{
"word": "рагӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рагӏ",
"рагӏалъ",
"рагӏалъул",
"рагӏал"
],
"senses": [
{
"text": "kap (kil); büyük çömlek",
"examples": [
{
"av": "рагӏ рахьдал цӏезабизе",
"tr": "çömleği sütle doldurmak"
},
{
"av": "гӏемераб рагӏиялдаса рагӏ цӏун чӏагӏа лъикӏ",
"tr": "buza dolu kap sonsuz gevezelikten iyidir",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "кӏудияб рагӏиниб чагъир буго",
"tr": "büyük kapta şarap var"
},
{
"av": "цӏураб рагӏинибе лъим унаро",
"tr": "dolu kaba su dökülmez",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "huylu huyundan vazgeçmez"
},
{
"av": "рагӏиниса гел цӏун кьуна дос дие тӏокӏкӏел",
"tr": "bana kaptan dolu bir kepçe boza çıkardı"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рагӏ"
],
"senses": [
{
"text": "sakız",
"labels": [
"çekimlenmez"
],
"comment": "hayvanlar",
"examples": [
{
"av": "рагӏ базе (бахине)",
"tr": "sakız çiğnemek",
"comment": "hayvanlar hakkında"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏаби",
"stress": 2,
"stem": "рагӏаб",
"forms": [
"рагӏаби",
"рагӏабаз",
"рагӏабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "рагӏи"
},
{
"text": "metin",
"examples": [
{
"av": "рагӏаби Расул ХӀамзатовасул, бакъан Мурад Кажлаевасул",
"tr": "sözleri Rasul Gamzatov'a, müziği Murad Kajlayev'e ait"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "рагӏад",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏад",
"рагӏадалъ",
"рагӏадалъул",
"рагӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "gölge, güneşten korunan yer",
"examples": [
{
"av": "гъотӏол рагӏад",
"tr": "ağaç gölgesi"
},
{
"av": "гӏадамасул рагӏад",
"tr": "insanın gölgesi; insan silüeti, hatları"
},
{
"av": "рагӏад рехизе",
"tr": "oluşmak — gölge için"
},
{
"av": "рагӏад бугеб",
"tr": "gölgeli"
},
{
"av": "рагӏад бугеб гъветӏ",
"tr": "gölgeli ağaç"
},
{
"av": "бекерун унеб чол рагӏад къадада халат хутӏуларо",
"tr": "koşan atın gölgesi duvarda uzun süre kalmaz",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏадалде гӏагарлъизе",
"tr": "gölgeye yaklaşmak"
},
{
"av": "рагӏад гӏадин",
"tr": "fark edilmeden; aralıksız",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla gölge gibi"
},
{
"av": "рагӏад хутӏун буго досул",
"tr": "çok zayıfladı, bir deri bir kemik kaldı"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏал",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏал",
"рагӏалалъ",
"рагӏалалъул",
"рагӏалал"
],
"senses": [
{
"text": "kenar, uç, son, uç nokta, banliyö",
"examples": [
{
"av": "кьурул рагӏал",
"tr": "uçurumun, kayanın kenarı"
},
{
"av": "тӏохил рагӏал",
"tr": "çatı kenarı"
},
{
"av": "горил рагӏал букӏунареб, рагӏул ахир букӏунареб",
"tr": "dairenin sonu yoktur, boş lafın da sonu gelmez",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏалда чӏезе",
"tr": "kenarında durmak",
"comment": "bir şeyin"
},
{
"av": "росу рагӏалалда",
"tr": "köyün kenarında"
},
{
"av": "рагӏалде къазе",
"tr": "kenara yaklaşmak",
"comment": "bir şeyin"
},
{
"av": "парсил рагӏалде къаге, васав",
"tr": "uçurumun kenarına yaklaşma çocuk"
},
{
"av": "дуниялалъул рагӏалде щвезегӏан аниги теларо",
"tr": "dünyanın ucuna gitsen de seni bırakmam"
},
{
"av": "рагӏалдаса гӏебеде",
"tr": "kenarından, kıyısından",
"comment": "bir şeyin"
},
{
"av": "рагӏалдаса тӏеренаб",
"tr": "kenarı ince"
},
{
"av": "рагӏалде бахъинабизе",
"tr": "sonuna ulaştırmak, gerçekleştirmek",
"comment": "bir şey; herhangi bir şey"
},
{
"av": "рагӏалде бахъине",
"tr": "tamamlamak, bitirmek, başarıyla sonuçlanmak",
"comment": "herhangi bir şey"
