{
"word": "dem",
"stress": 4,
"stem": "ЗАВАРК",
"forms": [
"заварка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гьалдолеб лъим тӏаде тӏей, гьалдолеб лъелъе бай",
"precomment": "demlemek fiiline göre",
"comment": "чай, кофе ва ц."
},
{
"text": "заварка",
"comment": "цо нухалъ гьабураб чай",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "bir demlemelik çay kaldı",
"av": "цо заваркаялъе чай хутӏун буго, цо нухалъ гьабизе (базе) чай хутӏун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "demagog",
"stress": 6,
"forms": [
"демагог"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "демагог, демагогиячи"
}
]
}
{
"word": "demagoji",
"stress": 6,
"forms": [
"демагогия"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "демагогия",
"comment": "жиндир напсияб ва нахӏсаб мурадалде щвезелъун, лъай гьечӏел гӏадамазул пикруялъе асар гьабун, иш гьаби ва кӏалъай"
}
]
}
{
"word": "demagojik",
"stem": "ДАМАГОГИЧЕСК",
"forms": [
"демагогический",
"демагогическая",
"демагогическое"
],
"senses": [
{
"text": "демагогияб",
"examples": [
{
"tr": "demagojik konuşma",
"av": "демагогияб хабар"
}
]
}
]
}
{
"word": "demarş",
"stress": 4,
"forms": [
"демарш"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "демарш",
"comment": "цо хӏукуматалъ, жиндирго вакил гьоркьов ккун, цоги хӏукуматалдехун гьабулеб хитӏаб, тӏалаб",
"labels": [
"diplomatik terim"
]
}
]
}
{
"word": "demek ki",
"stress": 3,
"forms": [
"значит"
],
"senses": [
{
"text": "гьелъул магӏна ккола; гьедин батани",
"labels": [
"ara söz"
],
"examples": [
{
"tr": "demek gidiyorsun",
"av": "гьедин батани, мун унев вугоха"
}
]
}
]
}
{
"word": "demek ki",
"stress": 3,
"forms": [
"стало-быть"
],
"senses": [
{
"text": "гьелъул магӏна ккола, гьедин батани, гьединлъидал",
"labels": [
"ara söz"
]
}
]
}
{
"word": "demet",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"вязанка"
],
"labels": [
"dişil",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "хьухьараб жо",
"precomment": "örgü kazak vb.",
"comment": "гурде ва ц.",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
}
]
}
{
"word": "demet",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"вязанка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "кӏуштӏа, магь",
"examples": [
{
"tr": "odun demeti",
"av": "цӏулал магь"
}
]
}
]
}
{
"word": "demet; bağ",
"forms": [
"пук"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "кӏущтӏа",
"examples": [
{
"tr": "bir tutam saman",
"av": "сумал кӏущтӏа; сумал къвал цӏураб жо, сумал гул"
}
]
}
]
}
{
"word": "demet; bağ",
"stress": 4,
"forms": [
"пучок"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "квацӏи"
},
{
"text": "цӏен"
}
]
}
{
"word": "demet; bağ",
"stress": 3,
"stem": "СВЯЗК",
"forms": [
"связка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "бухьин; цолъизаби",
"precomment": "bağlamak fiiline göre"
},
{
"text": "цо бухьараб жо; цойиде руссинарун рухьарал жал",
"examples": [
{
"tr": "kitap demeti",
"av": "тӏахьазул цо бухьараб жо"
},
{
"tr": "anahtar demeti",
"av": "цоцада рухьарал кӏулал"
}
]
},
{
"text": "кумек глагол",
"comment": "составияб сказуемоялъул бутӏалъун кколеб",
"labels": [
"dil bilgisi"
]
}
]
}
{
"word": "demet; bağ",
"forms": [
"сноп"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гул",
"examples": [
{
"tr": "ekin demeti bağlamak",
"av": "гул къазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "demetli",
"stress": 7,
"forms": [
"пучковатый",
"пучковатая",
"пучковатое"
],
"senses": [
{
"text": "квацӏи гӏадаб"
}
]
}
{
"word": "demilitarize etmek",
"stress": 14,
"forms": [
"демилитаризовать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "демилитаризация гьабизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"comment": "рагъулаб промышленность, щулалъаби гьари гьукъизе"
}
]
}
{
