{
"word": "nation",
"stress": 2,
"forms": [
"нация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "миллат",
"comment": "гӏаммаб мацӏалъул, ракьалъул, магӏишаталъул ва пикру гьабиялъул кьучӏалда тарихияб куцалъ лъугьараб гӏадамазул щулияб цолъи"
},
{
"text": "пачалихъ, улка",
"examples": [
{
"en": "United Nations",
"av": "Цолъарал Миллатазул организация",
"comment": "ООН"
}
]
}
]
}
{
"word": "national",
"stem": "НАЦИОНАЛЬН",
"forms": [
"национальный",
"национальная",
"национальное"
],
"senses": [
{
"text": "миллияб",
"examples": [
{
"en": "national question",
"av": "миллияб суал"
},
{
"en": "national policy",
"av": "миллияб политика"
},
{
"en": "national culture",
"av": "миллияб маданият, культура"
}
]
},
{
"text": "пачалихъалъулаб",
"precomment": "state",
"examples": [
{
"en": "national flag of Russia",
"av": "Россиялъул пачалихъалъулаб байрахъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "nationalism",
"stress": 9,
"forms": [
"национализм"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "миллатчилъи",
"comment": "цо халкъ тӏадегӏанаблъун рикӏкӏунеб, цогидал хӏакъир гьарулеб идеология"
}
]
}
{
"word": "nationalist",
"stress": 9,
"forms": [
"националист"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "миллатчи",
"comment": "1. миллатчилъиялъул рахъ кколев чи 2. гӏелмуялда, культураялда миллатчилъиялъул вакил"
}
]
}
{
"word": "nationality",
"stress": 4,
"stem": "НАРОДНОСТ",
"forms": [
"народность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "халкъ",
"comment": "историялда лъугьараб, бижараб, цо мацӏалъул, ракьалъул гӏадамазул экономикиябгун культурияб миллаталда цебехунисеб жамгӏияб гӏаммлъи, цолъи",
"examples": [
{
"en": "peoples of the North",
"av": "севералъул миллатал"
}
]
},
{
"text": "миллияб хаслъи",
"precomment": "national identity"
},
{
"text": "халкъияблъи, халкъияб букӏин"
}
]
}
{
"word": "nationality",
"stress": 7,
"stem": "НАЦИОНАЛЬНОСТ",
"forms": [
"национальность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "миллат",
"examples": [
{
"en": "he is Avar by nationality",
"av": "гьев авар миллаталъул чи вуго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "народность",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "nationalization",
"stress": 11,
"forms": [
"национализация"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "nationalization of land",
"av": "хасаб бетӏергьанлъиялда букӏараб ракь, рукъзал, банкал, заводал пачалихъалъул ихтияралде кьей; пачалихъ бетӏергьанаблъун гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "national economic",
"stress": 11,
"forms": [
"народнохозяйственный",
"народнохозяйственная",
"народнохозяйственное"
],
"senses": [
{
"text": "халкъияб магӏишаталъул",
"examples": [
{
"en": "national economic plan",
"av": "халкъияб магӏишаталъул план"
}
]
}
]
}
{
"word": "national liberation",
"stress": 20,
"stem": "НАЦИОНАЛЬНО-ОСВОБОДИТЕЛЬН",
"forms": [
"национально-освободительный",
"национально-освободительная",
"национально-освободительное"
],
"senses": [
{
"text": "миллияб эркенлъиялъул; къватӏисеб пачалихъалъул лагълъиялдаса жидерго улка, халкъ эркенлъиялъе гӏоло гьабулеб",
"examples": [
{
"en": "national liberation struggle",
"av": "миллияб эркенлъиялъе гӏоло къеркьей"
}
]
}
]
}
{
"word": "nationwide; national",
"stress": 7,
"stem": "ВСЕНАРОДН",
"forms": [
"всенародный",
"всенародная",
"всенародное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏолго халкъалъулаб, тӏолго халкъалъе гӏаммаб",
"examples": [
{
