{
"word": "сведение",
"stress": 3,
"stem": "СВЕДЕНИ",
"homonym": 1,
"forms": [
"сведение"
],
"labels": [
"средний род",
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "хабар",
"precomment": "мн. сведения (известия)",
"examples": [
{
"ru": "иметь сведения",
"av": "хабар лъазе"
}
]
},
{
"text": "баянал",
"precomment": "мн. сведения (данные)",
"examples": [
{
"ru": "представить сведения",
"av": "баянал кьезе"
}
]
},
{
"text": "лъай",
"precomment": "мн. сведения (знания в какой-либо области)",
"examples": [
{
"ru": "человек с большими сведениями",
"av": "кӏудияб лъай бугев чи"
},
{
"ru": "довести до всеобщего сведения",
"av": "киназдаго лъазабизе"
}
]
},
{
"text": "нужедаго лъан букӏине, биччан те нужедаги лъазе",
"precomment": "к вашему сведению"
}
]
}
{
"word": "сведение",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"сведение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе инаби",
"precomment": "по гл. свести",
"comment": "ланг"
},
{
"text": "унтиялъ щукӏдул рукӏкӏин"
}
]
}
{
"word": "сведущий",
"stress": 3,
"forms": [
"сведущий",
"сведущая",
"сведущее"
],
"senses": [
{
"text": "цо гӏелму лъикӏ лъалев"
}
]
}
{
"word": "свежевать",
"stress": 7,
"forms": [
"свежевать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ччукӏизе ва ургъимес къватӏибе бахъизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "свежевать барана",
"av": "куй ччукӏизе ва ургьимес къватӏибе бахъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свежезамороженный",
"stress": 11,
"stem": "СВЕЖЕЗАМОРОЖЕНН",
"forms": [
"свежезамороженный",
"свежезамороженная",
"свежезамороженное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏидалъго цӏорозабураб, цӏер чӏвазабураб",
"examples": [
{
"ru": "свежезамороженные фрукты",
"av": "цӏидалъго цӏорозабураб пихъмичӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "свежеиспечённый",
"forms": [
"свежеиспечённый",
"свежеиспечённая",
"свежеиспечённое"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏанже бежараб, ахӏанже бежун бачӏараб",
"examples": [
{
"ru": "свежеиспечённый хлеб",
"av": "ахӏанже бежараб чед"
}
]
},
{
"text": "ахӏанже лъугӏарав, цӏияв",
"precomment": "новый",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "свежеиспечённый врач",
"av": "ахӏанже лъугӏун вачӏарав тохтир"
}
]
}
]
}
{
"word": "свежемороженный",
"stress": 9,
"forms": [
"свежемороженный",
"свежемороженная",
"свежемороженное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏидалъго цӏер чӏвазабураб, цӏорозабураб",
"examples": [
{
"ru": "свежемороженная рыба",
"av": "цӏидалъго цӏорозабураб, цӏер чӏвазабураб ччугӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "свежесть",
"stress": 3,
"stem": "СВЕЖЕСТ",
"forms": [
"свежесть"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏилъи, гӏемер мехалъ бегун букӏинчӏолъи"
},
{
"text": "гьогьоми",
"precomment": "прохлада"
},
{
"text": "бацӏцӏалъи, чорокаб гьечӏолъи"
},
{
"text": "гӏемер бацӏцӏадаб гьечӏеб (гуреб); цӏияб гуреб",
"precomment": "не первой свежести"
}
]
}
{
"word": "свежеть",
"stress": 5,
"stem": "СВЕЖЕ",
"forms": [
"свежеть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьогьомизе",
"precomment": "безличное употребление (о погоде)",
"examples": [
{
"ru": "на улице свежеет",
"av": "къотӏноб гьогьомулеб буго"
}
]
},
{
"text": "сахаб кьер чӏвазе, гьурмада кьер чӏвазе",
"precomment": "становиться румянее, здоровее"
}
]
}
{
"word": "свежий",
"stress": 3,
"stem": "СВЕЖ",
"forms": [
"свежий",
"свежая",
"свежее"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб, ахӏанже бетӏараб, туричӏеб, басралъичӏеб, махӏцинчӏеб, цӏекӏлъичӏеб, тӏабутӏинчӏеб, ккалачӏеб, бечӏачӏеб, бигинчӏеб",
"precomment": "о продуктах",
"examples": [
{
"ru": "свежее мясо",
"av": "цӏигьан"
},
{
"ru": "свежие огурцы",
"av": "ахӏанже ретӏарал охцерал"
}
]
},
{
"text": "гьогьомараб",
"precomment": "прохладный",
"examples": [
{
"ru": "свежий ветер",
"av": "гьогьомараб гьури"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб, жеги хӏалтӏизабичӏеб",
"precomment": "не бывший в употреблении, чистый"
},
{
"text": "сахаб",
"precomment": "здоровый",
