{
"word": "рагӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рагӏ",
"рагӏалъ",
"рагӏалъул",
"рагӏал"
],
"senses": [
{
"text": "vessel (earthenware); large pot",
"examples": [
{
"av": "рагӏ рахьдал цӏезабизе",
"en": "fill the pot with milk"
},
{
"av": "гӏемераб рагӏиялдаса рагӏ цӏун чӏагӏа лъикӏ",
"en": "a vessel filled with booze is better than endless chatter",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "кӏудияб рагӏиниб чагъир буго",
"en": "there is wine in the large vessel"
},
{
"av": "цӏураб рагӏинибе лъим унаро",
"en": "you can't pour water into a full vessel",
"labels": [
"proverb"
],
"comment": "a hunchback's grave will straighten him"
},
{
"av": "рагӏиниса гел цӏун кьуна дос дие тӏокӏкӏел",
"en": "he scooped a full ladle of kvass from my vessel"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рагӏ"
],
"senses": [
{
"text": "chewing gum",
"labels": [
"indeclinable"
],
"comment": "animals",
"examples": [
{
"av": "рагӏ базе (бахине)",
"en": "to chew gum",
"comment": "of animals"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏаби",
"stress": 2,
"stem": "рагӏаб",
"forms": [
"рагӏаби",
"рагӏабаз",
"рагӏабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"plural"
],
"pluralfor": "рагӏи"
},
{
"text": "text; content",
"examples": [
{
"av": "рагӏаби Расул ХӀамзатовасул, бакъан Мурад Кажлаевасул",
"en": "text by Rasul Gamzatov, music by Murad Kazlayev"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "noun",
"form": "plural"
}
{
"word": "рагӏад",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏад",
"рагӏадалъ",
"рагӏадалъул",
"рагӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "shade; a place sheltered from the sun",
"examples": [
{
"av": "гъотӏол рагӏад",
"en": "shadow of a tree"
},
{
"av": "гӏадамасул рагӏад",
"en": "shadow of a person; silhouette, outline of a person"
},
{
"av": "рагӏад рехизе",
"en": "to form (of a shadow)"
},
{
"av": "рагӏад бугеб",
"en": "shady; sheltered by trees"
},
{
"av": "рагӏад бугеб гъветӏ",
"en": "shade tree"
},
{
"av": "бекерун унеб чол рагӏад къадада халат хутӏуларо",
"en": "the shadow of a running horse does not linger on the wall",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏадалде гӏагарлъизе",
"en": "approach the shadow"
},
{
"av": "рагӏад гӏадин",
"en": "unnoticeably; inseparably",
"comment": "lit. like a shadow"
},
{
"av": "рагӏад хутӏун буго досул",
"en": "he became very thin, only a shadow of himself remained"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏал",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏал",
"рагӏалалъ",
"рагӏалалъул",
"рагӏалал"
],
"senses": [
{
"text": "edge; end; extremity; outskirts",
"examples": [
{
"av": "кьурул рагӏал",
"en": "edge of a hill; rocks"
},
{
"av": "тӏохил рагӏал",
"en": "roof edge; ridge"
},
{
"av": "горил рагӏал букӏунареб, рагӏул ахир букӏунареб",
"en": "a circle has no end, and babbling loves no end",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏалда чӏезе",
"en": "stand at the edge",
"comment": "of something"
},
{
"av": "росу рагӏалалда",
"en": "on the outskirts of a village (aul)"
},
{
"av": "рагӏалде къазе",
"en": "approach the edge",
"comment": "of something"
},
{
"av": "парсил рагӏалде къаге, васав",
"en": "do not come near, boy, to the edge of the abyss"
},
{
"av": "дуниялалъул рагӏалде щвезегӏан аниги теларо",
"en": "I won't let go, even if you go to the ends of the earth"
},
{
"av": "рагӏалдаса гӏебеде",
"en": "on the edge; by a hair's breadth",
"comment": "of something"
},
{
"av": "рагӏалдаса тӏеренаб",
"en": "thin one on the edge"
},
{
"av": "рагӏалде бахъинабизе",
"en": "to see through; to carry out; to realize",
"comment": "something"
},
{
"av": "рагӏалде бахъине",
"en": "complete, finish, crown with success",
"comment": "something"
}
]
},
{
"text": "shore; bank; coast",
