{
"word": "къо",
"forms": [
"къо",
"къоялъ",
"къойица",
"къоялъул",
"къойил",
"къоял"
],
"senses": [
{
"text": "Tag",
"examples": [
{
"av": "бащдаб къо",
"de": "halber Tag; Mittag"
},
{
"av": "бертадул къо",
"de": "Hochzeitstag"
},
{
"av": "жакъасеб къо",
"de": "der heutige Tag"
},
{
"av": "ихдалил къо",
"de": "Frühlings-Tag"
},
{
"av": "къокъаб къо",
"de": "kurzer Tag"
},
{
"av": "хӏалтӏул къо",
"de": "Arbeitstag"
},
{
"av": "хӏалтӏулареб къо",
"de": "arbeitsfreier Tag"
},
{
"av": "цо къо",
"de": "ein Tag"
},
{
"av": "цо къо бачӏина",
"de": "der Tag wird kommen"
},
{
"av": "къо инабизе",
"de": "den Tag verbringen, die Zeit vertreiben",
"comment": "im Müßiggang"
},
{
"av": "къо цӏазе",
"de": "einen Tag bestimmen; die Frist präzisieren"
},
{
"av": "къо гьоркьоб биччан",
"de": "jeden zweiten Tag"
},
{
"av": "къо цӏабуцӏунеб буго",
"de": "der Tag wird länger"
},
{
"av": "нахъисеб къоялъ",
"de": "am nächsten Tag"
},
{
"av": "тӏубараб къоялъ",
"de": "den ganzen Tag, den Tag über"
},
{
"av": "цо къоялъ",
"de": "an einem Tag; eines Tages"
},
{
"av": "щибаб къоялъ",
"de": "jeden Tag"
},
{
"av": "къоялдаса къоялде",
"de": "jeden Tag, von Tag zu Tag"
},
{
"av": "кӏочонарел къоял",
"de": "unvergessliche Tage"
},
{
"av": "халатал къоял",
"de": "lange Tage"
},
{
"av": "гьал къоязда",
"de": "heutzutage; in diesen Tagen"
},
{
"av": "къо радал букӏаго",
"de": "bevor es zu spät ist",
"comment": "wörtl. solange es noch Morgen ist"
}
]
},
{
"text": "Arbeitstag; Kolchosarbeitstag",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "дозие къойихъ лъикӏ жо щолеб буго",
"de": "sie werden für den Arbeitstag gut bezahlt"
},
{
"av": "къойитӏа долъие анцӏго куй щвана",
"de": "für Arbeitstage erhielt sie zehn Widder"
}
]
},
{
"text": "Tag",
"comment": "im Sinne eines Feiertags",
"examples": [
{
"av": "Бергьенлъиялъул къо",
"de": "Tag des Sieges"
},
{
"av": "ччугӏихъанасул къо",
"de": "Tag des Fischers"
}
]
},
{
"text": "Tage, Leben",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб къо бихьаги дуда",
"de": "möge dein Leben glücklich sein"
},
{
"av": "рос вугеб къоялда къо релълъунаро",
"de": "das Leben mit dem Ehemann gleicht nicht dem Leben ohne ihn"
},
{
"av": "букӏинчӏесде къо бачӏани, къадги чирахъ рекӏуна",
"de": "wenn für den Habenichts wohlhabende Tage kommen, zündet er selbst am Tag eine Lampe an",
"labels": [
"Sprichwort"
]
}
]
},
{
"text": "Schwierigkeit; Not; Elend",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "къо бихьизе",
"de": "Schwierigkeiten überstehen"
},
{
"av": "гӏемер къо бихьана гъосда",
"de": "er hat viele Schwierigkeiten gesehen"
},
{
"av": "къо бихьичӏого щибниги лъугьунаро",
"de": "ohne Mühen geschieht nichts"
},
{
"av": "бихьараб къоги кирилъун хъван батаги, квараб мучариги садакъалъун батаги",
"de": "möge [Allah] dir die erlittenen Mühen [auf dem Weg] vergelten und die Fladen, von denen du dich ernährt hast, als Almende von Sich selbst anrechnen",
"labels": [
"Sprichwort"
]
},
{
"av": "къо рехизе",
"de": "aufgeben, nachgeben, der Prüfung nicht standhalten; versagen bei Schwierigkeiten"
},
{
"av": "къо хӏехьезе",
"de": "Ausdauer zeigen; die Prüfung bestehen; durch Schwierigkeiten gehen"
},
{
"av": "гьудул къо ккедал лъала",
"de": "Freunde in der Not erkennst du",
"labels": [
"Sprichwort"
]
}
]
},
{
"text": "Würde, Ehre",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "инсул къоялда чӏа",
"de": "sei deinem Vater ein würdiger Sohn"
},
{
"av": "къо гӏодобегӏанлъиларо",
"de": "die Ehre wird keinen Schaden nehmen"
},
{
"av": "къо бахараб заман",
"de": "später Vormittag"
},
{
"av": "къо бигъине",
"de": "auf Schwierigkeiten stoßen"
},
{
"av": "къо битӏаги!",
"de": "viel Glück!; mach's gut!"
},
{
"av": "къо лъикӏ гьабизе",
"de": "sich von jemandem verabschieden"
},
{
"av": "къо щварав чи",
"de": "dem Tode geweihte Person"
},
{
"av": "огь бухӏаяб къо!",
"de": "ach, verbrenne doch dieser Tag!"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}