{
"word": "управа",
"stress": 4,
"stem": "УПРАВ",
"forms": [
"управа"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "диван, гӏадилаб хӏукму, гӏадлу",
"examples": [
{
"ru": "искать на кого-либо управы",
"av": "лъиениги гӏадлу гьабизе"
}
]
},
{
"text": "управа",
"precomment": "учреждение",
"comment": "цебесеб Россиялда цо-цо идараялда цӏар",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
}
]
}
{
"word": "управдом",
"stress": 7,
"forms": [
"управдом"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "управдом",
"precomment": "управляющий домами",
"comment": "пачали-хъалъ кьурал минабазул ремонт ва гь. ц. гьабулеб идараялъул хӏаким"
}
]
}
{
"word": "управиться",
"stress": 4,
"forms": [
"управиться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "(хӏалтӏи) лъугӏизабизе, рагӏалде бахъинабизе, бажаризе",
"precomment": "с чем (кончить работу, справиться)"
},
{
"text": "къезавизе, къуркьизавизе, чӏезавизе",
"precomment": "с кем (одолеть)",
"examples": [
{
"ru": "с ним никак не управиться",
"av": "дов кинго чӏезавизе кӏолев чи гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "управление",
"stress": 7,
"forms": [
"управление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "билълъинаби, нухмалъи гьаби",
"precomment": "по глаголу управлять"
},
{
"text": "нухмалъи гьабулеб орган",
"precomment": "административный орган"
},
{
"text": "идара, управление",
"precomment": "учреждение"
},
{
"text": "управление",
"precomment": "приспособления",
"labels": [
"техника"
]
},
{
"text": "управление",
"labels": [
"грамматика"
]
},
{
"comment": "самолёт ва гь. ц.",
"examples": [
{
"ru": "терять управление",
"av": "бачине бажариялдаса ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "управленческий",
"stress": 7,
"forms": [
"управленческий",
"управленческая",
"управленческое"
],
"senses": [
{
"text": "нухмалъи гьабулеб, гьабиялъул",
"examples": [
{
"ru": "управленческий аппарат",
"av": "нухмалъи гьабулеб аппарат",
"comment": "нухмалъи гьабулеб къокъа"
}
]
}
]
}
{
"word": "управлять",
"stress": 7,
"forms": [
"управлять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "билълъинабизе, бачине, хӏалтӏизабизе",
"precomment": "кем-чем",
"examples": [
{
"ru": "управлять машиной",
"av": "машина бачине"
}
]
},
{
"text": "нухмалъи гьабизе",
"precomment": "кем-чем (руководить)",
"examples": [
{
"ru": "управлять предприятием",
"av": "предприятиялъе нухмалъи гьабизе"
}
]
},
{
"text": "управление букӏине",
"precomment": "чем",
"comment": "цо рагӏиялъ цоги рагӏи хасаб формаялда букӏин тӏалаб гьабизе",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
{
"word": "управляться",
"stress": 7,
"forms": [
"управляться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "управиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "управляющий",
"stress": 7,
"forms": [
"управляющий"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "управляющий",
"examples": [
{
"ru": "управляющий делами",
"av": "(канцеляриялъул) ишал тӏуразарулев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "упражнение",
"stress": 7,
"stem": "УПРАЖНЕНИ",
"forms": [
"упражнение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "(гьоркьоса къотӏичӏого) ругьунлъизаби, цебетӏезаби",
"precomment": "по глаголу упражнять"
},
{
"text": "(живго) ругьун гьави; упражнениял гьари",
"precomment": "по глаголу упражняться"
},
{
"text": "упражнение, хӏалтӏи, тӏадкъай",
"precomment": "задание",
"examples": [
{
"ru": "сборник упражнений по правописанию",
"av": "битӏунхъваялъе упражнениязул сборник"
}
]
}
]
}
{
"word": "упражнять",
"stress": 7,
"forms": [
"упражнять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "упражнение гьабизабизе, ругьун гьабизе; хӏалтӏизе тӏамизе",
"precomment": "что",
"comment": "сундуениги ругьунлъизелъун"
}
]
}
{
"word": "упражняться",
"stress": 7,
"forms": [
"упражняться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "(живго) ругьун гьавизе, лъазабизе (жинцаго)",
"precomment": "в чём",
"examples": [
{
"ru": "упражняться в стрельбе",
"av": "кьвагьдезе ругьун гьавизе"
},
{
"ru": "упражняться на музыкальном инструменте",
