{
"word": "uzak",
"stem": "ДАЛЁК",
"forms": [
"далёкий",
"далёкая",
"далёкое"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб, рикӏкӏада бугеб",
"precomment": "mesafe hakkında",
"examples": [
{
"tr": "uzak köyler",
"av": "рикӏкӏа-даругел росаби"
},
{
"tr": "uzun yol",
"av": "халатаб сапар"
}
]
},
{
"text": "цебегосеб, некӏосеб",
"precomment": "zaman hakkında"
},
{
"text": "рикӏкӏадасел, чиярал",
"precomment": "yabancı",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "onlar birbirine yabancı insanlar",
"av": "гьел цоцазе чиярал чагӏи руго"
},
{
"tr": "o pek zeki biri değil",
"av": "дов гьедигӏан цӏодорав чи гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak",
"stress": 6,
"forms": [
"далеко",
"далёко"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏад",
"examples": [
{
"tr": "o uzakta bulunuyor",
"av": "дов рикӏкӏад вуго"
},
{
"tr": "arkada bırakmak",
"av": "жиндасаго гӏемер рикӏкӏад нахъа тезе"
}
]
},
{
"text": "рикӏкӏад буго; некӏого",
"comment": "о расстоянии; о времени",
"labels": [
"yüklem anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "cephe buradan uzakta",
"av": "фронт гьаниса рикӏкӏад буго"
},
{
"tr": "eve daha çok var",
"av": "рокъоре щвезе жеги рикӏкӏад буго",
"comment": "гӏемераб нух буго"
},
{
"tr": "seninle kıyaslanamaz bile",
"av": "дуда бащалъизе (дулъе вахине) досие жеги гӏемер (рикӏкӏад) буго"
},
{
"tr": "kırkı çoktan geçmiştir",
"av": "досул кӏикъогоялдаса гӏемерго цӏикӏкӏун (сон) буго"
},
{
"tr": "gece yarısından çok sonra",
"av": "сордо бащалъаралдаса гӏемер заман ун буго"
},
{
"tr": "o hiç de o kadar aptal değil",
"av": "дов гьедигӏан гӏантав чи гуро"
},
{
"tr": "çok ileri gitmek",
"av": "цӏакъ(го) рикӏкӏаде ине",
"comment": "гӏурхъулъа борчӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak",
"stress": 2,
"stem": "ДАЛЬН",
"forms": [
"дальний",
"дальняя",
"дальнее"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб, рикӏкӏадасеб",
"examples": [
{
"tr": "uzak köyler",
"av": "рикӏкӏадасел росаби"
},
{
"tr": "uzak akraba",
"av": "рикӏкӏадасеб гӏагарлъи"
},
{
"tr": "uzun yol treni",
"av": "рикӏкӏаде унеб поезд"
}
]
},
{
"text": "халатаб",
"examples": [
{
"tr": "uzatmadan",
"av": "рагӏи (хабар) халат гьабичӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak",
"stress": 5,
"forms": [
"неблизкий",
"неблизкая",
"неблизкое"
],
"senses": [
{
"text": "гӏагардегӏан гуреб, рикӏкӏадаб",
"examples": [
{
"tr": "uzun bir yol katetmek",
"av": "рикӏкӏадаб сапар гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak",
"stem": "ОТДАЛЁНН",
"forms": [
"отдалённый",
"отдалённая",
"отдалённое"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб",
"examples": [
{
"tr": "uzak bölge",
"av": "рикӏкӏадаб бакӏ"
},
{
"tr": "uzak akrabalık",
"av": "рикӏкӏадаб гӏагарлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak",
"homonym": 1,
"forms": [
"прочь"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "hızla uzaklaştı",
"av": "гьев хехго цо рахъалдехун ана"
}
]
},
{
"text": "нахъе а",
"labels": [
"yüklem anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "yoldan çekil!",
"av": "нухдаса нахъе а (тӏагӏа)"
},
{
"tr": "itirazım yok",
"av": "дун гьелда данде гуро; разияв вуго, щибниги гьабизе хӏадурав вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "Uzak Doğu",
"stress": 11,
"forms": [
"дальневосточный",
"дальневосточная",
"дальневосточное"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб бакъбаккул рахъалъулаб"
}
]
}
{
"word": "uzak durmak",
"stress": 8,
"forms": [
"отстраниться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе къазе, нахъе цӏазе",
"examples": [
{
"tr": "darbeden kaçınmak",
"av": "кьабулеб жоялдаса нахъе къазе"
}
]
},
{
"text": "сан гьабичӏого тезе, нахъе кӏанцӏун чӏезе",
"precomment": "kaçınmak, reddetmek",
"examples": [
{
"tr": "tüm sıkıntılardan uzaklaşmak",
"av": "киналго ургъалабазул сан гьабичӏого тезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzak durmak",
"stress": 5,
"forms": [
"чуждаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе цӏан чӏезе, нахъе къан вукӏине, гъорлъе лъугьунгутӏизе",
"examples": [
{
"tr": "arkadaşlarından kaçınmak",
"av": "гьудулзабаздаса нахъе кӏанцӏун чӏезе"
}
]
},
{
"text": "кинаб бугониги хасият-гӏамалалдаса вацӏцӏад чӏезе, цо сундениги интерес гьечӏевлъун вукӏине, эркенавлъун вукӏине",
"precomment": "neyin",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "uzak otlak",
"stress": 4,
"forms": [
"отгон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе хъами, нахъе гъей, гочинаби",
"precomment": "fiile göre kovmak"
},
{
"text": "жанибе гъечӏого, боцӏи къватӏиб букӏин",
"precomment": "otlama; merada kalma"
},
{
"text": "сундулниги бахъараб жо",
"precomment": "damıtma ürünü",
"comment": "гӏаракъи ва гь.ц.",
"labels": [
"teknik"
]
}
]
}
{
"word": "uzak, mesafeli",
"forms": [
"удалённый",
"удалённая",
"удалённое"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб",
"precomment": "uzak"
}
]
}
{
"word": "uzak; hela",
"stress": 4,
"stem": "ОТХОЖ",
"forms": [
"отхожий",
"отхожая",
"отхожее"
],
"senses": [
{
"text": "заманаялъ къватӏиве ун, хӏалтӏи",
"precomment": "zanaat, avcılık/balıkçılık"
},
{
"text": "хӏажатхана",
"precomment": "yer",
"labels": [
"halk dili sözcüğü"
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşma",
"stress": 6,
"stem": "ОТДАЛЕНИ",
"forms": [
"отдаление"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъизаби, нахъбахъи",
"precomment": "uzaklaştırmak fiiline göre"
},
{
"text": "рикӏкӏалъи, кӏудияб манзил",
"precomment": "uzaklaştırmak fiiline göre"
},
{
"text": "нахъегӏан (добегӏан) къай",
"precomment": "uzaklaşmak fiiline göre"
},
{
"text": "нахъе кӏанцӏун чӏей, гьоркьоблъи хвей",
"precomment": "uzaklaşmak fiiline göre"
}
],
"see_also": [
{
"target": "отдалить",
"kind": "from",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "uzaklaşma eki",
"forms": [
"отъ-"
],
"senses": [
{
"text": "приставка, «от» – алдаса батӏалъи гьечӏо; е, я хӏарпазда цебе хъвала",
"comment": "örneğin: uzaklaşmak, azılı",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "uzaklaşma; izin",
"stress": 4,
"stem": "ОТЛУЧК",
"forms": [
"отлучка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "заманалъ нахъе ин, къватӏиве ун вукӏин, кивениги ин",
"examples": [
{
"tr": "uzakta olmak",
"av": "рокъов вукӏунгутӏизе",
"comment": "росулъа къватӏиве ун"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отдалиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъизе",
"precomment": "kimden/neden",
"examples": [
{
"tr": "kıyıdan uzaklaşmak",
"av": "рагӏалдаса рикӏкӏалъизе"
}
]
},
{
"text": "батӏа кӏанцӏун чӏезе",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "arkadaşlarından uzaklaşmak",
"av": "гьалмагъзабаздаса батӏа кӏанцӏун чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отлучиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб мехалъ нахъе ине",
"examples": [
{
"tr": "dersten ayrılmak",
"av": "дагьаб мехалъ дарсидаса нахъе ине"
},
{
"tr": "evden ayrılmak",
"av": "дагьаб мехалъ рокъоса ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отойти"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе ине, довегӏан ине",
"precomment": "uzaklaşmak",
"examples": [
{
"tr": "kapıdan uzaklaşmak",
"av": "нуцӏихъа нахъе ине"
},
{
"tr": "pencereye yaklaşmak",
"av": "гордухъе ине"
}
]
},
{
"text": "къватӏибе бахъине",
"precomment": "yola çıkmak",
"examples": [
{
"tr": "tren öğleden sonra saat birde hareket etti",
"av": "поезд къватӏибе бахъана къад сагӏат цоялда"
}
]
},
{
"text": "нахъе къазе",
"precomment": "geri çekilmek",
"labels": [
"askerî terim"
]
},
{
"text": "рехун тезе",
"precomment": "sapmak",
"examples": [
{
"tr": "eski görüşlerinden vazgeçmek",
"av": "цере рукӏарал пикраби рехун тезе"
}
]
},
{
"text": "инкар гьабизе, нахъе ине",
"precomment": "reddetmek; vazgeçmek",
"examples": [
{
"tr": "işlerden el etek çekmek",
"av": "хӏалтӏудаса нахъе ине"
}
]
},
{
"text": "батӏалъизе",
"precomment": "geride kalmak",
"examples": [
{
"tr": "duvar kağıdı duvardan ayrıldı",
"av": "къадада ккураб кагъат батӏалъун буго"
