{
"word": "open",
"forms": [
"вскрыть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рагьизе, ричӏизе",
"precomment": "what (to print out)",
"examples": [
{
"en": "to open a letter",
"av": "кагъат рагьизе"
}
]
},
{
"text": "сузе, къотӏун (сун) жанире раккизе",
"precomment": "what",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "perform an autopsy",
"av": "жаназа сузе (сун жанире раккизе)"
}
]
},
{
"text": "тӏатинабизе, загьир гьабизе, къватӏиб чӏвазабизе",
"precomment": "fig. (reveal)",
"examples": [
{
"en": "expose shortcomings in work",
"av": "хӏалтӏулъ гӏунгутӏаби тӏатинаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "open",
"stress": 8,
"stem": "НЕПРИКРЫЫТ",
"forms": [
"неприкрытый",
"неприкрытая",
"неприкрытое"
],
"senses": [
{
"text": "гъункизабун къачӏеб, рахачӏеб, бахчичӏеб, тӏаде щибго рехичӏеб, тӏасан къачӏеб",
"precomment": "not tightly closed; not covered from above",
"examples": [
{
"en": "ajar door",
"av": "гъункизабун къачӏеб нуцӏа"
}
]
},
{
"text": "битӏахъегояб, балъго гьабичӏеб, бахчичӏеб",
"precomment": "obvious; evident",
"labels": [
"figuratively"
]
}
]
}
{
"word": "open",
"stress": 6,
"forms": [
"отворять(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "отворить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "open",
"stress": 5,
"stem": "ОТКРЫТ",
"forms": [
"открытый",
"открытая",
"открытое"
],
"senses": [
{
"text": "рагьараб, бихьулеб, цебе лъураб",
"precomment": "visible",
"examples": [
{
"en": "open terrain",
"av": "цебе лъураб бакӏ"
},
{
"en": "in the open air",
"av": "зодикь, къватӏиб"
}
]
},
{
"text": "тӏад бачӏеб",
"precomment": "without a canopy, covering",
"examples": [
{
"en": "open car",
"av": "тӏад бачӏеб машина"
}
]
},
{
"text": "цӏуничӏеб, тӏаде кӏанцӏизе бигьаяб",
"precomment": "vulnerable to attack",
"examples": [
{
"en": "open flanks",
"av": "тӏаде кӏанцӏизе бигьаял хьалбал (аскаралъул)"
}
]
},
{
"text": "рагьараб, цебе лъураб",
"precomment": "naked",
"examples": [
{
"en": "low-cut dress; backless dress",
"av": "рагьараб гурде"
},
{
"en": "open wound",
"av": "сахлъичӏеб ругъун"
}
]
},
{
"text": "рагьараб, киналго гӏахьаллъизе бегьулеб",
"precomment": "accessible to all",
"examples": [
{
"en": "open party meeting",
"av": "рагьараб партиялъулаб собрание"
},
{
"en": "open sea",
"av": "киналго пачалихъаз пайда босулеб ралъад, киназего рагьараб ралъад"
},
{
"en": "to leave the question open",
"av": "суал тӏубазабичӏого тезе"
},
{
"en": "open letter",
"av": "а) (почтовая карточка) открытка, конверталда жаниб лъечӏого, битӏараб кагъат б) (публикуемое в прессе) газеталда бахъараб лъидениги хъвараб кагъат"
}
]
},
{
"text": "ракӏ-ракӏалъулаб",
"precomment": "sincere",
"examples": [
{
"en": "open look",
"av": "ракӏ бацӏцӏадаб балагьи"
},
{
"en": "act openly",
"av": "вахчахьвай гьечӏого, хӏалтӏизе (иш гьабизе)"
},
{
"en": "with an open heart",
"av": "ракӏ-ракӏалъго"
}
]
},
{
"text": "тӏадго бугеб",
"labels": [
"mining"
],
"examples": [
{
"en": "open-pit mining",
"av": "тӏадго ругел магӏданал рахъиялъул хӏалтӏи"
}
]
},
{
"text": "рагьараб слог (кваранаб рахъалдехун рагьараб гьарáкь бугеб слог)",
"precomment": "about the syllable",
"labels": [
"linguistic term"
],
"examples": [
{
"en": "open syllable",
"av": "рагьараб слог"
}
]
}
]
}
{
"word": "open",
"stress": 5,
"forms": [
"открыться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рагьун бачӏине (ине), ричӏун бачӏине",
"examples": [
{
"en": "the door opened",