"examples": [
{
"ru": "свежий цвет лица",
"av": "сахаб, берцинаб гьурмал кьер"
}
]
},
{
"precomment": "недавний, новый",
"examples": [
{
"ru": "свежая мысль",
"av": "цӏияб пикру"
},
{
"ru": "свежие новости",
"av": "цӏиял харбал"
}
]
},
{
"text": "цӏиял къуваталгун",
"precomment": "со свежими силами"
},
{
"text": "роцӏараб бетӏергун (свакалалде, хӏухьбахъи гьабун хадуб)",
"precomment": "на свежую голову"
}
]
}
{
"word": "свежо",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"свежо"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "гьогьомун, квачан"
},
{
"text": "гьогьомун буго, квачан буго",
"labels": [
"в значении сказуемого",
"безличное употребление"
]
}
]
}
{
"word": "свезти",
"stress": 6,
"forms": [
"свезти"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бачине, бачун щвезабизе, щвезабун тезе",
"precomment": "кого-что, доставить",
"examples": [
{
"ru": "свезти больного в больницу",
"av": "унтарав больницаялде щвезавизе"
}
]
},
{
"text": "баччизе, баччун щвезабизе",
"precomment": "привезти в одно место, увезти",
"examples": [
{
"ru": "свезти пшеницу с поля",
"av": "хуриса ролъ баччизе"
},
{
"ru": "свезти с горы",
"av": "магӏардаса баччун кибениги щвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свекловица",
"stress": 8,
"forms": [
"свекловица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чакар гьабулеб чӏакӏултӏан"
}
]
}
{
"word": "свекловичный",
"stress": 8,
"forms": [
"свекловичный",
"свекловичная",
"свекловичное"
],
"senses": [
{
"text": "чакар гьабулеб чӏакӏултӏаналъул, чӏакӏултӏанил бахъараб"
}
]
}
{
"word": "свекловодство",
"stress": 8,
"forms": [
"свекловодство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏакӏултӏан гӏезаби"
}
]
}
{
"word": "свекловодческий",
"stress": 8,
"forms": [
"свекловодческий",
"свекловодческая",
"свекловодческое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏакӏултӏан бекьулеб, чӏакӏултӏан бекьиялъулаб",
"examples": [
{
"ru": "свекловодческий совхоз",
"av": "чӏакӏултӏан бекьулеб (гӏезабулеб) совхоз"
}
]
}
]
}
{
"word": "свекольник",
"stress": 5,
"forms": [
"свекольник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏакӏултӏанил чурпа"
},
{
"text": "чӏакӏултӏанил тӏамах"
}
]
}
{
"word": "свекольный",
"stress": 5,
"forms": [
"свекольный",
"свекольная",
"свекольное"
],
"senses": [
{
"text": "чӏакӏултӏанил",
"comment": "чурпа"
}
]
}
{
"word": "свекровь",
"stress": 6,
"forms": [
"свекровь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "якьад",
"comment": "росасул эбел"
}
]
}
{
"word": "свергать",
"stress": 6,
"forms": [
"свергать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свергнуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свергнуть",
"stress": 3,
"forms": [
"свергнуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏодобе рехизе, гӏодоб речӏчӏизабизе, кӏалагъоркье речӏчӏизабизе, тӏаса рехизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "пача, хӏукумат",
"examples": [
{
"ru": "свергнуть самодержавие",
"av": "пачаясул хӏукумат тӏаса рехизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свержение",
"stress": 6,
"forms": [
"свержение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏодобе рехи, гӏодоб речӏчӏизаби, тӏаса рехи",
"precomment": "по гл. свергнуть"
}
]
}
{
"word": "сверить",
"stress": 3,
"forms": [
"сверить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "данде ккун, битӏун бугищали хал гьабизе, цоцада данде ккун, балагьизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "сверить копию с оригиналом",
"av": "копияги оригиналги данде кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свериться",
"stress": 3,
"forms": [
"свериться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "данде ккун бугищали хал гьабизе",
"precomment": "с чем",
"comment": "навести справку",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "сверка",
"stress": 3,
"forms": [
"сверка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цоцада данде ккун, битӏун бугищали балагьи, хал гьаби",
"precomment": "по гл. сверить"
}
]
}
{
"word": "сверкание",
"stress": 6,
"forms": [