"examples": [
{
"av": "гӏурул рагӏал",
"en": "riverbank; bank of the river"
},
{
"av": "ралъдал рагӏал",
"en": "seashore; sea coast"
},
{
"av": "Сулахъалъул рагӏалда",
"en": "on the bank of the Sulak"
},
{
"av": "хӏорил рагӏалда гъутӏби чӏана цӏалдохъабаз",
"en": "the students planted trees on the lakeshore"
},
{
"av": "лъарал рагӏалдасан ине",
"en": "walk along the riverbank"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏаллъи",
"stress": 5,
"stem": "рагӏаллъ",
"forms": [
"рагӏаллъи",
"рагӏаллъиялъ",
"рагӏаллъиялъул",
"рагӏаллъаби"
],
"senses": [
{
"text": "edge; extremity; tip",
"examples": [
{
"av": "битӏун рагӏаллъуде ине",
"en": "to go right up to the edge"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏал",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏа-рагӏалда",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏа-рагӏалда"
],
"senses": [
{
"text": "at the edges; along the sides",
"labels": [
"adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏа-рагӏалда лъезе",
"en": "to place at the edges; to line up along the sides"
}
]
}
],
"pos": "adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏа-ракьан",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏа-ракьан",
"рагӏа-ракьаналъ",
"рагӏа-ракьаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "edge; end",
"labels": [
"collective noun"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏа-ракьан гьечӏеб",
"en": "boundless; vast; immense"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан гьечӏеб ралъад",
"en": "boundless sea; vast sea"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан бахъун",
"en": "thoroughly; completely"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан бахъун бицине",
"en": "to tell in detail; to recount thoroughly"
},
{
"av": "рагӏа-ракьан лъазе",
"en": "to get to the very core; to grasp the essence"
},
{
"av": "рагӏа-ракьанде щун",
"en": "to the very core"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏдукь",
"stress": 6,
"forms": [
"рагӏдукь",
"рагӏдукье",
"рагӏдукьа"
],
"senses": [
{
"text": "in the shade; in the shadows",
"labels": [
"adverb"
],
"examples": [
{
"av": "гъотӏол рагӏдукь",
"en": "in the shade of the tree"
},
{
"av": "рагӏдукь бакӏ",
"en": "place where a shadow formed"
},
{
"av": "рагӏдукь вегизе",
"en": "lie in the shade"
},
{
"av": "рагӏдукь гӏодов чӏезе",
"en": "to sit in the shade"
},
{
"av": "рагӏдукье ине",
"en": "go where there is shade"
}
]
}
],
"pos": "adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"stem": "рагӏ",
"forms": [
"рагӏи",
"рагӏиялъ",
"рагӏуца",
"рагӏиялъул",
"рагӏул",
"рагӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "word; speech",
"comment": "at the meeting",
"examples": [
{
"av": "ахирисеб рагӏи",
"en": "last word; final word",
"comment": "generally"
},
{
"av": "ахирисеб рагӏи",
"en": "last word; final word",
"comment": "at trial; in court"
},
{
"av": "басралъараб рагӏи",
"en": "obsolete word; archaism"
},
{
"av": "гьадингояб рагӏи",
"en": "empty words; nonsense"
},
{
"av": "жубараб рагӏи",
"en": "complex word; compound word"
},
{
"av": "жубараб къокъгьабураб рагӏи",
"en": "compound word"
},
{
"av": "къокъаб рагӏи",
"en": "briefly; in short"
},
{
"av": "ракӏ лъукъулеб рагӏи",
"en": "a word that pierces the heart"
},
{
"av": "хъубаб рагӏи",
"en": "obscene word; profanity"
},
{
"av": "хӏакъаб рагӏи",
"en": "in truth; in fact"
},
{
"av": "цогидаб мацӏалдаса бачӏараб рагӏи",
"en": "borrowed word"
},
{
"av": "цо рагӏи",
"en": "a single word"
},
{
"av": "лъикӏав чиясе — цо рагӏи, лъикӏаб чое — цо цӏал",
"en": "a good man needs only one word; a good horse - one whip stroke",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "цӏияб рагӏи",
"en": "new word; neologism"
},
{
"av": "гьаб щиб рагӏи?",
"en": "what a word! what kind of talk is that?"
