{
"word": "бакъ",
"forms": [
"бакъ",
"бакъуца",
"бакъул"
],
"senses": [
{
"text": "Солнце",
"precomment": "'Б' прописная буква",
"examples": [
{
"av": "Бакъ кквей",
"ru": "солнечное затмение"
}
]
},
{
"text": "солнце",
"examples": [
{
"av": "бакъ аги, къо аги",
"ru": "да заходит солнце, да уходит день",
"labels": [
"поговорка"
],
"comment": "о лентяе"
},
{
"av": "багӏарилалде (бухӏилалде) нухда рахъана",
"ru": "отправились в путь, пока солнце не пекло"
},
{
"av": "бакъ баккулеб буго",
"ru": "солнце всходит, встаёт"
},
{
"av": "бакъ баккулеб гӏужалъ (гӏужалда)",
"ru": "на восходе солнца"
},
{
"av": "бакъ баккилалде",
"ru": "до восхода солнца"
},
{
"av": "бакъ бухӏи",
"ru": "засуха"
},
{
"av": "бакъ гӏадин гвангъизе",
"ru": "сиять как солнце"
},
{
"av": "бакъ гӏадинаб",
"ru": "солнцеподобный, подобный солнцу; лучезарный, яркий, светлый"
},
{
"av": "бакъ гӏадинаб гьумер",
"ru": "лучезарное лицо"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьана",
"ru": "солнце закатилось, зашло"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьиналде",
"ru": "до захода, заката солнца"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьун хадуб",
"ru": "после захода, заката солнца"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьунеб гӏужалъ",
"ru": "на закате солнца"
},
{
"av": "бакъ цебе букӏаго",
"ru": "при солнце, пока не село солнце"
},
{
"av": "бакъ щвана",
"ru": "прояснилось"
},
{
"av": "бакъ щинкӏана",
"ru": "солнце зашло"
},
{
"av": "зодихъ бакъ къалъун буго",
"ru": "в небе солнце светит"
},
{
"av": "бакъуца вухӏизе",
"ru": "загорать, сгореть, получать загар"
},
{
"av": "бакъуца вухӏизе",
"ru": "страдать от зноя, жары"
},
{
"av": "бакъуца кьер свинабизе",
"ru": "выгореть, выцветать на солнце"
},
{
"av": "бакъул кунчӏи",
"ru": "сияние солнца"
},
{
"av": "бакъуда сверун гор лъугьун буго",
"ru": "образовался ореол вокруг солнца"
},
{
"av": "бакъухъ валагьизе",
"ru": "смотреть на солнце"
},
{
"av": "бакъукь чӏезе",
"ru": "стоять под солнцем"
}
]
},
{
"text": "малярия",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "бакъ ккезе",
"ru": "схватить лихорадку, (за)болеть малярией"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъал",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъал",
"бакъалалъ",
"бакъалалъул"
],
"senses": [
{
"text": "бакалейная торговля",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъалбазар",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалбазар",
"бакъалбазаралъ",
"бакъалбазаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "торговля бакалеей",
"labels": [
"устаревшее слово"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалбазар гьабулев чи",
"ru": "бакалейщик"
}
]
},
{
"text": "маломощное хозяйство",
"labels": [
"в переносном значении",
"устаревшее слово"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъал",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъалда",
"stress": 2,
"stem": "бакъалд",
"forms": [
"бакъалда",
"бакъалде"
],
"senses": [
{
"text": "на солнцепёке; под солнцем",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалда базе",
"ru": "повесить под солнцем",
"comment": "что-либо; для сушки"
},
{
"av": "бакъалда базе",
"ru": "обнародовать, выставлять напоказ",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "то, что обычно скрывают"
},
{
"av": "бакъалда вегизе",
"ru": "лежать на солнцепёке"
},
{
"av": "бакъалда гӏодов чӏезе (кӏусизе)",
"ru": "(по)сидеть под солнцем, на солнцепёке"
},
{
"av": "бакъалде вахъине",
"ru": "выходить туда, где солнце греет"
},
{
"av": "бакъалда тезе",
"ru": "пропускать, пропустить; обходить, обойти; обделать, обделить; оставить с носом",
"comment": "кого-либо"
},
{
"av": "бакъалда хутӏизе",
"ru": "остаться на бобах, без ничего"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъалтукаби",
"stress": 5,
"stem": "бакъалтукаб",
"forms": [
"бакъалтукаби",
"бакъалтукабаз",
"бакъалтукабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "бакъалтукен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъалтукен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъалтукадул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалтукадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъалтукен",