"сверкание"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "кунчӏи, кенчӏей, гвангъи перхей"
}
]
}
{
"word": "сверкать",
"stress": 6,
"stem": "СВЕРКА",
"forms": [
"сверкать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кенчӏезе, кӏунчӏ-кунчӏизе, пирхизе, гвангъизе",
"examples": [
{
"ru": "молния сверкает",
"av": "пири пирхулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверкнуть",
"stress": 7,
"forms": [
"сверкнуть"
],
"see_also": [
{
"target": "сверкать",
"kind": "from",
"comment": "однократный глагол",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "сверление",
"stress": 6,
"forms": [
"сверление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "борлъи, каратӏ бахъи"
}
]
}
{
"word": "сверлильный",
"stress": 6,
"forms": [
"сверлильный",
"сверлильная",
"сверлильное"
],
"senses": [
{
"text": "борлъарулеб",
"examples": [
{
"ru": "сверлильный станок",
"av": "борлъарулеб станок"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверлить",
"stress": 6,
"stem": "СВЕРЛИ",
"forms": [
"сверлить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "борлъизе, каратӏ бахъизе",
"precomment": "что"
},
{
"text": "кутакалда унтизабизе",
"precomment": "кого-что",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "боль сверлила ему сердце",
"av": "унтиялъ досул ракӏ борлъулеб букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверло",
"stress": 6,
"forms": [
"сверло"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "борлъаро, рочохин"
}
]
}
{
"word": "сверлящий",
"stress": 6,
"stem": "СВЕРЛЯЩ",
"forms": [
"сверлящий",
"сверлящая",
"сверлящее"
],
"senses": [
{
"text": "борлъулеб, борлъизабулеб",
"examples": [
{
"ru": "сверлящая боль",
"av": "борлъулеб гӏадаб кутакаб унти; гӏиндамес бакъвазабулеб (гьаракь)"
}
]
}
]
}
{
"word": "свернуть",
"stress": 6,
"forms": [
"свернуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гуризабизе, гуризе, кьуризе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "свернуть ковёр",
"av": "тӏанса гуризе"
}
]
},
{
"text": "данде къазабизе, данде цӏан къокъ гьабизе, гьитӏин гьабизе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "свернуть фронт",
"av": "фронт данде къазабизе"
}
]
},
{
"text": "сверизе",
"comment": "цояб рахъалдехун"
},
{
"text": "кьуризе",
"comment": "хъалиян"
},
{
"text": "чӏвазе",
"precomment": "голову",
"examples": [
{
"ru": "свернуть голову",
"av": "чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свернуться",
"stress": 6,
"forms": [
"свернуться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гуризе, гурун, кьуризе, кьурун чӏезе",
"precomment": "например о кошке, змее"
},
{
"text": "гурун ине",
"precomment": "о растениях"
},
{
"text": "бетизе",
"examples": [
{
"ru": "кровь свернулась",
"av": "би бетана"
},
{
"ru": "молоко свернулось",
"av": "рахь бетана"
}
]
},
{
"text": "къокълъизе",
"precomment": "сократиться",
"comment": "гьабулеб иш",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"text": "хвезе",
"comment": "резьба",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "сверстать",
"stress": 7,
"forms": [
"сверстать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бищараб жо газеталъул гьурмазда берцинго, данде кколедухъ рекъезабизе",
"precomment": "что",
"labels": [
"полиграфия"
]
}
]
}
{
"word": "сверстник",
"stress": 3,
"forms": [
"сверстник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏел бащадав, кьерилав",
"examples": [
{
"ru": "мы с тобой сверстники",
"av": "нилъ кӏиялго гӏел бащадал чагӏи руго (кьерилал руго)"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверстница",
"stress": 3,
"forms": [
"сверстница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏел бащадай, кьерилай"
}
]
}
{
"word": "сверх",
"forms": [
"сверх"
],
"labels": [
"родительный падеж"
],
"senses": [
{
"text": "тӏасан",
"precomment": "поверх чего-либо",
"examples": [
{
"ru": "сверх пиджака он надел шубу",
"av": "пинжакалда тӏасан дос тӏимугъ (хъабарча) ретӏана"
}
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏун",
"precomment": "больше, с превышением",
"examples": [
{
"ru": "сверх сметы",