"word": "demir",
"stress": 4,
"stem": "ЖЕЛЕЗН",
"forms": [
"железный",
"железная",
"железное"
],
"senses": [
{
"text": "маххул",
"examples": [
{
"tr": "demir soba",
"av": "маххул печь"
},
{
"tr": "demir parmaklık",
"av": "маххул хьури"
},
{
"tr": "demir cevheri",
"av": "маххул магӏдан",
"comment": "руда"
},
{
"tr": "hurda demir",
"av": "а) маххул хӏос б) гъурараб махх"
}
]
},
{
"text": "кутакаб, къвакӏараб",
"precomment": "güçlü, sağlam",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "demir gibi sağlık",
"av": "щулияб сахлъи"
},
{
"tr": "demir disiplin",
"av": "къвакӏараб гӏадлу"
},
{
"tr": "Demir Çağı",
"av": "маххул заман",
"comment": "инсаният махх хӏалтӏизабизе ругьунлъараб заман"
},
{
"tr": "demir sülfat",
"av": "мачӏбил",
"labels": [
"химия"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "demir",
"stress": 4,
"forms": [
"железо"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "махх",
"examples": [
{
"tr": "sac levha",
"av": "листалъулаб (тӏеренаб) махх"
}
]
},
{
"text": "маххул къайи",
"comment": "алат, матахӏ",
"labels": [
"topluluk ismi"
],
"examples": [
{
"tr": "demir ticareti yapmak",
"av": "маххул къайи-матахӏалъул даран гьабизе"
}
]
},
{
"text": "махх гъорлъ бугеб дару",
"precomment": "ilaç",
"examples": [
{
"tr": "demir almak",
"av": "махх гъорлъ бугеб дару гьекъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "demir almak",
"stress": 4,
"stem": "ОТЧАЛИВА",
"forms": [
"отчаливать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "defol!; toz ol!",
"av": "тӏагӏа!",
"labels": [
"просторечное слово"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "отчалить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "demir almak",
"stress": 4,
"stem": "ОТЧАЛИ",
"forms": [
"отчалить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе ине",
"comment": "гама, раса",
"examples": [
{
"tr": "sandal kıyıdan uzaklaştı",
"av": "раса рагӏалдаса нахъе ана"
}
]
}
]
}
{
"word": "demir atı",
"stress": 1,
"stem": "ЯКОРН",
"forms": [
"якорный",
"якорная",
"якорное"
],
"senses": [
{
"text": "якоралъул; лангаралъул",
"examples": [
{
"tr": "demir zinciri",
"av": "лангаралъул рахас"
},
{
"tr": "demirleme yeri",
"av": "лангаралъ гама чӏезабизе бугеб бакӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "demirci",
"stress": 5,
"forms": [
"кузнец"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къебед, маххукъебед"
}
]
}
{
"word": "demirci",
"stress": 5,
"stem": "КУЗНЕЧН",
"forms": [
"кузнечный",
"кузнечная",
"кузнечное"
],
"senses": [
{
"text": "къебелъул, къебелъи гьабулеб",
"examples": [
{
"tr": "demirci atölyesi",
"av": "къебелъул цех"
},
{
"tr": "demirci çekici",
"av": "къебелъул квартӏа"
},
{
"tr": "demircilik işleri",
"av": "къебелъухъ гьарулел хӏалтӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "demirci (inşaat)",
"stress": 6,
"forms": [
"арматурщик"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "арматурщик",
"comment": "арматураялъул устар"
}
]
}
{
"word": "demirhane",
"stress": 2,
"forms": [
"кузница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "къебелъи, къебелъул рукъ"
}
]
}
demirlemek; çemberlemek
сообщить о неточности{
"word": "demirlemek; çemberlemek",
"stress": 5,
"forms": [
"оковать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги тӏад кинаб букӏаниги металл кквезе",
"precomment": "ne neyin",
"examples": [
{
"tr": "sandığı demirle kaplamak",
"av": "гъансида махх кквезе"
}
]
}
]
}
demirlemek; çemberlemek
сообщить о неточности{
"word": "demirlemek; çemberlemek",
"stress": 3,
"forms": [
"оковывать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "оковать",
"kind": "see"
}
]
}
demirli; demir içeren
сообщить о неточности{
"word": "demirli; demir içeren",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"железистый",
"железистая",
