{
"word": "вол",
"forms": [
"вол"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "оц",
"examples": [
{
"ru": "работать как вол",
"av": "оц гӏадин хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волан",
"stress": 4,
"forms": [
"волан"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "волан",
"comment": "руччабазул гурдида берцинлъиялъе тӏасан гӏебса букъараб тӏадагьаб ххамил яги гуржибадул чӏоло",
"examples": [
{
"ru": "кружевной волан",
"av": "гуржибадул волан"
}
]
},
{
"text": "волан",
"comment": "бадминтон хӏалелъул, ракеткабаз цоцахъе кьабулеб жо",
"labels": [
"спортивный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "волан для игры в бадминтон",
"av": "бадминтон хӏазе бугеб волан (бадминтоналъул волан)"
}
]
}
]
}
{
"word": "волдырь",
"stress": 5,
"forms": [
"волдырь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "пул",
"examples": [
{
"ru": "у меня на пальце волдырь",
"av": "дир килщида пул буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "волевой",
"stress": 6,
"forms": [
"волевой",
"волевая",
"волевое"
],
"senses": [
{
"text": "ияхӏ (кверщел) бугеб, кверщалилаб",
"examples": [
{
"ru": "волевой человек",
"av": "ияхӏ (кверщел) бугев чи"
},
{
"ru": "волевой командир",
"av": "къвакӏараб хасияталъул командир"
},
{
"ru": "волевое решение",
"av": "таваккалаб хӏукму"
}
]
}
]
}
{
"word": "волейбол",
"stress": 7,
"forms": [
"волейбол"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "волейбол",
"labels": [
"спортивный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "играть в волейбол",
"av": "волейбол хӏазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волейболист",
"stress": 9,
"forms": [
"волейболист"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "волейболист"
}
]
}
{
"word": "волейболистка",
"stress": 9,
"forms": [
"волейболистка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "волейболистка"
}
]
}
{
"word": "волейбольный",
"stress": 7,
"stem": "ВОЛЕЙБОЛЬН",
"forms": [
"волейбольный",
"волейбольная",
"волейбольное"
],
"senses": [
{
"text": "волейболалъул",
"examples": [
{
"ru": "волейбольная команда",
"av": "волейболалъул команда"
}
]
}
]
}
{
"word": "волей-неволей",
"stress": 10,
"forms": [
"волей-неволей"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "бокьаниги-бокьичӏониги; хӏалица",
"examples": [
{
"ru": "волей-неволей согласился",
"av": "бокьаниги-бокьичӏониги разилъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "волк",
"forms": [
"волк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏ",
"examples": [
{
"ru": "волк в овечьей шкуре",
"av": "кӏигьумерав чи, гьерсихъан"
},
{
"ru": "волков бояться – в лес не ходить",
"av": "бацӏазукьа хӏинкъани, рохьоре унаро"
},
{
"ru": "морской волк",
"av": "гӏемер хӏалбихьи бугев ралъдахъан"
}
]
}
]
}
{
"word": "волкодав",
"stress": 7,
"forms": [
"волкодав"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏ кколеб гьой"
}
]
}
{
"word": "волна",
"stress": 5,
"forms": [
"волна"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "карачел",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "морская волна",
"av": "ралъдал карачел"
},
{
"ru": "воздушная волна",
"av": "гьавадул карачел"
},
{
"ru": "звуковая волна",
"av": "гьаркьил карачел",
"labels": [
"физика"
]
},
{
"ru": "волна рабочего движения",
"av": "хӏалтӏухъабазул багъа-бачариялъул карачел"
}
]
}
]
}
{
"word": "волнение",
"stress": 5,
"stem": "ВОЛНЕНИ",
"forms": [
"волнение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "карачалахин, карачелал лъугьин",
"examples": [
{
"ru": "волнение на море",
"av": "ралъдада карачелал лъугьин"
}
]
},
{
"text": "риххахочи, хӏал бачӏин, рахӏат хвей",
"precomment": "тревога, беспокойство",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "прийти в волнение",
"av": "риххахочи лъугьине (ккезе), рахӏат хун лъугьине"
