←

sources.avar.me / phrase-av-ru

рекӏ

64 фразеологизмов

→
Оглавление страницы (64)

РЕКӀАРАБ НУС ГӀАДАБ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀАРАБ НУС ГӀАДАБ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "худой"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "острый",
      "literal": "как нож"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Унго рекӏинедай ракӏалда бугеб, Рекӏараб нус гӏадаб дир гьод-мокъалда? ЩӀ. ХӀамзат, ТӀаса рищарал кучӏдул)",
      "ru": "Ужели хочет взобраться На мою худую спину?"
    }
  ],
  "page": 261
}

РЕКӀАРАВ РЕКӀУН ВУКӀИНА, ЛЪЕЛАВ ЛЪЕЛГО ВУКӀИНА

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀАРАВ РЕКӀУН ВУКӀИНА, ЛЪЕЛАВ ЛЪЕЛГО ВУКӀИНА",
  "senses": [
    {
      "translation": "ист.-фольк. Кто ездил на коне — останется на коне, а пеший и останется пешим. (Кавказская война была на исходе, и горцы, которые чувствовали неизбежность своего поражения, часто спрашивали, как будет в дальнейшем. Слова, сказанные при этом наибом Инква-чил Дибиром, подтвердились. Многие люди, занимавшие видное место при Шамиле, оказались у власти и при военной администрации)"
    }
  ],
  "page": 261
}

РЕКӀЕДАСА ИНЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДАСА ИНЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "потерять сознание",
      "literal": "из сердца уйти"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "забыть что-л."
    },
    {
      "n": 3,
      "translation": "исчезнуть, потеряться"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Амма кӏиабилеб къоялъ рекӏедаса арав гӏадин унтарав Ахӏмадида хьолбохъ нилъалзукь кверги лъун гӏодов чӏун ватана вац.",
      "ru": "На второй день около заболевшего Ахмеда, бывшего как в забытьи, сидел егб брат, подперев рукой подбородок.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    },
    {
      "av": "Гьоркьоса цо-цо рагӏул, ГӀадалъ кьабураб жоялъ, Жаниб букӏараб магӏна Рекӏедаса ун буго.",
      "ru": "После основательной переработки Обилий смысл [стиха] Потерялся.",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕДА ГӀУНДУЛ ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДА ГӀУНДУЛ ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "бесчувственный",
      "literal": "не имеющий в сердце ушей"
    }
  ],
  "page": 261
}

РЕКӀЕДА РАТИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДА РАТИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "опомниться, прийти в себя",
      "literal": "сердцем найти"
    }
  ],
  "page": 261
}

РЕКӀЕДА ХЪАТӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДА ХЪАТӀИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "задеть, обидеть; оскорбить, уни-зить; наступить на ногу кому-л.",
      "equiv": "approx",
      "literal": "сердце тронуть"
    }
  ],
  "page": 261
}

РЕКӀЕДА ХЪВАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДА ХЪВАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "хранить"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "тронуть сердце; задеть за живое",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ЧӀанкӏал гьитӏинав гьалмагъ Хъахӏабросулъа Махӏмудица жиндир рекӏеда хъвалаан халкъалдасан рагӏарабщинаб жо, цинги гьениб къаламги ччун хъвалаан кучӏдул.",
      "ru": "Друг Чанка, Махмуд из Кахаб-Рбсо, хранил в своём сердце всё, что слышал от народа, затём слагал всё это в песни.",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Мугӏалимги мутагӏилги"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕДА ЦӀА БАКИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕДА ЦӀА БАКИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "переживать, волноваться; не находить себе места",
      "literal": "на сердце огонь развести"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕЕ ХӀАЛХЬИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЕ ХӀАЛХЬИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "покой сердцу",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дур сасараб гьаркьица Кьола дир рекӏей хӏалхьи.",
      "ru": "Твой тихий, нежный голос Даёт покой сердцу моему.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Мугӏрузул закон"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕЛ АНИШАЛДЕ ЩВАГИӀ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ АНИШАЛДЕ ЩВАГИӀ",
  "senses": [
    {
      "translation": "да сбудутся твой мечты!, да исполнится твоё желание!"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕЛ БАЛЪГОЛЪИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ БАЛЪГОЛЪИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "тайна",
      "literal": "секрет сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Рекӏел балъголъи гъварилъуда лъезе лъалеб батана гьелда.",
      "ru": "Она умела хранить тайны.",
      "author": "Т. Таймасханов",
      "source": "Къисаби ва хабарал"
    }
  ],
  "page": 262
}