"железистое"
],
"senses": [
{
"text": "махх гъорлъ бугеб",
"labels": [
"kimya"
],
"examples": [
{
"tr": "demirli kaynak",
"av": "махх гъорлъ бугеб лъадал ицц"
}
]
}
]
}
demirli; demir içeren
сообщить о неточности{
"word": "demirli; demir içeren",
"stress": 4,
"stem": "ЖЕЛЕЗИСТ",
"homonym": 2,
"forms": [
"железистый",
"железистая",
"железистое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏуцӏдузул(аб), цӏуцӏдул ругеб",
"labels": [
"anatomi"
]
}
]
}
{
"word": "demirtaşı",
"stress": 7,
"forms": [
"железняк"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "маххул руда",
"comment": "магӏдан",
"labels": [
"mineraloji"
]
}
]
}
{
"word": "demiryolcu",
"stress": 11,
"forms": [
"железнодорожник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "маххул нухлул хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "demiryolcu kadın",
"stress": 11,
"forms": [
"железнодорожница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "маххул нухлул хӏалтӏухъан"
}
]
}
demiryolu rayı çekme / demir haddeleme
сообщить о неточности{
"word": "demiryolu rayı çekme / demir haddeleme",
"stress": 11,
"forms": [
"железопрокатный"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "demir haddehanesi",
"av": "маххул прокат гьабулеб (бокьараб формаялда махх чӏинтӏизабулеб) завод"
}
]
}
]
}
{
"word": "demiryolu saydingi",
"stress": 5,
"forms": [
"разъезд"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "рахъ-рахъалде, кколе-кколелъуре сунданиги рекӏун ин, риххун ин",
"precomment": "kalkış; hareket",
"examples": [
{
"tr": "delege ayrılışı",
"av": "делегатал рокъорокъоре ин"
},
{
"tr": "seyircinin tiyatrodan dağılması",
"av": "театралдаса халкъ биххун ин"
}
]
},
{
"text": "разъезд",
"comment": "рагъда разведкаялъе яги бухьеналъе битӏулеб рекӏаразул тӏинаб къукъа",
"labels": [
"askerî terim"
]
},
{
"text": "сунданиги рекӏун киве-кивениги ин, хьвади"
},
{
"text": "разъезд",
"comment": "маххул нух кӏибикьун ин; кӏибикьулеб бакӏ; гьениб бугеб гьитӏинаб станция",
"labels": [
"demiryolu terimi"
]
}
]
}
{
"word": "demiryolu...",
"stress": 11,
"stem": "ЖЕЛЕЗНОДОРОЖН",
"forms": [
"железнодорожный",
"железнодорожная",
"железнодорожное"
],
"senses": [
{
"text": "маххул нухлул",
"examples": [
{
"tr": "demiryolu köprüsü",
"av": "маххул нухлул кьо"
},
{
"tr": "tren bileti",
"av": "маххул нухалъул (поездалъе) билет"
},
{
"tr": "demiryolu şubesi",
"av": "маххул нухалъул гӏаркьел"
},
{
"tr": "demiryolu trafiği",
"av": "поездал хьвади"
},
{
"tr": "demiryolu dolgusu",
"av": "маххул нух тӏад бугеб ракьул сангар"
}
]
}
]
}
{
"word": "demleme",
"stress": 5,
"forms": [
"настой"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "тӏокӏкӏел"
},
{
"text": "батӏияб жо гъорлъ босизабун, къачӏараб лъамалъи"
}
]
}
{
"word": "demleme; infüzyon",
"stress": 6,
"stem": "НАСТОЯНИ",
"forms": [
"настояние"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад чӏараб гьари, тӏалаб",
"examples": [
{
"tr": "onun ısrarı üzerine",
"av": "гъосул тӏалабалдалъун"
}
]
}
]
}
{
"word": "demlemek; demlenmek",
"stress": 4,
"forms": [
"заваривать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "заварить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "demlemek; kaynatmak",
"stress": 6,
"forms": [
"заварить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьалдолеб лъадалъе базе",
"precomment": "ne",
"comment": "чай, кофе ва ц.",
"examples": [
{
"tr": "çay demlemek",
"av": "тӏаде гьалараб лъимги тӏун, чай хӏадуризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "demlenmek",
"stress": 5,
"forms": [
"настаиваться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "настояться",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"comment": "2"
}
]
}
{
