{
"word": "рахъ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъалъул",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "taraf; yön; yan",
"examples": [
{
"av": "бицатаб рахъ",
"tr": "kalın taraf",
"comment": "örn. tomruk"
},
{
"av": "гъоркьияб рахъ",
"tr": "alt taraf; alt kısım"
},
{
"av": "кваранаб рахъ",
"tr": "sağ taraf"
},
{
"av": "квегӏаб рахъ",
"tr": "sol taraf"
},
{
"av": "тӏасияб рахъ",
"tr": "üst taraf"
},
{
"av": "ххамил битӏуниса рахъ",
"tr": "kumaşın ön (dış) yüzü"
},
{
"av": "лъарал доб рахъалда",
"tr": "nehrin o tarafında"
},
{
"av": "цо рахъалде",
"tr": "tek yönlü"
},
{
"av": "цояб рахъалде сверизабизе",
"tr": "diğer tarafa çevirmek"
}
]
},
{
"text": "taraf, yön",
"examples": [
{
"av": "гьадаб рахъалдехун ана маккал роржун",
"tr": "güvercinler o yöne uçtu"
},
{
"av": "лъалареб рахъалдехун ана дол",
"tr": "bilinmeyen bir yöne hareket ettiler"
},
{
"av": "хӏор бугеб рахъалдехун ине",
"tr": "göle doğru gitmek",
"comment": "gölete, havuz"
}
]
},
{
"text": "taraf, kenar, yöre",
"examples": [
{
"av": "гӏурус рахъалда",
"tr": "Rusya'da, Rus diyarında"
},
{
"av": "нилъер рахъалда гьадинаб тӏегь бижуларо",
"tr": "bizim yöremizde böyle bir çiçek yetişmez"
}
]
},
{
"text": "ufuk yönü, yön",
"examples": [
{
"av": "бакъбаккул рахъ",
"tr": "doğu",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla güneşin doğduğu taraf"
},
{
"av": "бакътӏерхьул рахъ",
"tr": "batı",
"comment": "kelm. güneşin battığı taraf"
},
{
"av": "къиблаялъул рахъ",
"tr": "güney tarafı"
}
]
},
{
"text": "taraf; yön; yan",
"comment": "diğerine karşı duran",
"examples": [
{
"av": "рахъ кквезе",
"tr": "tarafında olmak",
"comment": "birinin"
},
{
"av": "цояб рахъ кквезе",
"tr": "bir tarafı desteklemek"
},
{
"av": "гъов тушманасул рахъалда вуго",
"tr": "o düşman tarafında"
},
{
"av": "дов нилъер рахъалде вачӏана",
"tr": "bizim tarafımıza geçti"
},
{
"av": "рахъалде ине",
"tr": "taraf değiştirmek; birine katılmak, intisap etmek",
"comment": "birinin"
}
]
},
{
"text": "akrabalık kolu; akrabalık çizgisi",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "инсул рахъалдасан гӏагарал чагӏи",
"tr": "baba tarafı akrabalar",
"comment": "baba tarafından"
},
{
"av": "эбелалъул рахъалдасан гӏагарлъи буго досулги дирги",
"tr": "o benim anne tarafımdan akrabamdır"
}
]
},
{
"text": "taraf, bakış açısı, veçhe",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "цоги рахъалъ хал гьабуни",
"tr": "başka bir açıdan ele alırsak"
},
{
"av": "цӏалул рахъ босани",
"tr": "öğrenim bakımından"
},
{
"av": "цо рахъалдасан",
"tr": "bir yandan",
"labels": [
"ara söz"
]
},
{
"av": "цо рахъалдасан, дов витӏарав вуго",
"tr": "bir yandan o haklı"
},
{
"av": "цогидаб рахъалдасан",
"tr": "diğer taraftan",
"labels": [
"ara söz"
]
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъица",
"рахъалъул",
"рахъил",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "hendek",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рахъ",
"tr": "geniş hendek"
},
{
"av": "лъалъадизе рахъ бахъизе",
"tr": "sulama kanalı kazmak"
}
]
},
{
"text": "saban izi; karık",
"examples": [
{
"av": "гъваридаб рахъ",
"tr": "derin saban izi"
},
{
"av": "рахъ базе",
"tr": "saban izi açmak"
},
{
"av": "хераб оцоца рахъ гъваридаб бахъула",
"tr": "yaşlı öküz derin bir karık açar",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъал",
"stress": 2,
"stem": "рахъа",
"forms": [
"рахъал",
"рахъаз",
"рахъазул"
],
"senses": [
{
"text": "iskele, inşaat iskelesi",
"labels": [
"ağız sözü"
