doğa bilginci, tabiatçı
сообщить о неточности{
"word": "doğa bilginci, tabiatçı",
"stress": 14,
"forms": [
"естествоиспытатель"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталъул цӏех-рех гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "doğa bilimci",
"stress": 10,
"forms": [
"естествовед"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат гӏелмуялъул махщалилав, специалист"
}
]
}
{
"word": "doğa bilimci",
"stress": 8,
"forms": [
"натуралист"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "натуриалист",
"comment": "тӏабигӏат лъазабулев чи; тӏабигӏиял гӏелмабазул специалист"
}
]
}
{
"word": "doğa gücü, unsur",
"stress": 5,
"stem": "СТИХИ",
"forms": [
"стихия"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "инсанасда бокьухъе бачине кӏолареб иш, тӏабигӏияб гуч, иш; инсанасда нахъчӏвазе кӏолареб балагь; тӏабигӏияб балагь"
},
{
"text": "кверде бачинчӏеб къуват, квегъичӏеб гуч"
},
{
"text": "ругьунаб, бокьулеб хӏалтӏи; интерес гьабулеб жо",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "kendini kendi ortamında hissetmek",
"av": "ругьунаб, бокьулеб ишалда вукӏине"
}
]
}
]
}
doğa rezervi; sit alanı
сообщить о неточности{
"word": "doğa rezervi; sit alanı",
"stress": 6,
"forms": [
"заповедник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "заповедник"
},
{
"text": "къараб (цӏунараб) бакӏ",
"comment": "тӏабигӏат цӏунизелъун гьабураб"
}
]
}
{
"word": "doğa; huy, mizaç",
"stress": 4,
"stem": "НАТУР",
"forms": [
"натура"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат",
"precomment": "doğa; tabiat",
"labels": [
"eskimiş sözcük"
]
},
{
"text": "гӏамал-хасият",
"precomment": "karakter",
"examples": [
{
"tr": "yaradılıştan kötü değildir",
"av": "гӏамал-хасияталъул рахъалъ ццидалав чи гуро дов"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда мухьалъе кьолеб къайи",
"labels": [
"ekonomi"
],
"examples": [
{
"tr": "ayni ödeme",
"av": "гӏарцул бакӏалда мухьдае къайи кьей"
}
]
},
{
"text": "жиндасан сурат бахъулеб тӏабигӏияб, чӏагояб мисал",
"labels": [
"sanat"
]
}
]
}
{
"word": "doğa; tabiat",
"stress": 5,
"stem": "ПРИРОД",
"forms": [
"природа"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат",
"examples": [
{
"tr": "doğanın sırları",
"av": "тӏабигӏаталъул балъголъаби"
},
{
"tr": "doğayı hayranlıkla izlemek",
"av": "тӏабигӏаталдасан кеп босизе"
}
]
},
{
"text": "хасият, аслияб рахъ",
"precomment": "özellik, öz",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
},
{
"text": "вижи, гӏамал-хасият",
"precomment": "doğa, karakter",
"examples": [
{
"tr": "o tabiatı gereği iyi bir insandır",
"av": "гӏамал-хасиятго гьесул ракӏ лъикӏав чиясул буго",
"comment": "вижиго гьесул ракӏ лъикӏав чиясул буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğa; öz",
"stress": 8,
"forms": [
"естество"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "кьучӏ, магӏна, аслу",
"precomment": "öz; mahiyet",
"examples": [
{
"tr": "meselenin özü",
"av": "суалалъул магӏна"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏат",
"precomment": "doğa; tabiat",
"labels": [
"eskimiş sözcük"
]
}
]
}
{
"word": "doğal",
"stress": 4,
"stem": "ЕСТЕСТВЕНН",
"forms": [
"естественный",
"естественная",
"естественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб, тӏабигӏаталъул",
"precomment": "doğaya ait",
"examples": [
{
"tr": "doğal zenginlikler",
"av": "тӏабигӏаталъул бечелъаби"
},
{
"tr": "doğa bilimleri",
"av": "тӏабигӏаталъул гӏелмаби"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏияб",
"precomment": "doğal",
"examples": [
{
"tr": "doğal ten rengi",
"av": "гьурмал тӏабигӏияб кьер"
}
]
},
{
"text": "букӏине, лъугьине бегьулеб, гӏадатияб",
"precomment": "normal",
"examples": [
{
"tr": "işlerin doğal akışı",
"av": "лъугьине бегьулеб куцалъ иш ккей"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏияб",
"precomment": "doğa kanunlarıyla belirlenmiş",
"examples": [
{
"tr": "doğal ölüm",
"av": "тӏабигӏияб хвел"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğal",
"stress": 6,
"stem": "НАТУРАЛЬН",
"forms": [
"натуральный",
"натуральная",
"натуральное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб",
"examples": [
{
"tr": "saf ipek",
"av": "тӏабигӏияб (бацӏцӏадаб) чиллай"
}
]
},
{
"text": "хӏакъикъаталъе ритӏухъаб, хӏакъикъияб",
"examples": [
{
"tr": "doğal boyutlarda portre",
"av": "хӏакъикъияб кӏодолъиялда бахъараб сурат"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда къайиялдалъун мухь кьолеб",
"labels": [
"ekonomi"
],
"examples": [
{
"tr": "doğal ekonomi",
"av": "гьарурал продуктаби гьел гьарулез хӏалтӏизарулеб, ричулареб магӏишат"
},
{
"tr": "doğal sayılar dizisi",
"av": "цоцазда хадур рачӏунел тарихазул мухъ: 1, 2, 3, 4, 5 ва гь.ц."