РЕКӀЕЛ БУХӀИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ БУХӀИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "жалость; переживание за кого-л.; сам не свой",
      "equiv": "approx",
      "literal": "жар сердца"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ГЪАМАС РИЧӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ГЪАМАС РИЧӀИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "открыть сердце, душу",
      "equiv": "approx",
      "literal": "открыть сундук сердца"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ГЪВЕТӀ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ГЪВЕТӀ",
  "senses": [
    {
      "translation": "душа, сердце",
      "literal": "дерево сердца"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ГЬУДУЛ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ГЬУДУЛ",
  "senses": [
    {
      "translation": "близкий, закадычный друг",
      "literal": "друг сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Рекӏел гьудуласда гьеб гӏузру ккани, Ками цӏакъ бакӏлъила баччизе дне.",
      "ru": "Ёсли с другом близким случится что. Мне трудно будет это пережить.",
      "author": "Адалло",
      "source": "Наслабаз наслабахъе"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ГӀАТӀИЛЪИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ГӀАТӀИЛЪИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "доброта, щедрость души",
      "literal": "широта сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Хъвалаан гьесул намусалъул, рекӏел гӏатӏилъиялъул, лебаллъиялъул, пагьмулъиялъул.",
      "ru": "Она всегда писала о его храбрости, его способностях, щедрости его души.",
      "author": "М. Шамхалов",
      "source": "ГӀадамал руго гӏадамал"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ГӀУЗРУ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ГӀУЗРУ",
  "senses": [
    {
      "translation": "боль души, печаль сердца",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Рекӏел гӏузру бахчун, рохел нижей кьун, Бокьулеб куц дуй ниж рохун рукӏине.",
      "ru": "Спрятав боль сердца, даря нам улыбку. Как любишь ты, чтоб были мы веселы.",
      "author": "М. ХӀосенов",
      "source": "Ракӏазул кьаби"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ДАРД

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ДАРД",
  "labels": [
    "уст."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "душевная боль, сердечные муки"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ ЖАХӀДА ККЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ЖАХӀДА ККЕЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "завидовать кому-л.",
      "literal": "в сердце закралась зависть"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Цо лъикӏав чиясулъ лъикӏав чиясул Рекӏел жахӏда ккана — квешлъун ана гьев.",
      "ru": "Лишь стал завидовать он людям — Душа очерствела его.",
      "author": "ГӀ. Махӏамад",
      "source": "Иргаби"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ КЪАСД

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ КЪАСД",
  "senses": [
    {
      "translation": "желание",
      "literal": "намерение сердца"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ КЪВАКӀИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ КЪВАКӀИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "храбрость, мужество, отвага",
      "literal": "крепость сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ТӀаде кӏанцӏараб мехалъ, ТӀуркӏичӏеб рекӏел къвакӏи, Къиматаб буго гьаниб.",
      "ru": "В опасный и трудный момент Храбрость и мужество В почёте здесь.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Борхалъи"
    }
  ],
  "page": 263
}

РЕКӀЕЛ КЪВАРИЛЪИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ КЪВАРИЛЪИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "печаль, грусть",
      "literal": "стеснение в сердце"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Эмен хваралдаса нахъе тӏагӏана дир рекӏелъа лъи-мадулаб агъаз гьечӏолъи, эбелалдаго цадахъ дагь-дагьккун цӏикӏунеб букӏана рукъалъул къварилъи бихьун дирги рекӏел къварилъи.",
      "ru": "После смерти отца исчезли радость и беспечность. При виде горя и несчастья матери моё сердце наполнялось грустью.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 264
}

РЕКӀЕЛ КӀУЛАЛ РИЧӀИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ КӀУЛАЛ РИЧӀИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "раскрыть душу, открыть сердце",
      "literal": "сердечные замки"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дие бокьун буго цо кечӏги ахӏун, ЧӀухӏараб дур рекӏел кӏулал ричӏизе.",
      "ru": "Я хочу песнь о тебе спеть И в душу твою заглянуть.",
      "author": "ХӀ. ХӀажиев",
      "source": "Дир рекӏел асарал"
    }
  ],
  "page": 264
}

РЕКӀЕЛ МУРАД ТӀУБАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ МУРАД ТӀУБАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "сбыться, исполниться",
      "literal": "желание сердца совершилось"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Дур рекӏел мурад тӏубайгиха, зурмихъан,— ан дие жавабги кьун нахулъан расгӏадин росулаго хӏатӏалгун тӏерхьана цеесан.",
      "ru": "— Чтоб сбылись все твой мечты, музыкант,— ответила она и скрылась из виду.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Зоб цӏадае гъугъала"
    }
  ],
  "page": 264
}

