{
"word": "бакъ",
"forms": [
"бакъ",
"бакъуца",
"бакъул"
],
"senses": [
{
"text": "Сонца",
"precomment": "вялікая літара 'B'",
"examples": [
{
"av": "Бакъ кквей",
"be": "сонечнае зацьменне"
}
]
},
{
"text": "сонца",
"examples": [
{
"av": "бакъ аги, къо аги",
"be": "да заходзіць сонца, да сыходзіць дзень",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра гультая"
},
{
"av": "багӏарилалде (бухӏилалде) нухда рахъана",
"be": "рушылі ў шлях, пакуль сонца не пякло"
},
{
"av": "бакъ баккулеб буго",
"be": "сонца ўзыходзіць, устае"
},
{
"av": "бакъ баккулеб гӏужалъ (гӏужалда)",
"be": "на ўзыходзе сонца"
},
{
"av": "бакъ баккилалде",
"be": "да ўзыходу сонца"
},
{
"av": "бакъ бухӏи",
"be": "засуха"
},
{
"av": "бакъ гӏадин гвангъизе",
"be": "ззяць як сонца"
},
{
"av": "бакъ гӏадинаб",
"be": "сонцападобны, падобны да сонца; прамяністы, яркі, светлы"
},
{
"av": "бакъ гӏадинаб гьумер",
"be": "прамяністы твар"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьана",
"be": "сонца зайшло"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьиналде",
"be": "да заходу, заката сонца"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьун хадуб",
"be": "пасля захаду сонца"
},
{
"av": "бакъ тӏерхьунеб гӏужалъ",
"be": "на закаце сонца"
},
{
"av": "бакъ цебе букӏаго",
"be": "пры сонцы, пакуль не села сонца"
},
{
"av": "бакъ щвана",
"be": "праяснілася"
},
{
"av": "бакъ щинкӏана",
"be": "сонца зайшло"
},
{
"av": "зодихъ бакъ къалъун буго",
"be": "у небе сонца свеціць"
},
{
"av": "бакъуца вухӏизе",
"be": "загараць, згарэць, атрымліваць загар"
},
{
"av": "бакъуца вухӏизе",
"be": "пакутаваць ад спёкі"
},
{
"av": "бакъуца кьер свинабизе",
"be": "выгараць, выцвітаць на сонцы"
},
{
"av": "бакъул кунчӏи",
"be": "ззянне сонца"
},
{
"av": "бакъуда сверун гор лъугьун буго",
"be": "утварыўся арэол вакол сонца"
},
{
"av": "бакъухъ валагьизе",
"be": "глядзець на сонца"
},
{
"av": "бакъукь чӏезе",
"be": "стаяць пад сонцам"
}
]
},
{
"text": "малярыя",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "бакъ ккезе",
"be": "злавіць ліхаманку, захварэць на малярыю"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъал",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъал",
"бакъалалъ",
"бакъалалъул"
],
"senses": [
{
"text": "бакалейны гандаль",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъалбазар",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалбазар",
"бакъалбазаралъ",
"бакъалбазаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "гандаль бакалеяй",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалбазар гьабулев чи",
"be": "бакалейшчык"
}
]
},
{
"text": "слабая гаспадарка",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"устарэлае слова"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъал",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъалда",
"stress": 2,
"stem": "бакъалд",
"forms": [
"бакъалда",
"бакъалде"
],
"senses": [
{
"text": "на сонцапеку; пад сонцам",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалда базе",
"be": "павесіць пад сонцам",
"comment": "нешта; для сушкі"
},
{
"av": "бакъалда базе",
"be": "абнародаваць, выстаўляць напаказ",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "тое, што звычайна хаваюць"
},
{
"av": "бакъалда вегизе",
"be": "ляжаць на сонцапеку"
},
{
"av": "бакъалда гӏодов чӏезе (кӏусизе)",
"be": "пасядзець пад сонцам, на сонцапёку"
},
{
"av": "бакъалде вахъине",
"be": "выходзіць туды, дзе сонца грэе"
},
{
"av": "бакъалда тезе",
"be": "прапускаць, прапусціць; абыходзіць, абысці; абдзеліць; пакінуць з носам",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "бакъалда хутӏизе",
"be": "застацца на бабах, ні з чым"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъалтукаби",
"stress": 5,
"stem": "бакъалтукаб",
"forms": [
"бакъалтукаби",