"comment": "родительный падеж"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъалтукен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъалтукен",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалтукен",
"бакъалтукеналъ",
"бакъалтукеналъул",
"бакъалтукадул",
"бакъалтукаби"
],
"senses": [
{
"text": "бакалейная лавка",
"labels": [
"устаревшее слово"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалтукада",
"ru": "в бакалейной лавке"
},
{
"av": "бакъалтукаде ине",
"ru": "пойти в бакалейную лавку"
},
{
"av": "бакъалтукадаса босизе",
"ru": "покупать в бакалейной лавке"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъан",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан",
"бакъаналъ",
"бакъаналъул",
"бакънал"
],
"spelling_forms": [
"бакъан",
"макъан"
],
"senses": [
{
"text": "напев, мелодия; мотив",
"examples": [
{
"av": "кочӏол бакъан",
"ru": "мелодия песни"
},
{
"av": "кьурдул бакъан",
"ru": "танцевальная, плясовая мелодия"
},
{
"av": "пашманаб бакъан",
"ru": "грустный мотив"
},
{
"av": "бакъан бачине",
"ru": "сыграть мелодию"
},
{
"av": "бакъан тӏамизе",
"ru": "напеть мотив"
},
{
"av": "бакъан тӏамизе",
"ru": "спеть песню"
},
{
"av": "некӏсиял бакънал",
"ru": "старинные напевы"
},
{
"av": "халкъиял бакънал",
"ru": "народные мотивы"
},
{
"av": "бакънал рахъизе",
"ru": "сочинить мелодии"
},
{
"av": "бакъан рекъезе",
"ru": "найти общий язык; сходиться в мнениях"
},
{
"av": "дурги дирги бакъан рекъон кколаро",
"ru": "мы характерами не сойдёмся"
},
{
"av": "гӏисинаб бакъаналда",
"ru": "тихонько, не спеша, не торопясь; тихой сапой"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "макъан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанигӏуж",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏуж",
"бакъанигӏужалъ",
"бакъанигӏужалъул"
],
"senses": [
{
"text": "предвечерняя пора; время заката солнца",
"examples": [
{
"av": "бакъанигӏуж гӏагарлъулеб буго",
"ru": "приближается предвечерняя пора"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанигӏужалда",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏужалда"
],
"labels": [
"наречие"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанигӏужалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏужалъ"
],
"senses": [
{
"text": "в предвечернюю пору, на закате солнца, при заходе солнца",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъанигӏужалъ руссана ниж гьабихъа",
"ru": "в предвечернюю пору вернулись мы с мельницы"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанида",
"stress": 5,
"stem": "бакъанид",
"forms": [
"бакъанида",
"бакъаниде",
"бакъанидаса"
],
"senses": [
{
"text": "под вечер",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъанида гӏачиязул рехьед росулъе бачӏана",
"ru": "под вечер стадо коров возвратилось в аул"
},
{
"av": "бакъаниде киналго мажгиталъуре ракӏарана",
"ru": "к вечеру все собрались в мечеть"
},
{
"av": "бакъанидаса цебе",
"ru": "до [наступления] вечера"
},
{
"av": "бакъанидаса цеве а мун дове",
"ru": "сходи туда до [наступления] вечера"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанидалъи",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанидалъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъанидалъизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанидалъизе",
"stress": 5,
"stem": "бакъанидалъ",
"forms": [
"бакъанидалъизе",
"бакъанидалъула",
"бакъанидалъила",
"бакъанидалъана",
"бакъанидалъе"
],
"senses": [
{
"text": "вечереть",
"examples": [
{
"av": "бакъанидалъизе лъугьана",
"ru": "стало вечереть"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъаникак",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъаникак",
"бакъаникакица",
"бакъаникакил",
"бакъаникакал"
],
"senses": [
{
"text": "предвечерний намаз",
"examples": [
{
"av": "бакъаникак базе",
"ru": "совершить предвечерний намаз"
},
{
"av": "бакъаникакил гӏуж",
"ru": "пора предвечернего намаза"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанимех",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанимех",
