{
"word": "рухӏ",
"forms": [
"рухӏ",
"рухӏалъ",
"рухӏалъул",
"рухӏал"
],
"senses": [
{
"text": "can, ruh",
"examples": [
{
"av": "рухӏ бачӏинабизе (лъезабизе)",
"tr": "birine hayat üflemek; canlandırmak, diriltmek",
"comment": "birini"
},
{
"av": "рухӏ бачӏине",
"tr": "canlanmak"
},
{
"av": "рухӏ лъезе",
"tr": "diriltmek, canlandırmak, hayat üflemek, ruh katmak"
},
{
"av": "рухӏ бугеб",
"tr": "ruhu olan, canlı, canı olan"
},
{
"av": "чорхолъ рухӏ бугебгӏан мехалъ",
"tr": "can bedende durdukça"
}
]
},
{
"text": "can, hayat, varoluş",
"examples": [
{
"av": "рухӏ бахъила",
"tr": "seni öldürürüm; canını okurum"
},
{
"av": "дица рухӏ бахъулеб досул",
"tr": "onun canını çıkarırım"
},
{
"av": "рухӏ бахъиялде вазе",
"tr": "ölüm döşeğinde olmak"
},
{
"av": "рухӏ кквеялъе",
"tr": "nefes alıp verecek kadar, ölmemeye yetecek kadar",
"comment": "hayatın"
},
{
"av": "рухӏ туркӏизе",
"tr": "son nefesini vermek üzere olmak"
},
{
"av": "рухӏалда барахщинчӏого",
"tr": "canını esirgemeden"
}
]
},
{
"text": "güç, kuvvet",
"examples": [
{
"av": "рухӏ гьечӏеб",
"tr": "güçsüz, âciz; cansız, ölü, cansız"
},
{
"av": "рухӏ дагьав",
"tr": "düşük güçlü, zayıf"
},
{
"av": "рухӏ дагьлъизе",
"tr": "güçten düşmek"
},
{
"av": "рухӏ лъугӏизе",
"tr": "güçten düşmek; nefesi kesilmek"
},
{
"av": "дир рухӏ лъугӏун буго",
"tr": "tükendim"
},
{
"av": "херасул рухӏ лъугӏун буго",
"tr": "yaşlı adam tamamen takatten düştü"
},
{
"av": "хӏинкъиялъ рухӏ лъугӏун хутӏана дов",
"tr": "korkudan tamamen dermansız kaldı"
},
{
"av": "рухӏ речӏчӏизе",
"tr": "güç toplamak"
},
{
"av": "рухӏ речӏчӏизе",
"tr": "zenginleşmek",
"labels": [
"mecaz anlamda"
]
}
]
},
{
"text": "can, ruh",
"comment": "kişi sayısı sayılırken",
"examples": [
{
"av": "рухӏ рикӏкӏун бакӏарулеб",
"tr": "baş vergisi"
},
{
"av": "щуго рухӏ буго дир рокъоб",
"tr": "benim beş aile üyem var"
},
{
"av": "лъабго рухӏалъе гӏураб квен-тӏех",
"tr": "üç kişilik geçim"
},
{
"av": "рухӏ биине",
"tr": "tutkuyla sevmek",
"comment": "kime/neye; kelimenin tam anlamıyla ruhu erimek"
},
{
"av": "рухӏ бичун",
"tr": "var gücüyle; can havliyle",
"comment": "kelm. hayatını satarak"
},
{
"av": "рухӏ босизе (бахъизе)",
"tr": "ölmek, can vermek",
"comment": "harfiyen almak"
},
{
"av": "рухӏ иманалда бахъун батаги",
"tr": "cennet mekan olsun; Allah canını hak üzere vermesini nasip etsin",
"comment": "kelimesi kelimesine Allah'a inanarak"
},
{
"av": "рухӏ кьезе",
"tr": "biri için hayatını feda etmek; uğruna canını vermek",
"comment": "birini, bir şeyi"
},
{
"av": "бахъун рухӏги кьела дица дуе гӏоло",
"tr": "senin için canımı veririm"
},
{
"av": "бахъун рухӏги кьолев гьудул",
"tr": "sadık dost",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla ruhunu veren dost"
},
{
"av": "рухӏ рехсезе",
"tr": "anmak; hatırlamak",
"comment": "merhumun"
},
{
"av": "рухӏ цӏунизе",
"tr": "hayatı korumak"
},
{
"av": "рухӏ щокъробе щун буго",
"tr": "son nefesini vermek",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla can boğaza geldi"
},
{
"av": "рухӏгӏан хиралъизе",
"tr": "hayattan çok sevmek"
},
{
"av": "рухӏгӏан хирияй йиго досие лъади",
"tr": "o, karısına tapıyor"
},
{
"av": "рухӏалъе кьезе",
"tr": "anmak; rahmetle anmak",
"comment": "yemekten sonra, ölenlerin ruhunun da yemekten nasibini alması dileğiyle"
},
{
"av": "рухӏалъе щваги",
"tr": "[merhumun/merhumenin] ruhu şad olsun"
},
{
"av": "хваразул рухӏал",
"tr": "ölenlerin ruhları",
"comment": "sözde mezarlardan çıkan"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏалаби",
"stress": 2,
"stem": "рухӏалаб",
"forms": [
"рухӏалаби",
"рухӏалабаз",
"рухӏалабзул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "рухӏел"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "рухӏалил",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рухӏел",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "kederle uyarılan",
"comment": "yakın ölüm üzere",
"examples": [
{
"av": "рухӏалил магӏу",