"бакъалтукабаз",
"бакъалтукабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "бакъалтукен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъалтукен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "бакъалтукадул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалтукадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъалтукен",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъалтукен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бакъалтукен",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъалтукен",
"бакъалтукеналъ",
"бакъалтукеналъул",
"бакъалтукадул",
"бакъалтукаби"
],
"senses": [
{
"text": "бакалейная крама",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бакъалтукада",
"be": "у бакалейнай краме"
},
{
"av": "бакъалтукаде ине",
"be": "пайсці ў бакалейную краму"
},
{
"av": "бакъалтукадаса босизе",
"be": "купляць у бакалейнай краме"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъан",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан",
"бакъаналъ",
"бакъаналъул",
"бакънал"
],
"spelling_forms": [
"бакъан",
"макъан"
],
"senses": [
{
"text": "напеў, мелодыя; матыў",
"examples": [
{
"av": "кочӏол бакъан",
"be": "мелодыя песні"
},
{
"av": "кьурдул бакъан",
"be": "танцавальная мелодыя, скокі"
},
{
"av": "пашманаб бакъан",
"be": "сумны матыў"
},
{
"av": "бакъан бачине",
"be": "згуляць мелодыю"
},
{
"av": "бакъан тӏамизе",
"be": "напець матыў"
},
{
"av": "бакъан тӏамизе",
"be": "выканаць песню"
},
{
"av": "некӏсиял бакънал",
"be": "старажытныя напевы"
},
{
"av": "халкъиял бакънал",
"be": "народныя матывы"
},
{
"av": "бакънал рахъизе",
"be": "сачыніць мелодыі"
},
{
"av": "бакъан рекъезе",
"be": "знайсці агульную мову; сыходзіцца ў меркаваннях"
},
{
"av": "дурги дирги бакъан рекъон кколаро",
"be": "мы характерамі не сыдземся"
},
{
"av": "гӏисинаб бакъаналда",
"be": "ціханька, не спяшаючыся; цішком"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "макъан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъанигӏуж",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏуж",
"бакъанигӏужалъ",
"бакъанигӏужалъул"
],
"senses": [
{
"text": "перадвечаровая пара; час закату сонца",
"examples": [
{
"av": "бакъанигӏуж гӏагарлъулеб буго",
"be": "набліжаецца перадвячэрняя пара"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъанигӏужалда",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏужалда"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъанигӏужалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанигӏужалъ"
],
"senses": [
{
"text": "пад вечар, на закаце сонца, пры заходзе сонца",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъанигӏужалъ руссана ниж гьабихъа",
"be": "у прадвечурнюю гадзіну вярнуліся мы з млына"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъанида",
"stress": 5,
"stem": "бакъанид",
"forms": [
"бакъанида",
"бакъаниде",
"бакъанидаса"
],
"senses": [
{
"text": "пад вечар",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъанида гӏачиязул рехьед росулъе бачӏана",
"be": "пад вечар статак кароў вярнуўся ў аул"
},
{
"av": "бакъаниде киналго мажгиталъуре ракӏарана",
"be": "да вечара ўсе сабраліся ў мячэць"
},
{
"av": "бакъанидаса цебе",
"be": "да [наступлення] вечара"
},
{
"av": "бакъанидаса цеве а мун дове",
"be": "схадзі туды да [наступлення] вечара"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъанидалъи",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанидалъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъанидалъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъанидалъизе",
"stress": 5,
"stem": "бакъанидалъ",
"forms": [
"бакъанидалъизе",
"бакъанидалъула",
"бакъанидалъила",
"бакъанидалъана",
"бакъанидалъе"
],
"senses": [
{
"text": "вечарэць",
"examples": [
{
"av": "бакъанидалъизе лъугьана",