}
]
}
]
}
{
"word": "doğal",
"stress": 5,
"stem": "ПРИРОДН",
"forms": [
"природный",
"природная",
"природное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб, тӏабигӏаталъул",
"precomment": "doğal",
"examples": [
{
"tr": "doğal servetler",
"av": "тӏабигӏаталъул бечелъаби"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏаталъго кьураб",
"precomment": "doğuştan",
"examples": [
{
"tr": "doğal yetenek",
"av": "тӏабигӏаталъго кьураб махщел-гьунар"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğal olarak",
"stress": 4,
"forms": [
"естественно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталда рекъон, букӏине кколеб куцалда"
},
{
"text": "гьайгьай, узухъда, лъалеб жо буго",
"precomment": "elbette",
"labels": [
"ara söz"
],
"examples": [
{
"tr": "doğal olarak kabul etti",
"av": "гьайгьай, дов разилъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğal olarak",
"stress": 8,
"forms": [
"закономерно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "законалда рекъон"
}
]
}
{
"word": "doğal olmayan",
"stress": 6,
"stem": "НЕЕСТЕСТВЕНН",
"forms": [
"неестественный",
"неестественная",
"неестественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб (хӏакъикъияб) гуреб",
"precomment": "doğaya aykırı",
"examples": [
{
"tr": "doğal olmayan ölüm",
"av": "гӏадатияб гуреб хвел"
}
]
},
{
"text": "нилъецаго гьабураб",
"precomment": "alışılmadık, yapmacık",
"examples": [
{
"tr": "doğal olmayan yüz rengi",
"av": "гьурмал тӏабигӏияб гуреб, гьабураб кьер"
},
{
"tr": "doğal olmayan gülüş",
"av": "хӏалица гьабураб (релълъинчӏеб) релъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğal olmayan",
"stress": 8,
"forms": [
"ненатуральный",
"ненатуральная",
"ненатуральное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталда бугелда релълъун, гӏадамас ургъун гьабураб",
"examples": [
{
"tr": "sunî ipek",
"av": "искусственнияб чиллай",
"comment": "дарай"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏияб гуреб",
"precomment": "doğal olmayan"
}
]
}
{
"word": "doğalgaz boru hattı",
"stress": 9,
"forms": [
"газопровод"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "газ бачарал турбаби, газимухъ"
}
]
}
{
"word": "doğallık",
"stress": 4,
"forms": [
"естественность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб букӏин"
}
]
}
{
"word": "doğallık",
"stress": 7,
"forms": [
"непосредственность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏел хӏалалда хадур ин, эркенго, тӏабигӏияб куцалъ загьирлъи"
}
]
}
{
"word": "doğaya aykırı",
"stress": 11,
"forms": [
"противоестественный",
"противоестественная",
"противоестественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталда бугелда данде кколареб; тӏабигӏияб гуреб"
}
]
}
{
"word": "doğaçlama",
"stress": 9,
"forms": [
"импровизаторский",
"импровизаторская",
"импровизаторское"
],
"senses": [
{
"text": "импровизаторасулаб",
"examples": [
{
"tr": "doğaçlama yeteneği",
"av": "импровизаторасулаб пагьму"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğaçlama",
"stress": 9,
"forms": [
"импровизация"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "импровизация",
"precomment": "doğaçlama yapmak fiilinden; doğaçlama eser",
"comment": "цебеккун ургъичӏого, хӏадурлъичӏого, бачӏинахъего щибниги жо гьаби, мас. кечӏ, кӏалъай ва ц.; гьедин гьабураб кечӏ ва ц. асар"
},
{
"text": "ургъун бахъараб жо, фантазия",
"precomment": "fantezi, uydurma"
}
]
}
{
"word": "doğaçlama",
"stress": 9,
"stem": "ИМПРОВИЗИРОВАНН",
"forms": [
"импровизированный",
"импровизированная",
"импровизированное"
],
"senses": [
{
"text": "импровизациялда-лъун (бачӏинахъего, цебеккун ургъичӏого, хӏадурлъичӏого) гьабураб",
"examples": [
{
"tr": "doğaçlama konuşma",
"av": "бачӏинахъего (цебеккун хӏадурлъичӏого) гьабураб кӏалъай"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğaçlama",
"stress": 6,
"forms": [
"экспромт"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "экспромт",
"comment": "цебеккун хӏадурлъи гьабичӏого, бачӏинахъего гьабураб пасихӏаб калам, кечӏ, музыкалияб асар"
}
]
}
{
"word": "doğaçlama",
"stress": 6,
"forms": [
"экспромтом"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "хӏадурлъи гьечӏого, бачӏинахъего"