"tr": "kederin kışkırttığı gözyaşları"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "рухӏани",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏани",
"рухӏаниялъ",
"рухӏаниялъул"
],
"senses": [
{
"text": "müteveffanın ruhu",
"labels": [
"eskimiş"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏанияб",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏанияб"
],
"gender_forms": [
"рухӏанияб",
"рухӏанияв",
"рухӏанияй"
],
"senses": [
{
"text": "manevi; ruhsal",
"labels": [
"din"
],
"examples": [
{
"av": "рухӏанияб адабият",
"tr": "dini edebiyat"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏанияв",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏанияв",
"рухӏанияс",
"рухӏаниясул",
"рухӏаниял"
],
"senses": [
{
"text": "din adamı"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏаниязул",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏаниязул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рухӏаниял",
"comment": "ismin -in hâli"
},
{
"text": "dini, ruhani, ruhban sınıfına ait"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рухӏаниял",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "рухӏанияй",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏанияй",
"рухӏаниялъ",
"рухӏаниялъул"
],
"senses": [
{
"text": "din adamı",
"comment": "kadın"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏаниял",
"stress": 5,
"stem": "рухӏания",
"forms": [
"рухӏаниял",
"рухӏанияз",
"рухӏаниязул"
],
"senses": [
{
"text": "din adamları"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "рухӏдакъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакъ",
"рухӏдакъго"
],
"senses": [
{
"text": "zayıfça, halsizce",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "рухӏдакъ гьавизе",
"tr": "acizliğe, zayıflığa sebep olmak"
},
{
"av": "дой рухӏдакъго йиго",
"tr": "o çok zayıfladı"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏдакъаб",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакъа",
"forms": [
"рухӏдакъаб"
],
"gender_forms": [
"рухӏдакъаб",
"рухӏдакъав",
"рухӏдакъай"
],
"senses": [
{
"text": "zayıf, güçsüz, dermansız",
"examples": [
{
"av": "рухӏдакъав чи",
"tr": "aciz insan"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏдакълъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакълъи",
"рухӏдакълъиялъ",
"рухӏдакълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "рухӏдакълъизе"
},
{
"text": "zayıflık, güçsüzlük, acizlik"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рухӏдакълъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдакълъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "рухӏдакълъизабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рухӏдакълъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакълъизаб",
"forms": [
"рухӏдакълъизабизе",
"рухӏдакълъизабула",
"рухӏдакълъизабила",
"рухӏдакълъизабуна",
"рухӏдакълъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "güçsüzleştirmek, zayıflığa, acizliğe yol açmak",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "унтуца рухӏдакълъизавуна дов",
"tr": "hastalık onu güçsüz bıraktı"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "рухӏдакълъизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдакълъ",
"forms": [
"рухӏдакълъизе",
"рухӏдакълъула",
"рухӏдакълъила",
"рухӏдакълъана",
"рухӏдакълъе"
],
"senses": [
{
"text": "zayıflamak; zayıf, güçsüz, âciz duruma gelmek",
"examples": [
{
"av": "херай рухӏдакълъун йиго",
"tr": "yaşlı kadın güçsüzleşti"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "рухӏдаллъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдаллъи",
"рухӏдаллъиялъ",
"рухӏдаллъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "рухӏдаллъизе"
},
{
"text": "masum kıskançlık",
"examples": [
{
"av": "рухӏдаллъи бачӏине",
"tr": "iyi niyetle kıskanmak"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рухӏдаллъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏдаллъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"ettirgen çatı",