"av": "нуцӏа рагьун бачӏана"
},
{
"en": "the lock opened",
"av": "кӏулал ричӏун рачӏана"
}
]
},
{
"text": "бигъине",
"precomment": "to stop healing",
"examples": [
{
"en": "the wound reopened",
"av": "ругъун бигъана (рагьана)"
}
]
},
{
"text": "бихьизе",
"precomment": "become visible",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "the clear sky opened up",
"av": "роцӏараб зоб бихьана"
}
]
},
{
"text": "баянлъизе, загьирлъизе",
"precomment": "become clear",
"labels": [
"figuratively"
]
},
{
"text": "тӏатине",
"precomment": "reveal – about secrets",
"comment": "балъголъи"
},
{
"text": "мукӏурлъизе",
"precomment": "confess to something",
"examples": [
{
"en": "he opened his heart to his friend in everything",
"av": "гьудуласе гъов киналъего мукӏурлъана"
}
]
}
]
}
{
"word": "open",
"stress": 8,
"forms": [
"разомкнуть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "батӏа тӏезабизе, ричӏизе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "open one's eyelids",
"av": "къапераби (берал) ричӏизе, рагьизе"
}
]
},
{
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "open formation",
"av": "кьерда чӏаразда гьоркьоб манзил цӏикӏкӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "openhearted; naive",
"stress": 11,
"forms": [
"простосердечный",
"простосердечная",
"простосердечное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ бацӏцӏадав, рекӏелъ хъублъи гьечӏев, хӏилла-рекӏкӏ гьечӏев"
}
]
}
{
"word": "opening; doorway",
"forms": [
"проём"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "нуцӏа, горду лъезе къадалъ тараб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "opening; hole",
"stress": 4,
"forms": [
"отверстие"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "каратӏ",
"examples": [
{
"en": "patch a hole in the wall",
"av": "къадалъ бугеб каратӏ бацизе"
},
{
"en": "light opening",
"av": "канлъиялъе тараб каратӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "openly",
"stress": 5,
"forms": [
"открыто"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "рагьун, якъинго, лъалаго, хӏинкъичӏого, загьирго, тӏатун, ачихъго",
"examples": [
{
"en": "to openly admit one's guilt",
"av": "жиндаго гӏайиб букӏиналъе рагьун мукӏурлъизе"
},
{
"en": "openly face danger",
"av": "лъалаго хӏинкъиялда данде ине"
},
{
"en": "to live openly",
"av": "щибниги бахчичӏого, гӏумру гьабизе (рагьун гӏумру гьабизе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "openwork",
"stress": 3,
"forms": [
"ажур"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "ажур",
"comment": "хамида ялъуни къиматал магӏданазул гьарурал жалазда тӏад гьабураб картӏахараб накъищ"
}
]
}
{
"word": "openwork; delicate",
"stress": 3,
"stem": "АЖУРН",
"forms": [
"ажурный",
"ажурная",
"ажурное"
],
"senses": [
{
"text": "картӏахараб, цӏалкӏахараб",
"examples": [
{
"en": "openwork gloves",
"av": "картӏахарал квердаххелал"
}
]
},
{
"text": "узданаб",
"precomment": "skillful",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "openwork",
"av": "узданаб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "open slightly",
"stress": 9,
"forms": [
"приотвориться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "къирун ине, цодагьаб рагьун ине"
}
]
}
{
"word": "open slightly",
"stress": 10,
"forms": [
"приоткрывать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "приоткрыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "open slightly",
"stress": 8,
"forms": [