}
]
}
{
"word": "doğaçlama yapmak",
"stress": 9,
"forms": [
"импровизировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьабулаго (бачӏинахъего, цебеккун хӏадурлъичӏого) художественнияб асар тӏубазабизе, импровизация гьабизе",
"precomment": "ne ve tümleçsiz",
"examples": [
{
"tr": "şiir doğaçlamak",
"av": "гьарулаго (цебеккун хӏадурлъичӏого) кучӏдул цӏализе"
},
{
"tr": "piyanoda doğaçlama yapmak",
"av": "роялалда импровизация гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğaçlamacı",
"stress": 9,
"forms": [
"импровизатор"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "импровизатор",
"comment": "бачӏинахъего, цебеккун ургъичӏого, хӏадурлъичӏого кечӏ ва ц. гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "doğaüstü",
"stress": 10,
"stem": "СВЕРХЪЕСТЕСТВЕНН",
"forms": [
"сверхъестественный",
"сверхъестественная",
"сверхъестественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталдаса бахъараб, тӏабигӏияб гуреб, тӏабигӏаталдаса къватӏибехунисеб",
"examples": [
{
"tr": "doğaüstü güçler",
"av": "тӏабигӏиял гурел къуватал"
}
]
},
{
"text": "гӏажаибаб, хӏисаб гьечӏого цӏакъаб, гӏажаибго кутакаб, гӏорхъолъа араб",
"precomment": "istisnai",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "doğaüstü hız",
"av": "гӏорхъолъа араб хехлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğdu",
"forms": [
"взошёл",
"взошла"
],
"see_also": [
{
"target": "взойти",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "doğma",
"stress": 5,
"forms": [
"родной",
"родная",
"родное"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол, тӏул бикьарав",
"examples": [
{
"tr": "öz anne",
"av": "чохьол эбел"
},
{
"tr": "öz kardeş",
"av": "тӏул бикьарав вац"
}
]
},
{
"text": "гӏагараб; жив вижараб, гьавураб, жанив гӏураб",
"precomment": "kendi",
"examples": [
{
"tr": "ana vatan",
"av": "гӏагараб улка-ракь"
},
{
"tr": "ana fabrika",
"av": "гӏагараб (живго хӏалтӏараб) завод"
},
{
"tr": "memleket",
"av": "(живго) вижараб шагьар"
},
{
"tr": "doğup büyütülen yer",
"av": "вижараб рахъ, гӏагараб улка"
}
]
},
{
"text": "хирияв",
"precomment": "sevgili, canım – hitap sözü"
},
{
"text": "гӏагарал чагӏи, гӏагарлъи",
"labels": [
"isim anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "çok akrabası var",
"av": "досул гӏемераб гӏагарлъи буго, гӏемерал гӏагарал чагӏи руго"
}
]
},
{
"examples": [
{
"tr": "ana dil",
"av": "рахьдал мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğma; sevgili",
"stress": 4,
"stem": "РОДИМ",
"forms": [
"родимый",
"родимая",
"родимое"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол",
"precomment": "doğma",
"comment": "лъимер",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
},
{
"text": "рекӏел дарман",
"labels": [
"sevgi belirten"
]
},
{
"text": "хирияб, гӏагараб, рекӏее бокьулеб"
},
{
"precomment": "ben",
"examples": [
{
"tr": "doğum lekesi",
"av": "лъимерлъудасанго тӏомода бугеб тӏанкӏ, цӏинкир"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğmak",
"stress": 4,
"forms": [
"родиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьавизе",
"examples": [
{
"tr": "1934'te doğdum",
"av": "дун 1934 абилеб соналъ гьаюна"
},
{
"tr": "bir kızı oldu",
"av": "гьелъие яс гьаюна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, лъугьине",
"precomment": "belirmek; ortaya çıkmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "aklıma bir düşünce geldi",
"av": "(цо) пикру бижана дир рекӏелъ"
}
]
},
{
"text": "бижизе",
"precomment": "çıkmak",
"examples": [
{
"tr": "burada buğday iyi yetişir",
"av": "гьаниб ролъ лъикӏ бижула"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğmak; başlamak",
"stress": 7,
"forms": [
"зарождать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "зародить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "doğmak; oluşmak",
"stress": 7,
"forms": [
"нарождаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "народиться",
"kind": "see"
}
]
}
doğmak; ortaya çıkmak
сообщить о неточности{
"word": "doğmak; ortaya çıkmak",
"stress": 6,
"forms": [
"зародиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине, бижизе, ккезе",
"precomment": "ortaya çıkmak",
"examples": [
{
"tr": "şüphe doğdu",
