{
"word": "слева",
"stress": 3,
"forms": [
"слева"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "квегӏаб рахъалдасан, квегӏисан",
"examples": [
{
"ru": "ветер дует слева",
"av": "гьури квегӏаб рахъалдасан пулеб буго"
},
{
"ru": "слева направо",
"av": "квегӏиса кваранидехун"
},
{
"ru": "слева от дороги",
"av": "нухлул квегӏаб рахъалда(са)"
}
]
}
]
}
{
"word": "слегка",
"stress": 6,
"forms": [
"слегка"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "бигьа гьабун, дагьабго, тӏадагьго",
"examples": [
{
"ru": "слегка ударить",
"av": "бигьа гьабун кьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "след",
"forms": [
"след"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъакӏ",
"comment": "лъалкӏ",
"examples": [
{
"ru": "следы зайца",
"av": "гӏанкӏил лъакӏал"
},
{
"ru": "напасть на след",
"av": "лъакӏалде тӏаде ккезе",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
]
},
{
"ru": "потерять след",
"av": "лъакӏ билизе"
}
]
},
{
"text": "нахъе хутӏараб (бутӏа) гӏуж, асар",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "следы пожара",
"av": "цӏаккеялъул хутӏа-кӏучи"
},
{
"ru": "его и след простыл",
"av": "тӏурун ана, цевеса тӏагӏана; тӏубанго тӏагӏана"
},
{
"ru": "исчезнуть без следа",
"av": "араб бакӏ лъачӏого тӏагӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "следить",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"следить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "(хадуб) хал кквезе",
"precomment": "за кем-чем, взглядом"
},
{
"text": "хадув чӏезе",
"comment": "хал гьабун, гӏенеккун"
},
{
"text": "лъакӏда хадув виллъине",
"examples": [
{
"ru": "следить за его успехами",
"av": "гьесул бергьенлъиялда хадуб хал кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "следить",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"следить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъакӏал тезе, лъакӏал лъезе",
"precomment": "чем и без дополнения",
"comment": "оставлять следы, пачкать"
}
]
}
{
"word": "следование",
"stress": 3,
"stem": "СЛЕДОВАНИ",
"forms": [
"следование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хадув лъугьин, хадуса-хадув ин",
"precomment": "кому-чему",
"examples": [
{
"ru": "следование во всём отцу",
"av": "инсул нухдасан ин, кинабго инсуца гӏадин гьаби; сундулъго инсудасан мисал боси"
},
{
"ru": "следование моде",
"av": "модаялда хадур лъугьин, ин"
}
]
},
{
"examples": [
{
"ru": "поезд дальнего следования",
"av": "рикӏкӏаде унеб поезд"
},
{
"ru": "во время следования поезда",
"av": "поезд унеб мехалъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "следователь",
"stress": 3,
"forms": [
"следователь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "следователь",
"labels": [
"юридический термин"
]
}
]
}
{
"word": "следовательно",
"stress": 3,
"forms": [
"следовательно"
],
"labels": [
"союз"
],
"senses": [
{
"text": "гьедин бугелъул, гьединлъидал",
"comment": "значит, поэтому"
}
]
}
{
"word": "следовать",
"stress": 3,
"forms": [
"следовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хадув ине",
"precomment": "за кем-чем (идти следом)",
"examples": [
{
"ru": "следуйте за мной",
"av": "дида хадув вилълъа"
}
]
},
{
"text": "хаду-цебе лъугьине",
"precomment": "за чем (быть следующим)",
"examples": [
{
"ru": "одно событие следует за другим",
"av": "цо иш цогиялда хадуб лъугьуна, бачӏуна"
}
]
},
{
"text": "ине",
"precomment": "идти, ехать куда-либо",
"examples": [
{
"ru": "поезд следует до Махачкалы",
"av": "поезд Махӏачхъалаялде щвезегӏан уна"
}
]
},
{
"text": "нахъвилълъине",
"precomment": "кому-чему",
"examples": [
{
"ru": "следовать учению Маркса",
"av": "Марксил гӏелмуялда нахъвилълъине"
},
{
"ru": "следовать чьему-либо совету",
"av": "лъилниги гӏакълуялда нахъвилълъине"
}
]
},
{
"text": "ккезе",
"precomment": "безличная форма, кому-чему с неопределённым местоимением",
"examples": [
{
"ru": "вам следует обратиться в кассу",
"av": "нужеца гьеб кассаялда цӏехезе ккола"
},
{
"ru": "не следует этого делать",