"бакъанимехалъ",
"бакъанимехалъул"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏуж",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанимехалда",
"stress": 5,
"stem": "бакъанимехалд",
"forms": [
"бакъанимехалда",
"бакъанимехалде",
"бакъанимехалдаса"
],
"labels": [
"наречие"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъанимехалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанимехалъ"
],
"labels": [
"наречие"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъани-маркӏачӏуда",
"stress": 5,
"stem": "бакъани-маркӏачӏуд",
"forms": [
"бакъани-маркӏачӏуда",
"бакъани-маркӏачӏуде",
"бакъани-маркӏачӏудаса"
],
"senses": [
{
"text": "в ранний вечер; в предсумеречную пору",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъани-маркӏачӏуда гӏанкӏуял бокьоре руссуна",
"ru": "в ранний вечер куры заходят в курятник"
},
{
"av": "бакъани-маркӏачӏуде рокъоре щвезе тӏалаб гьабе",
"ru": "старайтесь прийти домой к вечеру"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъани-маркӏачӏул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъани-маркӏачӏул"
],
"senses": [
{
"text": "сумеречный",
"examples": [
{
"av": "бакъани-маркӏачӏул гӏуж",
"ru": "сумерки, ранний вечер"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъан-квара",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан-квара",
"бакъан-квараялъ",
"бакъан-квараялъул"
],
"senses": [
{
"text": "мотив и напев",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "Бакъан-квара жо гуро, Жугьабазухъ гӏин тӏаме",
"ru": "Мотив и напев не так важны, Внемлите же вы словам песни",
"labels": [
"фольклор"
]
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъан-къоно",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан-къоно",
"бакъан-къоноялъ",
"бакъан-къоноялъул"
],
"senses": [
{
"text": "звуки песен, мелодий; гомон",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "киданиги гьениб хӏанчӏазул бакъан-къоно къотӏулеб букӏинчӏо",
"ru": "там никогда не прекращался птичий гомон"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъараб",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"причастие"
],
"participlefrom": "бакъизе"
},
{
"text": "голодный",
"examples": [
{
"av": "бакъараб бацӏ",
"ru": "голодный волк"
},
{
"av": "бакъараб чахьалда гӏорцӏараб кверги лъун чӏела",
"ru": "на голодный живот положу свою сытную руку",
"comment": "т. е. свыкнусь с голодом"
},
{
"av": "вакъарав чи",
"ru": "голодный человек"
},
{
"av": "Вакъарав вачӏани чедги тамахай, Къечарав вачӏани парччи цӏорорай",
"ru": "Голодный придёт — хлеб мягкий для него, Жаждущий придёт — в кувшине вода холодная у неё",
"labels": [
"фольклор"
]
},
{
"av": "вакъарасул лъорове вугьарав лъугьаравила",
"ru": "голодному за пазуху замерзающий забрался",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "причастие",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъа-бакъанида",
"stress": 11,
"forms": [
"бакъа-бакъанида"
],
"senses": [
{
"text": "по вечерам",
"labels": [
"наречие"
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъбаккуда",
"stress": 2,
"stem": "бакъбаккуд",
"forms": [
"бакъбаккуда",
"бакъбаккуде",
"бакъбаккудаса",
"бакъбаккудасан"
],
"senses": [
{
"text": "на востоке",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "къункъраби бакъбаккуде роржун унел руго",
"ru": "журавли летят на восток"
},
{
"av": "гьури бакъбаккудасан пулеб буго",
"ru": "ветер дует с востока"
}
]
},
{
"text": "на Востоке"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъбаккул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъбаккул"
],
"senses": [
{
"text": "восточный",
"examples": [
{
"av": "бакъбаккул рахъ",
"ru": "восточная сторона; восток"
},
{
"av": "бакъбаккул рахъалда",
"ru": "на восточной стороне; на востоке"
}
]
},
{
"examples": [
{
"av": "Бакъбаккул улкаби",
"ru": "страны Востока, Восток"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъва",
"бакъваго"
],
"senses": [
{
"text": "густо",
"comment": "о жидкости, растворе и т. д.",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъва гьабизе",
"ru": "сгущать, сгустить, загустить; (с)делать густым или гуще"