"av": "щаклъи (ишкал) ккана"
}
]
}
]
}
doğmak; ortaya çıkmak
сообщить о неточности{
"word": "doğmak; ortaya çıkmak",
"stress": 6,
"forms": [
"народиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе",
"precomment": "dünyaya gelmek",
"examples": [
{
"tr": "ikizler doğdu",
"av": "кӏиго лъимер цадахъ гьабуна, игизал гьаруна"
}
]
},
{
"text": "цебе тӏезе, гӏун бачӏине, гӏезе",
"precomment": "gelişmek, büyümek",
"examples": [
{
"tr": "yeni nesil türedi",
"av": "гӏолохъанаб гӏел гӏун буго"
}
]
},
{
"text": "лъугьине, рижине",
"precomment": "belirmek; ortaya çıkmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "yeni sanayi kolları ortaya çıktı",
"av": "промышленносталъул цӏиял бутӏаби лъугьун (рижун) руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğmak; yetişmek",
"stress": 5,
"forms": [
"уродиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "бижизе, барщизе, цӏубазе, бачӏине",
"precomment": "büyümek, olgunlaşmak",
"comment": "хуриса жо",
"examples": [
{
"tr": "çok fazla buğday yetişti",
"av": "гӏемераб хӏалухъен бижана"
}
]
},
{
"text": "лъиданиги релълъарав вижизе",
"precomment": "birine çekmek; benzemek",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "kime çekmiş?; kime benziyor?",
"av": "лъида релълъарав жогӏаги дов?"
},
{
"tr": "çocuk tıpkı babası",
"av": "вас цӏакъ инсуда релълъарав (гьавун) вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğmak; yükselmek",
"stress": 6,
"forms": [
"взойти"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде (тӏаде) бахине",
"examples": [
{
"tr": "dağa tırmanmak",
"av": "магӏарде тӏаде вахине"
},
{
"tr": "merdivenden çıkmak",
"av": "молода тӏаде вахине"
}
]
},
{
"text": "баккизе, щвезе",
"precomment": "gök cisimleri hakkında",
"examples": [
{
"tr": "güneş doğdu",
"av": "бакъ баккана (щвана)"
}
]
},
{
"text": "тӏаде баккизе (бекьараб жо), чӏор биччазе (кӏанцӏизе)",
"precomment": "filizlenmek; çimlenmek",
"examples": [
{
"tr": "buğday yeşerdi",
"av": "(бекьараб) ролъ тӏаде баккана"
}
]
},
{
"text": "боргьине",
"precomment": "hamur hakkında",
"examples": [
{
"tr": "hamur kabardı",
"av": "хамур, реччеб боргьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrama",
"stress": 5,
"forms": [
"шинковка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гӏисин гьабун буссулеб алат"
}
],
"see_also": [
{
"target": "шинкование",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "doğramak",
"stress": 4,
"stem": "ИЗРЕЗА",
"forms": [
"изрезать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏ-къотӏизе, бусс-буссизе",
"precomment": "kimi-ne, parçalara",
"examples": [
{
"tr": "kumaşı kesip doğramak",
"av": "ххам къотӏ-къотӏизе"
}
]
},
{
"text": "къотӏ-къотӏун базе, бусс-буссун базе",
"precomment": "ne, keserken bozmak",
"comment": "къотӏулаго, лъутӏулаго хвезабизе"
},
{
"text": "къотӏ-къотӏизе",
"precomment": "ne",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "kanallarla bölünmüş arazi",
"av": "каналаз къотӏ-къотӏараб бакӏ (ракь)"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğramak",
"stress": 8,
"forms": [
"накромсать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏ-къотӏизе, буссбуссун базе",
"precomment": "ne, neyin",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "ekmek dilimlemek",
"av": "чед къотӏ-къотӏун базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğramak",
"stress": 7,
"forms": [
"шинковать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тӏанчахинабун буссизе; буссун гӏисин гьабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "havuç doğramak",
"av": "ламадур гӏисин гьабун буссизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğramak; batırmak",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"поколоть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рорлъ-рорлъун разе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "parmaklarını iğnelemek",
"av": "килщал рорлъ-рорлъун разе"
}
]
},
{
"text": "гъуризе, гъурун разе",
"precomment": "kimi-ne (birçoğunu öldürmek)"
}
]
}
{
"word": "doğramak; batırmak",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"поколоть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гъуризе, хъвалхьине",
"precomment": "ne, neyin",