}
]
},
{
"text": "халкъалъул багъа-бачари, халкъияб разилъунгутӏи",
"precomment": "массовый протест",
"labels": [
"в переносном значении",
"множественное число"
],
"examples": [
{
"ru": "волнения рабочих в странах капитала",
"av": "капиталалъул улкабазда хӏалтӏухъабазул багъа-бачариял"
}
]
}
]
}
{
"word": "волнистый",
"stress": 5,
"stem": "ВОЛНИСТ",
"forms": [
"волнистый",
"волнистая",
"волнистое"
],
"senses": [
{
"text": "карачалахараб, кӏичӏ-кӏичӏараб",
"examples": [
{
"ru": "волнистая линия",
"av": "кӏичӏ-кӏичӏараб мухъ"
},
{
"ru": "волнистые волосы",
"av": "кӏургӏараб, кьурараб рас"
},
{
"ru": "волнистая местность",
"av": "гохӏахараб, гӏумгӏахараб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "волнительный",
"stress": 5,
"forms": [
"волнительный",
"волнительная",
"волнительное"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "волнующий",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "волновать",
"stress": 7,
"forms": [
"волновать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "карачелахинабизе, карачелал лъугьинаризе",
"precomment": "что (вызывать волны)",
"examples": [
{
"ru": "ветер волнует море",
"av": "гьороца ралъад карачалахинабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "хӏалуцинавизе, рахӏат хвезабизе, вихха-хочизавизе, ракӏ хехлъизабизе, гӏедегӏахъдизавизе",
"precomment": "кого (тревожить, возбуждать)",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "отсутствие писем волнует меня",
"av": "кагътал рачӏунгутӏиялъ дир рахӏат хвезабулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "волноваться",
"stress": 7,
"forms": [
"волноваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "карачалахине, багъаризе, гьалаглъизе",
"examples": [
{
"ru": "море волнуется",
"av": "ралъад багъарулеб (карачалахунеб), гьалаглъулеб буго"
}
]
},
{
"text": "рахӏат хвезе, хехдаризе, гьалаглъизе, рихха-хочизе",
"examples": [
{
"ru": "нельзя волноваться из-за пустяков",
"av": "гьадингояб жо сабаблъун рахӏат хвезе бегьуларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "волновой",
"stress": 7,
"forms": [
"волновой",
"волновая",
"волновое"
],
"senses": [
{
"text": "карачелазул",
"labels": [
"физика"
],
"examples": [
{
"ru": "волновое сопротивление",
"av": "карачелазул дандечӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "волнолом",
"stress": 7,
"forms": [
"волнолом"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "карачелгьукъ, карачелбек, карачелкъотӏ, гумул чӏаралъуре рачӏунел карачалаби гьукъулеб сангар"
}
]
}
{
"word": "волнообразный",
"stress": 9,
"stem": "ВОЛНООБРАЗН",
"forms": [
"волнообразный",
"волнообразная",
"волнообразное"
],
"senses": [
{
"text": "карачелал гӏадаб, карачелазул къагӏидаялъул, карачелазда релълъараб",
"examples": [
{
"ru": "волнообразные облака",
"av": "карачелал гӏадал накӏкӏал"
},
{
"ru": "волнообразная местность",
"av": "гохӏахараб, гӏумгӏахараб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "волнующий",
"stress": 5,
"forms": [
"волнующий",
"волнующая",
"волнующее"
],
"senses": [
{
"text": "хӏайранлъизарулеб, хӏайран гьарулеб",
"examples": [
{
"ru": "волнующий спектакль",
"av": "хӏайранлъизарулеб спектакль"
}
]
}
]
}
{
"word": "воловий",
"stress": 4,
"stem": "ВОЛОВ",
"forms": [
"воловий",
"воловья",
"воловье"
],
"senses": [
{
"text": "оцол, бугъил",
"examples": [
{
"ru": "воловьи копыта",
"av": "оцол щанкӏлал"
},
{
"ru": "воловья шкура",
"av": "оцол тӏом"
},
{
"ru": "воловья шея",
"av": "оцол (бугъил) гӏадаб габур"
}
]
}
]
}
{
"word": "волокита",
"stress": 6,
"stem": "ВОЛОКИТ",
"homonym": 1,
"forms": [
"волокита"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хадуб бехъерхъизаби, авара гьаби, багьанаби ратун, иш хадуб бехъерхъизаби",
"precomment": "иш; ишалъе",
"examples": [
{
"ru": "создать волокиту",