},
{
"av": "хӏарщ бакъва гьабизе",
"ru": "(с)делать раствор гуще"
},
{
"av": "карщ бакъваго буго",
"ru": "каша густовата"
},
{
"av": "хамур бакъваго буцун буго",
"ru": "тесто замешено густо"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвадго",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвадго"
],
"senses": [
{
"text": "сухим, в сухом виде; в сухом состоянии",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏер бакъвадго ххана долъ",
"ru": "она голову расчесала в сухом виде"
},
{
"av": "туманкӏул хер бакъвадго цӏуне",
"ru": "держи порох сухим"
}
]
},
{
"text": "всухомятку",
"examples": [
{
"av": "бакъвадго чед квана",
"ru": "съел хлеб всухомятку"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвазаби",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "бакъвазабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвазабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвазаб",
"forms": [
"бакъвазабизе",
"бакъвазабула",
"бакъвазабила",
"бакъвазабуна",
"бакъвазабе"
],
"senses": [
{
"text": "(вы)сушить, просушить; подсушить; обсушить; иссушить",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "ахбазан бакъвазабизе",
"ru": "(вы)сушить абрикосы",
"comment": "на компот"
},
{
"av": "бетӏер бакъвазабизе",
"ru": "сушить волосы",
"comment": "на голове"
},
{
"av": "бетӏер бакъвазабизе",
"ru": "надоедать",
"labels": [
"в переносном значении"
]
},
{
"av": "ретӏел бакъвазабизе",
"ru": "просушить одежду"
},
{
"av": "хасалоде гьан бакъвазабизе",
"ru": "сушить мясо впрок",
"comment": "букв. на зиму"
},
{
"av": "хер бакъвазабулеб буго",
"ru": "сено сушат"
},
{
"av": "талихӏ къараб рокьуца вакъвазавуна дов",
"ru": "несчастная любовь иссушила его"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хьуцӏ бакъвазабизе",
"kind": "see",
"refwordnum": "2",
"link_helper": "хьуцӏ"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвазе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва",
"forms": [
"бакъвазе",
"бакъвала",
"бакъвана",
"бакъвай"
],
"senses": [
{
"text": "высыхать, (вы)сохнуть, просыхать, просохнуть; обсыхать, обсохнуть; (вы)сушиться",
"examples": [
{
"av": "бакъвазе базе",
"ru": "повесить для просушивания"
},
{
"av": "хӏориниб лъим бакъвана",
"ru": "вода в озере высохла"
},
{
"av": "цӏадакь биччараб ретӏел бакъукь хеккого бакъвана",
"ru": "промокшая под дождём одежда на солнце быстро высохла"
},
{
"av": "исана хурзал ракъвана",
"ru": "в этом году посевы высохли",
"comment": "от жары"
},
{
"av": "бакъвараб курак",
"ru": "курага"
},
{
"av": "тӏад тӏом бакъварав",
"ru": "с высохшей кожей, исхудалый"
},
{
"av": "гьаниб бакъван буго",
"ru": "здесь сухо"
},
{
"av": "щекъер бакъван буго",
"ru": "в горле пересохло"
}
]
},
{
"text": "отсыхать, отсохнуть",
"examples": [
{
"av": "гъотӏол гӏаркьел бакъван буго",
"ru": "ветка дерева отсохла"
},
{
"av": "досул гъеж бакъван буго",
"ru": "его рука отсохла"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ бакъвайги дур!",
"ru": "да отсохнет твой язык!",
"labels": [
"бранное слово",
"выражение"
]
}
]
},
{
"text": "черстветь",
"examples": [
{
"av": "чед бакъваан буго",
"ru": "хлеб зачерствел"
}
]
},
{
"text": "сильно похудеть, (ис)чахнуть",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "къойидаса къойиде вакъван унев вуго дов",
"ru": "он день ото дня чахнет"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвай",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъвазе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвалъи",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвалъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъвалъизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвалъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвалъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "бакъвалъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвалъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвалъизаб",
"forms": [
"бакъвалъизабизе",
"бакъвалъизабула",
"бакъвалъизабила",
"бакъвалъизабуна",
"бакъвалъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "сгущать, сгустить, загустить что-либо; сделать густым или гуще",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "хамур бакъвалъизабизе",