"word": "demlenmek",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"настояться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер мехалъ ралагьун чӏезе; ралагьун чӏеялъ сваказе",
"examples": [
{
"tr": "birini beklemekten yorulmak",
"av": "лъихъниги гӏемер мехалъ ралагьун чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "demlenmek",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"настояться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине (чай)",
"precomment": "çay vb. hakkında"
}
]
}
demlenmek; kaynamaya başlamak
сообщить о неточности{
"word": "demlenmek; kaynamaya başlamak",
"stress": 6,
"forms": [
"завариться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине",
"comment": "гьалдолеб лъадалъе бараб чай, кофе ва ц.",
"examples": [
{
"tr": "çay demini aldı",
"av": "чай лъугьана"
}
]
},
{
"text": "багъаризе",
"labels": [
"mecazi anlamda",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "evet, kötü bir iş başladı",
"av": "квешаб иш багъарана"
}
]
}
]
}
{
"word": "demlenmiş",
"stress": 5,
"forms": [
"спитой",
"спитая",
"спитое"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "къуват лъугӏараб; чанцӏулго тӏаде лъим тӏеялъ тӏагӏам лъугӏараб",
"precomment": "çay hakkında",
"examples": [
{
"tr": "posası çıkmış çay",
"av": "къуват лъугӏараб чай"
}
]
}
]
}
{
"word": "demografi",
"stress": 7,
"forms": [
"демография"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "демография",
"comment": "халкъалъул состав, гьезул хьвади лъазабулеб статистикаялъул бутӏа"
}
]
}
{
"word": "demokrasi",
"stress": 7,
"forms": [
"демократия"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "демократия",
"comment": "хӏукуматалъул ишал халкъалъ гьари"
},
{
"text": "демократия",
"comment": "гьединаб хӏукумат бугеб пачалихъ"
},
{
"text": "демократия",
"comment": "халкъалъул цӏикӏкӏарасеб бутӏаялъул ихтиярал цӏунулеб гӏуцӏи"
}
]
}
{
"word": "demokrat",
"stress": 7,
"forms": [
"демократ"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "демократ",
"comment": "демократиялъул рахъ ккурав чи"
}
]
}
{
"word": "demokratik",
"stress": 9,
"stem": "ДЕМОКРАТИЧЕСК",
"forms": [
"демократический",
"демократическая",
"демократическое"
],
"senses": [
{
"text": "демократияб",
"examples": [
{
"tr": "demokratik cumhuriyet",
"av": "демократияб республика"
},
{
"tr": "demokratik düzen",
"av": "демократияб гӏуцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "demokratik",
"stress": 9,
"forms": [
"демократичный",
"демократичная",
"демократичное"
],
"see_also": [
{
"target": "демократический",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "demokratikleşmek",
"stress": 11,
"forms": [
"демократизироваться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "демократияб-лъун лъугьине"
}
]
}
{
"word": "demokratikleştirmek",
"stress": 11,
"forms": [
"демократизировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "демократияблъун гьабизе, демократияб кьучӏалда цӏидасан гӏуцӏизе"
}
]
}
{
"word": "demokratistleşme",
"stress": 11,
"forms": [
"демократизация"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "демократияб кьучӏалда цӏидасан гӏуцӏи, демократлъизаби, демократияблъун гьаби"
}
]
}
{
"word": "demokratizm",
"stress": 9,
"forms": [
"демократизм"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "демократизм",
"comment": "демократиялъул нухалда чӏей"
}
]
}
demoralizasyon; ahlak bozulması
сообщить о неточности{
"word": "demoralizasyon; ahlak bozulması",
"stress": 10,
"forms": [
"деморализация"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал-хасият хвей"
},
{
"text": "рекӏел хӏал гӏодобчӏвай"
},
{
"text": "гӏадлу-низам гӏодобе ккей, биххи"
}
]
}
{
"word": "demoralize etmek",
"stress": 12,
"forms": [
"деморализовать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гӏамал-хасият хвезабизе, гӏадлу-низам биххизабизе",
"precomment": "kimi-neyi"
}
]
}