РЕКӀЕЛ МУРАД ТӀУБАЯЙӀ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ МУРАД ТӀУБАЯЙӀ",
  "senses": [
    {
      "translation": "пусть сбудется твоя мечта!",
      "literal": "мечта сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Рекӏел му раб тӏубаяй,",
      "ru": "Дармидаса йохаяй... Пусть сбудется твоя мечта, Пусть во всём сопутствует тебе удача...",
      "author": "ЦӀ. ХӀамзат",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 264
}

РЕКӀЕЛ ТАХ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ТАХ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "сердце, душа",
      "literal": "трон сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дир рекӏел тахида гьей тун йиго берциназул бетӏералда.",
      "ru": "В моём сердце только одна из всех красавиц.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "ГӀаданлъиялъул къо"
    }
  ],
  "page": 264
}

РЕКӀЕЛ ТЕЛ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ТЕЛ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "зов души, сердца",
      "literal": "телеграмма сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дир рекӏел тел буго гьабсагӏаталда, Телалъул кварахъан духъе боржунеб.",
      "ru": "Зов сердца моего Летит к тебе по проводам.",
      "author": "Р. ХӀамзатов",
      "source": "ТӀаса рищарал кучӏдул"
    }
  ],
  "page": 265
}

РЕКӀЕЛ ТӀИНАЛДА

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ТӀИНАЛДА",
  "senses": [
    {
      "translation": "в глубине души",
      "literal": "на дне сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Разакъовасул рекӏел тӏиналда кибалиго Мустӏа-паевасул рагӏабаз цӏидасан багъа-бачарана, борчӏизабуна гӏаданлъиялъул асар.",
      "ru": "От слов Мустафаева в глубине души Разакова пробуждалось что-то похожее на совесть.",
      "author": "ГӀ. Качалов",
      "source": "ГӀурччинаб борохь"
    }
  ],
  "page": 265
}

РЕКӀЕЛ ХАЗИНА

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ХАЗИНА",
  "senses": [
    {
      "translation": "близкий человек",
      "literal": "сокровище сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьитӏинай чӏужу дун нугӏлъун йикӏана цо нухалъ гьесул бахӏарчилъиялъе, ва Парил рекӏел хазина гьев вахъиналъе.",
      "ru": "Ещё ребёнком я была свидетелем его храбрости и того, как он стал близким человеком для Пари.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 265
}

РЕКӀЕЛ ХИНЛЪИ БИКЬИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ХИНЛЪИ БИКЬИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "отдать тепло души",
      "literal": "сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Хехаб цӏа бакараб канаде бачун, Бикьизе хьул буго дир рекӏел хинлъи.",
      "ru": "Дёвушке, что я полюблю, Отдам я тепло всей души.",
      "author": "М. ГӀабасил",
      "source": "Накӏкӏутӏа мугӏрул"
    }
  ],
  "page": 265
}

РЕКӀЕЛ ХИЯЛ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ХИЯЛ",
  "senses": [
    {
      "translation": "мечта",
      "literal": "желание сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Бигьаго килищ кӏутӏун кӏалъазабулеб чӏваялъ, Дир рекӏел хиял буго халкъалъего гьурщулеб.",
      "ru": "Лишь рукой я коснусь — Звенит моя струна. Раскрывая народу все мой мечты.",
      "author": "М. Гъайирбекова",
      "source": "Магӏарухъа гӏадамал"
    }
  ],
  "page": 265
}