"av": "музыкалияб алат хъвазе (живго) ругьун гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упразднение",
"stress": 8,
"forms": [
"упразднение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хвезаби, къай, биххизаби",
"precomment": "по глаголу упразднить"
}
]
}
{
"word": "упразднить",
"stress": 8,
"forms": [
"упразднить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хвезабизе, къазе, биххизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "упразднить лишнюю должность",
"av": "къваригӏунареб хъулухъ хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упразднять",
"stress": 8,
"forms": [
"упразднять"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упразднить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "упрашивать",
"stress": 4,
"forms": [
"упрашивать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упросить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "упревать",
"stress": 6,
"forms": [
"упревать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упреть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "упрекать",
"stress": 6,
"forms": [
"упрекать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏайиб чӏвазе, гӏайиб-гъвел гьабизе, бадибчӏвай гьабизе, бадиб чӏвазе",
"precomment": "кого в чём",
"examples": [
{
"ru": "упрекать кого-либо в небрежности",
"av": "тӏаса-масагояв (кӏвар гьечӏев) чи вугилан лъиданиги гӏайиб чӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрекнуть",
"stress": 7,
"forms": [
"упрекнуть"
],
"see_also": [
{
"target": "упрекать",
"kind": "from",
"comment": "однократное действие",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "упреть",
"stress": 4,
"forms": [
"упреть"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "(тӏубан) белъине",
"precomment": "о мясе и тому подобное",
"comment": "гьан ва гь. ц."
}
]
}
{
"word": "упрёк",
"forms": [
"упрёк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏайиб, гъвел, гӏайиб-гъвел, бадибчӏвай",
"examples": [
{
"ru": "осыпать кого-либо упрёками",
"av": "лъиениги бадирчӏваял гьаризе"
}
]
},
{
"text": "щивниги сундуениги гӏайибиявлъун рикӏкӏине",
"precomment": "кому что",
"examples": [
{
"ru": "ставить в упрёк",
"av": "кому что щивниги сундуениги гӏайибиявлъун рикӏкӏине"
}
]
},
{
"text": "лъиениги бадибчӏвай гьабизе",
"precomment": "кому-либо",
"examples": [
{
"ru": "бросить упрёк",
"av": "кому-л. лъиениги бадибчӏвай гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упросить",
"stress": 6,
"forms": [
"упросить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе, гьарун кьезабизе; гьара-гьикъун мукӏур гьавизе, гьара-гьикъун разилъизавизе",
"precomment": "кого-что и неопределённое",
"examples": [
{
"ru": "упросить написать письмо",
"av": "кагъат хъвазе разилъизавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упростить",
"stress": 7,
"forms": [
"упростить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъизабизе, гӏадатияблъун лъугьинабизе, бигьалъизабизе",
"precomment": "что (уменьшить сложность чего-либо)",
"examples": [
{
"ru": "упростить конструкцию",
"av": "конструкция гӏадатияблъун лъугьинабизе, бигьалъизабизе"
}
]
},
{
"text": "цӏакъго гӏадатияблъун лъугьинабизе",
"precomment": "(сделать примитивным)",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "упроститься",
"stress": 7,
"forms": [
"упроститься"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъизе, гӏадатияблъун лъугьине, бигьалъизе",
"precomment": "(стать более простым)",
"examples": [
{
"ru": "процесс работы упростился",
"av": "хӏалтӏул ин гӏадатияблъун лъугьана, бигьалъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрочение",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизаби, щула гьаби",
"precomment": "по глаголу упрочить"
},
{
"text": "щулалъи",
"precomment": "по глаголу упрочиться"
}
]
}
{
"word": "упрочивать(ся)",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочивать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упрочиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "упрочить",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизабизе, щула гьабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "упрочить мир",