},
{
"av": "рагӏи лъугьин",
"en": "word formation"
},
{
"av": "рагӏи хиси",
"en": "inflection; word-formation"
},
{
"av": "рагӏи абизе",
"en": "to have a say; to speak out"
},
{
"av": "абун араб рагӏи — рехун араб чӏор",
"en": "a spoken word is a released arrow",
"labels": [
"proverb"
],
"comment": "a word is not a sparrow: once it flies out, you can't catch it"
},
{
"av": "рагӏи бицине",
"en": "to say a word"
},
{
"av": "рагӏи бицине",
"en": "give consent to marry off a daughter or sister",
"comment": "during matchmaking"
},
{
"av": "рагӏи бице бакӏ бихьун, ургъел бикье чи вихьун",
"en": "speak a word in the right place, pour out your soul to a true person",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "бицанагӏан рагӏи — бухъанагӏан ракь",
"en": "the longer you speak, the more words; the deeper you dig, the more earth",
"labels": [
"proverb"
],
"comment": "the deeper into the forest, the more firewood (the further one goes, the more problems arise)"
},
{
"av": "рагӏи гьаризе",
"en": "to ask for the floor; to ask for the word"
},
{
"av": "рагӏи халалъизе",
"en": "to talk for a long time; to chat at length"
},
{
"av": "рагӏул квешлъи — халалъи, харбил квешлъи — гӏемерлъи",
"en": "to talk for a long time is bad, loquacity is worse",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏи-рагӏиккун",
"en": "word for word"
},
{
"av": "бадибе рагӏи абизе",
"en": "to speak to one's face",
"comment": "literally: in the eyes"
},
{
"av": "рагӏи бадибе лъикӏаб, тӏил мугъалде лъикӏаб",
"en": "words are good when spoken to the face, but a stick is good when hitting the back",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏи гьечӏони кечӏ букӏунареб",
"en": "there is no song without words",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏи — рекӏел кӏул",
"en": "a word is the key to the heart",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏул ахир",
"en": "end of a word"
},
{
"av": "рагӏул гӏуцӏи",
"en": "word composition; word structure"
},
{
"av": "рагӏул магӏна",
"en": "meaning of a word"
},
{
"av": "рагӏул устар",
"en": "artist of the word; writer"
},
{
"av": "рагӏухъ рагӏи",
"en": "word for word; verbatim"
},
{
"av": "рагӏухъ балагьуге — хӏалтӏухъ балагье",
"en": "do not judge by word, judge by deed",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рагӏабазул дандраял",
"en": "phrases; word combinations"
},
{
"av": "рагӏи дандеккезе",
"en": "reach a consensus"
},
{
"av": "данде рагӏи къотӏизе",
"en": "to contradict; to object",
"comment": "to someone"
},
{
"av": "рагӏи гӏадахъ босизе",
"en": "listen carefully",
"comment": "someone"
},
{
"av": "рагӏи камиллъизе",
"en": "to improve - regarding speech"
},
{
"av": "рагӏи рехизе",
"en": "to reproach; to throw barbs; to make a retort",
"comment": "someone"
},
{
"av": "рагӏи хӏунсизе",
"en": "to hit a raw nerve; to offend one's self-esteem",
"comment": "someone's"
},
{
"av": "рагӏи билълъарав чи",
"en": "honorable person; respected person; someone whose word carries weight"
},
{
"av": "рагӏи гӏемерав чи",
"en": "chatterbox"
},
{
"av": "рагӏи гӏемералъуб хӏалтӏи дагьаб",
"en": "where there is much chatter, there is little work",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "гӏадамазул рагӏи камиларо",
"en": "you can't shut people up",
"labels": [
"proverb"
]
}
]
},
{
"text": "word; promise; commitment",
"examples": [
{
"av": "рагӏи кквезе",
"en": "keep one's word; fulfill a promise"
},
{
"av": "рагӏи кьезе",
"en": "give one's word, secure a promise; consent to give one's daughter or sister in marriage to someone",
"comment": "during matchmaking"
},
{
"av": "кьураб рагӏи кквезе",
"en": "to fulfill what was promised"
},
{
"av": "кьураб рагӏи хвезабизе",
"en": "break one's word; go back on one's word"
},
{
"av": "рагӏи хисизе",
"en": "to go back on one's word"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"рагӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verb"
],
"masdarfrom": "рагӏизе"
}
],
"pos": "verb",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏи",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи",
"рогӏоца",
"рогӏод",
"рогӏол"
],
"senses": [
{
"text": "fodder; feed",
"comment": "hay",
"examples": [
{
"av": "боцӏуе рагӏи хӏадур гьабизе",
"en": "to store fodder for livestock"
},
{
"av": "рагӏи риидал гьабе, рекьи ихдал гьабе",
"en": "gather fodder in summer, sow in spring",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "рогӏод хьезабизе",
"en": "to provide with fodder"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏизаби",
"рагӏизабиялъ",
"рагӏизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"causative",
"verb"
],
"masdarforceto": "рагӏизабизе"
},
{
"text": "notification; notice; informing"
}
],
"pos": "verb",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏизабизе",
"stress": 2,
"stem": "рагӏизаб",
"forms": [
"рагӏизабизе",
"рагӏизабула",
"рагӏизабила",
"рагӏизабуна",
"рагӏизабе"