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъалдасан",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "-den, -dan, birinin tarafından, bir taraftan",
"labels": [
"son çekim edatı"
],
"examples": [
{
"av": "батӏи-батӏияб рахъалдасан",
"tr": "çeşitli yönlerden, her yandan"
},
{
"av": "дур рахъалдасан",
"tr": "tarafından, senden"
},
{
"av": "кваранаб рахъалдасан",
"tr": "sağ taraftan, sağda"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалдасан",
"tr": "sol tarafta, solda"
},
{
"av": "нижер рахъалдасан дудехун дагӏба гьечӏо",
"tr": "bizim tarafımızdan sana karşı bir şikayet yok"
},
{
"av": "якьадалъул рахъалдасанги салам буго дуде",
"tr": "kayınvalideden de sana selam var; kayınvalide de sana selam gönderiyor"
}
]
}
],
"pos": "son çekim edatı",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалдехун",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдехун"
],
"senses": [
{
"text": "yönünde",
"labels": [
"son çekim edatı"
],
"examples": [
{
"av": "гохӏил рахъалдехун",
"tr": "tepeye doğru"
}
]
}
],
"pos": "son çekim edatı",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалил",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахъел",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахъел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "рахъдакьераб",
"stress": 6,
"stem": "рахъдакьера",
"forms": [
"рахъдакьераб"
],
"gender_forms": [
"рахъдакьераб",
"рахъдакьерав",
"рахъдакьерай"
],
"senses": [
{
"text": "gri, kül rengi",
"examples": [
{
"av": "рахъдакьерал берал",
"tr": "gri gözler"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъел",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъел",
"рахъелалъ",
"рахъелалъул",
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"text": "verimlilik",
"examples": [
{
"av": "гьаб ролъул рахъел цӏикӏкӏараб буго",
"tr": "bu buğdayın verimi yüksek"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахълъаби",
"stress": 7,
"stem": "рахълъаб",
"forms": [
"рахълъаби",
"рахълъабаз",
"рахълъабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"çoğul"
],
"pluralfor": "рахълъен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "çoğul"
}
{
"word": "рахълъадул",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахълъен",
"comment": "ismin -in hâli"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "isim",
"form": "ilgi durumu"
}
{
"word": "рахълъен",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъен",
"рахълъеналъ",
"рахълъеналъул",
"рахълъадул",
"рахълъенал",
"рахълъаби"
],
"senses": [
{
"text": "tulum, meşin",
"examples": [
{
"av": "рахълъен цӏураб чагъир",
"tr": "şarap dolu tulum"
},
{
"av": "рахълъадул кӏал",
"tr": "tulumun ağzı"
},
{
"av": "цӏураб рахълъен гӏадаб",
"tr": "hantal, şişman, kocaman",
"comment": "kelm. dolu tulum gibi"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъниб",
"stress": 6,
"stem": "рахъни",
"forms": [
"рахъниб",
"рахъние",
"рахъниса",
"рахънисан"
],
"senses": [
{
"text": "hendekte",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "рахъниб лъим гьечӏо",
"tr": "harkta su yok"
},
{
"av": "лъим рахънибе ккола",
"tr": "su hendeğe kadar ulaşacak",
"labels": [
"deyiş"
],
"comment": "yani su yatağını buluyor"
}
]
},
{
"text": "saban izinde, karıkta"
},
{
"examples": [
{
"av": "кинабго рахънибе ккела",
"tr": "her şey yoluna girecek"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъу",
"stress": 5,
"stem": "рахъ",
"forms": [
"рахъу",
"рахъуялъ",
"рахъдаца",
"рахъуялъул",
"рахъдал"
],
"senses": [
{
"text": "kül",
"examples": [
{
"av": "рахъу бахъизе",
"tr": "külü dışarı küremek",