"av": "рекъел щула гьабизе"
},
{
"ru": "упрочить своё положение",
"av": "жиндирго хӏал-хӏукму щулалъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрочиться",
"stress": 4,
"forms": [
"упрочиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъизе",
"examples": [
{
"ru": "международное положение упрочилось",
"av": "халкъазда гьоркьосеб хӏал щулалъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрощать(ся)",
"stress": 6,
"forms": [
"упрощать(ся)"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"see_also": [
{
"target": "упростить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "упрощение",
"stress": 6,
"forms": [
"упрощение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадатлъизаби, гӏадатияблъун лъугьинаби, бигьалъизаби",
"precomment": "по глаголу упростить"
},
{
"text": "гӏадатлъи, гӏадатияблъун лъугьин, бигьалъи",
"precomment": "по глаголу упроститься"
}
]
}
{
"word": "упругий",
"stress": 4,
"forms": [
"упругий",
"упругая",
"упругое"
],
"senses": [
{
"text": "гьетӏулеб, гьетӏун бачӏунеб; хунтӏун чӏолареб, жиндирго рукӏалиде бачӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "упругий мяч",
"av": "хунтӏун чӏолареб торгӏо"
}
]
},
{
"text": "тӏадагьаб, къартӏаб",
"precomment": "о походке, движениях",
"comment": "рилълъин",
"labels": [
"в переносном значении"
]
}
]
}
{
"word": "упругость",
"stress": 4,
"stem": "УПРУГОСТ",
"forms": [
"упругость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьетӏун бачӏунеб букӏин",
"examples": [
{
"ru": "предел упругости",
"av": "жиндирго рукӏалиде бачӏиналъул гӏурхъи",
"labels": [
"физика"
]
}
]
},
{
"text": "хунтӏун чӏолареб, жиндирго рукӏалиде бачӏунеб букӏин"
}
]
}
{
"word": "упряжка",
"stress": 4,
"forms": [
"упряжка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чуял, оцал гьакида рай"
},
{
"text": "цо гьакида (чанагъазда) рарал чуял, гьаби ва гь. ц.",
"precomment": "лошадей, собак и т. д."
},
{
"text": "чуял, оцал гьакида разе къваригӏунеб къайи-къоно",
"precomment": "упряжь",
"comment": "хомут, чӏоло-квара ва гь. ц.",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
]
}
{
"word": "упряжной",
"stress": 7,
"forms": [
"упряжной",
"упряжная",
"упряжное"
],
"senses": [
{
"text": "гьакида (чанагъазда) балеб",
"examples": [
{
"ru": "упряжная лошадь",
"av": "гьакида балеб чу"
}
]
}
]
}
{
"word": "упряжь",
"stress": 1,
"forms": [
"упряжь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чуял, оцал гьакида разе къваригӏунеб къайи-къоно",
"comment": "хомут, чӏоло-квара ва гь. ц.",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
]
}
{
"word": "упрямец",
"stress": 4,
"forms": [
"упрямец"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏирун чӏарав чи, мукӏурлъуларев чи, мекъав чи, мекъуч, тӏируч"
}
]
}
{
"word": "упрямиться",
"stress": 4,
"forms": [
"упрямиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "тӏирун чӏезе, жиндирабго ккун чӏезе, мукӏурлъунгутӏизе, мекълъизе",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "не упрямься!",
"av": "тӏирун чӏоге!"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрямство",
"stress": 4,
"forms": [
"упрямство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏирунчӏей, согӏлъи, мукӏурлъунгутӏи, мекълъи, жиндирабго ккун чӏей"
}
]
}
{
"word": "упрямый",
"stress": 4,
"forms": [
"упрямый",
"упрямая",
"упрямое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏирарав, тӏирун чӏарав, жиндирабго ккун чӏарав, мукӏурлъуларев, мекъав",
"examples": [
{
"ru": "упрямый как осёл",
"av": "хӏамагӏанги тӏирарав"
}
]
},
{
"precomment": "настойчивый",
"examples": [
{
"ru": "он был упрям в работе",
"av": "дов хӏалтӏуда тӏад чӏарав чи вукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "упрятать",
"stress": 4,
"forms": [
"упрятать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "бахчизе, бахчун тезе",
"precomment": "что (тщательно спрятать)"
},
{
"text": "витӏизе, жанив лъезе",
"precomment": "кого (услать)",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "упрятать кого-либо в тюрьму",
"av": "щивниги туснахъалде витӏизе",
"comment": "туснахъалда лъезе"
}
]
}
]
}