"be": "вечарэла"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъаникак",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъаникак",
"бакъаникакица",
"бакъаникакил",
"бакъаникакал"
],
"senses": [
{
"text": "перадвячэрні намаз",
"examples": [
{
"av": "бакъаникак базе",
"be": "здзейсніць перадвячэрні намаз"
},
{
"av": "бакъаникакил гӏуж",
"be": "пора перадвячэрняга намазу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъанимех",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанимех",
"бакъанимехалъ",
"бакъанимехалъул"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏуж",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъанимехалда",
"stress": 5,
"stem": "бакъанимехалд",
"forms": [
"бакъанимехалда",
"бакъанимехалде",
"бакъанимехалдаса"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъанимехалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъанимехалъ"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъанигӏужалъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъани-маркӏачӏуда",
"stress": 5,
"stem": "бакъани-маркӏачӏуд",
"forms": [
"бакъани-маркӏачӏуда",
"бакъани-маркӏачӏуде",
"бакъани-маркӏачӏудаса"
],
"senses": [
{
"text": "раннім вечарам; перад змярканнем",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъани-маркӏачӏуда гӏанкӏуял бокьоре руссуна",
"be": "раннім вечарам куры заходзяць у куратнік"
},
{
"av": "бакъани-маркӏачӏуде рокъоре щвезе тӏалаб гьабе",
"be": "старайцеся прыйсці дадому да вечара"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъани-маркӏачӏул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъани-маркӏачӏул"
],
"senses": [
{
"text": "змяркальны; прыцемкавы",
"examples": [
{
"av": "бакъани-маркӏачӏул гӏуж",
"be": "змрок, ранні вечар"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъан-квара",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан-квара",
"бакъан-квараялъ",
"бакъан-квараялъул"
],
"senses": [
{
"text": "матыў і напеў",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "Бакъан-квара жо гуро, Жугьабазухъ гӏин тӏаме",
"be": "Матыў і напеў не так важныя, Прыслухайцеся ж вы да слоў песні",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъан-къоно",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъан-къоно",
"бакъан-къоноялъ",
"бакъан-къоноялъул"
],
"senses": [
{
"text": "гукі песень, мелодый; гоман",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "киданиги гьениб хӏанчӏазул бакъан-къоно къотӏулеб букӏинчӏо",
"be": "там ніколі не спыняўся птушыны гамон"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъараб",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"participlefrom": "бакъизе"
},
{
"text": "галодны",
"examples": [
{
"av": "бакъараб бацӏ",
"be": "галодны воўк"
},
{
"av": "бакъараб чахьалда гӏорцӏараб кверги лъун чӏела",
"be": "на галодны жывот пакладу сваю сытную руку",
"comment": "г. зн. прывыкну да голаду"
},
{
"av": "вакъарав чи",
"be": "галодны чалавек"
},
{
"av": "Вакъарав вачӏани чедги тамахай, Къечарав вачӏани парччи цӏорорай",
"be": "Галодны прыйдзе — хлеб мяккі для яго, Смагаты прыйдзе — у збанку вада халодная ў яе",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "вакъарасул лъорове вугьарав лъугьаравила",
"be": "галоднаму за пазуху замярзаючы забраўся",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "бакъа-бакъанида",
"stress": 11,
"forms": [
"бакъа-бакъанида"
],
"senses": [
{
"text": "па вечарах",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъбаккуда",
"stress": 2,
"stem": "бакъбаккуд",
"forms": [
"бакъбаккуда",
"бакъбаккуде",
"бакъбаккудаса",
"бакъбаккудасан"
],
"senses": [
{
"text": "на ўсходзе",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "къункъраби бакъбаккуде роржун унел руго",
"be": "жураўлі ляцяць на ўсход"
},
{
"av": "гьури бакъбаккудасан пулеб буго",