],
"senses": [
{
"text": "to speak loudly; to speak publicly",
"labels": [
"causative"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏизабун абизе",
"en": "to speak loudly"
}
]
},
{
"text": "to notify; to inform; to bring to someone's attention",
"examples": [
{
"av": "хвел рагӏизабизе",
"en": "announce the passing (of someone)",
"comment": "someone"
}
]
}
],
"pos": "verb",
"form": "causative"
}
{
"word": "рагӏизе",
"stress": 2,
"stem": "рагӏ",
"forms": [
"рагӏизе",
"рагӏула",
"рагӏила",
"рагӏана",
"рагӏа"
],
"senses": [
{
"text": "(to) hear something",
"examples": [
{
"av": "гьеб хабар дида рагӏана",
"en": "I heard this news"
},
{
"av": "лъималазул ахӏи-хӏур рагӏулеб букӏана",
"en": "the noise of children could be heard"
},
{
"av": "бералда бихьараб — битӏараб, гӏиналда рагӏараб — гьереси",
"en": "saw with my own eyes — truth; heard with my ears — falsehood",
"labels": [
"proverb"
]
},
{
"av": "цӏар рагӏизе",
"en": "to become famous"
},
{
"av": "халкъалда рагӏизе",
"en": "to become known to everyone"
},
{
"av": "дида рагӏизе, дуда бихьа",
"en": "the trail grew cold, disappeared"
}
]
}
],
"pos": "verb",
"form": "infinitive"
}
{
"word": "рагӏихалат",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏихалат",
"рагӏихалатица",
"рагӏихалатил",
"рагӏихалатал"
],
"senses": [
{
"text": "chatterbox; loquacious person"
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏият",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏият",
"рагӏияталъ",
"рагӏияталъул"
],
"senses": [
{
"text": "subjects",
"labels": [
"archaic"
],
"examples": [
{
"av": "ханасул рагӏият",
"en": "subjects of the khan"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏиятчи",
"stress": 5,
"stem": "рагӏиятч",
"forms": [
"рагӏиятчи",
"рагӏиятчияс",
"рагӏиятчиясул",
"рагӏиятчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "serf-owner; landlord",
"labels": [
"historical term"
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏиятчилъи",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏиятчилъи",
"рагӏиятчилъиялъ",
"рагӏиятчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "serfdom; serfdom system",
"examples": [
{
"av": "рагӏиятчилъиялъул заман",
"en": "era of serfdom"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏиятчилъиялъул",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏиятчилъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рагӏиятчилъи",
"comment": "genitive case"
},
{
"text": "serf-owning; manorial"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏиятчилъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "noun",
"form": "genitive"
}
{
"word": "рагӏи-хер",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи-хер",
"рагӏи-хералъ",
"рагӏи-хералъул"
],
"senses": [
{
"text": "fodder, feed (for livestock)",
"comment": "lit. feed and hay",
"labels": [
"collective noun"
],
"examples": [
{
"av": "хасалоде боцӏуе рагӏи-хер хӏадуризе",
"en": "store fodder for livestock for winter"
}
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏи-цӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"рагӏи-цӏа",
"рагӏи-цӏаялъ",
"рагӏи-цӏаялъул"
],
"see_also": [
{
"target": "рагӏи-хер",
"kind": "see"
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏукъаб",
"stress": 2,
"stem": "рагӏукъа",
"forms": [
"рагӏукъаб"
],
"gender_forms": [
"рагӏукъаб",
"рагӏукъав",
"рагӏукъай"
],
"senses": [
{
"text": "uncommunicative; silent",
"examples": [
{
"av": "рагӏукъав чи",
"en": "taciturn person; a man of few words"
}
]
}
],
"pos": "adjective",
"form": "—"
}
{
"word": "рагӏукълъи",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏукълъи",
"рагӏукълъиялъ",
"рагӏукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "laconicity; reticence; brevity of speech"
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏухин",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏухин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"verb"
],
"masdarfrom": "рагӏухине"
}
],
"pos": "verb",
"form": "masdar"
}
{
"word": "рагӏухине",
"stress": 2,
"stem": "рагӏух",
"forms": [
"рагӏухине",
"рагӏухуна",
"рагӏухина",
"рагӏухана"
],
"senses": [
{
"text": "to become verbose; to be wordy",
"labels": [
"rare"
]
}
],
"pos": "verb",
"form": "infinitive"
}
{
"word": "рагӏухъан",
"stress": 2,
"stem": "рагӏухъа",
"forms": [
"рагӏухъан",
"рагӏухъанас",
"рагӏухъанасул",
"рагӏухъаби"
],
"senses": [
{
"text": "chatterbox; talkative person",
"labels": [
"rare"
]
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}
{
"word": "рагӏ-мач",
"stress": 2,
"forms": [
"рагӏ-мач",
"рагӏ-мачалъ",
"рагӏ-мачалъул"
],
"senses": [
{
"text": "dishes; tableware; crockery",
"labels": [
"collective noun"
],
"examples": [
{
"av": "рагӏ-мач бакӏаризе",
"en": "to collect the dishes"
},
{
"av": "рагӏ-мач чуризе",
"en": "wash the dishes"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "цӏаргӏа",
"kind": "see"
}
],
"pos": "noun",
"form": "nominative"
}