"ru": "сгущать тесто"
},
{
"av": "шириш бакъвалъизабизе",
"ru": "сгущать клейстер"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвалъизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвалъ",
"forms": [
"бакъвалъизе",
"бакъвалъула",
"бакъвалъила",
"бакъвалъана",
"бакъвалъе"
],
"senses": [
{
"text": "(за)густеть, сгущаться, сгуститься; стать густым или гуще",
"examples": [
{
"av": "карщ бакъвалъана",
"ru": "каша загустела"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвараб",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"причастие"
],
"participlefrom": "бакъвазе"
},
{
"text": "сухой",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб бакӏ",
"ru": "сухое место"
},
{
"av": "бакъварабох",
"ru": "сухая нога"
},
{
"av": "бакъвараб тӏор",
"ru": "сухой колос"
},
{
"av": "бакъвараб хер",
"ru": "сено"
},
{
"av": "бакъвараб хӏалцен",
"ru": "сухой кашель"
},
{
"av": "бакъвараб цӏул",
"ru": "сухие дрова"
}
]
},
{
"text": "вяленый",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб гьан",
"ru": "вяленое мясо"
},
{
"av": "бакъвараб ччугӏа",
"ru": "вяленая рыба"
}
]
},
{
"text": "худой",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб гьумер",
"ru": "худое лицо"
}
]
},
{
"text": "черствый",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб чед",
"ru": "чёрствый хлеб"
},
{
"av": "бакъвараб кӏал кӏалъазе",
"ru": "хоть словом обмолвиться с кем-либо"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъвазе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "причастие",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъвачӏагӏа",
"stress": 6,
"stem": "бакъвачӏагӏ",
"forms": [
"бакъвачӏагӏа",
"бакъвачӏагӏаялъ",
"бакъвачӏагӏдаца",
"бакъвачӏагӏаялъул",
"бакъвачӏагӏдал"
],
"senses": [
{
"text": "густая буза",
"examples": [
{
"av": "некӏо бертабалъ бакъвачӏагӏа гьекъолаан",
"ru": "в старину на свадьбах пили густую бузу"
},
{
"av": "Бакъвачӏагӏдай тӏи бана, ТӀирщизе наккдалъ лъуна",
"ru": "Для густой бузы солод подготовили, Чтобы пророс в мякину положили",
"labels": [
"фольклор"
]
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъваяб",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъваяб"
],
"senses": [
{
"text": "густой, насыщенный, вязкий",
"examples": [
{
"av": "бакъваяб хӏарщ",
"ru": "густой раствор"
},
{
"av": "бакъваяб чурпа",
"ru": "густой суп"
},
{
"av": "бакъваяб шириш",
"ru": "вязкий клейстер"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва-гадазаби",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъва-гадазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "бакъва-гадазабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва-гадазабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва-гадазаб",
"forms": [
"бакъва-гадазабизе",
"бакъва-гадазабула",
"бакъва-гадазабила",
"бакъва-гадазабуна",
"бакъва-гадазабе"
],
"senses": [
{
"text": "иссушить, высушить",
"examples": [
{
"av": "ракъдаллъиялъ ракь бакъва-гадазабун буго",
"ru": "засуха иссушила землю"
}
]
},
{
"text": "истощать, истощить",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "унтуца боцӏи бакъва-гадазабуна",
"ru": "болезнь истощила скот"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва-гадазе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва-гада",
"forms": [
"бакъва-гадазе",
"бакъва-гадала",
"бакъва-гадана"
],
"senses": [
{
"text": "иссохнуть; иссыхаться",
"examples": [
{
"av": "рииялъго цӏад бачӏого, ракь бакъва-гадан буго",
"ru": "всё лето не было дождя — земля иссохла"
},
{
"av": "нухал ракъва-гадан руго",
"ru": "дороги сухие"
}
]
},
{
"text": "сильно похудеть, (ис)чахнуть",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "вакъва-гадан вуго дов",
"ru": "он исчах"
},
{
"av": "рагӏи-хер щвечӏел гӏачи ракъва-гадан руго",
"ru": "от бескормицы коровы сильно похудели"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва-гадай",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъва-гадай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъва-гадазе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъва-гадазе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъва-кӏасараб",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъва-кӏасараб"