"en": "nationwide movement in defense of peace",
"av": "рекъел цӏуниялъе тӏолго халкъалъулаб багъа-бачари"
}
]
}
]
}
{
"word": "nationwide; national",
"stress": 8,
"stem": "ОБЩЕНАРОДН",
"forms": [
"общенародный",
"общенародная",
"общенародное"
],
"senses": [
{
"text": "халкъалъего гӏаммаб; гӏахьалаб",
"examples": [
{
"en": "nationwide cause",
"av": "тӏолго халкъалъулаб иш"
},
{
"en": "national holiday",
"av": "тӏолабго халкъалъул байрам"
},
{
"en": "nationwide cause",
"av": "тӏолго халкъалъулаб иш, тӏолабго халкъалъе гӏахьалаб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "nationwide; national",
"stress": 11,
"stem": "ОБЩЕНАЦИОНАЛЬН",
"forms": [
"общенациональный",
"общенациональная",
"общенациональное"
],
"senses": [
{
"text": "миллаталъего гӏаммаб; гӏахьалаб",
"examples": [
{
"en": "national heritage",
"av": "миллаталъего гӏахьалаб мулк, бечелъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "native",
"stress": 5,
"forms": [
"родной",
"родная",
"родное"
],
"labels": [
"plural"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол, тӏул бикьарав",
"examples": [
{
"en": "own mother",
"av": "чохьол эбел"
},
{
"en": "own brother",
"av": "тӏул бикьарав вац"
}
]
},
{
"text": "гӏагараб; жив вижараб, гьавураб, жанив гӏураб",
"precomment": "one's own",
"examples": [
{
"en": "native land",
"av": "гӏагараб улка-ракь"
},
{
"en": "home plant",
"av": "гӏагараб (живго хӏалтӏараб) завод"
},
{
"en": "hometown",
"av": "(живго) вижараб шагьар"
},
{
"en": "native land",
"av": "вижараб рахъ, гӏагараб улка"
}
]
},
{
"text": "хирияв",
"precomment": "dear, darling – in address"
},
{
"text": "гӏагарал чагӏи, гӏагарлъи",
"labels": [
"used as a noun"
],
"examples": [
{
"en": "he has many relatives",
"av": "досул гӏемераб гӏагарлъи буго, гӏемерал гӏагарал чагӏи руго"
}
]
},
{
"examples": [
{
"en": "native language",
"av": "рахьдал мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "native",
"stress": 5,
"forms": [
"уроженец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гьавурав чи",
"comment": "кивниги",
"examples": [
{
"en": "native of Moscow",
"av": "Москваялда гьавурав чи"
}
]
}
]
}
native nugget; self-taught genius
сообщить о неточности{
"word": "native nugget; self-taught genius",
"stress": 6,
"forms": [
"самородок"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "самородок",
"comment": "бацӏцӏадаб кесек (металл)"
},
{
"text": "самородок",
"comment": "лъай-цӏали гьечӏониги, кӏудияб гьунар-пагьмуялъул бетӏергьан",
"labels": [
"figuratively"
]
}
]
}
native or inhabitant of the Black Sea region
сообщить о неточности{
"word": "native or inhabitant of the Black Sea region",
"stress": 7,
"forms": [
"черноморец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "ЧӀегӏераб ралъдал флоталъул моряк, чӏегӏералъдалав"
}
]
}
{
"word": "native woman",
"stress": 4,
"forms": [
"туземка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"see_also": [
{
"target": "туземец",
"kind": "from",
"comment": "женский род",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "native woman",
"stress": 5,
"forms": [
"уроженка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гьаюрай гӏадан",
"comment": "кийниги",
"examples": [
{
"en": "native of Buinaksk",
"av": "Буйнахъскиялда гьаюрай гӏадан"
}
]
}
]
}
{
"word": "native; aborigine",
"stress": 4,
"forms": [
"туземец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бакӏалъул чи, аслияв чи",
"comment": "нахъе ккараб; апараг гурев; мина-мулкгун гьенив чӏарав, гьенив гӏурав, вижарав"
}
]
}
{