"av": "гьеб гьабизе кколаро"
}
]
},
{
"text": "хӏасил ккезе, хӏасиллъизе",
"precomment": "быть следствием",
"examples": [
{
"ru": "отсюда следует",
"av": "гьелдасан хӏасиллъула"
}
]
},
{
"text": "ккезе",
"precomment": "безличная форма, кому с кого-чего (причитаться)",
"examples": [
{
"ru": "сколько с него следует?",
"av": "досдаса кигӏан (босизе) кколеб?",
"comment": "дос кигӏан кьезе кколеб"
}
]
},
{
"text": "букӏине кколедухъ; он отдохнул как следует дос букӏине кколеб куцалъ (цӏакъ лъикӏ) хӏухьбахъи гьабуна",
"precomment": "как следует"
}
]
}
{
"word": "следом",
"stress": 3,
"forms": [
"следом"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "хадувго, лъакӏ ккун, хаду-хадув",
"examples": [
{
"ru": "идти следом за кем-либо",
"av": "(лъиданиги) хадув ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "следопыт",
"stress": 7,
"forms": [
"следопыт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъакӏда хадув ун чан гьабулев чанахъан"
},
{
"text": "щибниги балагьулев чи, араб-таралъул лъакӏал ралагьулев чи"
}
]
}
{
"word": "следственный",
"stress": 3,
"stem": "СЛЕДСТВЕНН",
"forms": [
"следственный",
"следственная",
"следственное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏех-рехалъул",
"labels": [
"юридический термин"
],
"examples": [
{
"ru": "следственный материал",
"av": "цӏех-рехалъул материал"
}
]
}
]
}
{
"word": "следствие",
"stress": 3,
"stem": "СЛЕДСТВИ",
"homonym": 1,
"forms": [
"следствие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏасил",
"precomment": "результат",
"examples": [
{
"ru": "нет следствия без причины",
"av": "гӏилла гьечӏеб хӏасил букӏунаро",
"comment": "цо гӏилла гьечӏого, хӏасил гьабуларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "следствие",
"stress": 3,
"stem": "СЛЕДСТВИ",
"homonym": 2,
"forms": [
"следствие"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "следствие, цӏех-рех",
"precomment": "расследование",
"comment": "такъсирияб ишалъул цӏех-рех гьаби",
"labels": [
"юридический термин"
],
"examples": [
{
"ru": "судебное следствие",
"av": "судалъул цӏех-рех"
},
{
"ru": "вести следствие",
"av": "цӏех-рех гьабизе"
},
{
"ru": "находиться под следствием",
"av": "цӏех-рехалда гъоркь вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "следующий",
"stress": 3,
"stem": "СЛЕДУЮЩ",
"forms": [
"следующий",
"следующая",
"следующее"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "(хадуб) бачӏунеб, нахъисеб",
"precomment": "наступающий вслед за чем-либо",
"examples": [
{
"ru": "на следующий год",
"av": "бачӏунеб соналде"
},
{
"ru": "в следующем номере",
"av": "хадусеб номералда"
},
{
"ru": "следующий день",
"av": "нахъисеб къо"
}
]
},
{
"text": "хадуб рехсараб",
"labels": [
"в значении определительного местоимения"
],
"examples": [
{
"ru": "вызываются следующие лица",
"av": "(гьал) хадур рехсарал чагӏи ахӏулел руго"
}
]
},
{
"text": "гьаб хадуб бихьизабураб, рикӏкӏараб, хадуб рехсараб",
"precomment": "следующее",
"labels": [
"в значении имени существительного"
],
"examples": [
{
"ru": "я сообщаю тебе следующее",
"av": "гьаб хадуб рехсараб жо дуда лъазабулеб буго дица"
}
]
},
{
"text": "бихьизабураб куцалъ",
"precomment": "следующим образом"
}
]
}
{
"word": "слежаться",
"stress": 5,
"forms": [
"слежаться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб мехалъ бегун хутӏиялъ къвакӏизе, къазе, данде ине, гъункизе, тӏупун ине, букӏкӏине",
"examples": [
{
"ru": "сено слежалось",
"av": "гӏемер мехалъ бегун хутӏиялъ хер тӏупун ун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "слежка",
"stress": 3,
"forms": [
"слежка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хадувчӏей, халкквей",
"precomment": "по глаголу следить"
}
]
}
{
"word": "слеза",
"stress": 5,
"forms": [
"слеза"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "магӏу, берзул магӏу",
"examples": [
{
"ru": "проливать слёзы",
"av": "магӏу тӏезе"
},
{
"ru": "смеяться до слёз",
"av": "магӏу чвахизегӏан релъизе"
},
{
"ru": "говорить сквозь слёзы",