"av": "сметаялдаса цӏикӏкӏун"
}
]
},
{
"text": "гьелда тӏадеги, гьеб тун батӏиябги, гьеб гуребги",
"precomment": "кроме, помимо",
"examples": [
{
"ru": "сверх всего этого",
"av": "гьеб киналдего тӏаде"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхвысокий",
"stress": 9,
"forms": [
"сверхвысокий",
"сверхвысокая",
"сверхвысокое"
],
"senses": [
{
"text": "бергьун борхатаб, цӏакъ эхеде араб"
},
{
"text": "цӏакъ цӏикӏкӏараб"
}
]
}
{
"word": "сверхдержава",
"stress": 10,
"forms": [
"сверхдержава"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сверхдержава",
"comment": "промышленнияб, рагъулаб ва политикияб рахъалъ къуват букӏиналъ халкъазда гьоркьосеб политикаялда кутакаб тӏадецуй гьабулеб, политикаялъе асар гьабулеб пачалихъ, цӏакъго къуватаб пачалихъ"
}
]
}
{
"word": "сверхзвуковой",
"stress": 12,
"forms": [
"сверхзвуковой",
"сверхзвуковая",
"сверхзвуковое"
],
"senses": [
{
"text": "гьаркьил хехлъиялдаса цӏикӏкӏараб",
"examples": [
{
"ru": "сверхзвуковой самолёт",
"av": "гьаркьилалдаса хехлъи цӏикӏкӏараб самолёт"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхмощный",
"stress": 7,
"forms": [
"сверхмощный",
"сверхмощная",
"сверхмощное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏаталдаса араб, бергьун кутакаб, кутак цӏикӏкӏараб, кутакалда къуватаб"
}
]
}
{
"word": "сверхплановый",
"stress": 8,
"stem": "СВЕРХПЛАНОВ",
"forms": [
"сверхплановый",
"сверхплановая",
"сверхплановое"
],
"senses": [
{
"text": "планалдаса цӏикӏкӏараб",
"examples": [
{
"ru": "сверхплановая продукция",
"av": "планалдаса цӏикӏкӏун гьабураб продукция (къайи-къоно)"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхприбыль",
"stress": 8,
"forms": [
"сверхприбыль"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьохъелдаса цӏикӏкӏараб хайир"
}
]
}
{
"word": "сверхсрочник",
"stress": 8,
"forms": [
"сверхсрочник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сверхсрочник",
"comment": "заман лъугӏун хадубги аскаралда хъулухъ гьабизе чӏарав чи"
}
]
}
{
"word": "сверхсрочный",
"stress": 8,
"forms": [
"сверхсрочный",
"сверхсрочная",
"сверхсрочное"
],
"senses": [
{
"text": "болжалалдаса тӏадехунисеб, заман лъугӏун хадуб гьабулеб"
},
{
"text": "цӏакъ хӏалакараб, цӏакъ хехго гьабизе кколеб"
}
]
}
{
"word": "сверху",
"stress": 3,
"forms": [
"сверху"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса, тӏад",
"precomment": "на поверхности чего-либо",
"examples": [
{
"ru": "жир плавает сверху",
"av": "беэнлъи тӏад босун буго"
}
]
},
{
"text": "тӏаса, тӏасан, тӏаса гъоркье",
"precomment": "по направлению к низу",
"examples": [
{
"ru": "вторая строка сверху",
"av": "тӏаса гъоркье кӏиабилеб мухъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхурочный",
"stress": 8,
"stem": "СВЕРХУРОЧН",
"forms": [
"сверхурочный",
"сверхурочная",
"сверхурочное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏуе чӏезабураб заманалдаса тӏадеги гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "сверхурочная работа",
"av": "хӏалтӏул заманалдаса тӏадеги гьабулеб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхчеловеческий",
"stress": 11,
"forms": [
"сверхчеловеческий",
"сверхчеловеческая",
"сверхчеловеческое"
],
"senses": [
{
"text": "чиясул гӏадатияб къуваталдаса цӏикӏкӏараб"
}
]
}
{
"word": "сверхчувствительный",
"stress": 12,
"stem": "СВЕРХЧУВСТВИТЕЛЬН",
"forms": [
"сверхчувствительный",
"сверхчувствительная",
"сверхчувствительное"
],
"senses": [
{
"text": "кигӏан гьитӏинаб жоялъги жиндие асар гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "сверхчувствительные приборы",
"av": "асар цӏикӏкӏарал приборал (тӏагӏелал)"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверхштатный",
"stress": 8,
"forms": [
"сверхштатный",
"сверхштатная",
"сверхштатное"
],
"senses": [
{
"text": "штаталдаса тӏокӏаб"
}
]
}
{
"word": "сверхъестественный",
"stress": 10,
"stem": "СВЕРХЪЕСТЕСТВЕНН",
"forms": [
"сверхъестественный",
"сверхъестественная",
"сверхъестественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталдаса бахъараб, тӏабигӏияб гуреб, тӏабигӏаталдаса къватӏибехунисеб",
"examples": [
{