],
"gender_forms": [
"бакъва-кӏасараб",
"бакъва-кӏасарав",
"бакъва-кӏасарай"
],
"senses": [
{
"text": "сухой",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"av": "бакъва-кӏасараб ракьа букъулеб бугоан бакъараб бацӏ",
"ru": "голодный волк грыз сухие кости"
}
]
},
{
"text": "худенький",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "якъва-кӏасарай кӏодо",
"ru": "худенькая старушка"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъгӏадаб",
"stress": 2,
"stem": "бакъгӏада",
"forms": [
"бакъгӏадаб"
],
"gender_forms": [
"бакъгӏадаб",
"бакъгӏадав",
"бакъгӏадай"
],
"senses": [
{
"text": "солнцеподобный, подобный солнцу; лучезарный, яркий, светлый",
"examples": [
{
"av": "Бакъгӏадаб гьумер буго, Гьайбатаб лага буго",
"ru": "Лицо лучезарное Да фигура прекрасная",
"labels": [
"фольклор"
],
"comment": "у возлюбленной"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъда",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъда"
],
"senses": [
{
"text": "на солнечной стороне; на солнечном склоне",
"labels": [
"диалектизм",
"наречие"
],
"comment": "горы"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакълъи",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
},
{
"target": "бакъалда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъдабжо",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдабжо"
],
"senses": [
{
"text": "вещь, оставленная на солнце для просушки",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"av": "гӏажаибаб туртитӏа тамашаяб бакъдабжо",
"ru": "на удивительном паласе сушатся изумительные вещи",
"labels": [
"загадка"
],
"comment": "'цӏваби' звёзды"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъдебусс",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдебусс",
"бакъдебуссалъ",
"бакъдебуссалъул",
"бакъдебуссал"
],
"senses": [
{
"text": "подсолнечник; подсолнух.",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"av": "бакъдебусс гӏезабизе",
"ru": "выращивать подсолнечник"
},
{
"av": "бакъдебуссалъул тӏегь",
"ru": "цветы подсолнуха"
},
{
"av": "бакъдебуссазда гьоркьоб",
"ru": "среди подсолнухов"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъдебуссалъул",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдебуссалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъдебусс",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "подсолнечный",
"examples": [
{
"av": "бакъдебуссалъул нах",
"ru": "подсолнечное масло"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъдебусс",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "бакъизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакъизаб",
"forms": [
"бакъизабизе",
"бакъизабула",
"бакъизабила",
"бакъизабуна",
"бакъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "заставлять кого-либо голодать, морить кого-либо голодом; проголодаться от чего-либо",
"examples": [
{
"av": "векерахъдиялъ вакъизавуна",
"ru": "от беготни проголодался, беготня вызвала голод"
}
]
},
{
"text": "вызывать аппетит чем-либо"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъизе",
"stress": 2,
"stem": "бакъ",
"forms": [
"бакъизе",
"бакъула",
"бакъила",
"бакъана",
"бакъе"
],
"senses": [
{
"text": "голодать, недоедать; проголодаться, изголодаться",
"examples": [
{
"av": "ахикь хӏалтӏулаго, дун хехго вакъана",
"ru": "работая в саду, я быстро проголодался"
},
{
"av": "вас вакъизе тоге",
"ru": "не давай сыну голодать"
},
{
"av": "лъикӏав вехьас гӏи бакъизе толаро",
"ru": "хороший чабан не оставляет овец голодать",
"labels": [
"пословица"
]
},
{
"av": "бакъизегӏанги тоге, гӏорцӏизегӏанги кьоге",
"ru": "не оставляй голодным, но и переедать не давай",
"labels": [
"пословица"
],
"comment": "о ребёнке"
},
{
"av": "жакъа цӏакъ вакъана дун",
"ru": "сегодня я сильно проголодался"
},
{
"av": "бакъун хутӏизе",
"ru": "оставаться голодным"
},
{
"av": "чехь гӏорцӏун, бер бакъун",
"ru": "живот полон да глаз не насытился",
"labels": [
"поговорка"
]
},
{
"av": "мун якъун йигищ?",
"ru": "ты голодна?"