"word": "native; dear",
"stress": 4,
"stem": "РОДИМ",
"forms": [
"родимый",
"родимая",
"родимое"
],
"senses": [
{
"text": "чохьол",
"precomment": "native",
"comment": "лъимер",
"labels": [
"colloquial word"
]
},
{
"text": "рекӏел дарман",
"labels": [
"endearing"
]
},
{
"text": "хирияб, гӏагараб, рекӏее бокьулеб"
},
{
"precomment": "birthmark; mole",
"examples": [
{
"en": "birthmark",
"av": "лъимерлъудасанго тӏомода бугеб тӏанкӏ, цӏинкир"
}
]
}
]
}
{
"word": "native; immigrant",
"stress": 2,
"forms": [
"выходец"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "person of peasant origin",
"av": "рекьарухъабазда гьоркьосан вачӏарав (чи)"
},
{
"en": "native of England",
"av": "Англиялдаса вачӏун, чӏарав чи, апараг"
}
]
}
]
}
{
"word": "native; indigenous",
"stress": 4,
"stem": "ТУЗЕМН",
"forms": [
"туземный",
"туземная",
"туземное"
],
"senses": [
{
"text": "гьеб бакӏалъул, аслияб",
"examples": [
{
"en": "native population",
"av": "аслияб халкъ, гьеб бакӏалда бижараб, гӏураб халкъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "native; natural",
"stress": 6,
"stem": "САМОРОДН",
"forms": [
"самородный",
"самородная",
"самородное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб, жибго бижухъе бугеб",
"examples": [
{
"en": "native gold",
"av": "тӏабигӏияб, бацӏцӏадаб месед"
}
]
}
]
}
{
"word": "native; primordial",
"stress": 4,
"stem": "ИСКОНН",
"forms": [
"исконный",
"исконная",
"исконное"
],
"senses": [
{
"text": "некӏогоялдаса (цебегоялдаса) нахъе батараб (бугеб), гӏодосанго (кьучӏдасанго) бугеб",
"examples": [
{
"en": "indigenous inhabitant",
"av": "гӏодосанго кибниги гӏумру гьабулев чи"
},
{
"en": "primordial rights",
"av": "гӏодосанго (церегоялдаса нахъе) ругел ихтиярал"
}
]
}
]
}
{
"word": "natural",
"stress": 4,
"forms": [
"бекар"
],
"labels": [
"masculine gender",
"music"
],
"senses": [
{
"text": "бекар",
"comment": "нотаялъулаб ишара"
}
]
}
{
"word": "natural",
"stress": 4,
"stem": "ЕСТЕСТВЕНН",
"forms": [
"естественный",
"естественная",
"естественное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб, тӏабигӏаталъул",
"precomment": "pertaining to nature",
"examples": [
{
"en": "natural resources",
"av": "тӏабигӏаталъул бечелъаби"
},
{
"en": "natural sciences",
"av": "тӏабигӏаталъул гӏелмаби"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏияб",
"precomment": "natural",
"examples": [
{
"en": "natural complexion",
"av": "гьурмал тӏабигӏияб кьер"
}
]
},
{
"text": "букӏине, лъугьине бегьулеб, гӏадатияб",
"precomment": "normal",
"examples": [
{
"en": "natural course of things",
"av": "лъугьине бегьулеб куцалъ иш ккей"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏияб",
"precomment": "determined by the laws of nature",
"examples": [
{
"en": "natural death",
"av": "тӏабигӏияб хвел"
}
]
}
]
}
{
"word": "natural",
"stress": 6,
"stem": "НАТУРАЛЬН",
"forms": [
"натуральный",
"натуральная",
"натуральное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб",
"examples": [
{
"en": "natural silk",
"av": "тӏабигӏияб (бацӏцӏадаб) чиллай"
}
]
},
{
"text": "хӏакъикъаталъе ритӏухъаб, хӏакъикъияб",
"examples": [
{
"en": "life-size portrait",
"av": "хӏакъикъияб кӏодолъиялда бахъараб сурат"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда къайиялдалъун мухь кьолеб",
"labels": [
"economics"
],
"examples": [
{
"en": "subsistence economy",
"av": "гьарурал продуктаби гьел гьарулез хӏалтӏизарулеб, ричулареб магӏишат"
},
{
"en": "natural numbers",
"av": "цоцазда хадур рачӏунел тарихазул мухъ: 1, 2, 3, 4, 5 ва гь.ц."