"ru": "сверхъестественные силы",
"av": "тӏабигӏиял гурел къуватал"
}
]
},
{
"text": "гӏажаибаб, хӏисаб гьечӏого цӏакъаб, гӏажаибго кутакаб, гӏорхъолъа араб",
"precomment": "исключительный",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "сверхъестественная скорость",
"av": "гӏорхъолъа араб хехлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "сверчок",
"stress": 6,
"forms": [
"сверчок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гарцӏ"
}
]
}
{
"word": "свершать(ся)",
"stress": 6,
"forms": [
"свершать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свершить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свершить",
"stress": 6,
"forms": [
"свершить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе, гьабун тӏубазабизе",
"precomment": "что"
},
{
"text": "рагӏалде бахъинабизе"
}
]
}
{
"word": "свершиться",
"stress": 6,
"forms": [
"свершиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине, ккезе, букӏине"
}
]
}
{
"word": "сверщик",
"stress": 3,
"forms": [
"сверщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "цоцада данде ккун битӏун бугищали хал гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "сверщица",
"stress": 3,
"forms": [
"сверщица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цоцада данде ккун битӏун бугищали хал гьабулей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "сверять(ся)",
"stress": 5,
"forms": [
"сверять(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "сверить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свес",
"forms": [
"свес"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сундулниги цебе баккун, цӏутӏун, далун чӏараб бутӏа",
"examples": [
{
"ru": "свес кровли",
"av": "тӏохил цебе баккараб бутӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "свесить",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"свесить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дализабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "свесить ноги",
"av": "бохдул дализаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свесить",
"stress": 3,
"stem": "СВЕСИ",
"homonym": 2,
"forms": [
"свесить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе",
"precomment": "что",
"comment": "взвесить на весах",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "продавец свесил весь изюм",
"av": "вичарухъанас кинабго кишмиш (цӏадирабаз) цӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "свеситься",
"stress": 3,
"forms": [
"свеситься"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дализе, далун чӏезе",
"examples": [
{
"ru": "над водой свесились ветви дерева",
"av": "лъеда тӏаде далун руго гъотӏол гӏаркьалаби"
},
{
"ru": "свеситься из окна",
"av": "гордухъа гъоркье дализе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свести",
"stress": 6,
"forms": [
"свести"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "(гӏодобе) бачине",
"precomment": "кого-что",
"comment": "вниз",
"examples": [
{
"ru": "свести ребёнка с лестницы",
"av": "болъодухъа гъоркье лъимер бачине"
}
]
},
{
"text": "(бачун) щвезабизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "отвести куда-либо",
"examples": [
{
"ru": "свести детей в театр",
"av": "лъимал театралде (рачун) щвезаризе"
}
]
},
{
"text": "данде гьаризе, цойиде кӏутӏизе",
"precomment": "кого с кем",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "свести девушку с парнем",
"av": "васги ясги данде гьаризе"
},
{
"ru": "свести партизанские отряды в полк",
"av": "партизаназул отрядал полкалде цолъизаризе"
}
]
},
{
"text": "гьабизе, ккезабизе",
"precomment": "что",
"comment": "установить знакомство",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "свести дружбу",
"av": "гьудуллъи ккезабизе"
}
]
},
{
"text": "тӏагӏинабизе, нахъе инабизе",
"precomment": "что",
"comment": "очистить от чего-либо",
"examples": [
{
"ru": "свести пятно",
"av": "ланг тӏагӏинабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏагар гьаризе, цузаризе, данде рачине",
"precomment": "что",
"comment": "сблизить, соединить края",
"examples": [
{
"ru": "свести края",
"av": "рагӏалал данде рачине"
}
]
},