"examples": [
{
"tr": "şeker kırmak",
"av": "чакар гъуризе"
},
{
"tr": "odun kırmak",
"av": "цӏул хъвалхьине (биӏизе)"
}
]
},
{
"text": "дагьаб мехалъ хӏенсезе",
"precomment": "isimsiz ve tamlamasız (bir süre)"
}
]
}
doğramak; kesip hazırlamak
сообщить о неточности{
"word": "doğramak; kesip hazırlamak",
"stress": 6,
"forms": [
"нарубать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "нарубить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "doğru",
"stress": 2,
"forms": [
"верно"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун (битӏараб) буго",
"precomment": "doğru",
"examples": [
{
"tr": "bu doğru",
"av": "гьеб битӏун (битӏараб) буго"
}
]
},
{
"text": "баянаб жо",
"labels": [
"ara söz"
],
"examples": [
{
"tr": "o muhtemelen gelmeyecek",
"av": "баянаб жо, дов вачӏинаро"
},
{
"tr": "aslına uygundur",
"av": "хӏакъикъиябгун данде кколеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğru",
"stress": 7,
"forms": [
"навстречу"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "данде",
"examples": [
{
"tr": "rüzgara karşı yürümek",
"av": "гьорода данде ине"
},
{
"tr": "birine kolaylık sağlamak",
"av": "лъугьинчӏого рес гьечӏеб жо хехлъизабизе"
}
]
},
{
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "birine kolaylık sağlamak",
"av": "кумек гьабизе (сундулъниги)"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğru",
"stress": 3,
"stem": "ПРАВД",
"forms": [
"правда"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "битӏараб, хӏакъикъат, хӏакъаб иш",
"precomment": "hakikat; gerçek",
"examples": [
{
"tr": "gerçeği söylemek",
"av": "битӏараб бицине"
}
]
},
{
"text": "ритӏухълъи",
"precomment": "adalet",
"examples": [
{
"tr": "gerçeği savunmak",
"av": "битӏараб ккун чӏезе; битӏаралда нахъвилълъине"
},
{
"tr": "hakikat bizim tarafımızda",
"av": "ритӏухълъи нилъер рахъалда (нилъехъан) буго"
}
]
},
{
"text": "битӏараб буго",
"labels": [
"yüklem"
]
},
{
"text": "битӏараб (битӏун) буго",
"labels": [
"ara söz"
],
"examples": [
{
"tr": "aslında o zaten gelmişti",
"av": "гьев, битӏун буго, вачӏун вукӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğru",
"stress": 3,
"forms": [
"правильно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун, дурусго",
"examples": [
{
"tr": "doğru telaffuz etmek",
"av": "битӏун абизе, бахъизе",
"comment": "рагӏи, гьаракь"
}
]
},
{
"text": "битӏун буго",
"labels": [
"yüklem anlamında"
]
}
]
}
{
"word": "doğru",
"stress": 3,
"stem": "ПРАВИЛЬН",
"forms": [
"правильный",
"правильная",
"правильное"
],
"senses": [
{
"text": "дурусаб, битӏараб",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "doğru cevap",
"av": "битӏараб жаваб"
},
{
"tr": "düzgün yüz hatları",
"av": "битӏараб куц-мухъ"
},
{
"tr": "düzgün üçgen",
"av": "битӏараб треугольник",
"comment": "лъабабго бокӏон, гьумер бащадаб; лъабокӏон"
}
]
}
]
}
doğru bir şekilde; yetkin
сообщить о неточности{
"word": "doğru bir şekilde; yetkin",
"stress": 3,
"forms": [
"грамотно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "гъалатӏ гьечӏого",
"comment": "биччачӏого"
},
{
"text": "дурусго, иш лъан, битӏун",
"precomment": "ustalıkla"
}
]
}
{
"word": "doğru kişi",
"stress": 3,
"forms": [
"праведник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "рацӏцӏадго диналъул тӏалабал тӏуразарулев, гьезда рекъон гӏумру гьабулев чи",
"labels": [
"din"
]
},
{
"text": "цӏакъго витӏарав, вацӏцӏадав чи",
"labels": [
"mecazi anlamda",
"ironik anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "doğru sözlü",
"stress": 6,
"stem": "ПРАВДИВ",
"forms": [
"правдивый",
"правдивая",
"правдивое"
],
"senses": [
{
"text": "битӏараб, хӏакъаб",
"examples": [
{
"tr": "doğru haber",
"av": "хӏакъаб хабар"
}
]
},
{
"text": "ракӏ рагьараб",
"precomment": "samimi",
"examples": [
{
"tr": "dürüst insan",
"av": "ракӏ рагьарав чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğru, kibar",
"stress": 5,
"forms": [
"корректный",
"корректная",
"корректное"
],
"senses": [
{
"text": "адаб бугев, хьвада-чӏвадизе лъалев"
}
]
}
{
"word": "doğrudan",
"stress": 7,
"forms": [
"напрямик"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе",
"precomment": "doğrudan doğruya",
"examples": [
{