}
]
},
{
"text": "sahil; kıyı",
"examples": [
{
"av": "гӏурул рагӏал",
"tr": "nehir kıyısı, nehir kenarı"
},
{
"av": "ралъдал рагӏал",
"tr": "deniz kıyısı, deniz sahili"
},
{
"av": "Сулахъалъул рагӏалда",
"tr": "Sulak kıyısında"
},
{
"av": "хӏорил рагӏалда гъутӏби чӏана цӏалдохъабаз",
"tr": "gölün kıyısına öğrenciler ağaç dikti"
},
{
"av": "лъарал рагӏалдасан ине",
"tr": "dere boyu yürümek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏаллъи",
"stress": 5,
"stem": "рагӏаллъ",
"forms": [
"рагӏаллъи",
"рагӏаллъиялъ",
"рагӏаллъиялъул",
"рагӏаллъаби"
],
"senses": [
{
"text": "kenar, uç",
"examples": [
{
"av": "битӏун рагӏаллъуде ине",
"tr": "doğrudan kenara yaklaşmak"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏал",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏа-рагӏалда",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏа-рагӏалда"
],
"senses": [
{
"text": "kenarlarında",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏа-рагӏалда лъезе",
"tr": "kenarlara koymak"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏа-ракьан",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏа-ракьан",
"рагӏа-ракьаналъ",
"рагӏа-ракьаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "kenar, uç",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏа-ракьан гьечӏеб",
"tr": "uçsuz bucaksız; sınırsız; geniş"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан гьечӏеб ралъад",
"tr": "uçsuz bucaksız deniz"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан бахъун",
"tr": "etraflıca; ince detayına kadar"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан бахъун бицине",
"tr": "en ince detayına kadar anlatmak"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан лъазе",
"tr": "özüne kadar inmek"
},
{
"av": "рагӏа-ракьанде щун",
"tr": "özüne kadar"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏдукь",
"stress": 6,
"forms": [
"рагӏдукь",
"рагӏдукье",
"рагӏдукьа"
],
"senses": [
{
"text": "gölgede",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "гъотӏол рагӏдукь",
"tr": "ağacın gölgesinde"
},
{
"av": "рагӏдукь бакӏ",
"tr": "gölgenin düştüğü yer"
},
{
"av": "рагӏдукь вегизе",
"tr": "gölgede uzanmak"
},
{
"av": "рагӏдукь гӏодов чӏезе",
"tr": "gölgede oturmak"
},
{
"av": "рагӏдукье ине",
"tr": "gölge olan yere gitmek"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "рагӏ",
"forms": [
"рагӏи",
"рагӏиялъ",
"рагӏуца",
"рагӏиялъул",
"рагӏул",
"рагӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "söz, konuşma",
"comment": "toplantıda",
"examples": [
{
"av": "ахирисеб рагӏи",
"tr": "son söz",
"comment": "genel olarak"
},
{
"av": "ахирисеб рагӏи",
"tr": "son söz",
"comment": "mahkemede"
},
{
"av": "басралъараб рагӏи",
"tr": "eski kelime, arkaizm"
},
{
"av": "гьадингояб рагӏи",
"tr": "boş söz, saçmalık"
},
{
"av": "жубараб рагӏи",
"tr": "bileşik kelime"
},
{
"av": "жубараб къокъгьабураб рагӏи",
"tr": "kısaltma sözcük"
},
{
"av": "къокъаб рагӏи",
"tr": "kısa söz; kısacası"
},
{
"av": "ракӏ лъукъулеб рагӏи",
"tr": "yüreği yaralayan söz"
},
{
"av": "хъубаб рагӏи",
"tr": "müstehcen, edepsiz kelime"
},
{
"av": "хӏакъаб рагӏи",
"tr": "gerçek söz; doğrusu"
},
{
"av": "цогидаб мацӏалдаса бачӏараб рагӏи",
"tr": "ödünç kelime"
},
{
"av": "цо рагӏи",
"tr": "tek kelime"
},
{
"av": "лъикӏав чиясе — цо рагӏи, лъикӏаб чое — цо цӏал",
"tr": "iyi insana bir söz, iyi ata bir kamçı yeter",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "цӏияб рагӏи",
"tr": "yeni kelime, neolojizm"
},
{
"av": "гьаб щиб рагӏи?",
"tr": "bu ne biçim söz? bu ne biçim konuşma?"