}
]
},
{
"text": "тӏагӏине, нахъе ине",
"precomment": "kaybolmak, geçmek",
"examples": [
{
"tr": "leke çıktı",
"av": "ланг нахъе ун буго"
}
]
},
{
"text": "рукӏалиде бачӏине, чӏаголъизе, рекӏеде вачӏине",
"precomment": "canlanmak",
"examples": [
{
"tr": "eller soğuktan kendine geldi",
"av": "квачан рукӏарал кверал чӏаголъана"
}
]
},
{
"text": "бетӏергьанлъиялде ине",
"precomment": "mülkiyetine geçmek",
"examples": [
{
"tr": "ev kolhoza geçti",
"av": "мина колхозалъул бетӏергьанлъиялде ана"
},
{
"tr": "içim rahatladı",
"av": "ракӏ гӏодобе биччана"
},
{
"tr": "ebdiyete göç etmek",
"av": "хвезе"
},
{
"tr": "bu adet geride kaldı",
"av": "гьеб гӏадат хвана, лъугӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"отходить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отойти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"отходить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаб хъулухъ гьабун, сах гьавизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"examples": [
{
"tr": "ağır hasta birini iyileştirmek",
"av": "захӏматго унтарав, лъикӏаб хъулухъ гьабун, сах гьавизе (сахлъизавизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 4,
"forms": [
"отъехать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе ине",
"comment": "рекӏун",
"examples": [
{
"tr": "istasyondan ayrılmak",
"av": "станциялдаса нахъе ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 5,
"forms": [
"удалиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъизе",
"precomment": "uzaklaşmak",
"examples": [
{
"tr": "nehirden uzaklaşmak",
"av": "лъарахъа (лъаралдаса) рикӏкӏалъизе"
},
{
"tr": "konudan uzaklaştı",
"av": "дов темаялдаса рикӏкӏалъана"
}
]
},
{
"text": "ине, нахъе ине, хазабизе",
"precomment": "gitmek, ayrılmak",
"examples": [
{
"tr": "aceleyle uzaklaşmak",
"av": "хехго нахъе ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"уползать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "уползти",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzaklaşmak",
"stress": 7,
"forms": [
"уползти"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "хъурщун нахъе ине"
},
{
"text": "шурун ине"
},
{
"text": "кисаниги нахъе ине"
}
]
}
uzaklaşmak, yelken açmak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaşmak, yelken açmak",
"stress": 5,
"forms": [
"отплыть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏалдаса нахъе ине",
"comment": "лъедон"
},
{
"text": "къватӏибе бахъине, сапаралде бахъине",
"precomment": "denize açılmak – gemiler için"
}
]
}
uzaklaşmak; hareket etmek
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaşmak; hareket etmek",
"stress": 7,
"forms": [
"отъезжать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отъехать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzaklaştırma",
"stress": 3,
"forms": [
"увод"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе бачин, бачун ин",
"precomment": "götürmek fiiline göre"
}
]
}
uzaklaştırma, görevden alma
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırma, görevden alma",
"stress": 8,
"forms": [
"отстранение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе гьаби, нахъе цуй",
"precomment": "uzaklaştırmak fiiline göre"
},
{
"text": "нахъе рехи, нахъе гъей",
"precomment": "uzaklaştırmak fiiline göre",
"examples": [
{
"tr": "işten uzaklaştırma",
"av": "хӏалтӏудаса нахъе рехи"
}
]
},
{
"text": "нахъе кӏанцӏун чӏей (хӏалтӏудаса, ишалдаса)",
"precomment": "uzaklaşmak fiiline göre"
}
],
"see_also": [
{
"target": "отстранить",
"kind": "from",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "uzaklaştırmak",
"stress": 7,
"forms": [
"отвратить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъчӏвазе, гъукъизе, биччангутӏизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "felaketi defetmek",
"av": "балагь нахъчӏвазе"
},
{
"tr": "tehlikeyi defetmek",
"av": "хӏинкъи нахъчӏвазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklaştırmak",
"stress": 7,
"forms": [