РЕКӀЕЛ ХӀАЛ БАХЧИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ХӀАЛ БАХЧИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "скрывать своё состояние",
      "literal": "состояние сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Ахӏмад Писаевич сверухъ балагьана ва рекӏел хӏал бахчизе жанисанго абуна: «гӏасраби, гӏасраби, гӏумрудул нухал...».",
      "ru": "Ахмед Исаевич посмотрел вокруг и, чтобы скрыть своё состояние, промолвил: «века, века, пути жизни...».",
      "author": "ГӀ. Расулов",
      "source": "Анищалъул цӏаялда хадур"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛ ХӀАЛ КЪУРКЬИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ХӀАЛ КЪУРКЬИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "сдаться, не выдержать; повесить нос",
      "literal": "состояние сердца сломать"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьеб заманаялъ макьу тарал сардаздаги, дандчӏва-рал захӏмалъабаздаги къуркьизабизе кӏвечӏо гьелъул рекӏел хӏал.",
      "ru": "В то время ни трудности, ни бессонные ночи не сломили её.",
      "author": "М. Темирбекова",
      "source": "Магӏарулалъул цӏар рагӏараб нух"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛ ЧӀВАБИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ЧӀВАБИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "струны сердца",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Аммаха маргьуяб гьеб расандиялъ, Разилъизарула дир рекӏел чӏваби.",
      "ru": "Этот сказочный танец Затронул струны сердца моего.",
      "author": "ГӀ. Махӏамад",
      "source": "Иргаби"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛ ЧӀОЛО БИТӀУН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛ ЧӀОЛО БИТӀУН",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "привольно, беззаботно; и горя мало кому-л.",
      "literal": "поправив ремешок сердца"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛЪАН БАЧӀУНЕБ РАГӀИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪАН БАЧӀУНЕБ РАГӀИ",
  "senses": [
    {
      "translation": "слова, идущие из глубины души, чистосердечные слова",
      "equiv": "exact",
      "literal": "сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дов вачӏана дида аскӏове. Дир бетӏералда хӏеренго квер бахъана, абулел рукӏана недегьал, битӏахъе рекӏелъан рачӏунел рагӏаби.",
      "ru": "Он подошёл ко мне. Нежно погладил мою голову, говорил добрые, сердечные слова.",
      "author": "П. Муртазагӏалиева",
      "source": "Дир хъахӏаб кӏаз"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪАН ГАРГАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪАН ГАРГАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "n": 1,
      "translation": "говорить от чистого сердца",
      "equiv": "approx"
    },
    {
      "n": 2,
      "translation": "идти из сердца"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "КӀиго гьаракь букӏана гьелъул рекӏелъан гаргалеб.",
      "ru": "Два голоса говорили в ней.",
      "author": "ГӀ. Качалов",
      "source": "ГӀурччинаб борохь"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪА БАХЪИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪА БАХЪИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "забыть; вычеркнуть из памяти",
      "equiv": "approx",
      "literal": "из сердца вынуть"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪА БИКЪИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪА БИКЪИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "забыть",
      "literal": "из сердца украсть"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Кидалго рекӏелъа рикъулел гьечӏо, Росал чӏван къоролго хутӏарал яцал.",
      "ru": "Никогда нам не забыть Сестёр, что рано овдовели.",
      "author": "ХӀ. ХӀажиев",
      "source": "Хъахӏилаб экран"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪЕ БОРТИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪЕ БОРТИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "проникать в душу; нравиться",
      "literal": "в сердце броситься"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Дун вихьидал цин кьварун валагьана гьев; гьасул балагьи битӏахъе рекӏелъе бортун унаан, ва дида кколаан дир киналго пикраби гьесда матӏуялдаса гӏадин рихьулел ругин.",
      "ru": "Встретив меня, он строго посмотрел на меня; его взгляд проникал мне в душу, и казалось, он видит мой мысли как в зеркале.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Икъбал"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪЕ НУХ БАТИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪЕ НУХ БАТИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "найти подход, ключ к кому-л.] найти общий язык",
      "equiv": "approx",
      "literal": "к сердцу путь найти"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Щивасул рекӏелъе нух батизе бугеб бажариялъ кумек гьабуна гьеб суал тӏубазабизе.",
      "ru": "Умение находить подход к каждому помогло решить этот вопрос.",
      "author": "М. Темирбекова",
      "source": "Магӏарулалъул цӏар рагӏараб нух"
    }
  ],
  "page": 269
}

РЕКӀЕЛЪ БАКӀ ККВЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ БАКӀ ККВЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "занимать мысли, сердце",
      "literal": "место в сердце"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ХӀатӏил роси тӏокӏав росу батӏияс, Росдал гӏадамазул рекӏелъ бакӏ ккуна.",
      "ru": "Пришёлец из села другого Занимал мысли односельчан.",
      "author": "М. Гунащов",
      "source": "Магӏарул бакънал"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛЪ ВАРАВ ХӀАПАРА

