{
"word": "hak",
"stress": 3,
"stem": "ПРАВ",
"homonym": 1,
"forms": [
"право"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр",
"examples": [
{
"tr": "seçme hakkı",
"av": "рищиязда гӏахьаллъизе ихтияр"
},
{
"tr": "çalışma hakkı",
"av": "хӏалтӏизе ихтияр"
}
]
},
{
"text": "право",
"precomment": "bilim",
"examples": [
{
"tr": "uluslararası hukuk",
"av": "халкъазда гьоркьосеб право"
}
]
},
{
"text": "право",
"labels": [
"çoğul"
],
"examples": [
{
"tr": "ehliyet",
"av": "водителасул право (шоферасул)"
},
{
"tr": "haktan mahrum etmek",
"av": "правоялдаса махӏрум гьавизе"
}
]
},
{
"text": "кьучӏ, хӏужжа; гӏилла",
"precomment": "temel; esas",
"examples": [
{
"tr": "tam bir hakla söylemek gerekirse",
"av": "тӏубараб кьучӏ букӏун абизе бегьула"
},
{
"tr": "haklarını kullanmaya başlamak",
"av": "жиндирго ихтияралде лъугьине",
"comment": "ихтиярал рилълъанхъизаризе"
},
{
"tr": "hakkıyla",
"av": "ихтияр букӏун"
}
]
}
]
}
{
"word": "hak",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"право"
],
"senses": [
{
"labels": [
"ara söz"
],
"examples": [
{
"tr": "doğrusu ne yapacağımı bilmiyorum",
"av": "дида, хӏакъикъаталда, лъаларо дица щиб гьабилебали",
"comment": "щиб гьабизе кколебали"
}
]
}
]
}
{
"word": "hak etmek",
"stress": 7,
"forms": [
"заслужить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "мустахӏикълъизе, щвезе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "güven kazanmak",
"av": "божилъиялъе мустахӏикълъизе"
},
{
"tr": "ödül kazanmak",
"av": "шапакъаталъе мустахӏикълъизе"
},
{
"tr": "azap hak etmek",
"av": "выговор щвезе (выговоралъе мустахӏикълъизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "hak etmek; düşmek",
"stress": 7,
"forms": [
"причитаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "(бачӏине) ккезе, (кьезе) ккезе",
"precomment": "kime-neye",
"examples": [
{
"tr": "çalışmam için bana yüz ruble borçlular",
"av": "хӏалтӏухъ дие нусго гъурущ (бачӏине) ккола"
}
]
}
]
}
hak etmek; layık olmak
сообщить о неточности{
"word": "hak etmek; layık olmak",
"stress": 5,
"stem": "ЗАСЛУЖИВА",
"forms": [
"заслуживать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "мустахӏикъаб, рекъараб букӏине",
"precomment": "değer olmak",
"examples": [
{
"tr": "bu kitap övgüyü hak ediyor",
"av": "гьаб тӏехь беццизе рекъараб буго, рецц-бакъалъе мустахӏикъаб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "заслужить",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "hak eşitsizliği",
"stress": 10,
"forms": [
"неравноправие"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "ращадал ихтиярал гьечӏолъи, ращалъи гьечӏолъи"
}
]
}
{
"word": "hak iddia etmek",
"stress": 7,
"forms": [
"притязать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "дагӏба базе; къецалде рахъине",
"precomment": "kime-ne",
"examples": [
{
"tr": "miras üzerinde hak iddia etmek",
"av": "ирсалда дагӏба базе"
},
{
"tr": "espri yapma iddiasında olmak",
"av": "гӏакъиллъиялъе, каламалъул бегӏерлъиялъе кьецалде рахъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakaret eden",
"stress": 7,
"forms": [
"оскорбитель"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "жиндица щивниги хӏакъир, инжит гьавурав чи"
}
]
}
{
"word": "hakaret eden kadın",
"stress": 7,
"forms": [
"оскорбительница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "жиндица щивниги хӏакъир, инжит гьавурай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "hakaret, aşağılama",
"stress": 8,
"forms": [
"оскорбление"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "инжит гьави, хӏакъир гьави, къабихӏ гьави"
},
{
"text": "квеш букӏин, рекӏее захӏмалъи, рекӏеда унти"
},
{
"text": "рекӏее захӏмалъараб жо (рагӏи), рекӏеда квеш букӏараб жо, рекӏеда унтулеб жо",
"precomment": "eylem, söz"