"отвращать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отвратить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzaklaştırmak",
"stress": 6,
"stem": "ОТДАЛИ",
"forms": [
"отдалить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏалъизабизе",
"precomment": "kimi-neyi"
},
{
"text": "нахъе кьабизе, нахъегӏан чӏезавизе",
"precomment": "yabancılaşmaya neden olmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
uzaklaştırmak, uzaklaşmak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak, uzaklaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отдалять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отдалить",
"kind": "see"
}
]
}
uzaklaştırmak, uzaklaşmak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak, uzaklaşmak",
"stress": 5,
"forms": [
"удалять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "удалить",
"kind": "see"
}
]
}
uzaklaştırmak; ayrılmak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak; ayrılmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отлучать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отлучить",
"kind": "see"
}
]
}
uzaklaştırmak; görevden almak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak; görevden almak",
"stress": 8,
"stem": "ОТСТРАНИ",
"forms": [
"отстранить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе гьабизе, нахъе цузе",
"precomment": "birini, bir şeyi (yana çekmek)",
"examples": [
{
"tr": "elini ittim",
"av": "дица досул квер нахъе цуна"
}
]
},
{
"text": "нахъе рехизе",
"precomment": "kimi (işten çıkarmak)",
"examples": [
{
"tr": "işten uzaklaştırıldı",
"av": "гъов хӏалтӏудаса нахъе рехана (ватӏа гьавуна)"
}
]
}
]
}
uzaklaştırmak; uzaklaşmak
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak; uzaklaşmak",
"stress": 8,
"forms": [
"отстранять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отстранить",
"kind": "see"
}
]
}
uzaklaştırmak; yönlendirmek
сообщить о неточности{
"word": "uzaklaştırmak; yönlendirmek",
"stress": 6,
"forms": [
"отводить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отвести",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzaklaştırıcı önek",
"forms": [
"разъ-"
],
"senses": [
{
"comment": "приставка (гӏурус мацӏалда «раз» приставкаялъул бакӏалда е, ю, я -ялда цебе хӏалтӏизабула); мас.: разъединить, разъяриться"
}
]
}
{
"word": "uzaklık",
"forms": [
"даль"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадаб бакӏ, рикӏкӏалъи",
"examples": [
{
"tr": "o kadar uzağa gitmem",
"av": "гьедигӏан рикӏкӏадаб бакӏалде инаро дун"
}
]
},
{
"text": "гӏатӏилъи",
"precomment": "genişlik, ferahlık"
}
]
}
{
"word": "uzaklık",
"forms": [
"отдалённость"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏад букӏин; рикӏкӏалъи",
"examples": [
{
"tr": "ilçe merkezine uzaklık",
"av": "районалъул централдаса рикӏкӏад букӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaklık ölçer",
"stress": 8,
"forms": [
"дальномер"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "манзилборц, манзил борцунеб алат"
}
]
}
{
"word": "uzakta",
"stress": 7,
"forms": [
"вдалеке"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏада; рикӏкӏадегӏан",
"examples": [
{
"tr": "uzakta bir nehir görünüyordu",
"av": "рикӏкӏада гӏор бихьулеб букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzakta",
"stress": 5,
"forms": [
"вдали"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏада; добегӏан",
"examples": [
{
"tr": "köyden uzakta",
"av": "росдадаса рикӏкӏада"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaktan",
"stress": 8,
"forms": [
"издалека"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадасан",
"examples": [
{
"tr": "şehir uzaktan görünmektedir",
"av": "шагьар рикӏкӏадасан бихьулеб буго"
},
{
"tr": "uzaktan boru sesleri geliyor",
"av": "рикӏкӏадасан (росун рачӏунел) рагӏулел руго накъирадул гьаркьал"
},
{
"tr": "lafı uzatmak",
"av": "(гара-чӏвари) рикӏкӏадасан байбихьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzaktan",
"stress": 1,
"forms": [
"издали"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "birini uzaktan tanımak",