"av": "магӏу чвахулаго кӏалъазе"
},
{
"ru": "крокодиловы слёзы",
"av": "ххвалилаб магӏу"
},
{
"ru": "довести кого-либо до слёз",
"av": "гӏодизе гьавизе"
},
{
"ru": "смеяться сквозь слёзы",
"av": "гӏодулаго велъизе"
},
{
"ru": "слезами горю не поможешь",
"av": "магӏица къварилъи тӏаса босиларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "слезать",
"stress": 5,
"forms": [
"слезать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "слезть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "слезиться",
"stress": 5,
"forms": [
"слезиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "магӏил цӏезе, бадиб магӏу хулизе",
"examples": [
{
"ru": "у меня глаза слезятся от дыма",
"av": "кӏкӏуялъ дир берал магӏил цӏезарула"
}
]
},
{
"text": "къатӏрабиккун чвахизе, къватӏибе бачӏине"
},
{
"text": "къатӏрабаз бацизе"
}
]
}
{
"word": "слезливый",
"stress": 6,
"forms": [
"слезливый",
"слезливая",
"слезливое"
],
"senses": [
{
"text": "берда магӏу бухьарав"
},
{
"text": "гӏодизе бокьулев, гӏодизе хӏадурав"
},
{
"text": "гӏодулеб гӏадинаб",
"comment": "гьаракь"
}
]
}
{
"word": "слезоточивый",
"stress": 9,
"stem": "СЛЕЗОТОЧИВ",
"forms": [
"слезоточивый",
"слезоточивая",
"слезоточивое"
],
"senses": [
{
"text": "магӏу чвахулеб",
"examples": [
{
"ru": "слезоточивые глаза",
"av": "(кидаго) магӏу чвахулел берал"
}
]
},
{
"text": "магӏу чвахизабулеб",
"examples": [
{
"ru": "слезоточивые газы",
"av": "магӏу чвахизабулел газал"
}
]
}
]
}
{
"word": "слезть",
"stem": "СЛЕЗ",
"forms": [
"слезть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рещтӏине",
"examples": [
{
"ru": "слезть с лошади",
"av": "чодаса рештӏине"
}
]
},
{
"text": "гъоркье лъугьине, рещтӏине",
"precomment": "о пассажире",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "слезть на своей станции",
"av": "жиндирго станциялда гъоркье лъугьине"
}
]
},
{
"text": "тӏаса ине",
"precomment": "отпасть, сойти",
"examples": [
{
"ru": "краска слезла",
"av": "релъен (лажбар) тӏаса ун буго"
}
]
},
{
"text": "хӏулизе, гъине, хъал рехизе",
"examples": [
{
"ru": "кожа слезла",
"av": "хъал тӏаса ун буго, тӏаса хъал ччукӏун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "слепень",
"stress": 5,
"forms": [
"слепень"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "никӏкӏ",
"labels": [
"зоология"
]
}
]
}
{
"word": "слепец",
"stress": 5,
"forms": [
"слепец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бецав, бецав чи, бецук",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "слепить",
"stress": 5,
"stem": "СЛЕПИ",
"homonym": 1,
"forms": [
"слепить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бецлъизавизе, канлъуца рухӏизаризе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "солнце слепит глаза",
"av": "бакъуца берал рухӏизарула"
}
]
}
]
}
{
"word": "слепить",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"слепить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе, базе",
"precomment": "что",
"comment": "буцараб жоялъул сундулниги сурат",
"examples": [
{
"ru": "слепить птичку из теста",
"av": "буцараб ханждал хӏинчӏ гьабизе"
},
{
"ru": "слепить куклу из глины",
"av": "хӏатӏул ясикӏо гьайизе"
},
{
"ru": "слепить печку из глины",
"av": "хӏатӏул кор базе",
"comment": "гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "слепить",
"stress": 5,
"homonym": 3,
"forms": [
"слепить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏинабизе, седезе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "слепить листы клеем",
"av": "тӏанчал синуялъ седезе"
}
]
},
{
"text": "синуялъ седон щибниги гьабизе",
"examples": [
{
"ru": "слепить конверт",
"av": "седон конверт гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "слепнуть",
"stress": 3,
"forms": [
"слепнуть"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бецлъизе, канлъи босизе"
}
]
}
{
"word": "слепой",
"stress": 5,
"forms": [
"слепой",
"слепая",
"слепое"
],
"senses": [
{
"text": "бецав, канлъи бихьуларев",
"examples": [
{
"ru": "он слеп на один глаз",
"av": "досул цо бер бецаб буго",