"comment": "örneğin sobadan"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"tr": "küle dönmek, kül olmak"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"tr": "yok olmak, imha edilmek",
"labels": [
"mecaz anlamda"
]
},
{
"av": "рахъдал гъуни",
"tr": "kül yığını"
},
{
"av": "рахъдалъ бежизе",
"tr": "külde pişirmek",
"comment": "dağlılar, ortak fırından devasa bir yığın halinde dışarı çekilen sıcak külde patates, bal kabağı vb. pişirirlerdi"
},
{
"av": "рахъу гӏадин буго",
"tr": "çok fazla mevcut",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla kül gibi"
},
{
"av": "дица дур рахъу гьабила",
"tr": "seni toz ettiririm",
"comment": "kelm. seni kül edeceğim"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъубахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубахъ",
"рахъубахъалъ",
"рахъубахъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "kürek, faraş",
"comment": "külü dışarı çıkarmak için"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъубикь",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубикь",
"рахъубикьас",
"рахъубикьалъ",
"рахъубикьасул",
"рахъубикьалъул",
"рахъубикьал"
],
"senses": [
{
"text": "beşinci dereceden kuzen",
"examples": [
{
"av": "рахъубикь — бищунго хирияв гӏагарав чи",
"tr": "beşinci dereceden kuzen — en değerli akraba",
"labels": [
"deyiş"
],
"comment": "çünkü bu çizgide akrabalık bağı sona erer"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъухъирщ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухъирщ",
"рахъухъирщица",
"рахъухъирщил",
"рахъухъирщал"
],
"senses": [
{
"text": "evcimen"
},
{
"text": "sıradan vatandaş; sade vatandaş"
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъухӏалаб",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухӏалаб"
],
"gender_forms": [
"рахъухӏалаб",
"рахъухӏалав",
"рахъухӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "kül içeren, podzolik",
"examples": [
{
"av": "рахъухӏалаб ракь",
"tr": "podzolik toprak, podzol"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-мухъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-мухъ",
"рахъ-мухъалъ",
"рахъ-мухъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "taraf, yöre, bölge, yerler",
"comment": "kelm. taraf-hat",
"labels": [
"topluluk adı"
],
"examples": [
{
"av": "нижер рахъ-мухъалде гьединаб гьве баккичӏо",
"tr": "bizim buralarda böyle bir köpek görünmedi"
}
]
},
{
"text": "edebe uygunluk sınırları",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадамазул рахъ-мухъ лъалев чи гуро дов",
"tr": "edep sınırlarını tanımıyor"
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "рахъ-рахъалда",
"stress": 2,
"stem": "рахъ-рахъалд",
"forms": [
"рахъ-рахъалда",
"рахъ-рахъалде",
"рахъ-рахъалдаса",
"рахъ-рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "her tarafta; çeşitli yerlerde",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалда рикьа-риххун руго дир гӏагарал чагӏи",
"tr": "akrabalarım farklı yerlerde yaşıyor"
},
{
"av": "рахъ-рахъалде валагьизе",
"tr": "etrafa bakmak"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан рачӏарал гӏадамаз гӏуцӏараб росу",
"tr": "farklı yerlerden göç eden insanlar tarafından kurulmuş aul"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан роржун рачӏана хӏанчӏи",
"tr": "kuşlar her taraftan geldi"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-рахъалъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-рахъалъ"
],
"senses": [
{
"text": "farklı yönlere",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалъ ана",
"tr": "farklı yönlere gittiler"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}