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ВАРАВ ХӀАПАРА",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "чёрная зависть",
      "literal": "паразит, выросший на сердце"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛЪ ВОСИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ВОСИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "быть по душе, по сердцу, понравиться",
      "equiv": "exact",
      "literal": "сердцем взять"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛЪ ГЪИЗ ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ГЪИЗ ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "найвный, простой, добродушный; честный; душа нараспашку",
      "equiv": "approx",
      "literal": "на сердце грязи не имеющий"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Рекӏелъ гьиз гьечӏев ХӀусен хӏиллаялде щак-лъичӏо, ХӀалае гьел рачӏиндал разилъун изну кьуна.",
      "ru": "Ничего не подозревавший, найвный Гусейн Дал им согласие.",
      "author": "ГӀ. Шейхов",
      "source": "Гьа"
    }
  ],
  "page": 266
}

РЕКӀЕЛЪ ИЛБИС ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ИЛБИС ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "без задних мыслей, с открытым сердцем",
      "literal": "не имеющий в сердце дьявола"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ ККВЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ККВЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "запомнить",
      "literal": "в сердце держать"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ КЪАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ КЪАЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "переживать что-л.; не выходить из головы у кого-л.",
      "literal": "ъ сердце застрять"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьанже тӏолабго гьаб дунялалда дунго цохӏо вугев гӏадин, янгъизго хутӏарав дида цӏидасан цебе бачӏана Зубаржатидаса ватӏалъараб доб къо, къана гьеб цӏидасан магӏ гӏадин рекӏелъ.",
      "ru": "Теперь, когда я остался совсем один в этом мире, заброшенный и одинокий, я снова вспомнил тот день, когда мы расстались с Зубаржат, и это засело в моём сердце как гвоздь.",
      "author": "М. Абакар",
      "source": "Эбел"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ КЪВАКӀИ БЕССАРАБ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ КЪВАКӀИ БЕССАРАБ",
  "senses": [
    {
      "translation": "бесстрашный, храбрый",
      "literal": "в сердце стойкость посеявший"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Вас вукӏана гьелъул росдал багьаяв, Вас вукӏана рекӏелъ къвакӏи бессарав.",
      "ru": "Сын у неё не знал страха. Был храбрый как лев.",
      "author": "ГӀ. Даганов",
      "source": "ГӀинтӏи тӏегьалеб гӏуж"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ КЬЕРХЕН БУКӀИНЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ КЬЕРХЕН БУКӀИНЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "тосковать, грус-тить; камень на сердце",
      "literal": "в сердце иметь ненастье"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Амма дида, дирго рекӏелъ кьерхен букӏиналъ, ду-нялго кьерхун, хьухьан бугилан ккана.",
      "ru": "Когда я грущу, весь мир мне кажется хмурым, ненастным.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Икъбал"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ НУС ГӀАДИН

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ НУС ГӀАДИН",
  "senses": [
    {
      "translation": "как нож в сердце",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Вай, дир дарман! — ан ахӏдолей гьелъул свараб гьаракь кьурабаз дандерижиялъ гӏадин цоцахъе кьолеб букӏана. Ибрагьимида рекӏелъ нус гӏадин къалеб букӏана гьеб гьаракь.",
      "ru": "— О, моя радость! — кричала она, и её охрипший голос эхом отдавался в горах. Голос этот был Ибрагиму как нож в сердце.",
      "author": "М. Абакар",
      "source": "Эбел"
    }
  ],
  "page": 267
}