},
{
"av": "вакъуца холев вуго!",
"ru": "умираю — кушать хочу!, умираю с голоду!"
},
{
"av": "ниж ракъун гьечӏо",
"ru": "мы не голодны"
},
{
"av": "гӏорцӏарасда вакъарав лъаларо",
"ru": "сытый голодного не разумеет",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакълачӏин",
"stress": 6,
"forms": [
"бакълачӏин",
"бакълачӏиналъ",
"бакълачӏиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "перхоть",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакълъи",
"stress": 7,
"stem": "бакълъ",
"forms": [
"бакълъи",
"бакълъялъ",
"бакълъялъул",
"бакълъдул",
"бакълъал"
],
"senses": [
{
"text": "солнечная сторона, солнечный склон",
"comment": "горы",
"examples": [
{
"av": "бакълъул хӏет",
"ru": "ковыль"
},
{
"av": "нижер росу мугӏрул бакълъуда буго",
"ru": "наше село расположено на солнечной стороне горы"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакънагъин",
"stress": 2,
"forms": [
"бакънагъин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакънагъине"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакънагъине",
"stress": 2,
"stem": "бакънагъ",
"forms": [
"бакънагъине",
"бакънагъуна",
"бакънагъина",
"бакънагъана"
],
"senses": [
{
"text": "музицировать"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакънал",
"stress": 2,
"stem": "бакъна",
"forms": [
"бакънал",
"бакъназ",
"бакъназул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "бакъан"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъан",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъош",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъош",
"бакъошалъ",
"бакъошалъул"
],
"labels": [
"диалектизм"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъдебусс",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакътӏерхьуда",
"stress": 2,
"stem": "бакътӏерхьуд",
"forms": [
"бакътӏерхьуда",
"бакътӏерхьуде",
"бакътӏерхьудаса",
"бакътӏерхьудасан"
],
"senses": [
{
"text": "на западе",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакътӏерхьуда бугеб гӏорхъи",
"ru": "граница на западе, западная граница"
},
{
"av": "бакътӏерхьуде ине",
"ru": "идти на запад"
},
{
"av": "бакъбаккудаса бакътӏерхьуде щвезегӏан",
"ru": "от востока до запада"
},
{
"av": "гьури бакътӏерхьудасан пулеб буго",
"ru": "ветер дует с запада"
}
]
},
{
"text": "на Западе",
"precomment": "'Б' прописная буква"
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакътӏерхьул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакътӏерхьул"
],
"senses": [
{
"text": "западный",
"examples": [
{
"av": "бакътӏерхьул рахъ",
"ru": "западная сторона, запад"
},
{
"av": "бакътӏерхьул фронт",
"ru": "западный фронт"
},
{
"av": "бакътӏерхьул бащдабшар",
"ru": "западное полушарие"
}
]
},
{
"text": "Западный",
"precomment": "'Б' прописная буква",
"examples": [
{
"av": "Бакътӏерхьул Европа",
"ru": "Западная Европа"
},
{
"av": "Бакътӏерхьул Сибирь",
"ru": "Западная Сибирь"
},
{
"av": "Бакътӏерхьул улкаби",
"ru": "западные страны, Запад"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъ",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "солнечный",
"examples": [
{
"av": "Бакъул система",