}
],
"see_also": [
{
"target": "оскорбить",
"kind": "from",
"comment": "по глаголу",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "hakaret; saygısızlık",
"stress": 7,
"forms": [
"надругательство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "къабихӏ, хӏакъир, инжит гьари"
}
]
}
{
"word": "Hakas",
"stress": 4,
"forms": [
"хакас"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "хакасияв, хакасав"
}
]
}
{
"word": "Hakas",
"stress": 4,
"forms": [
"хакасский",
"хакасская",
"хакасское"
],
"senses": [
{
"text": "хакасазул",
"examples": [
{
"tr": "Hakasça",
"av": "хакасмацӏ, хакасазул мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "Hakas kadını",
"stress": 4,
"forms": [
"хакаска"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хакасияй, хакасай"
}
]
}
{
"word": "Hakaslar",
"stress": 4,
"forms": [
"хакасы"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "хакасал"
}
]
}
{
"word": "hakem",
"stress": 4,
"forms": [
"арбитр"
],
"labels": [
"eril",
"hukuk terimi",
"spor terimi"
],
"senses": [
{
"text": "арбитр",
"comment": "судалде кьолареб тайпаялъул дагӏба базе ва къецалъе гьоркьохъанлъи, хӏукму гьабулев чи; чӏалде рахъараб бакӏалда хӏукму гьабулев судияв"
}
]
}
hakemlik etmek; halletmek
сообщить о неточности{
"word": "hakemlik etmek; halletmek",
"stress": 7,
"stem": "РАССУДИ",
"forms": [
"рассудить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "хӏукму къотӏизе",
"precomment": "birini/şeyi (karar vermek)",
"examples": [
{
"tr": "bir anlaşmazlığı çözmek",
"av": "дагӏбаялъе хӏукму къотӏизе"
}
]
},
{
"text": "хӏукму гьабизе, пикру ккезе",
"precomment": "karar vermek",
"examples": [
{
"tr": "gitmesinin daha iyi olacağına karar verdi",
"av": "гьес ун лъикӏилан хӏукму гьабуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "haki",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"хаки"
],
"senses": [
{
"text": "цӏахӏилгӏурччинаб",
"precomment": "renk hakkında",
"labels": [
"sıfat",
"değişmez"
]
},
{
"text": "ххам",
"precomment": "doku",
"comment": "гьебго кьералъул",
"labels": [
"isim anlamında",
"değişmez"
]
}
]
}
{
"word": "hakikat; gerçek",
"stress": 1,
"stem": "ИСТИН",
"forms": [
"истина"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакъикъат",
"examples": [
{
"tr": "bu gerçekle uyuşuyor",
"av": "гьеб хӏакъи-къаталда бугеб жо буго, гьеб уяб жо буго"
},
{
"tr": "bunda bir parça gerçeklik payı var",
"av": "гьелъулъ хӏакъикъаталъул бутӏа буго"
},
{
"tr": "gerçeği gizlemek",
"av": "хӏакъикъат бахчизе"
},
{
"tr": "nesnel gerçek",
"av": "объективияб хӏакъикъат",
"labels": [
"философия"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "hakiki",
"stress": 5,
"forms": [
"заправский",
"заправская",
"заправское"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "унго-унгояб, мустахӏикъаб, киналго лъикӏал рахъал ругеб",
"examples": [
{
"tr": "usta sporcu",
"av": "унго-унгояв спортсмен"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakiki; asıl",
"stress": 4,
"stem": "ДОПОДЛИНН",
"forms": [
"доподлинный",
"доподлинная",
"доподлинное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ чӏараб, мухӏканаб, битӏараб"
}
]
}
{
"word": "hakiki; gerçek",
"stress": 1,
"forms": [
"истый",
"истая",
"истое"
],
"senses": [
{
"text": "унго-унгояб, букӏине кколеб",
"precomment": "gerçek; hakiki",
"examples": [
{
"tr": "gerçek bilim insanı",
"av": "унго-унгояв гӏалимчи"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakim; yargıç",
"stress": 5,
"forms": [
"судья"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "судияв, диванбег",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "halk hakimi",
"av": "халкъияв судияв"
}
]
},
{
"text": "судияв",
"comment": "сундуениги къимат кьолев чи"
}
]
}
{
"word": "hakkında",