"av": "авара гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волокита",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"волокита"
],
"labels": [
"мужской род",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "руччабазда хадув лъугьун вукӏунев чи",
"precomment": "любитель ухаживать за женщинами",
"labels": [
"разговорное слово",
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "волокитчик",
"stress": 6,
"forms": [
"волокитчик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "багьаначи, аварачи",
"comment": "багьанаби ратун, иш хадуб бехъерхъизабулев чи"
}
]
}
{
"word": "волокнистый",
"stress": 7,
"forms": [
"волокнистый",
"волокнистая",
"волокнистое"
],
"senses": [
{
"text": "кунахараб, кунал ругеб, куналаб"
}
]
}
{
"word": "волокно",
"stress": 7,
"forms": [
"волокно"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "кун",
"precomment": "нить",
"comment": "кьуричӏеб тӏеренаб кун",
"examples": [
{
"ru": "шёлковое волокно",
"av": "чиллайдул кун"
}
]
},
{
"text": "рихьал",
"labels": [
"биология"
],
"examples": [
{
"ru": "мышечные волокна",
"av": "ччорбазул (щукӏдузул) тӏеренал рихьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "волоком",
"stress": 2,
"forms": [
"волоком"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "бехъерхъун",
"precomment": "хадуб",
"examples": [
{
"ru": "тащить лодку волоком",
"av": "раса (хадуб) бехъерхъун бачине"
}
]
}
]
}
{
"word": "волоокий",
"stress": 5,
"forms": [
"волоокий",
"волоокая",
"волоокое"
],
"senses": [
{
"text": "берал чӏахӏияв"
},
{
"text": "оцоберазул"
}
]
}
{
"word": "волос",
"stress": 2,
"forms": [
"волос"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "рас",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "седой волос",
"av": "хъахӏаб рас"
},
{
"ru": "волосы его были коротко острижены",
"av": "досул рас къокъго къунцӏун букӏана"
},
{
"ru": "красивые вьющиеся волосы",
"av": "берцинаб кӏургӏараб рас"
},
{
"ru": "конский волос",
"av": "чол (чодул) рас"
},
{
"ru": "дожить до седых волос",
"av": "херлъизегӏан (хъахӏрас баккизегӏан) гӏумру гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волосатый",
"stress": 6,
"stem": "ВОЛОСАТ",
"forms": [
"волосатый",
"волосатая",
"волосатое"
],
"senses": [
{
"text": "керчаб расул, расаб, рас керчаб, (керчаб) рас бижараб",
"examples": [
{
"ru": "волосатые руки",
"av": "расул цӏурал кверал"
},
{
"ru": "волосатая грудь",
"av": "рас бижараб керен"
}
]
}
]
}
{
"word": "волосинка",
"stress": 6,
"forms": [
"волосинка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "(цо) рас, гьитӏинаб рас"
}
]
}
{
"word": "волосок",
"stress": 6,
"forms": [
"волосок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"precomment": "уменьшительное значение от волос"
},
{
"text": "рас",
"labels": [
"ботаника"
]
},
{
"text": "расбутӏ, тӏеренаб пружина, маххул кун",
"precomment": "металлическая нить",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "волосок в часовом механизме",
"av": "сагӏтил механизмалъул расбутӏ"
}
]
},
{
"precomment": "на волоске",
"text": "расуда носол балалда бан хутӏизе"
},
{
"precomment": "не тронуть волоска у кого-либо",
"text": "цохӏо килищ хъвангутӏизе, сунданиги хъвангутӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "волос",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "волость",
"stress": 2,
"forms": [
"волость"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "волость",
"comment": "цебе росабазул бакӏалда уездалда гьоркьобе унеб букӏараб цо бутӏа, районалдасаги гьитӏинаб бакӏ",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
}
]
}
{
"word": "волосяной",
"stress": 8,
"forms": [
"волосяной",
"волосяная",
"волосяное"
],
"senses": [
{
"text": "расул(аб), рас жаниб лъураб",
"examples": [
{
"ru": "волосяной матрац",
"av": "жаниб рас лъураб ургу"
},
{
"ru": "волосяная верёвка",
"av": "расул квар"
},
{
