{
"word": "рукъ",
"forms": [
"рукъ",
"рукъалъ",
"рукъалъул",
"рукъзал"
],
"senses": [
{
"text": "дом, изба, жилище",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб рукъ",
"ru": "домик"
},
{
"av": "кӏудияб рукъ",
"ru": "большая комната"
},
{
"av": "тӏуцаб рукъ",
"ru": "низкая комната"
},
{
"av": "рукъ бикъизе",
"ru": "грабить дом"
},
{
"av": "рукъ кквезе",
"ru": "снимать квартиру; умело вести хозяйство"
},
{
"av": "рукъ къачазе",
"ru": "обставить квартиру; ремонтировать дом"
},
{
"av": "рукъ гӏанасеб гӏазул гъуни букӏана азбаралъуб",
"ru": "во дворе был сугроб величиной с дом"
},
{
"av": "рукъ цӏураб халкъ бакӏарун буго вацасул бакӏалде",
"ru": "изба брата полна людьми"
},
{
"av": "рукъалъ яцалъул бакӏалда вуго ГӀали",
"ru": "Али живёт у сестры"
},
{
"av": "рукъалъул агьлу",
"ru": "обитатели дома; домочадцы, члены семьи"
},
{
"av": "рукъалъул бетӏергьан",
"ru": "хозяин дома; домовладелец"
},
{
"av": "рукъ алда нахъа",
"ru": "позади дома"
},
{
"av": "рукъалда цебе",
"ru": "перед домом"
},
{
"av": "рукъалда къоно базе",
"ru": "запираться",
"comment": "букв. на засов запираться"
},
{
"av": "рукъалде балагь бачӏана",
"ru": "в дом пришла беда"
},
{
"av": "рукъ бухӏизе",
"ru": "израсходоваться"
},
{
"av": "рукъ ккураб хӏуби гӏадав",
"ru": "достойный, благородный, храбрый, отважный",
"comment": "букв. похожий на опору, поддерживающую дом"
},
{
"av": "рукъ цурал мадугьалзаби",
"ru": "самые близкие соседи",
"comment": "букв. соседи, у которых дома смыкаются"
},
{
"av": "рукъалъул чи",
"ru": "муж, глава семьи"
},
{
"av": "рукъалде вуссинавизе",
"ru": "поженить"
},
{
"av": "рукъалде вуссине",
"ru": "создать семью, жениться"
}
]
},
{
"text": "комната",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рукъ",
"ru": "широкая комната"
},
{
"av": "къваридаб рукъ",
"ru": "тесная комната"
},
{
"av": "рагъиде нуцӏа бугеб рукъ",
"ru": "комната с выходом на веранду"
},
{
"av": "рукъ къварилъун буго",
"ru": "комната тесна"
},
{
"av": "ясалъ рукъ лъухьулеб буго",
"ru": "девочка подметает комнату"
}
]
},
{
"text": "дом",
"comment": "учреждение или заведение, обслуживающее какие-либо общественные нужды",
"examples": [
{
"av": "лъималазул рукъ",
"ru": "детский дом"
},
{
"av": "Культураялъул рукъ",
"ru": "Дом культуры"
},
{
"av": "Пионеразул рукъ",
"ru": "Дом пионеров"
},
{
"av": "хьухьбахъиялъул рукъ",
"ru": "дом отдыха"
}
]
},
{
"text": "клетка",
"examples": [
{
"av": "гӏанкӏуязе рукъ",
"ru": "клетка для кур"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб",
"ru": "клетчатый; в клетку"
},
{
"av": "рукъал къотӏараб хъахӏаб ххам",
"ru": "белая в клетку ткань"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъалъул",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рукъ",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "домашний",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул адрес",
"ru": "домашний адрес"
},
{
"av": "рукъалъул хӏалтӏи",
"ru": "домашняя работа, работа по дому"
}
]
},
{
"text": "домашний, не дикий",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул хӏайванал",
"ru": "домашние животные"
},
{
"av": "рукъалъул хӏанчӏи",
"ru": "домашняя птица, домашние птицы"
}
]
},
{
"text": "комнатный",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул нуцӏа",
"ru": "комнатная дверь"
},
{
"av": "рукъалъул хурдул",
"ru": "комнатные растения"
}
]
},
{
"text": "дворовый",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул гьве",
"ru": "дворовая собака, дворняжка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъбакьулъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбакьулъ",
"рукъбакьулъе",
"рукъбакьулъа"
],
"senses": [
{
"text": "в середине комнаты",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "рукъбакьулъ вахъун чӏун вуго дов",
"ru": "он стоит в середине комнаты"
},
{
"av": "рукъбакьулъе рехун тана дос хулжал",
"ru": "он бросил хурджуны в середину комнаты"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъбухӏад",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъбухӏад",
"рукъбухӏадица",
"рукъбухӏадил",
"рукъбухӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "несчастный человек, горемыка",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"comment": "букв. тот, кому желают, чтобы дом сгорел"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъзал",
"stem": "рукъза",
"forms": [
"рукъзал",
"рукъзабаз",
"рукъзабаца",
"рукъзабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "рукъ"
},
{
"text": "дом, здание, постройка",
"examples": [
{
"av": "цӏиял рукъзал",
"ru": "новое здание"
},
{
"av": "рукъзал разе",
"ru": "построить дом, здание"
},
{
"av": "рукъзал разе бакӏ",
"ru": "участок под домостроительство"
},
{
"av": "рукъзабазул кьучӏ",
"ru": "фундамент здания"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 2,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъидул",
"рукъаби"
],
"senses": [
{
"text": "латка, заплата",
"examples": [
{
"av": "рукъи базе",
"ru": "поставить заплату, латку; (за)латать"
},
{
"av": "рукъи бай каратӏ кӏодолъилалде, дару гьабе унти халалъилалде",
"ru": "пришей заплату, пока дыра не расширилась, лечись, пока болезнь не стала хронической",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "васасул гурдида рукъи бана эбелалъ",
"ru": "мать залатала рубашку сына"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъи",
"stress": 5,
"stem": "рукъ",
"forms": [
"рукъи",
"рукъиялъ",
"рукъиялъул",
"рукъул"
],
"senses": [
{
"text": "шов, стежка, строчка",
"examples": [
{
"av": "рукъулъа тӏезе",
"ru": "лопнуть по шву"
},
{
"av": "рукъулъа чӏалхун буго",
"ru": "шов распустился"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "букъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъумухъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рукъумухъ",
"рукъумухъалъ",
"рукъумухъалъул",
"рукъумухъал"
],
"senses": [
{
"text": "шов, стежка, строчка, рубчик",
"examples": [
{
"av": "рукъумухъккун чӏалхине",
"ru": "распороть по шву"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъ-къоно",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-къоно",
"рукъ-къоноялъ",
"рукъ-къоноялъул"
],
"senses": [
{
"text": "дом и двор, вся постройка",
"labels": [
"собирательное существительное"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-свери",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъ-рукъалъуб",
"stress": 2,
"stem": "рукъ-рукъалъу",
"forms": [
"рукъ-рукъалъуб",
"рукъ-рукъалъуе",
"рукъ-рукъалъуса",
"рукъ-рукъалъусан"
],
"senses": [
{
"text": "в каждом доме",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "рукъ-рукъалъуре лъугьун",
"ru": "обходя",
"comment": "входя"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "рукъ-свери",
"stress": 2,
"forms": [
"рукъ-свери",
"рукъ-свериялъ",
"рукъ-свериялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "рукъ-къоно",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}