"homonym": 1,
"forms": [
"о",
"об",
"обо"
],
"labels": [
"edat"
],
"senses": [
{
"precomment": "ismin i-haliyle, teması gösterir",
"examples": [
{
"tr": "taşa takılıp düşmek",
"av": "ганчӏида тункизе (малъ кӏутӏизе)"
},
{
"tr": "kılığını kıpırdatmadı",
"av": "килщида килищ кӏутӏичӏо"
}
]
},
{
"precomment": "ismin-i haliyle, bir şeyin amacını, yönünü belirtir",
"examples": [
{
"tr": "çocuklarla ilgilenmek",
"av": "лъималазул тӏалаб-агъаз гьабизе"
},
{
"tr": "zafer haberi",
"av": "бергьенлъиялъул хӏакъалъулъ хабар"
}
]
},
{
"precomment": "eşit parçaların sayısını belirtirken",
"examples": [
{
"tr": "iki uçlu değnek",
"av": "тӏилил кӏиго рахъ букӏуна (квеш ккезеги бегьула, лъикӏ ккезеги бегьула)"
},
{
"tr": "atın dört ayağı vardır ama yine de sürçer",
"av": "чол ункъо бох букӏуна, амма гье-лъулгицин малъ кӏутӏула"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakkında",
"homonym": 2,
"forms": [
"о"
],
"labels": [
"ünlem"
],
"senses": [
{
"text": "огь",
"precomment": "hitapta pekiştirme sözcüğü",
"examples": [
{
"tr": "ey dostlar!",
"av": "огь, гьудулзаби!"
}
]
},
{
"text": "ва; вахӏ",
"precomment": "şaşkınlık ve pişmanlık anında",
"examples": [
{
"tr": "ne kadar güzel!",
"av": "вахӏ, бугеб берцинго!"
},
{
"tr": "Vay, kimi görüyorum!",
"av": "ва, щив дида вихьулев вугев! (ва, мунгийищ дида вихьулев!)"
}
]
},
{
"text": "вай",
"precomment": "ağrı durumunda",
"examples": [
{
"tr": "ah, acıyor!",
"av": "вай, унтулеб буго!"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakkında",
"forms": [
"об"
],
"labels": [
"edat"
],
"see_also": [
{
"target": "о",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "hakkında; üzerine",
"forms": [
"насчёт"
],
"senses": [
{
"text": "лъилниги, сундулниги хӏакъалъулъ",
"precomment": "ismin -i haliyle",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"examples": [
{
"tr": "iş hakkında konuşmak",
"av": "хӏалтӏул хӏакъалъулъ кӏалъай гьабизе"
}
]
}
]
}
hakkını yemek; mahrum etmek
сообщить о неточности{
"word": "hakkını yemek; mahrum etmek",
"stress": 6,
"forms": [
"обделить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги бикьулаго, щивниги махӏрум гьавизе яги цогидазеялдаса дагь кьезе",
"precomment": "kimi/neyi ne ile",
"examples": [
{
"tr": "hediyelerden mahrum bırakmak",
"av": "сайгъатаздаса ватӏа (махӏрум) гьавизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "hakları kısıtlanmış",
"stress": 10,
"forms": [
"неполноправный",
"неполноправная",
"неполноправное"
],
"senses": [
{
"text": "киналго ихтиярал гьечӏев, цо-цо гурони ихтиярал гьечӏев"
}
]
}
haklı olarak; adilane
сообщить о неточности{
"word": "haklı olarak; adilane",
"stress": 9,
"forms": [
"справедливо"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "битӏун, дурусго, гӏадилго",
"examples": [
{
"tr": "adil davranmak",
"av": "битӏун гьабизе"
}
]
}
]
}
haklı olarak; lâyıkıyla
сообщить о неточности{
"word": "haklı olarak; lâyıkıyla",
"stress": 5,
"forms": [
"заслуженно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "мустахӏикъго",
"examples": [
{
"tr": "ödülü hak ederek almak",
"av": "мустахӏикъго шапакъат щвезе"
}
]
}
]
}
haklı çıkarmak; beraat ettirmek
сообщить о неточности{
"word": "haklı çıkarmak; beraat ettirmek",
"stress": 7,
"forms": [
"оправдать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "ритӏухъавлъун чӏезавизе",
"precomment": "kimi (sanığı)"
},
{
"text": "гӏадада гьечӏолъи бихьизабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "birinin güvenini boşa çıkarmamak",
"av": "божилъи гӏадада гьечӏолъи бихьизабизе"
}
]
},
{
"text": "тӏад буссун бачӏине, бецӏизе",
"precomment": "neyi (tazmin etmek)",
"examples": [
{
"tr": "masrafları karşılamak",
"av": "гьарурал харжал тӏад руссун рачӏинаризе"
}
]
},
{