"comment": "бецлъун буго"
}
]
},
{
"text": "пикру гьечӏого гьабулеб, бецаб",
"precomment": "безрассудный",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "слепая любовь",
"av": "бецаб, гӏадалаб рокьи"
}
]
},
{
"text": "рекӏехъе гьабулеб, тӏаде ралагьичӏого гьабулеб",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "слепой полёт",
"av": "рекӏехъе гьабулеб роржин",
"comment": "самолёталъул"
}
]
},
{
"text": "бакъги щун балеб цӏад; накӏкӏ гьечӏеб цӏад",
"precomment": "слепой дождь"
},
{
"text": "анат. бецабакь",
"precomment": "слепая кишка"
}
]
}
{
"word": "слепок",
"stress": 3,
"forms": [
"слепок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "копия",
"comment": "оригиналалдаса бахъараб формаялда рекъон гипсалъул гьабураб скульптурияб асаралъул (произведениялъул) дурусаб, щибниги батӏалъи гьечӏеб копия",
"examples": [
{
"ru": "слепок со статуи",
"av": "статуялъул копия",
"comment": "статуялдасан бахъараб куц"
}
]
}
]
}
{
"word": "слепота",
"stress": 7,
"forms": [
"слепота"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "бецлъи",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "политическая слепота",
"av": "политикияб бецлъи"
},
{
"ru": "куриная слепота",
"av": "загӏипаб канлъуда, бецӏлъуда чиясда канлъи бихьулареб беразул унти",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "слесарный",
"stress": 5,
"stem": "СЛЕСАРН",
"forms": [
"слесарный",
"слесарная",
"слесарное"
],
"senses": [
{
"text": "слесарасул, слесарлъиялъул, слесарасе къваригӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "слесарные инструменты",
"av": "слесарлъиялъул тӏагӏелал",
"comment": "тӏагӏалаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "слесарь",
"stress": 3,
"forms": [
"слесарь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "слесарь",
"comment": "квераз маххул хӏалтӏи гьабулев хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "слетать",
"stress": 5,
"stem": "СЛЕТА",
"homonym": 1,
"forms": [
"слетать"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "боржун кибениги щун тӏад буссун бачӏине",
"precomment": "на самолете",
"examples": [
{
"ru": "слетал на самолёте в Москву",
"av": "самолёталда воржун Москваялдеги щун, нахъе вачӏине"
}
]
},
{
"text": "векерун ун вачӏине, вортун ун вачӏине, дурун ун вачӏине",
"precomment": "сбегать куда-либо",
"comment": "боржараб жо гӏадин ун, вачӏине",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "слетать",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"слетать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "слететь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "слетаться",
"stress": 5,
"forms": [
"слетаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "слететься",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "слететь",
"stress": 5,
"stem": "СЛЕТЕ",
"forms": [
"слететь"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "боржине, боржун бачӏун рещтӏине",
"precomment": "с кого-чего, сесть вниз"
},
{
"text": "борчӏизе",
"comment": "кӏалдиса калам",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "слово слетело с языка",
"av": "кӏалдиса рагӏи борчӏун ана"
}
]
},
{
"text": "рещтӏине",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"text": "хъулухъалдаса махӏрумлъизе"
},
{
"text": "бортун ине",
"examples": [
{
"ru": "слететь с лошади",
"av": "чодаса гъоркье вортизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "слететься",
"stress": 5,
"forms": [
"слететься"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "рахъ-рахъалдасан роржун рачӏун, данделъизе",
"precomment": "сообраться",
"examples": [
{
"ru": "воробьи слетелись на крышу",
"av": "къудкул, рахъ-рахъалдасан роржун рачӏун, тӏохда данделъана"
}
]
},
{
"text": "рахъ-рахъалдасан рекерун рачӏун, данделъизе",
"precomment": "сбежаться",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "слечь",
"forms": [
"слечь"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "унтун бусаде ккезе, цӏакъ унтизе",
"comment": "заболеть"
}
]
}