"приоткрыть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цодагьаб рагьизе, къиризе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "to open the door a crack",
"av": "нуцӏа цодагьаб рагьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "open slightly",
"stress": 8,
"forms": [
"приоткрыться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цодагьаб рагьун ине",
"examples": [
{
"en": "the door opened ajar",
"av": "нуцӏа цодагьаб рагьун ана"
}
]
}
]
}
{
"word": "open slightly; jar",
"stress": 9,
"forms": [
"приотворить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "къиризе, цодагьаб рагьизе",
"precomment": "what"
}
]
}
{
"word": "open up",
"stress": 6,
"forms": [
"раскрыться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рагьизе, ричӏизе; батӏалъизе; рагьун ине, ричӏун ине; рагьун, ричӏун бачӏине",
"precomment": "open",
"comment": "жибго",
"examples": [
{
"en": "the doors flew open",
"av": "нуцӏби рагьун рачӏана"
}
]
},
{
"text": "батизе",
"precomment": "turn out; be revealed",
"comment": "хал гьабун",
"labels": [
"figuratively"
]
},
{
"text": "загьирлъизе",
"precomment": "manifest"
},
{
"text": "тӏатине",
"precomment": "turn out",
"comment": "лъалареб букӏараб жо"
},
{
"text": "живго вихьизавизе"
}
]
}
{
"word": "open wide",
"stress": 8,
"forms": [
"распахнуть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "циндаго (нуцӏа, горду) кӏал-кӏала чӏван рагьизе",
"precomment": "what",
"examples": [
{
"en": "open the window wide",
"av": "горду тӏубанго рагьизе"
},
{
"en": "throw open a coat",
"av": "пальтоялъул квенчӏелал рахъ-рахъалде чӏвазаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "open (up)",
"stress": 7,
"forms": [
"открывать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "открыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "open-hearth",
"stress": 5,
"stem": "МАРТЕНОВСК",
"forms": [
"мартеновский",
"мартеновская",
"мартеновское"
],
"senses": [
{
"text": "мартеналъул",
"examples": [
{
"en": "open-hearth furnace",
"av": "мартеналъул печь"
},
{
"en": "open-hearth steel",
"av": "мартеналъул (мартен печалда биараб) чаран"
}
]
}
]
}
{
"word": "open-hearth furnace",
"stress": 5,
"forms": [
"мартен"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "мартен, мартен печь",
"comment": "чаран биунеб печь"
}
]
}
{
"word": "open; factual",
"stress": 1,
"stem": "ЯВОЧН",
"forms": [
"явочный",
"явочная",
"явочное"
],
"senses": [
{
"text": "балъгого данделъулеб, балъго данделъизе гьабураб",
"examples": [
{
"en": "safe house",
"av": "балъго данделъулеб рукъ"
},
{
"en": "by way of fait accompli",
"av": "цебеккун изнуги кьечӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "open; unfold",
"stress": 8,
"forms": [
"раскрывать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "раскрыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "opera",
"stress": 1,
"stem": "ОПЕР",
"forms": [
"опера"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "опера",
"comment": "оркестралъ бачунеб музыкагун кочӏолаб драмаялъулаб асар",
"examples": [
{
"en": "Russian classical opera",
"av": "гӏурусазул классикияб опера"
},
{
"en": "opera artist",
"av": "операялъул артист"
}
]
}
]
}
{
"word": "opera",
"stress": 1,
"forms": [
"оперный",
"оперная",
"оперное"
],
"senses": [
{
"text": "операялъул, операялъулаб",
"examples": [
{
"en": "opera house",
"av": "операялъул театр"
}
]
}
]
}
{
"word": "operate",
"stress": 5,
"forms": [
"оперировать"
],
"labels": [
"perfective aspect",