}
]
}
]
}
{
"word": "natural",
"stress": 5,
"stem": "ПРИРОДН",
"forms": [
"природный",
"природная",
"природное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб, тӏабигӏаталъул",
"precomment": "natural",
"examples": [
{
"en": "natural resources",
"av": "тӏабигӏаталъул бечелъаби"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏаталъго кьураб",
"precomment": "innate; congenital",
"examples": [
{
"en": "natural talent",
"av": "тӏабигӏаталъго кьураб махщел-гьунар"
}
]
}
]
}
{
"word": "naturalism",
"stress": 8,
"forms": [
"натурализм"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "натурализм",
"comment": "19 векалъул 60-абилел соназда буржуазияб литератураялда ва искусствоялда лъугьараб общество цебетӏеялъул законал тӏабигӏаталъулазда ращад гьарулеб, хӏакъикъаталъул сурат бахъулеб къагӏида"
}
]
}
{
"word": "naturalist",
"stress": 10,
"forms": [
"естествовед"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат гӏелмуялъул махщалилав, специалист"
}
]
}
{
"word": "naturalist",
"stress": 14,
"forms": [
"естествоиспытатель"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталъул цӏех-рех гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "naturalist",
"stress": 8,
"forms": [
"натуралист"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "натуриалист",
"comment": "тӏабигӏат лъазабулев чи; тӏабигӏиял гӏелмабазул специалист"
}
]
}
{
"word": "naturally",
"stress": 4,
"forms": [
"естественно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏаталда рекъон, букӏине кколеб куцалда"
},
{
"text": "гьайгьай, узухъда, лъалеб жо буго",
"precomment": "of course",
"labels": [
"parenthetical word"
],
"examples": [
{
"en": "naturally, he agreed",
"av": "гьайгьай, дов разилъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "naturally, logically",
"stress": 8,
"forms": [
"закономерно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "законалда рекъон"
}
]
}
{
"word": "naturalness",
"stress": 4,
"forms": [
"естественность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏияб букӏин"
}
]
}
{
"word": "natural history",
"stress": 9,
"forms": [
"природоведение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат гӏелму",
"comment": "тӏабигӏат лъазабиялъул гӏелму"
}
]
}
{
"word": "natural science",
"stress": 10,
"forms": [
"естествоведение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"see_also": [
{
"target": "естествознание",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "nature",
"stress": 5,
"stem": "ПРИРОД",
"forms": [
"природа"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат",
"examples": [
{
"en": "secrets of nature",
"av": "тӏабигӏаталъул балъголъаби"
},
{
"en": "admire nature",
"av": "тӏабигӏаталдасан кеп босизе"
}
]
},
{
"text": "хасият, аслияб рахъ",
"precomment": "property, essence",
"labels": [
"figuratively"
]
},
{
"text": "вижи, гӏамал-хасият",
"precomment": "nature, character",
"examples": [
{
"en": "he is by nature a good person",
"av": "гӏамал-хасиятго гьесул ракӏ лъикӏав чиясул буго",
"comment": "вижиго гьесул ракӏ лъикӏав чиясул буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "nature reserve",
"stress": 6,
"forms": [
"заповедник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "заповедник"
},
{
"text": "къараб (цӏунараб) бакӏ",
"comment": "тӏабигӏат цӏунизелъун гьабураб"
}
]
}
{
"word": "nature; character",
"stress": 4,
"stem": "НАТУР",
"forms": [
"натура"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏабигӏат",
"precomment": "nature",
"labels": [
"archaic word"
]
},
{
"text": "гӏамал-хасият",
"precomment": "character",
"examples": [
{
"en": "by nature he is not evil",
"av": "гӏамал-хасияталъул рахъалъ ццидалав чи гуро дов"
}
]
},
{
"text": "гӏарцул бакӏалда мухьалъе кьолеб къайи",
"labels": [
"economics"
],
"examples": [
{
"en": "payment in kind",
"av": "гӏарцул бакӏалда мухьдае къайи кьей"
}
]
},
{
"text": "жиндасан сурат бахъулеб тӏабигӏияб, чӏагояб мисал",
"labels": [
"art"
]
}
]
}
{
"word": "nature; essence",
"stress": 8,
"forms": [
"естество"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "кьучӏ, магӏна, аслу",
"precomment": "essence",
"examples": [
{
"en": "essence of the matter",
"av": "суалалъул магӏна"
}
]
},
{
"text": "тӏабигӏат",
"precomment": "nature",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}