"av": "щивниги рикӏкӏадасан лъазе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "издалека",
"kind": "see"
}
]
}
uzaktan eğitim gören kız öğrenci
сообщить о неточности{
"word": "uzaktan eğitim gören kız öğrenci",
"stress": 3,
"forms": [
"заочница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "заочница"
}
]
}
{
"word": "uzaktan kumanda",
"stress": 8,
"forms": [
"телемеханика"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "телемеханика",
"comment": "бухьеналъул алатазул кумекалдалъун рикӏкӏадасан производствоялъул процессал хӏалтӏизари"
},
{
"text": "телемеханика",
"precomment": "bilim dalı",
"comment": "рикӏкӏадасан процессазе команда гьабиялъул къагӏидаби ва техникиял алатал лъазариялда хурхараб гӏелмуялъул ва техникаялъул бутӏа"
}
]
}
{
"word": "uzaktan mekanik",
"stress": 10,
"forms": [
"телемеханический",
"телемеханическая",
"телемеханическое"
],
"senses": [
{
"text": "телемеханикияб"
},
{
"text": "телемеханикаялъул"
}
]
}
{
"word": "uzamak",
"stress": 4,
"forms": [
"затягивать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "затянуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzamak",
"stress": 6,
"forms": [
"затянуться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "къазе, бухьине",
"comment": "жиндаго",
"examples": [
{
"tr": "kemer sıkmak",
"av": "рачел къазе (жиндаго)"
}
]
},
{
"text": "тӏибитӏун бацизе, бахчизе",
"precomment": "kaplanmak; bulanmak",
"examples": [
{
"tr": "gökyüzü bulutlarla kaplandı",
"av": "зоб накӏкӏаз бахчана"
}
]
},
{
"text": "халат бахъине",
"precomment": "gecikmek; kalmak",
"examples": [
{
"tr": "görüşmeler uzadı",
"av": "гара-чӏвари халат бахъана"
}
]
},
{
"text": "жанибе цӏазе",
"precomment": "sigara içerken",
"comment": "папиросалъул кӏкӏуй"
},
{
"text": "гьудазе, данде бачӏине",
"precomment": "iyileşmek",
"examples": [
{
"tr": "yara kapandı",
"av": "ругъун гьудана, данде буцӏцӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzamak",
"stress": 6,
"forms": [
"удлиниться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "халалъизе, кӏодолъизе",
"examples": [
{
"tr": "akşam gölgeleri uzadı",
"av": "сардил рагӏадал халалъана"
},
{
"tr": "günler uzadı",
"av": "къоял кӏодолъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzamak; devam etmek",
"stress": 6,
"forms": [
"продлиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "халат бахъине, халалъизе",
"examples": [
{
"tr": "soğuklar ay sonuna kadar sürecek",
"av": "квач моцӏрол ахиралде щвезегӏан халалъизе буго (халат бахъине буго)"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzamak; gerilmek",
"stress": 2,
"forms": [
"вытянуться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "халалъизе",
"examples": [
{
"tr": "örgü hırka sarktı",
"av": "хьухьараб кофта халалъана"
}
]
},
{
"text": "кӏудияб гӏезе",
"precomment": "büyümek",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "çocuk yazın boy attı",
"av": "рииялъ вас кӏудияв гӏун вачӏана"
}
]
},
{
"text": "щват битӏун вегизе",
"precomment": "uzanmak"
},
{
"text": "халатаб (кӏудияб) манзил кквезе",
"precomment": "geniş bir alana yayılmak",
"examples": [
{
"tr": "köy nehir boyunca uzanıyordu",
"av": "росдаца гӏор гъун гӏебеде кӏудияб манзил ккун буго"
}
]
},
{
"precomment": "yüzü uzadı",
"text": "гьумер цӏан, халалъун бачӏана (цӏакъ тамашалъиялъ)"
}
]
}
uzamak; sürüncemede kalmak
сообщить о неточности{
"word": "uzamak; sürüncemede kalmak",
"stress": 4,
"forms": [
"тянуться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан букӏине, бачун букӏине",
"precomment": "kablolar ve benzeri hakkında"
},
{
"text": "тӏибитӏизе; тӏибитӏун букӏине",
"precomment": "uzanmak; kaplamak",
"examples": [
{
"tr": "şehrin dışında tarlalar uzanıyordu",
"av": "шагьаралда нахъехун тӏиритӏун рукӏана хурзал"
}
]
},
{
"text": "цӏан бачӏине",
"precomment": "uzamak"
},
{
"text": "цӏабуцӏцӏине",
"precomment": "gerinmek"
},
{
"text": "цӏазе",
"precomment": "ellerini uzatmak ve benzeri",
"examples": [
{
"tr": "çocuklar babaya düşkün",
"av": "лъимал инсудехун цӏалел руго, лъималазул инсудехун цӏай буго"