"tr": "doğrudan gitmek",
"av": "битӏахъе ине"
}
]
},
{
"text": "балъго гьабичӏого; битӏахъе",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "doğrudan söylemek",
"av": "битӏахъе абизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrudan",
"stress": 7,
"forms": [
"непосредственно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе, гьоркьов чи гьечӏого",
"examples": [
{
"tr": "doğrudan müdüre başvurun",
"av": "битӏахъе живго директорасда кӏалъай"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrudan",
"stress": 7,
"forms": [
"непосредственный",
"непосредственная",
"непосредственное"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъегояб, гьоркьов чи гьечӏеб, бадиса-бадибе бугеб",
"precomment": "direkt",
"examples": [
{
"tr": "doğrudan amir",
"av": "битӏахъегояв начальник"
}
]
},
{
"text": "хӏакъикъияб, тӏабигӏияб",
"precomment": "doğal",
"examples": [
{
"tr": "doğal insan",
"av": "гӏадатияв чи"
}
]
},
{
"text": "чара гьечӏого, сунданиги хадуб букӏине кколеб, сундулниги хӏасиллъун кколеб"
}
]
}
{
"word": "doğrudan doğruya",
"stress": 7,
"forms": [
"прямиком"
],
"labels": [
"zarf",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун, хӏучч ккун, доре-гьанире кьуричӏого"
},
{
"text": "битӏухъе, рагьун, щибго балъго гьабичӏого",
"precomment": "açıkça",
"examples": [
{
"tr": "doğrudan konuşmak",
"av": "рагьун абизе"
}
]
}
]
}
doğrudan doğruya; dikine
сообщить о неточности{
"word": "doğrudan doğruya; dikine",
"stress": 7,
"forms": [
"напролом"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏахъе; сундухъго балагьичӏого; квекӏеналги къуркьизарулаго",
"examples": [
{
"tr": "odoslamasına gitmek",
"av": "таваккалалда къеркьезе, иш гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrudan, düz",
"stress": 3,
"forms": [
"прямо"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун",
"precomment": "doğru bir hatta",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "doğru gitmek",
"av": "битӏун ине"
},
{
"tr": "dik durmak",
"av": "битӏун чӏезе"
},
{
"tr": "açıkça söylemek",
"av": "битӏун абизе"
}
]
},
{
"text": "битӏахъе",
"labels": [
"pekiştirme edatı anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "tıpkı babası",
"av": "битӏахъе виун тӏурав (коцонив чӏварав) эмен (вуго)"
},
{
"tr": "doğrudan suya düşmek",
"av": "битӏахъе лъелъе ккезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrulamak",
"stress": 6,
"forms": [
"выверять"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "выверить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "doğrulanmak",
"stress": 10,
"forms": [
"подтверждать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "подтвердить",
"kind": "see"
}
]
}
doğrulanmak; tasdik edilmek
сообщить о неточности{
"word": "doğrulanmak; tasdik edilmek",
"stress": 9,
"forms": [
"подтвердиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун батизе; ритӏухълъизе; уяблъизе",
"examples": [
{
"tr": "ifadeler doğrulandı",
"av": "рицарал жал (рихьизариял) ритӏун ратана"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrulmak",
"stress": 7,
"forms": [
"разогнуться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "битӏизе",
"comment": "гьетӏараб, къулараб жо"
}
]
}
{
"word": "doğrulmak, dikilmek",
"stress": 2,
"forms": [
"выпрямиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "битӏизе, битӏун чӏезе",
"examples": [
{
"tr": "bütün boyuyla doğrultmak",
"av": "щват битӏун чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğrulmak, gerinmek",
"stress": 8,
"forms": [
"распрямиться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "битӏизе",
"comment": "гьетӏараб жо"
}
]
}
{
"word": "doğrultmak; açılmak",
"stress": 7,
"forms": [
"разгибать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "разогнуть",
"kind": "see"
}
]
}
doğrultmak; doğrultulmak
сообщить о неточности{
"word": "doğrultmak; doğrultulmak",
"stress": 8,
"forms": [
"выпрямлять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "выпрямить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "doğrultucu",
"stress": 7,
"forms": [
"выпрямитель"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "выпрямитель",
"comment": "хисарулеб ток хисаруларелде буссинабулеб алат",