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "лъиениги операция гьабизе",
"precomment": "whom-what",
"examples": [
{
"en": "to operate on a patient",
"av": "унтарасе операция гьабизе"
}
]
},
{
"text": "рагъ гьабизе",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "operate in the enemy's rear",
"av": "тушманасул тылалда рагъ гьабизе"
}
]
},
{
"text": "пайда босизе",
"precomment": "with what, than",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "operate with precise data",
"av": "ритӏарал баяназдаса пайда босизе"
}
]
}
]
}
operating time; backlog
сообщить о неточности{
"word": "operating time; backlog",
"stress": 6,
"stem": "НАРАБОТК",
"forms": [
"наработка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏараб заман, гьабураб хӏалтӏи"
},
{
"text": "данделъараб жо",
"comment": "хасаб болжалалда жаниб"
}
]
}
{
"word": "operation",
"stress": 5,
"stem": "ОПЕРАЦИ",
"forms": [
"операция"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "цо мурадалда, цо тӏадкъаялда гьарулел рагъулал ишал",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "operation to capture the city",
"av": "шагьаралда кверщел гьабиялъе (бахъиялъе) гӏоло гьабулеб рагъ (операция)"
}
]
},
{
"text": "операция, унтараб бакӏ къотӏи",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "to perform an operation",
"av": "операция гьабизе"
}
]
},
{
"text": "операция",
"comment": "гӏарцудалъун гьабулеб къотӏи-къай, даран ва гь.ц.",
"labels": [
"financial term",
"commercial term"
]
}
]
}
{
"word": "operational",
"stress": 8,
"stem": "ОПЕРАЦИОНН",
"forms": [
"операционный",
"операционная",
"операционное"
],
"senses": [
{
"text": "операциялъулаб",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "operational plan",
"av": "операциялъул план"
}
]
},
{
"text": "операция гьабулеб",
"comment": "бакӏ",
"examples": [
{
"en": "surgical department in a hospital",
"av": "больницаялда операцияби гьарулеб отделение"
}
]
},
{
"text": "больницаялда унтаразе операциял гьарулеб рукъ",
"precomment": "operating room",
"labels": [
"used as a noun",
"feminine gender"
]
}
]
}
{
"word": "operational",
"stress": 12,
"stem": "ЭКСПЛУАТАЦИОНН",
"forms": [
"эксплуатационный",
"эксплуатационная",
"эксплуатационное"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги жо хӏалтӏизабиялда хурхараб",
"examples": [
{
"en": "operating expenses",
"av": "хӏалтӏизаризе гӏоло гьарулал харжал"
}
]
}
]
}
{
"word": "operational; prompt",
"stress": 7,
"stem": "ОПЕРАТИВН",
"forms": [
"оперативный",
"оперативная",
"оперативное"
],
"senses": [
{
"text": "хехаб, оперативияб",
"labels": [
"military term"
],
"examples": [
{
"en": "operational summary",
"av": "хехаб хӏасилаб баян"
}
]
},
{
"text": "операциялъулаб, операция гьабизе кколеб",
"labels": [
"medicine"
],
"examples": [
{
"en": "surgical treatment",
"av": "операциялдалъун сах гьари"
}
]
},
{
"text": "хӏаракатаб, бажарун гьабулеб",
"examples": [
{
"en": "operational management",
"av": "хӏаракаталда, бажарун гьабулеб нухмалъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "operator",
"stress": 5,
"forms": [
"оператор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматал механизмаби хӏалтӏизарулев тӏадегӏанаб махщалил хӏалтӏухъан, (рабочий) оператор"
},
{
"text": "кино бахъулев чи, кинооператор"
}
]
}
{
"word": "operetta",
"stress": 5,
"forms": [
"оперетта"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "оперетта",
"comment": "музыкалияб комедия"
}
]
}