}
]
},
{
"text": "эхеде ине",
"examples": [
{
"tr": "çiçek ışığa doğru uzanır",
"av": "тӏегь канлъудехун эхеде унеб буго"
}
]
},
{
"text": "ракӏ базе, гъира ккезе",
"precomment": "çabalamak"
},
{
"text": "хадур гъезе, ращалъизе хӏаракат бахъизе, нахъе ккезе чӏунгутӏизе",
"precomment": "arkasından yetişmeye çalışmak",
"examples": [
{
"tr": "arkadaşlarından geri kalmamaya çalışmak",
"av": "гьалмагъзабазда хадур гъезе хӏаракат бахъизе"
}
]
},
{
"text": "хадур-цере ине",
"precomment": "ard arda hareket etmek",
"examples": [
{
"tr": "yol boyunca konvoylar uzanıyor",
"av": "нухдасан хадур-цере гьаказул тӏелал (къокъаби) унел руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzanmak",
"stress": 6,
"forms": [
"отлежать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "собозабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "bacağını uyuşturmak",
"av": "жиндирго хӏетӏе собозабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzanmak",
"stress": 4,
"forms": [
"отлеживать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отлежать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzanmak",
"stress": 5,
"stem": "ПРИЛЕ",
"forms": [
"прилечь"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "дагьаб мехалъ гӏебеде чӏвазе",
"precomment": "kısa süre uzanmak",
"examples": [
{
"tr": "dinlenmek için uzanmak",
"av": "хӏухь бахъизе дагьаб мехалъ гӏебеде чӏвазе"
}
]
},
{
"text": "бегизе, гьетӏизе",
"precomment": "eğilmek",
"examples": [
{
"tr": "ot yatmış",
"av": "хер бегун (гӏодоб чӏван) буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzanmak",
"stress": 8,
"forms": [
"простереться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тӏибитӏун ине",
"precomment": "yayılmak"
},
{
"text": "цо рахъалде цӏан ине",
"precomment": "uzanmak",
"comment": "кверал"
}
]
}
{
"word": "uzanmak",
"stress": 5,
"forms": [
"протягивать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "протянуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzanmak, geçmek",
"stress": 7,
"stem": "ПРОЛЕГА",
"forms": [
"пролегать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "ине, букӏине",
"examples": [
{
"tr": "yol dağlardan geçiyordu",
"av": "нух мугӏруздасан (унеб) букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzanmak; gerilmek",
"stress": 7,
"forms": [
"растянуться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан бачӏине, халалъизе",
"precomment": "uzamak; gerilmek",
"examples": [
{
"tr": "lastik uzadı",
"av": "резинка цӏан бачӏана"
}
]
},
{
"text": "цӏан рукӏине",
"examples": [
{
"tr": "kirişler gerildi",
"av": "щукӏдул цӏан руго"
}
]
},
{
"text": "кӏудияб гӏатӏилъиялда тӏиритӏун рукӏине",
"precomment": "geniş bir alana yayılmak"
},
{
"text": "цӏан витӏун вегизе, чвархъан гӏодов ккезе",
"precomment": "yatışmak; düşmek",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
},
{
"text": "халалъизе",
"precomment": "uzamak",
"examples": [
{
"tr": "iş bir hafta uzadı",
"av": "хӏалтӏи анкьалъ халалъана (халат бахъана)"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzanmak; kaplamak",
"stress": 8,
"forms": [
"простираться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "простереться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzanmak; yatmak",
"forms": [
"валяться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тӏирщадизе; гебегахъдизе",
"examples": [
{
"tr": "toz içinde sürünmek",
"av": "хӏурулъ гебегахъдизе"
}
]
},
{
"text": "вегун вукӏине",
"comment": "кӏвахӏалго",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "kanepede yayılmak",
"av": "диваналде рехун вукӏине"
}
]
},
{
"text": "рехун букӏине",
"precomment": "şeyler hakkında",
"comment": "щибниги кибениги",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "kitaplar kanepede dağınık duruyor",
"av": "тӏахьал диваналде рехун руго"
}
]
},
{
"precomment": "biri önünde boyun eğmek",
"text": "лъилниги хӏатӏакь вукӏине (гӏодовегӏанлъизе, инжитлъизе, хӏакъирлъизе)"
}
]
}
{
"word": "uzanmak; yayılmak",
"stress": 4,
"forms": [
"стлаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тӏибитӏизе, гӏодоб бегизе, тирщун букӏине",
"examples": [
{
"tr": "yerde sürünmek",
"av": "ракьалда тӏибитӏун букӏине"
},
{
"tr": "sis yayılıyor",
"av": "гӏодонакӏкӏ (кибго) тӏибитӏулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatma",
"stress": 6,
"forms": [
"продление"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "халат бахъинаби, халат гьаби; кьураб заманалда тӏаде дагьабги заман жубай, заман цӏикӏкӏинаби",
"precomment": "fiile göre uzatmak"
}
]
}
{
"word": "uzatma",
"stress": 6,
"forms": [
"удлинение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "халат гьаби, халалъизаби",
"precomment": "fiile göre uzatmak"
},
{
"text": "халалъи",
"precomment": "uzamak fiiline göre"
}
]
}
{
"word": "uzatma, prolongasyon",
"stress": 8,
"forms": [
"пролонгация"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "сундуениги чӏезабураб болжал халат гьаби",
"examples": [
{
"tr": "sözleşmenin uzatılması",
"av": "къотӏиялъе чӏезабураб болжал халат гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 2,
"stem": "ВЫСУНУ",
"forms": [
"высунуть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цебе (къватӏибе) баккизабизе (рехизе)",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "dilini dışarı çıkarmak",
"av": "мацӏ къватӏибе рехизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 7,
"forms": [
"отрастить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тезе",
"precomment": "ne",
"comment": "бижизе, бахине",
"examples": [
{
"tr": "sakal bırakmak",
"av": "мегеж бахине тезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 4,
"forms": [
"отращивать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отрастить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 8,
"forms": [
"продлевать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "продлить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 6,
"forms": [
"продлить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "халат бахъинабизе, халат гьабизе (тӏаде дагьабги заманги жубан)",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "izni uzatmak",
"av": "отпуск халат гьабизе"
},
{
"tr": "keyfi uzatmak",
"av": "лазат халат бахъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 8,
"forms": [
"пролонгировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "чӏезабураб болжал халат гьабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "sözleşmeyi uzatmak",
"av": "къотӏиялъул болжал халат гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 8,
"forms": [
"простереть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "кверал (гъуждул) цо рахъалде ритӏизе",
"precomment": "ne",
"comment": "гӏебеде ритӏизе",
"labels": [
"kitabî"
]
},
{
"text": "тӏибитӏизабизе, кинаб букӏаниги гӏорхъоде щвезабизе",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
},
{
"text": "къвал базе, каранде къазе, кверал гӏебеде ритӏизе",
"precomment": "kucaklama",
"labels": [
"deyim"
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 7,
"forms": [
"протянуть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цӏазе",
"precomment": "bir şey (gerinmek)",
"examples": [
{
"tr": "çamaşır ipi germek",
"av": "бусадул къайи-къоноялъе квар цӏазе"
}
]
},
{
"text": "бачине",
"precomment": "ne (geçirmek / yürütmek)",
"examples": [
{
"tr": "telefon hattı çekmek",
"av": "телефон бачине"
}
]
},
{
"text": "гӏебеде битӏизе",
"precomment": "ne (çekmek)",
"examples": [
{
"tr": "ellerini uzatmak",
"av": "кверал гӏебеде ритӏизе"
}
]
},
{
"text": "кьезе",
"precomment": "birini-şeyi (getirmek)",
"examples": [
{
"tr": "birine bir kitap uzatmak",
"av": "лъихъе бугониги тӏехь кьезе"
}
]
},
{
"precomment": "ne (uzatmak)",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "zaman kazanmak",
"av": "заман халат бахъинабизе"
},
{
"tr": "bir işi uzatmak",
"av": "иш халат бахъинабизе"
}
]
},
{
"text": "чӏаго вукӏине, гӏумру гьабизе",
"precomment": "yaşamak",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "uzun süre dayanmaz",