"labels": [
"elektroteknik"
]
}
]
}
{
"word": "doğruluk",
"stress": 3,
"forms": [
"правильность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "дуруслъи, битӏун букӏин",
"examples": [
{
"tr": "taktiğin doğruluğu",
"av": "тактика битӏун букӏин"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğruluk",
"stress": 8,
"forms": [
"прямизна"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "битӏи",
"examples": [
{
"tr": "doğrusallık",
"av": "хӏуччалъул битӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğruluk",
"stress": 7,
"forms": [
"прямота"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванкъотӏи",
"examples": [
{
"tr": "cevabın açıklığı",
"av": "жавабалъул чӏванкъотӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğruluk, nezaket",
"stress": 5,
"forms": [
"корректность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "адаб буголъи, хьвада-чӏвадизе лъай"
}
]
}
doğruluk; gerçekçilik
сообщить о неточности{
"word": "doğruluk; gerçekçilik",
"stress": 6,
"forms": [
"правдивость"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "ритӏухълъи, битӏараб букӏин, хӏакълъи",
"examples": [
{
"tr": "hikayenin gerçekliği",
"av": "хабаралъул ритӏухълъи"
}
]
},
{
"text": "ракӏ рагьи, нахъарукъ гьечӏолъи",
"precomment": "samimiyet; içtenlik"
}
]
}
{
"word": "doğrusal",
"stress": 9,
"stem": "ПРЯМОЛИНЕЙН",
"forms": [
"прямолинейный",
"прямолинейная",
"прямолинейное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏучч ккун унеб; хӏучч битӏараб"
},
{
"text": "витӏарав, дове-гьаниве кьуруларев, жиндирго пикруялда рекъон хьвадулев, чӏваркьан рагӏи абулев",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "doğrusal; lineer",
"stress": 4,
"stem": "ЛИНЕЙН",
"forms": [
"линейный",
"линейная",
"линейное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏуччазул, мухъазул",
"examples": [
{
"tr": "çizgisel süsleme",
"av": "хӏуччазул, мухъазул накъиш"
}
]
},
{
"text": "гӏорхъолаб, гӏурхъиялъул мухъалда бугеб; рагъулал ишазе бугеб",
"labels": [
"askerî terim",
"eskimiş sözcük"
]
}
]
}
{
"word": "Doğu",
"stress": 5,
"forms": [
"восток"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "бакъбакк, бакъбаккул рахъ",
"precomment": "yön",
"examples": [
{
"tr": "oda doğuya bakıyor",
"av": "рукъ бакъбаккудехун буссун буго"
},
{
"tr": "doğuya doğru gitmek",
"av": "бакъбаккудехун (валагьун) ине"
}
]
},
{
"text": "бакъбаккул улкаби",
"precomment": "Doğu ülkeleri",
"examples": [
{
"tr": "Orta Doğu",
"av": "гӏагараб бакъбаккул улка"
},
{
"tr": "Orta Doğu",
"av": "гьоркьохъеб бакъбаккул улкаби"
},
{
"tr": "Uzak Doğu",
"av": "рикӏкӏадаб бакъбаккул улкаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğu",
"stress": 5,
"stem": "ВОСТОЧН",
"forms": [
"восточный",
"восточная",
"восточное"
],
"senses": [
{
"text": "бакъбаккул",
"examples": [
{
"tr": "doğu sınırı",
"av": "бакъбаккул гӏурхъи"
},
{
"tr": "doğu rüzgarı",
"av": "бакъбаккул гьури"
}
]
},
{
"examples": [
{
"tr": "doğu halkları",
"av": "бакъбаккул рахъалъул халкъал"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğu",
"forms": [
"ост"
],
"labels": [
"eril",
"denizcilik terimi"
],
"senses": [
{
"text": "бакъбаккул рахъ",
"precomment": "yön"
},
{
"text": "бакъбаккудасан пулеб гьури",
"precomment": "rüzgar"
}
]
}
{
"word": "doğu bilimci",
"stress": 9,
"forms": [
"востоковед"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "востоковед",
"comment": "бакъбаккул улкаби лъазарулев гӏалимчи"
}
]
}
{
"word": "doğum",
"stress": 2,
"stem": "РОД",
"forms": [
"роды"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьаби, къинлъи",
"examples": [
{
"tr": "ilk doğum",
"av": "тӏоцебесеб лъимер гьаби, къинлъи"
},
{
"tr": "zor bir doğum yaptı",
"av": "гъолъ цӏакъ захӏматго лъимер гьабуна"
},
{
"tr": "doğumdan sonra çok güzelleşti",
"av": "лъимер гьабуралдаса гъой цӏакъ гьайбатлъана, берцинлъана, лъикӏ лъугьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğum",
"stress": 5,
"stem": "РОЖДЕНИ",
"forms": [
"рождение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "гьаби",
"precomment": "doğurmak fiiline göre",
"comment": "лъимер"
},
{
"text": "гьави",
"precomment": "doğmak fiiline göre",
"examples": [
{
"tr": "doğum yılı",