"ru": "волосяной покров",
"av": "расул гъат"
}
]
}
]
}
{
"word": "волочение",
"stress": 6,
"forms": [
"волочение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хадуб бехъерхъи",
"precomment": "по глаголу волочить"
},
{
"text": "къваридаб картӏинисан цӏан, телалъул кун бахъи",
"comment": "гьаби",
"labels": [
"техника"
]
}
]
}
{
"word": "волочёный",
"stem": "ВОЛОЧЁН",
"forms": [
"волочёный",
"волочёная",
"волочёное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан (бахъун) гьабураб",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "волочённая проволока",
"av": "цӏан (бахъун) гьабураб телалъул кун (металлалъул)"
}
]
}
]
}
{
"word": "волочильный",
"stress": 6,
"forms": [
"волочильный",
"волочильная",
"волочильное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏан телалъул кун бахъулеб (гьабулеб)",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "волочильный стан",
"av": "цӏан телалъул кун бахъулеб (гьабулеб) стан (станок)"
}
]
}
]
}
{
"word": "волочить",
"stress": 6,
"forms": [
"волочить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "ракьалдасан хадуб бехъерхъизе",
"precomment": "кого-что, тянуть по земле",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "волочить мешок с зерном",
"av": "могьол къандалъо бехъерхъизе"
},
{
"ru": "еле ноги волочит",
"av": "хӏалица хӏатӏал рахъулел руго, хӏалица гали тӏамулеб буго"
}
]
},
{
"text": "цӏан (металлалъул кун) гьабизе (бахъизе)",
"precomment": "кого-что",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "волочить проволоку",
"av": "цӏан металлалъул квар (кун) гьабизе (бахъизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "волочиться",
"stress": 6,
"forms": [
"волочиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "бахъерхъулеб букӏине, бехъерхъун унеб букӏине",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "волочиться по земле",
"av": "ракьалдасан бехъерхъулеб букӏине, ракьалдасан бехъерхъун унеб букӏине"
}
]
},
{
"text": "рокьи гьабун, лъиданиги хадув лъугьине",
"precomment": "за кем",
"comment": "рокьи гьабизе",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "волчанка",
"stress": 5,
"forms": [
"волчанка"
],
"labels": [
"медицина",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "волчанка",
"comment": "тӏомол туберкулёз"
}
]
}
{
"word": "волчий",
"stress": 2,
"stem": "ВОЛЧ",
"forms": [
"волчий",
"волчья",
"волчье"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏил(аб)",
"examples": [
{
"ru": "волчий след",
"av": "бацӏил лъалкӏ"
},
{
"ru": "волчий аппетит",
"av": "бацӏилаб кваниде гъира (къасд)"
},
{
"ru": "волчья пасть",
"av": "бацӏикӏал",
"labels": [
"медицина"
],
"comment": "къвакӏараб хвенех сурукъаб куцалда бижиялъ магӏарзукъалазулги кӏалзулги жаниблъи цолъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "волчица",
"stress": 5,
"forms": [
"волчица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏуяб бацӏ, цӏобацӏ, эбелаб бацӏ"
}
]
}
{
"word": "волчком",
"stress": 6,
"forms": [
"волчком"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "зенеро гӏадин",
"examples": [
{
"ru": "вертеться волчком",
"av": "зенеро гӏадин ххенезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "волчок",
"stress": 5,
"forms": [
"волчок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏандарак, зенеро, цӏалач",
"precomment": "игрушка"
}
]
}
{
"word": "волчонок",
"stress": 5,
"forms": [
"волчонок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏитӏинчӏ"
}
]
}
{
"word": "волшебник",
"stress": 5,
"forms": [
"волшебник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сихӏручи"
}
]
}
{
"word": "волшебница",
"stress": 5,
"forms": [
"волшебница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сихӏручӏужу"
}
]
}
{
"word": "волшебный",
"stress": 5,
"stem": "ВОЛШЕБН",
"forms": [
"волшебный",
"волшебная",
"волшебное"
],