"fiil"
],
"masdarforceto": "рухӏдаллъизабизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рухӏдаллъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдаллъизаб",
"forms": [
"рухӏдаллъизабизе",
"рухӏдаллъизабула",
"рухӏдаллъизабила",
"рухӏдаллъизабуна",
"рухӏдаллъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "saf/iyi niyetli kıskançlık uyandırmak",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "дозул рокъоб бугеб рацӏцӏалъиялъ рухӏдаллъизаюна дун",
"tr": "evlerindeki temizlik içimde kıskançlık uyandırdı"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "рухӏдаллъизе",
"stress": 2,
"stem": "рухӏдаллъ",
"forms": [
"рухӏдаллъизе",
"рухӏдаллъула",
"рухӏдаллъила",
"рухӏдаллъана",
"рухӏдаллъе"
],
"senses": [
{
"text": "imrenmek, iyi niyetle kıskanmak",
"examples": [
{
"av": "рухӏдаллъизе ккарал лъимал руго дозул",
"tr": "çocuklarına imrenilir"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "рухӏел",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏел",
"рухӏелалъ",
"рухӏалица",
"рухӏелалъул",
"рухӏалил",
"рухӏелал",
"рухӏалаби"
],
"senses": [
{
"text": "keder, acı, bela, talihsizlik; hüzün, yas",
"comment": "ölen yakın akraba için",
"examples": [
{
"av": "рухӏел бихьизе",
"tr": "acıyı göğüslemek, keder çekmek",
"comment": "yakınının ölümü"
},
{
"av": "рухӏел — бакъараб, ццин — гӏорцӏараб",
"tr": "kederden acıkırsın, öfkeden doyarsın",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "kelimesi kelimesine keder aç, öfke tok"
}
]
},
{
"text": "üzüntü, keder",
"examples": [
{
"av": "досие сундулниги рухӏел гьечӏо",
"tr": "hiçbir şey onu üzmez, üzüntü duygusunu bilmez"
},
{
"av": "гьабулелъул гӏорхъи гьечӏев, абуралъул рухӏел гьечӏев",
"tr": "davranışlarında görgü kurallarına uymuyor ve uyarılar aldığında üzülmüyor",
"labels": [
"deyiş"
],
"comment": "dikkatsiz bir insan hakkında"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏияб",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏияб"
],
"gender_forms": [
"рухӏияб",
"рухӏияв",
"рухӏияй"
],
"senses": [
{
"text": "manevi; ruhsal",
"examples": [
{
"av": "рухӏияб бечелъи",
"tr": "manevi zenginlik"
},
{
"av": "рухӏияб гӏумру",
"tr": "manevi dünya",
"comment": "kelm. manevi hayat"
},
{
"av": "рухӏияб ирс",
"tr": "manevi miras"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рухӏулкъуддус",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏулкъуддус",
"рухӏулкъуддусалъ",
"рухӏулкъуддусалъул"
],
"senses": [
{
"text": "kutsal ruh",
"labels": [
"din",
"kitabî"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏуллагь",
"stress": 5,
"forms": [
"рухӏуллагь",
"рухӏуллагьас",
"рухӏуллагьасул"
],
"senses": [
{
"text": "İsa Mesih",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla tanrı ruhu",
"labels": [
"din",
"kitabî"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏчӏаголъи",
"stress": 2,
"stem": "рухӏчӏаголъ",
"forms": [
"рухӏчӏаголъи",
"рухӏчӏаголъиялъ",
"рухӏчӏаголъиялъул",
"рухӏчӏаголъаби"
],
"senses": [
{
"text": "böcek"
},
{
"text": "canlı varlık, varlıklar"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏ-жан",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏ-жан",
"рухӏ-жаналъ",
"рухӏ-жаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "güç, ruh",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "чорхолъ рухӏ-жан бугев чи",
"tr": "güçlü kimse; güçlü insan"
},
{
"av": "рухӏ-жан лъугӏизегӏан (тӏагӏинегӏан)",
"tr": "kuvvetler tükenene kadar"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рухӏ-хӏал",
"stress": 2,
"forms": [
"рухӏ-хӏал",
"рухӏ-хӏалалъ",
"рухӏ-хӏалалъул"
],
"senses": [
{
"text": "enerji, güç",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "чорхолъ рухӏ-хӏал букӏине",
"tr": "gücünde olmak, kuvvet ve enerjiye sahip olmak [bedende, organizmada]"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}