{
"text": "бачине, ккезабизе, гьитӏинаб къадаралде ккезаризе",
"precomment": "ограничить, сократить",
"examples": [
{
"ru": "свести расходы к минимуму",
"av": "харжал бищун дагьалъизаризе"
},
{
"ru": "свести разговор к немногим словам",
"av": "гара-чӏвари дагьал рагӏабазде къокъ гьабизе"
}
]
},
{
"text": "бачине",
"precomment": "что к чему",
"examples": [
{
"ru": "свести к шутке",
"av": "махсараялде бачине"
}
]
},
{
"text": "цӏазабизе, кӏичӏизабизе, данде къазабизе; букӏкӏинабизе",
"precomment": "о судороге",
"labels": [
"безличная форма"
],
"examples": [
{
"ru": "мне свело ногу судорогой",
"av": "дир бох щекӏ букӏкӏиналъ кӏичӏизабун букӏана"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "свести личные счёты",
"av": "квеш букӏараб жоялъул рецӏел босизе"
},
{
"ru": "свести с ума",
"av": "гӏадаллъизавизе"
},
{
"ru": "свести в могилу",
"av": "хвезавизе, хвалие гӏиллалъун ккезе"
},
{
"ru": "свести на нет",
"av": "пайда гьечӏеблъун ккезабизе"
},
{
"ru": "свести концы с концами",
"av": "хӏалицаго бетӏербахъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "свестись",
"stress": 6,
"forms": [
"свестись"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "дагьлъизе",
"precomment": "к чему",
"comment": "кинаб бугониги къадаралде бачун",
"examples": [
{
"ru": "расходы свелись к минимуму",
"av": "харжал гьари бищун дагьаб къадаралде ккана"
}
]
},
{
"text": "буссине, сверизе",
"precomment": "на что",
"examples": [
{
"ru": "разговор свёлся на болтовню",
"av": "гара-чӏвари (хабар) чӏана-хочӏалде буссана"
}
]
}
]
}
{
"word": "свет",
"homonym": 1,
"forms": [
"свет"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъи, канлъи, нур",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "солнечный свет",
"av": "бакъул канлъи"
},
{
"ru": "лунный свет",
"av": "моцӏрол канлъи"
}
]
},
{
"text": "чирахъ",
"comment": "источник освещения",
"examples": [
{
"ru": "зажечь свет",
"av": "чирахъ бакизе"
},
{
"ru": "погасить свет",
"av": "чирахъ свинабизе"
},
{
"ru": "ни свет ни заря",
"av": "хъахӏлъи балалдего, боцӏолъго"
},
{
"ru": "чуть свет",
"av": "хъахӏлъи лъарабго"
}
]
}
]
}
{
"word": "свет",
"homonym": 2,
"forms": [
"свет"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дуниял",
"comment": "мир, вселенная",
"examples": [
{
"ru": "путешествие вокруг света",
"av": "дуниял сверун сапар"
}
]
},
{
"text": "гӏалам, халкъ",
"examples": [
{
"ru": "это известно всему свету",
"av": "тӏолго гӏаламалда лъала гьеб"
},
{
"ru": "на краю света",
"av": "цӏакъ рикӏкӏад"
},
{
"ru": "выпустить в свет",
"av": "басмаялда бахъизе"
},
{
"ru": "ругать на чем свет стоит",
"av": "кутакалда хьандезе"
},
{
"ru": "высший свет",
"av": "аристократал (некӏо), тӏадегӏанаб даражаялъул чагӏи"
},
{
"ru": "явиться на свет",
"av": "гьавизе, эбелалъ гьавизе"
},
{
"ru": "отправиться на тот свет",
"av": "хвезе, доб дунялалде ине",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "светать",
"stress": 5,
"stem": "СВЕТА",
"forms": [
"светать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хъахӏлъи базе, канлъи биччазе",
"labels": [
"безличное"
],
"examples": [
{
"ru": "светает",
"av": "хъахӏлъи балеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "светило",
"stress": 5,
"forms": [
"светило"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "зодоб канлъи кьолеб жо",
"comment": "бакъ, моцӏ, цӏваби"
},
{
"text": "цӏакъ машгьурав чи; цӏакъ кӏудияв инсан (гӏелмуялъулъ, искусствоялъулъ)",
"precomment": "о человеке",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "светило науки",
"av": "гӏелмудул чирахъ, канаб нур"
}
]
}
]
}
{
"word": "светильник",
"stress": 5,
"forms": [
"светильник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "нахучирахъ, хӏедучирахъ, нартичирахъ"
}
]
}
{
"word": "светильный",
"stress": 5,
"forms": [
"светильный",
"светильная",
"светильное"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи кьеялъе хӏалтӏизабулеб",
"examples": [
{
"ru": "светильный газ",
"av": "канлъи кьеялъе хӏалтӏизабулеб газ"
}
]
}
]
}
{
"word": "светить",
"stress": 5,
"forms": [
"светить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи кьезе, гвангъизабизе, нур кьезе"