"av": "гьавураб сон"
},
{
"tr": "doğum yeri",
"av": "гьавураб бакӏ"
},
{
"tr": "doğum günü kutlamak",
"av": "гьавураб къо тӏобитӏизе"
}
]
}
]
}
doğum bilimi; obstetrik
сообщить о неточности{
"word": "doğum bilimi; obstetrik",
"stress": 5,
"forms": [
"акушерство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "акушерлъи, чӏарахъанлъи"
}
]
}
{
"word": "doğum izni",
"stress": 5,
"forms": [
"декретный",
"декретная",
"декретное"
],
"senses": [
{
"text": "декретияб, декреталда хурхараб",
"examples": [
{
"tr": "doğum izni",
"av": "декретияб отпуск",
"comment": "лъимаде йигей гӏаданалъе кьолеб"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğumla ilgili",
"stress": 4,
"forms": [
"родильный",
"родильная",
"родильное"
],
"senses": [
{
"text": "лъимер гьабиялъулаб, лъимер гьабулаго кумекалъе бугеб",
"examples": [
{
"tr": "lohusa humması",
"av": "лъимер гьабун хадуб кколеб захӏматаб унти"
}
]
},
{
"text": "лъимал гьарулеб",
"examples": [
{
"tr": "doğum evi",
"av": "лъимал гьарулеб рукъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğumlu",
"stress": 2,
"forms": [
"родом"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "Moskovalıdır",
"av": "дов Москваялдаса вуго"
}
]
}
]
}
doğurganlık; doğum oranı
сообщить о неточности{
"word": "doğurganlık; doğum oranı",
"stress": 5,
"forms": [
"рождаемость"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "(цо ккураб заманалда) лъимал гьариялъул къадар"
}
]
}
{
"word": "doğurma",
"stress": 5,
"forms": [
"опорос"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "(болъон) къинлъи"
}
]
}
{
"word": "doğurma (inek için)",
"forms": [
"отёл"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гӏака къинлъи, бече гьаби"
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 6,
"forms": [
"народить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе",
"precomment": "kimi",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "çok çocuk doğurmak",
"av": "гӏемерал лъимал гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 7,
"forms": [
"опороситься"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "(болъон) къинлъизе"
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 6,
"stem": "ПОРОДИ",
"forms": [
"породить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"precomment": "kimi (doğurmak)",
"comment": "гьавизе, гьайизе",
"labels": [
"eskimiş sözcük"
]
},
{
"text": "бижизабизе",
"precomment": "ne",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "hareketi pek çok söze neden oldu",
"av": "гьес гьабураб ишалъ гӏемерал харбал рижизаруна"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 4,
"stem": "РОДИ",
"forms": [
"родить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гьабизе",
"examples": [
{
"tr": "erkek çocuk doğurmak",
"av": "вас гьавизе"
},
{
"tr": "üç çocuk doğurdu",
"av": "долъ лъабго лъимер гьабуна"
}
]
},
{
"text": "бижизе, бачӏин кьезе",
"precomment": "şey (ürün vermek)",
"examples": [
{
"tr": "o toprak iyi ürün verir",
"av": "гьаб ракьалда жо лъикӏ бижула"
}
]
},
{
"examples": [
{
"tr": "anadan üryan",
"av": "толохӏоч гьавун, гӏицӏго, эбелалъ гьавухъе"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 4,
"forms": [
"рожать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"see_also": [
{
"target": "родить",
"kind": "see",
"refwordnum": "1",
"comment": "1, 3"
}
]
}
{
"word": "doğurmak",
"stress": 5,
"forms": [
"рождать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "родить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "doğuştan",
"forms": [
"врождённый",
"врождённая",
"врождённое"
],
"senses": [
{
"text": "ургьисаго бугеб, гьабуралдаса (бижаралдаса) нахъего тӏабигӏатлъун (хасиятлъун) бугеб, тӏабигӏияб, гъорлъ бессараб",
"examples": [
{
"tr": "doğuştan yetenek",
"av": "тӏабигӏияб пагьму (гьунар)"
},
{
"tr": "doğuştan kalp kusuru",
"av": "ургьисаго бугеб рекӏел гъая"
}
]
}
]
}
{
"word": "doğuştan",
"stress": 1,
"forms": [
"отроду"
],
"labels": [
"zarf",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "киданиги",
"precomment": "asla; hiçbir zaman",
"examples": [
{
"tr": "hayatımda hiç böyle bir şey duymadım",
"av": "киданиги рагӏичӏо гьединаб (гьелда релълъараб) жо"
}
]
}
]
}