"senses": [
{
"text": "сихӏруяб, тамашаяб, гӏажаибаб",
"precomment": "в сказке",
"examples": [
{
"ru": "волшебная шапка",
"av": "сихӏруяб тӏагъур"
},
{
"ru": "волшебная палочка",
"av": "сихӏруяб тӏил"
},
{
"ru": "волшебное царство",
"av": "гӏажаибаб ханлъи"
}
]
},
{
"text": "гӏажаибго берцинаб, хӏайранлъизарулеб",
"examples": [
{
"ru": "волшебная ночь",
"av": "гӏажаибго берцинаб сордо"
}
]
}
]
}
{
"word": "волшебство",
"stress": 10,
"forms": [
"волшебство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "сихӏру"
},
{
"text": "сихӏру гьаби"
},
{
"text": "сихӏручилъи"
}
]
}
{
"word": "вольер",
"stress": 5,
"forms": [
"вольер",
"вольера"
],
"labels": [
"мужской род",
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "вольер",
"comment": "хӏайванал жанир тезе гьабураб маххул хьуриялъ сверун къараб гьитӏинаб майданлъи"
}
]
}
{
"word": "вольничать",
"stress": 2,
"forms": [
"вольничать"
],
"labels": [
"несовершенный вид",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "бокьа-бокьараб гьабизе, квелъ бахъун вукӏине",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "вольно",
"stress": 2,
"forms": [
"вольно"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "эркенго, бокьухъе",
"examples": [
{
"ru": "вести себя вольно",
"av": "бокьухъе вукӏине (хьвадизе)"
},
{
"ru": "вольно!",
"av": "вольно!",
"comment": "команда"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольнодумец",
"stress": 8,
"forms": [
"вольнодумец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб пикруялъулав",
"comment": "чи",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "вольнолюбивый",
"stress": 10,
"forms": [
"вольнолюбивый",
"вольнолюбивая",
"вольнолюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи бокьулеб",
"examples": [
{
"ru": "вольнолюбивый народ",
"av": "эркенлъи бокьулеб халкъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "вольнонаёмный",
"stress": 2,
"forms": [
"вольнонаёмный",
"вольнонаёмная",
"вольнонаёмное"
],
"senses": [
{
"text": "мухьдахъ (ижараялъе) ккурав"
}
]
}
{
"word": "вольноопределяющийся",
"stress": 14,
"forms": [
"вольноопределяющийся"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенго хъулухъ гьабулев",
"comment": "пачаясул Россиялда: заман щвелалдего, жиндиего бокьун армиялдеги лъугьун, бигьаял шартӏазда хъулухъ гьабулев гьоркьохъеб лъаялъул чи"
}
]
}
{
"word": "вольноотпущенник",
"stress": 10,
"forms": [
"вольноотпущенник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тархъан гьавурав лагъ, тархъанлъарав лагъ",
"precomment": "отпущенный крепостной раб",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
]
}
]
}
{
"word": "вольноотпущенный",
"stress": 10,
"forms": [
"вольноотпущенный",
"вольноотпущенная",
"вольноотпущенное"
],
"senses": [
{
"text": "тархъан гьавурав"
},
{
"text": "тархъанлъарав"
}
]
}
{
"word": "вольнослушатель",
"stress": 9,
"forms": [
"вольнослушатель"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "вольнослушатель",
"comment": "жиндиего бокьун, хьвадун цӏалулев чи"
}
]
}
{
"word": "вольность",
"stress": 2,
"forms": [
"вольность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "эркенлъи",
"precomment": "свобода, независимость",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "бокьа-бокьараб (гӏорхъолъа борчӏараб) жо гьаби",
"precomment": "несдержанность, развязность"
}
]
}
{
"word": "вольный",
"stress": 2,
"stem": "ВОЛЬН",
"forms": [
"вольный",
"вольная",
"вольное"
],
"senses": [
{
"text": "эркенаб, тархъанаб, жибго жиндаго чӏараб, чияда бухьинчӏеб",
"precomment": "независимый",
"comment": "бачӏеб",
"examples": [
{
"ru": "вольный народ",
"av": "эркенаб халкъ"
}
]
},
{
"text": "эркенаб, гӏурхъичӏвай (къадар чӏезаби, гьукъи, квекӏен) гьечӏеб",
"precomment": "нестесненный законами",
"examples": [
{
"ru": "вольная продажа хлеба",