}
]
}
{
"word": "светиться",
"stress": 5,
"forms": [
"светиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъизе, нур базе, кенчӏезе, кунчӏ-кунчӏизе"
},
{
"text": "бихьулеб букӏине",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "в его глазах светилась радость",
"av": "досул беразулъ рохел бихьулеб букӏана (досул беразулъ рохел кенчӏолеб букӏана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "светлеть",
"stress": 6,
"stem": "СВЕТЛЕ",
"forms": [
"светлеть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъизе",
"comment": "становиться светлее"
},
{
"comment": "рассветать",
"labels": [
"безличное"
],
"examples": [
{
"ru": "на дворе светлеет",
"av": "къватӏиб хъахӏлъи рехулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "светло",
"stress": 6,
"forms": [
"светло"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъун, кунчӏун",
"examples": [
{
"ru": "лампа горит светло",
"av": "чирахъ гвангъун рекӏун буго"
}
]
},
{
"labels": [
"в значении сказуемого"
],
"examples": [
{
"ru": "здесь светло",
"av": "гьаниб гвангъун буго"
}
]
},
{
"text": "бохун",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "на душе светло",
"av": "ракӏ бохун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "светловолосый",
"stress": 10,
"forms": [
"светловолосый",
"светловолосая",
"светловолосое"
],
"senses": [
{
"text": "рас хъахӏав, хъахӏккараб расалъул"
}
]
}
{
"word": "светлоглазый",
"stress": 9,
"forms": [
"светлоглазый",
"светлоглазая",
"светлоглазое"
],
"senses": [
{
"text": "берал канчӏав"
}
]
}
{
"word": "светло-зелёный",
"forms": [
"светло-зелёный",
"светло-зелёная",
"светло-зелёное"
],
"senses": [
{
"text": "канчӏгӏурччинаб"
}
]
}
{
"word": "светло-коричневый",
"stress": 11,
"forms": [
"светло-коричневый",
"светло-коричневая",
"светло-коричневое"
],
"senses": [
{
"text": "канчӏсурмияб"
}
]
}
{
"word": "светлый",
"stress": 3,
"stem": "СВЕТЛ",
"forms": [
"светлый",
"светлая",
"светлое"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъараб, канлъи гӏемераб, канаб",
"comment": "об источнике света",
"examples": [
{
"ru": "светлая лампочка",
"av": "гвангъараб чирахъ"
}
]
},
{
"text": "гвангъараб",
"comment": "полный света",
"examples": [
{
"ru": "светлый день",
"av": "гвангъараб къо"
},
{
"ru": "светлая комната",
"av": "гвангъараб, канлъи гӏемераб рукъ"
}
]
},
{
"text": "бацӏцӏадаб, гъорлъан канлъи бихьулеб, тӏокӏкӏараб",
"comment": "чистый, прозрачный",
"examples": [
{
"ru": "светлый ручеёк",
"av": "тӏокӏкӏараб лъар"
},
{
"ru": "светлое стекло",
"av": "гъорлъан канлъи бихьулеб цӏер"
}
]
},
{
"text": "канчӏаб",
"comment": "не темный",
"examples": [
{
"ru": "светлые краски",
"av": "канчӏал кьеразул релъаби"
},
{
"ru": "светлый костюм",
"av": "канчӏаб, цебе рехараб кьералъул костюм"
}
]
},
{
"text": "рохарал",
"comment": "радостный",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "светлые дни",
"av": "рохарал къоял"
}
]
},
{
"text": "роцӏараб гӏакълу",
"comment": "ясный — об уме",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "светлая личность",
"av": "вацӏцӏадав, гьайбатав инсан"
}
]
}
]
}
{
"word": "светлячок",
"stress": 8,
"forms": [
"светлячок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "релъедакунчӏ",
"comment": "бецӏлъуда кенчӏолеб хӏапара"
}
]
}
{
"word": "светобоязнь",
"stress": 8,
"forms": [
"светобоязнь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи хӏехьезе кӏунгутӏи, канлъуца берал унтизари"
}
]
}
{
"word": "световой",
"stress": 7,
"forms": [
"световой",
"световая",
"световое"
],
"senses": [
{
"text": "канлъул, гвангъиялъул, нуралъул",
"examples": [
{
"ru": "световые лучи",
"av": "канлъул чӏорал"
},
{
"ru": "световое предупреждение",
"av": "канлъиялдалъун лъазаби"
},
{
"ru": "световой сигнал",
"av": "канлъиялъул сигнал"
}
]
},
{
"text": "канлъи биччан гьабулеб, гвангъи речӏчӏизабун гьабулеб, нур биччан лъугьинабулеб",
"examples": [
{
"ru": "световая реклама",
"av": "чирахъаз (канлъуца) гьабулеб реклама"
}
]
}
]
}
{
"word": "светолечение",
"stress": 9,
"forms": [
