru": "сложить голову",
"av": "рухӏ кьезе, хвезе"
},
{
"ru": "сложить оружие",
"av": "ярагъ гӏодоб лъезе, кверде ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "сложиться",
"stress": 5,
"forms": [
"сложиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бутӏабаздасан гӏуцӏун букӏине, лъугьине, бижун бачӏине",
"precomment": "образоваться, создаться"
},
{
"text": "гӏарац данде рехизе",
"precomment": "устроить складчину",
"comment": "пайдаяб гӏахьалаб иша-лъе"
}
]
}
{
"word": "сложно",
"stress": 3,
"forms": [
"сложно"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматго, гӏадатияб гуреб куцалъ"
},
{
"text": "захӏматго буго",
"labels": [
"в значении сказуемого"
]
}
]
}
{
"word": "сложноподчинённый",
"forms": [
"сложноподчинённый",
"сложноподчинённая",
"сложноподчинённое"
],
"senses": [
{
"text": "жубараб нахъбилълъараб",
"comment": "предложение",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
{
"word": "сложносокращённый",
"forms": [
"сложносокращённый",
"сложносокращённая",
"сложносокращённое"
],
"senses": [
{
"text": "жубараб къокъ гьабураб",
"comment": "рагӏи",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
{
"word": "сложносочинённый",
"forms": [
"сложносочинённый",
"сложносочинённая",
"сложносочинённое"
],
"senses": [
{
"text": "жубараб сокӏкӏараб",
"comment": "предложение",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
{
"word": "сложность",
"stress": 3,
"stem": "СЛОЖНОСТ",
"forms": [
"сложность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "жубараб букӏин"
},
{
"text": "захӏмалъи, жубагъубай"
},
{
"precomment": "фразеологизм",
"examples": [
{
"ru": "в общей сложности",
"av": "кинабго данде босун абураб мехалда, гӏаммаб куцалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "сложный",
"stress": 3,
"stem": "СЛОЖН",
"forms": [
"сложный",
"сложная",
"сложное"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматаб, гӏадатаб гуреб",
"precomment": "трудный",
"examples": [
{
"ru": "сложный вопрос",
"av": "захӏматаб суал"
}
]
},
{
"text": "жубараб",
"precomment": "составной",
"comment": "предложение, рагӏи",
"examples": [
{
"ru": "сложное слово",
"av": "жубараб рагӏи"
}
]
},
{
"text": "бухьенал, батӏи-батӏиял элементал гӏемераб",
"examples": [
{
"ru": "сложная машина",
"av": "жуба-гъубараб машина, гӏемер гӏалагъважа бугеб машина"
}
]
}
]
}
{
"word": "слоистый",
"stress": 4,
"forms": [
"слоистый",
"слоистая",
"слоистое"
],
"senses": [
{
"text": "гъатахараб"
},
{
"text": "гъата-гъатал ругеб"
}
]
}
{
"word": "слоиться",
"stress": 4,
"forms": [
"слоиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гъатал ккезе, гъата-гъатал лъугьине, гъатахине"
}
]
}
{
"word": "слой",
"forms": [
"слой"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гъат",
"examples": [
{
"ru": "слой почвы",
"av": "ракьул гъат"
}
]
},
{
"text": "халкъалъул, классалъул цо кинаб бугониги бутӏа, тӏел",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "слои населения",
"av": "халкъалъул батӏи-батӏиял гъатал",
"comment": "социалияб, культурияб рахъалъ батӏалъи бугел"
}
]
}
]
}
{
"word": "слом",
"forms": [
"слом"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "беки; биххи",
"precomment": "по глаголу сломать, разрушение",
"examples": [
{
"ru": "дом предназначен на слом",
"av": "мина биххизабизе бихьизабун буго"
}
]
},
{
"text": "бекараб бакӏ",
"precomment": "место слома"
}
]
}
{
"word": "сломать",
"stress": 5,
"forms": [
"сломать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бекизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "сломать карандаш",
"av": "къалам бекизе"
}
]
},
{
"text": "биххизе, хвезабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "сломать дом",
"av": "мина биххизабизе"
},
{
"ru": "сломать себе шею",
"av": "хвезе; гӏажизлъизе, гъура-чункизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "сломаться",
"stress": 5,
"forms": [
"сломаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бекизе, хвезе; къуркьизе",
"comment": "жибго"
}
]
}
{
"word": "сломить",
"stress": 5,
"forms": [
"сломить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бекизабизе, бегизабизе, гӏодоб чӏвазабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "ветер сломил дерево",
"av": "гьороца гъветӏ бекизабуна"
}
]
},
{
"text": "къезабизе, къуркьизабизе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "сломить сопротивление врага",
"av": "тушманасул дандечӏей къуркьизабизе, бекизабизе"
},
{
"ru": "сломя голову",
"av": "цӏакъ хехго, рекӏеда гьечӏого, хъатамасан, цӏакъ гӏедегӏун"
}
]
}
]
}
{
"word": "сломиться",
"stress": 5,
"forms": [
"сломиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бекизе"
},
{
"text": "хӏал лъугӏизе, къуркьизе",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "слон",
"forms": [
"слон"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "пил"
},
{
"text": "слон",
"labels": [
"шахматный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "делать из мухи слона",
"av": "тӏотӏол пил гьабизе",
"comment": "гьитӏинаб жо кӏодо гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "слонёнок",
"forms": [
"слонёнок",
"слонята"
],
"labels": [
"мужской род",
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "пилалъул тӏинчӏ"
}
]
}
{
"word": "слониха",
"stress": 5,
"forms": [
"слониха"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏуяб пил, эбелаб пил"
}
]
}
{
"word": "слоновий",
"stress": 5,
"forms": [
"слоновий",
"слоновья",
"слоновье",
"слоновый",
"слоновая",
"слоновое"
],
"senses": [
{
"text": "пилалъул, пилалъул гӏадаб",
"examples": [
{
"ru": "слоновая кость",
"av": "магьи"
},
{
"ru": "слоновьи уши",
"av": "пилалъул гӏундул"
}
]
}
]
}
{
"word": "слоняться",
"stress": 5,
"forms": [
"слоняться"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадада свердизе, дова-гьанив свердулев вукӏине"
}
]
}