РЕКӀЕЛЪ РАКЬА БУГЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ РАКЬА БУГЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "храбрый, отважный, смелый",
      "literal": "в сердце кость имеющий"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьей йикӏана ракӏги гӏатӏидай, гӏаданги хирияй, гӏамалги къвакӏарай, «рекӏелъ ракьа бугилан» абу-лездасан цояй.",
      "ru": "Это была смелая жёнщина, щедрой души, с твёрдым характером, ценившая людей.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Зоб цӏадае гъугъала"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕЛЪ РЕКЪАРАБ РАГӀИ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ РЕКЪАРАБ РАГӀИ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "доброе слово",
      "literal": "для сердца подходящее"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— ХӀалчӏахъаги, бихьинчи, дур. Дир рекӏелъ рекъараб рагӏи рагӏана жакъа дудасан,— абун тӏаде вахъана ХӀасанилав.",
      "ru": "— Дай бог тебе здоровья, ты настоящий мужчина. Сегодня я услышал от тебя приятное для моего сердца слово,— привстал Гасанилав.",
      "author": "М. Мухӏамадов",
      "source": "Бакъдасел"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕЛЪ РОКЬИ ЧӀВАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ РОКЬИ ЧӀВАЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "потерять веру, усом-ниться",
      "literal": "в сердце убить любовь"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ГӀумруялда жаниб тӏоцебесеб нухалъ гьав хӏакъикъаталъ гуккана, гьасул рекӏелъ божилъиги рокьиги чӏвана.",
      "ru": "Впервые в жизни он столкнулся с ложью, потерял веру в любовь.",
      "author": "ГӀ. Шахтаманов",
      "source": "Кьурулъ нух щвечӏеб бис"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕЛЪ РУКӀУН ККВЕЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ РУКӀУН ККВЕЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "занимать мысли",
      "literal": "в сердце занимать место"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьелъул рекӏелъ гьединаб пикру бижизе, гьениб гьелъ бакӏги, жиндиего рукӏунги кквезе бегьула.",
      "ru": "Такая мысль может зародиться в её мозгу и прочно овладеть ею.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "ГӀаданлъиялъул къо"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕЛЪ ХЕЧ КЪАЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ХЕЧ КЪАЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "задеть за живое",
      "equiv": "approx",
      "literal": "сердце штыком проткнуть"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "— Анцӏго соналъ цебе биун бахъараб гӏаздалъа лъим цӏулел гӏабдалзаби рукӏунищ? — агӏ абуна ГӀаб-дулгӏазизица, рекӏелъ хеч къан бачӏарав чи кинигин, тирщун тӏаде вахъунги вачӏун.",
      "ru": "— Откуда же взяться воде из столетнего снега? — сказал Абдулазиз, задетый за живое.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕЛЪ ЧАР АН ЛЪУРАВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕЛЪ ЧАР АН ЛЪУРАВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "храбрый, мужественный; не из трусливого десятка",
      "literal": "в сердце сталь по-ложивший"
    }
  ],
  "page": 268
}

РЕКӀЕХЪЕ ЛЪАЗАБИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀЕХЪЕ ЛЪАЗАБИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "запоминать, зубрить, учить наизусть",
      "literal": "сердцем"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "ГӀинзунир килщалги къазарун, дун ругьунал мо-хъал рекӏехъе лъазаризе лъугьана.",
      "ru": "Заткнув уши, я начала зубрить знакомые слова.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Ракьул гӏерекъ гьороца унаро"
    }
  ],
  "page": 270
}

РЕКӀКӀАБ КВЕР

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀКӀАБ КВЕР",
  "senses": [
    {
      "translation": "коварный человек",
      "literal": "рука предателя"
    }
  ],
  "page": 270
}

РЕКӀКӀАБ НУХ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀКӀАБ НУХ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "неверный, ложный путь",
      "equiv": "exact",
      "literal": "обманный"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Гьеб рекӏкӏаб нух буго кӏичӏ-кӏичӏун араб, Гьеб уна харилъан, зазил хъархъалъан.",
      "ru": "То ложный путь, что вьётся Через травы и кусты.",
      "author": "Ф. ГӀалиева",
      "source": "Нур бикьулеб буго"
    }
  ],
  "page": 270
}

РЕКӀКӀ ГЬАБИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀКӀ ГЬАБИЗЕ",
  "labels": [
    "разг."
  ],
  "senses": [
    {
      "translation": "обманывать, предавать, поступать коварно",
      "literal": "коварство делать"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "КӀодол квеш ццин бахъана гьединаб рекӏкӏ гьабизе вачӏарав Набида.",
      "ru": "Бабушка сильно рассердилась на Наби, который поступил так коварно.",
      "author": "М. Сулиманов",
      "source": "ТӀаса рищарал"
    }
  ],
  "page": 270
}

РЕКӀКӀ ГЬЕЧӀЕВ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀКӀ ГЬЕЧӀЕВ",
  "senses": [
    {
      "translation": "бесхитростный, простой",
      "literal": "без обмана"
    }
  ],
  "examples": [
    {
      "av": "Лъиего хӏилла гьечӏев, ГӀадамазе рекӏкӏ гьечӏев, Рекӏелъ сихӏирлъи гьечӏев — Дун росулъа вас вуго.",
      "ru": "Никому не желающий зла, Бесхитростный с людьми. Без зависти в сердце Деревенский я парень.",
      "author": "ГӀ. Махӏамад",
      "source": "Иргаби"
    }
  ],
  "page": 270
}

РЕКӀУН ХЬВАДИЗЕ

сообщить о неточности
{
  "phrase": "РЕКӀУН ХЬВАДИЗЕ",
  "senses": [
    {
      "translation": "ездить верхом",
      "equiv": "exact"
    }
  ],
  "page": 270
}