"av": "гӏурхъичӏвай (къадар чӏезаби, гьукъи, квекӏен) гьечӏеб чед бичи"
},
{
"ru": "вольные мысли",
"av": "эркенал пикраби"
}
]
},
{
"text": "квалквал (квекӏен, кквей) гьечӏого, биччараб",
"precomment": "ничем не стесненный",
"examples": [
{
"ru": "ты волен думать так",
"av": "дуца гьедин пикру гьабизе бегьула"
}
]
},
{
"text": "эркенаб (яги тӏасан ккун эркенаб, адаб гьечӏеб) куцалъул (къагӏидаялъул)",
"precomment": "непринужденный или слишком непринужденный, развязный, нескромный",
"examples": [
{
"ru": "вольные разговоры",
"av": "эркенал (адаб гьечӏел) гара чӏвариял"
},
{
"ru": "вольное обращение",
"av": "эркенаб (адаб гьечӏеб) гьоркьоблъи"
}
]
},
{
"text": "эркен (тархъан) гьавиялъул кагъат",
"precomment": "в значении существительного вольная ж",
"labels": [
"относящийся к истории",
"исторический термин"
],
"examples": [
{
"ru": "дать вольную крепостному",
"av": "(помещикасул) векьарухъанасе тархъан гьавиялъул кагъат кьезе"
}
]
},
{
"text": "бокьун (ургъун) ва бокьичӏого (ургъичӏого) гьарулел ишал (гӏамалал)",
"precomment": "вольные и невольные поступки"
},
{
"text": "эркенал рагъарачариял",
"precomment": "вольные движения",
"labels": [
"спортивный термин"
]
},
{
"text": "эркенаб стиль (лъедеялъул)",
"precomment": "вольный стиль",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "вольт",
"homonym": 1,
"forms": [
"вольт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "вольт",
"labels": [
"физика"
]
}
]
}
{
"word": "вольт",
"homonym": 2,
"forms": [
"вольт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "вольт",
"precomment": "круг на манеже",
"comment": "1. манежалда: рекӏарас яги рекӏараз гьабулеб кьурун буссараб свери; 2. фехтованиялда: дандеясул кьабиялдаса тари, кьури, гьетӏи",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "вольтижёр",
"forms": [
"вольтижёр"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чотӏа гьунарал гьарулев чи",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "вольтижировать",
"stress": 8,
"forms": [
"вольтижировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чотӏа гьунарал гьаризе"
}
]
}
{
"word": "вольтижировка",
"stress": 10,
"forms": [
"вольтижировка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чотӏа гьунарал гьари"
}
]
}
{
"word": "вольтметр",
"stress": 7,
"forms": [
"вольтметр"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "вольтметр",
"comment": "электрикалъул токалъул напряжение борцунеб алат",
"labels": [
"физика"
]
}
]
}
{
"word": "вольфрам",
"stress": 7,
"forms": [
"вольфрам"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "вольфрам",
"comment": "химикияб элемент, металл"
}
]
}
{
"word": "воля",
"stress": 2,
"stem": "ВОЛ",
"forms": [
"воля"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "ияхӏ, хасияталъул къвакӏи, тӏадчӏей, таваккал",
"examples": [
{
"ru": "сила воли",
"av": "ияхӏалъул гуч"
},
{
"ru": "воспитание воли",
"av": "ияхӏ куцай"
}
]
},
{
"text": "сундуениги жигар, хӏаракат",
"precomment": "стремление к чему-либо",
"examples": [
{
"ru": "воля к победе",
"av": "бергьенлъия-лъе жигар (хӏаракат) бахъи"
}
]
},
{
"text": "бокьи, къасд, мурад, анищ, нигат",
"precomment": "желание, требование",
"examples": [
{
"ru": "воля народа",
"av": "халкъалъул мурад"
},
{
"ru": "сделать по своей воле",
"av": "жиндиего бокьун, гьабизе"
}
]
},
{
"text": "кверщел, ихтияр",
"precomment": "власть, право",
"examples": [
{
"ru": "дай только ему волю, он наведёт порядок",
"av": "досие ихтияр (кверщел) кьуни, дос низам гьабила"
}
]
},
{
"text": "эркенлъи, тархъанлъи",
"precomment": "свобода",
"examples": [
{
"ru": "отпустить на волю",
"av": "тархъан (эркен) гьавизе"
}
]
},
{
"precomment": "воля ваша",
"text": "кин дуе бокьаниги (ихтияр дур буго)"
},
{
"precomment": "на воле",
"text": "эркен-лъуда"
},
{
"precomment": "дать волю рукам",
"text": "вагъизе, щивниги вухизе"
}
]
}