},
{
"av": "рагӏи лъугьин",
"tr": "kelime türetme"
},
{
"av": "рагӏи хиси",
"tr": "çekim"
},
{
"av": "рагӏи абизе",
"tr": "bir söz söylemek, bir kelime telaffuz etmek"
},
{
"av": "абун араб рагӏи — рехун араб чӏор",
"tr": "söylenen söz yaydan çıkmış ok gibidir",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "söz ağızdan çıkınca geri alınmaz"
},
{
"av": "рагӏи бицине",
"tr": "bir söz söylemek"
},
{
"av": "рагӏи бицине",
"tr": "kızını veya kız kardeşini evlendirmeye onay vermek",
"comment": "kız isteme sırasında"
},
{
"av": "рагӏи бице бакӏ бихьун, ургъел бикье чи вихьун",
"tr": "yerinde söz söyle, ruhunu gerçek bir insana aç",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "бицанагӏан рагӏи — бухъанагӏан ракь",
"tr": "ne kadar çok konuşursan o kadar çok kelime, ne kadar derin kazarsan o kadar çok toprak",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "ormana ne kadar çok girilirse, odun o kadar çok olur"
},
{
"av": "рагӏи гьаризе",
"tr": "söz istemek"
},
{
"av": "рагӏи халалъизе",
"tr": "uzun uzun konuşmak; uzun süre çene çalmak"
},
{
"av": "рагӏул квешлъи — халалъи, харбил квешлъи — гӏемерлъи",
"tr": "uzun çene çalmak kötü, çok söz söylemek daha da kötü",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏи-рагӏиккун",
"tr": "kelimesi kelimesine"
},
{
"av": "бадибе рагӏи абизе",
"tr": "yüzüne söylemek",
"comment": "kelimesi kelimesine gözlerine"
},
{
"av": "рагӏи бадибе лъикӏаб, тӏил мугъалде лъикӏаб",
"tr": "yüze söylenen sözler iyidir, sopa ise sırtına vurduğun zaman iyidir",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏи гьечӏони кечӏ букӏунареб",
"tr": "sözsüz şarkı olmaz",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏи — рекӏел кӏул",
"tr": "söz kalbin anahtarıdır",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏул ахир",
"tr": "sözcük sonu"
},
{
"av": "рагӏул гӏуцӏи",
"tr": "kelime yapısı"
},
{
"av": "рагӏул магӏна",
"tr": "kelimenin anlamı"
},
{
"av": "рагӏул устар",
"tr": "söz sanatçısı, yazar"
},
{
"av": "рагӏухъ рагӏи",
"tr": "laftan laf açılması; söz sözü açtı"
},
{
"av": "рагӏухъ балагьуге — хӏалтӏухъ балагье",
"tr": "söze göre yargılama, emeğe göre yargıla",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рагӏабазул дандраял",
"tr": "kelime öbekleri"
},
{
"av": "рагӏи дандеккезе",
"tr": "ortak bir sonuca varmak"
},
{
"av": "данде рагӏи къотӏизе",
"tr": "karşı çıkmak, itiraz etmek",
"comment": "kime"
},
{
"av": "рагӏи гӏадахъ босизе",
"tr": "kulak kabartmak",
"comment": "birini"
},
{
"av": "рагӏи камиллъизе",
"tr": "gelişmek — konuşma hakkında"
},
{
"av": "рагӏи рехизе",
"tr": "azarlamak; iğneli sözler söylemek; laf atmak",
"comment": "birini"
},
{
"av": "рагӏи хӏунсизе",
"tr": "can evinden vurmak, gururunu incitmek",
"comment": "birinin"
},
{
"av": "рагӏи билълъарав чи",
"tr": "saygıdeğer kimse; sözü ağırlıklı olan"
},
{
"av": "рагӏи гӏемерав чи",
"tr": "geveze; boşboğaz"
},
{
"av": "рагӏи гӏемералъуб хӏалтӏи дагьаб",
"tr": "laf çok, iş az",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "гӏадамазул рагӏи камиларо",
"tr": "halkın ağzı çuval değil ki büzesin",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
},
{
"text": "söz, vaat, taahhüt",
"examples": [
{
"av": "рагӏи кквезе",
"tr": "sözünü tutmak, vaadini yerine getirmek"
},
{
"av": "рагӏи кьезе",
"tr": "söz vermek, söz almak; kızını veya kız kardeşini biriyle evlendirmeye rıza göstermek",
"comment": "kız isteme sırasında"
},
{
"av": "кьураб рагӏи кквезе",
"tr": "verilen sözü yerine getirmek"
},
{
"av": "кьураб рагӏи хвезабизе",
"tr": "sözünü tutmamak; sözünü çiğnemek"
},
{
"av": "рагӏи хисизе",
"tr": "sözünden dönmek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"рагӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "рагӏизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи",
"рогӏоца",
"рогӏод",
"рогӏол"
],
"senses": [
{
"text": "yem",
"comment": "ot",
"examples": [
{
"av": "боцӏуе рагӏи хӏадур гьабизе",
"tr": "hayvanlar için yem hazırlamak"
},
{
"av": "рагӏи риидал гьабе, рекьи ихдал гьабе",
"tr": "yazın yem hazırla, ilkbaharda ekim yap",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "рогӏод хьезабизе",
"tr": "yemle beslemek; yem temin etmek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏизаби",
"рагӏизабиялъ",
"рагӏизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "рагӏизабизе"
},
{
"text": "bilgilendirme, duyuru"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рагӏизаб",
"forms": [
"рагӏизабизе",
"рагӏизабула",
"рагӏизабила",
"рагӏизабуна",
"рагӏизабе"
],
"senses": [
{
"text": "yüksek sesle konuşmak, açıkça konuşmak",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏизабун абизе",