"text": "бегьулеблъун чӏезабизе",
"precomment": "neyi ne (kabul edilebilir bulmak)",
"comment": "рикӏкӏине"
}
]
}
haklı çıkarmak; beraat ettirmek
сообщить о неточности{
"word": "haklı çıkarmak; beraat ettirmek",
"stress": 4,
"forms": [
"оправдывать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "щивниги ритӏухъавлъун вихьизавизе, лъиданиги гӏайиб гьечӏолъи чӏезабизе",
"precomment": "kimi (savunmak)"
}
],
"see_also": [
{
"target": "оправдать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
haklı çıkmak; kendini savunmak
сообщить о неточности{
"word": "haklı çıkmak; kendini savunmak",
"stress": 4,
"forms": [
"оправдываться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "вацӏцӏарине",
"precomment": "savunmak",
"examples": [
{
"tr": "mazeret bildirmeyin",
"av": "вацӏцӏарунге"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "оправдаться",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "haklı; yetkili",
"stress": 4,
"forms": [
"вправе"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр буго",
"precomment": "fiilin mastarı ile",
"labels": [
"yüklem anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "onu cezalandırmakta haklıydı",
"av": "досул ихтияр букӏана гьесие тамихӏ гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksız",
"stress": 6,
"stem": "БЕСПРАВН",
"forms": [
"бесправный",
"бесправная",
"бесправное"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр гьечӏеб, ихтияраздаса махӏрумаб",
"examples": [
{
"tr": "hakksız durum",
"av": "ихтияр гьечӏеб хӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksız",
"stress": 6,
"stem": "НЕОПРАВДАНН",
"forms": [
"неоправданный",
"неоправданная",
"неоправданное"
],
"senses": [
{
"text": "кьучӏ гьечӏеб; хӏужжа; гӏилла гьечӏеб",
"precomment": "temelsiz",
"examples": [
{
"tr": "haksız suçlama",
"av": "кьучӏ гьечӏеб гӏайиб гӏунтӏизаби"
}
]
},
{
"text": "мурадалда данде кколареб",
"precomment": "yersiz; amaca uygun olmayan",
"examples": [
{
"tr": "gereksiz masraf",
"av": "мустахӏикъаб гуреб харж",
"comment": "харж гьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksız",
"stress": 5,
"stem": "НЕПРАВ",
"forms": [
"неправый",
"неправая",
"неправое"
],
"senses": [
{
"text": "мекъаб, тӏекъаб",
"examples": [
{
"tr": "haksızsınız",
"av": "нуж (мун) мекъал руго"
},
{
"tr": "haksız olmak",
"av": "тӏекъав вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksız yere",
"stress": 7,
"forms": [
"незаслуженно"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "мекъи; тӏекъго",
"examples": [
{
"tr": "haksız yere cezalandırılmış",
"av": "досие тамихӏ мекъи гьабун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksız; adaletsiz",
"stress": 11,
"stem": "НЕСПРАВЕДЛИВ",
"forms": [
"несправедливый",
"несправедливая",
"несправедливое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏекъаб; мекъаб; ритӏухълъи хвезабулеб; гьелда данде кколареб",
"examples": [
{
"tr": "adaletsiz insan",
"av": "тӏекъав чи"
},
{
"tr": "haksız görüş",
"av": "мекъаб пикру"
}
]
}
]
}
haksız; hak edilmemiş
сообщить о неточности{
"word": "haksız; hak edilmemiş",
"stress": 7,
"forms": [
"незаслуженный",
"незаслуженная",
"незаслуженное"
],
"senses": [
{
"text": "мустахӏикъаб гуреб; мекъаб; тӏекъаб",
"examples": [
{
"tr": "haksız sitem",
"av": "мустахӏикъаб гуреб, мекъаб бадибчӏвай"
}
]
}
]
}
{
"word": "haksızlık",
"stress": 9,
"forms": [
"неправота"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "мекъаб букӏин, тӏекъаб букӏин",
"comment": "несправедливость"
},
{
"text": "мекъаб, гъалатӏаб иш, пикру"
}
]
}
haksızlık; haklardan mahrum olma
сообщить о неточности{
"word": "haksızlık; haklardan mahrum olma",
"stress": 6,
"forms": [
"бесправие"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "ихтияр гьечӏолъи"
}
]
}