"ru": "солнечная система"
}
]
},
{
"text": "солнечный",
"examples": [
{
"av": "бакъул бухӏи",
"ru": "солнечное пекло"
},
{
"av": "бакъул гордо",
"ru": "солнечный круг"
},
{
"av": "бакъул канлъи",
"ru": "солнечный свет"
},
{
"av": "бакъул нур",
"ru": "солнечный свет"
},
{
"av": "бакъул нуралхӏа",
"ru": "клянусь солнечным светом"
},
{
"av": "бакъул хинлъи",
"ru": "солнечное тепло"
},
{
"av": "бакъул чӏорал",
"ru": "солнечные лучи"
},
{
"av": "диесеб бакъвараб бакъул дуниял",
"ru": "в этом солнечном мире всё высохло для меня",
"labels": [
"образное слово",
"выражение"
]
}
]
},
{
"text": "малярийный",
"examples": [
{
"av": "бакъул сири",
"ru": "малярийная лихорадка"
},
{
"av": "бакъул унти",
"ru": "малярия",
"comment": "букв. солнечная болезнь"
},
{
"av": "бакъул хӏет",
"ru": "бородач",
"labels": [
"ботаника"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъулаб",
"stress": 5,
"stem": "бакъула",
"forms": [
"бакъулаб"
],
"gender_forms": [
"бакъулаб",
"бакъулав",
"бакъулай"
],
"senses": [
{
"text": "солнечный",
"examples": [
{
"av": "бакъулаб Дагъистан",
"ru": "солнечный Дагестан"
},
{
"av": "бакъулал къоял",
"ru": "солнечные дни"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъуца",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъуца"
],
"senses": [
{
"text": "голодом, с голоду",
"labels": [
"наречие"
],
"examples": [
{
"av": "бакъуца хвезабизе",
"ru": "уморить голодом"
},
{
"av": "бакъуца хвезе",
"ru": "умирать, сдохнуть с голоду; сильно проголодаться"
},
{
"av": "вакъуца хваги мун!",
"ru": "да сдохнешь ты с голоду!",
"labels": [
"бранное слово",
"выражение"
]
},
{
"av": "вакъуца хвеларев ватила",
"ru": "не помру с голоду"
},
{
"av": "якъуца холей йиго",
"ru": "сильно проголодалась, умираю с голоду"
}
]
}
],
"pos": "наречие",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъхӏазе",
"stress": 7,
"stem": "бакъхӏа",
"forms": [
"бакъхӏазе",
"бакъхӏала",
"бакъхӏана"
],
"senses": [
{
"text": "обессилеть, изнемогать от жары",
"examples": [
{
"av": "бакъхӏарал чахъаби",
"ru": "обессиленные от жары овцы"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъхӏай",
"stress": 7,
"forms": [
"бакъхӏай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "бакъхӏазе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъхӏалаб",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъхӏалаб"
],
"gender_forms": [
"бакъхӏалаб",
"бакъхӏалав",
"бакъхӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "такой, где избыток солнца; засушливый",
"examples": [
{
"av": "бакъхӏалаб ракь",
"ru": "засушливая земля"
}
]
}
],
"pos": "прилагательное",
"form": "—",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "бакъ-моцӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"бакъ-моцӏ",
"бакъ-моцӏалъ",
"бакъ-моцӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "небесные светила",
"comment": "букв. солнце и луна",
"labels": [
"собирательное существительное"
],
"examples": [
{
"av": "бакъ-моцӏалъул гӏелму",
"ru": "наука о небесных светилах, астрономия"
},
{
"av": "бакъ-моцӏалде вахинавизе",
"ru": "восхвалять"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}