"tr": "yüksek sesle konuşmak"
}
]
},
{
"text": "bildirmek, haberdar etmek; bilgi vermek",
"examples": [
{
"av": "хвел рагӏизабизе",
"tr": "ölümünü bildirmek",
"comment": "birini"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "рагӏизе",
"stress": 2,
"stem": "рагӏ",
"forms": [
"рагӏизе",
"рагӏула",
"рагӏила",
"рагӏана",
"рагӏа"
],
"senses": [
{
"text": "bir şeyi duymak",
"examples": [
{
"av": "гьеб хабар дида рагӏана",
"tr": "bu haberi duydum"
},
{
"av": "лъималазул ахӏи-хӏур рагӏулеб букӏана",
"tr": "çocukların gürültüsü duyuluyordu"
},
{
"av": "бералда бихьараб — битӏараб, гӏиналда рагӏараб — гьереси",
"tr": "gözüyle gören gerçek, kulağıyla duyan yalan",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "цӏар рагӏизе",
"tr": "ün kazanmak"
},
{
"av": "халкъалда рагӏизе",
"tr": "tüm halka tanınır olmak"
},
{
"av": "дида рагӏизе, дуда бихьа",
"tr": "izi bile kalmadı, kayboldu"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "рагӏихалат",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏихалат",
"рагӏихалатица",
"рагӏихалатил",
"рагӏихалатал"
],
"senses": [
{
"text": "geveze"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏият",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏият",
"рагӏияталъ",
"рагӏияталъул"
],
"senses": [
{
"text": "tebaalar",
"labels": [
"eskimiş"
],
"examples": [
{
"av": "ханасул рагӏият",
"tr": "hanın tebaası"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏиятчи",
"stress": 5,
"stem": "рагӏиятч",
"forms": [
"рагӏиятчи",
"рагӏиятчияс",
"рагӏиятчиясул",
"рагӏиятчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "toprak ağası; serf sahibi",
"labels": [
"tarih terimi"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏиятчилъи",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏиятчилъи",
"рагӏиятчилъиялъ",
"рагӏиятчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "serflik, toprak köleliği",
"examples": [
{
"av": "рагӏиятчилъиялъул заман",
"tr": "serflik dönemi"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏиятчилъиялъул",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏиятчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рагӏиятчилъи",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "serflik, toprak ağalığı ile ilgili"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏиятчилъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "рагӏи-хер",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи-хер",
"рагӏи-хералъ",
"рагӏи-хералъул"
],
"senses": [
{
"text": "yem, hayvan yemi",
"comment": "kelimesi kelimesine yem ve ot",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "хасалоде боцӏуе рагӏи-хер хӏадуризе",
"tr": "hayvanlar için kışlık yem hazırlamak"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏи-цӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи-цӏа",
"рагӏи-цӏаялъ",
"рагӏи-цӏаялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи-хер",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏукъаб",
"stress": 2,
"stem": "рагӏукъа",
"forms": [
"рагӏукъаб"
],
"gender_forms": [
"рагӏукъаб",
"рагӏукъав",
"рагӏукъай"
],
"senses": [
{
"text": "az konuşan, sessiz",
"examples": [
{
"av": "рагӏукъав чи",
"tr": "az konuşan kimse, suskun kimse"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏукълъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏукълъи",
"рагӏукълъиялъ",
"рагӏукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "az sözlülük"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏухин",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏухин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "рагӏухине"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏухине",
"stress": 2,
"stem": "рагӏух",
"forms": [
"рагӏухине",
"рагӏухуна",
"рагӏухина",
"рагӏухана"
],
"senses": [
{
"text": "lafı uzatmak",
"labels": [
"seyrek"
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "рагӏухъан",
"stress": 2,
"stem": "рагӏухъа",
"forms": [
"рагӏухъан",
"рагӏухъанас",
"рагӏухъанасул",
"рагӏухъаби"
],
"senses": [
{
"text": "geveze, laklakçı",
"labels": [
"seyrek"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рагӏ-мач",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏ-мач",
"рагӏ-мачалъ",
"рагӏ-мачалъул"
],
"senses": [
{
"text": "kap kacak, bulaşık",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏ-мач бакӏаризе",
"tr": "bulaşığı toplamak"
},
{
"av": "рагӏ-мач чуризе",
"tr": "bulaşıkları yıkamak"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "цӏаргӏа",
"kind": "see"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}