"светолечение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "канлъудалъун дару гьаби, канлъи чӏвазабун (речӏчӏизабун) дару гьаби"
}
]
}
{
"word": "светолюбивый",
"stress": 9,
"stem": "СВЕТОЛЮБИВ",
"forms": [
"светолюбивый",
"светолюбивая",
"светолюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи цӏакъ бокьулеб; гӏемер канлъи къваригӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "светолюбивые растения",
"av": "гӏемер канлъи къваригӏунел (бакъ хӏажалъулел) хурдул"
}
]
}
]
}
{
"word": "светомаскировка",
"stress": 12,
"forms": [
"светомаскировка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи бахчи, канлъи бихьизе тунгутӏи"
}
]
}
{
"word": "светонепроницаемый",
"stress": 14,
"forms": [
"светонепроницаемый",
"светонепроницаемая",
"светонепроницаемое"
],
"senses": [
{
"text": "гъорлъан канлъи биччалареб"
}
]
}
{
"word": "светопреставление",
"stress": 14,
"forms": [
"светопреставление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "къиямасеб къо",
"labels": [
"религия"
]
},
{
"text": "хӏапу-чапур, гӏадлу гьечолъи",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "светопроницаемый",
"stress": 12,
"forms": [
"светопроницаемый",
"светопроницаемая",
"светопроницаемое"
],
"senses": [
{
"text": "гъорлъан канлъи биччалеб"
}
]
}
{
"word": "светосила",
"stress": 7,
"forms": [
"светосила"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "канлъул гуч",
"labels": [
"физика"
]
}
]
}
{
"word": "светотень",
"stress": 7,
"forms": [
"светотень"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сураталда рекъезабураб канчӏабги бецӏабги кьер"
}
]
}
{
"word": "светофор",
"stress": 7,
"forms": [
"светофор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "светофор",
"comment": "къватӏазда машинабазул хьвади рекъезабулеб чирахъ"
}
]
}
{
"word": "светоч",
"stress": 3,
"forms": [
"светоч"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чирахъ",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "хӏакъаб нух бихьизабулев чи, канлъи-лъай тӏибитӏизабулев чи",
"precomment": "чего",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "светочувствительный",
"stress": 12,
"stem": "СВЕТОЧУВСТВИТЕЛЬН",
"forms": [
"светочувствительный",
"светочувствительная",
"светочувствительное"
],
"senses": [
{
"text": "канлъуца жиндие асар гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "светочувствительная бумага",
"av": "канлъуца асар гьабулеб кагъат",
"comment": "масала: фото кагъат"
}
]
}
]
}
{
"word": "светский",
"stress": 3,
"stem": "СВЕТСК",
"forms": [
"светский",
"светская",
"светское"
],
"senses": [
{
"text": "динияб гуреб, дунялалъулаб, гражданияб",
"precomment": "не церковный"
},
{
"text": "аристократияб",
"examples": [
{
"ru": "светское общество",
"av": "аристократазул общество",
"comment": "свери"
}
]
}
]
}
{
"word": "свеча",
"stress": 5,
"forms": [
"свеча"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏедучирахъ, нахучирахъ"
},
{
"text": "свеча",
"precomment": "эл.",
"comment": "канлъул гучалъул роцадул единица",
"examples": [
{
"ru": "лампочка в 60 свечей",
"av": "60 свечаялъул чирахъ"
}
]
},
{
"text": "машинаялъул свеча"
},
{
"text": "пайда кьолареб хӏалтӏи, кепкил хайир гьечӏеб хӏалтӏи",
"precomment": "игра не стоит свеч"
}
]
}
{
"word": "свечение",
"stress": 5,
"forms": [
"свечение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "канлъи кьей; нур лъугьин",
"examples": [
{
"ru": "свечение воздуха",
"av": "гьаваялда нур лъугьин, гьава кенчӏезе лъугьин"
}
]
}
]
}
{
"word": "свечка",
"stress": 3,
"forms": [
"свечка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"see_also": [
{
"target": "свеча",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "свешать",
"stress": 3,
"forms": [
"свешать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "цӏадирабаз",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "свешивать",
"stress": 3,
"forms": [
"свешивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свесить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "свешиваться",
"stress": 3,
"forms": [
"свешиваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "свеситься",
"kind": "see"
}
]
}