"av": "гьес гӏемераб мехалъ гӏумру гьабиларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 7,
"forms": [
"растянуть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан кӏодо гьабизе, цӏан халат гьабизе, цӏан бачӏинабизе",
"precomment": "ne (çekmek)",
"examples": [
{
"tr": "deriyi germek",
"av": "тӏом цӏан кӏодо гьабизе, цӏа-цӏазе"
}
]
},
{
"text": "цӏазабизе, жагъал гьабизе",
"precomment": "zarar vermek",
"examples": [
{
"tr": "kiriş incitmek",
"av": "щекӏ жагъал гьабизе, цӏазабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏодоб тӏибитӏизе, тӏамизе (халича)",
"precomment": "yaymak"
},
{
"text": "халат бахъинабизе",
"precomment": "sıkmak, uzatmak, söylemeye başlamak",
"examples": [
{
"tr": "raporu iki saate uzatmak",
"av": "доклад кӏиго сагӏаталъ халат бахъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 6,
"forms": [
"удлинить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "халалъизабизе, халат гьабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "kolları uzatmak",
"av": "къвалал халат гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatmak",
"stress": 6,
"forms": [
"удлинять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "удлинить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak; germek",
"stress": 8,
"homonym": 1,
"forms": [
"простирать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "простереть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak; germek",
"stress": 8,
"homonym": 2,
"forms": [
"простирать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "чуризе",
"precomment": "ne (yıkamak)",
"comment": "ретӏелкун, бусен-къайи"
}
]
}
{
"word": "uzatmak; uzamak",
"stress": 4,
"forms": [
"вытягивать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "вытянуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak; uzamak",
"stress": 5,
"forms": [
"растягивать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "растянуть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatmak; uzanmak",
"stress": 11,
"forms": [
"распростирать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "распростереть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "uzatılabilir",
"stress": 7,
"stem": "РАСТЯЖИМ",
"forms": [
"растяжимый",
"растяжимая",
"растяжимое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан кӏодолъулеб, цӏан халат, гӏатӏид гьабизе бегьулеб"
},
{
"text": "батӏа-батӏайиса бичӏчӏизе бегьулеб, бокьараб рахъалде цӏазе бегьулеб",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "esnek kavram",
"av": "батӏабатӏайиса цӏазе (бичӏчӏизе) бегьулеб магӏна"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzatılmış",
"stress": 5,
"forms": [
"растянутый",
"растянутая",
"растянутое"
],
"senses": [
{
"text": "халатаб; цӏаялъ (цӏан) кӏодолъараб, гӏатӏилъараб",
"precomment": "uzun"
}
]
}
{
"word": "uzay",
"stress": 2,
"forms": [
"космос"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "космос, тӏадгьава, дуниял-гӏалам",
"examples": [
{
"tr": "uzayın keşfi",
"av": "космосалде рахин, космос квегъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzay; boşluk",
"stem": "ПРОСТРАНСТВ",
"forms": [
"пространство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "гӏатӏилъи",
"comment": "гӏурхъи гьечӏеб",
"examples": [
{
"tr": "uzay ve zaman",
"av": "гӏатӏилъи ва заман",
"labels": [
"философия"
]
}
]
},
{
"text": "бакӏ",
"examples": [
{
"tr": "hava sahası",
"av": "гьава бугеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "ракь, бакӏ",
"precomment": "toprak; bölge",
"examples": [
{
"tr": "kuzeyde devasa alanlar ormanla kaplıdır",
"av": "севералда кӏудиял ракьал (бакӏал) рохьаз рацун руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "uzayan şey, sakız",
"stress": 4,
"stem": "ТЯНУЧК",
"forms": [
"тянучка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тамахаб цӏан бачӏунеб камит",
"comment": "конфета"
}
]
}
{
"word": "uzağa; ilerilere",
"forms": [
"вдаль"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏаде",
"examples": [
{
"tr": "uzağa bakmak",
"av": "рикӏкӏаде балагьизе"
}
]
}
]
}