"be": "вецер дуе з усходу"
}
]
},
{
"text": "на Усходзе"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъбаккул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъбаккул"
],
"senses": [
{
"text": "усходні",
"examples": [
{
"av": "бакъбаккул рахъ",
"be": "усходні бок; усход"
},
{
"av": "бакъбаккул рахъалда",
"be": "на ўсходнім баку; на ўсходзе"
}
]
},
{
"examples": [
{
"av": "Бакъбаккул улкаби",
"be": "краіны Усходу, Усход"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъва",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъва",
"бакъваго"
],
"senses": [
{
"text": "густа",
"comment": "пра вадкасць, раствор і г. д.",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъва гьабизе",
"be": "гусціць, згусціць, загусціць; зрабіць густым або гусцей"
},
{
"av": "хӏарщ бакъва гьабизе",
"be": "зрабiць раствор гусцейшым"
},
{
"av": "карщ бакъваго буго",
"be": "каша густавата"
},
{
"av": "хамур бакъваго буцун буго",
"be": "цеста замешана густа"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъвадго",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвадго"
],
"senses": [
{
"text": "сухім, у сухім выглядзе; у сухім стане",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бетӏер бакъвадго ххана долъ",
"be": "яна галаву расчасала ў сухім выглядзе"
},
{
"av": "туманкӏул хер бакъвадго цӏуне",
"be": "трымай парах сухім"
}
]
},
{
"text": "усухамятку",
"examples": [
{
"av": "бакъвадго чед квана",
"be": "з'еў хлеб усухамятку"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъвазаби",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакъвазабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъвазабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвазаб",
"forms": [
"бакъвазабизе",
"бакъвазабула",
"бакъвазабила",
"бакъвазабуна",
"бакъвазабе"
],
"senses": [
{
"text": "(вы)сушыць, прасушыць; падсушыць; абсушыць; высушыць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "ахбазан бакъвазабизе",
"be": "(вы)сушыць абрыкосы",
"comment": "на кампот"
},
{
"av": "бетӏер бакъвазабизе",
"be": "сушыць валасы",
"comment": "на галаве"
},
{
"av": "бетӏер бакъвазабизе",
"be": "надакучаць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "ретӏел бакъвазабизе",
"be": "прасушыць адзенне"
},
{
"av": "хасалоде гьан бакъвазабизе",
"be": "сушыць мяса ў запас",
"comment": "літ. на зіму"
},
{
"av": "хер бакъвазабулеб буго",
"be": "сена сушаць"
},
{
"av": "талихӏ къараб рокьуца вакъвазавуна дов",
"be": "няшчаснае каханне высушыла яго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хьуцӏ бакъвазабизе",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъвазе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва",
"forms": [
"бакъвазе",
"бакъвала",
"бакъвана",
"бакъвай"
],
"senses": [
{
"text": "высыхаць, сохнуць, прасыхаць, прасохнуць; абсыхаць, абсохнуць; высушыцца",
"examples": [
{
"av": "бакъвазе базе",
"be": "павесіць для прасушвання"
},
{
"av": "хӏориниб лъим бакъваана",
"be": "вада ў возеры высахла"
},
{
"av": "цӏадакь биччараб ретӏел бакъукь хеккого бакъваана",
"be": "прамоклае пад дажджом адзенне на сонцы хутка высахла"
},
{
"av": "исана хурзал ракъвана",
"be": "у гэтым годзе пасевы засыхлі",
"comment": "ад спёкі"
},
{
"av": "бакъвараб курак",
"be": "курага"
},
{
"av": "тӏад тӏом бакъварав",
"be": "са ссохлай скурай, схуднелы"
},
{
"av": "гьаниб бакъван буго",
"be": "тут суха"
},
{
"av": "щекъер бакъван буго",
"be": "у горле перасохла"
}
]
},
{
"text": "адсыхаць, адысохнуць",
"examples": [
{
"av": "гъотӏол гӏаркьел бакъван буго",
"be": "галіна дрэва засахла"
},
{
"av": "досул гъеж бакъван буго",
"be": "яго рука адсохла"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ бакъвайги дур!",
"be": "хай адсохне твой язык!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
},
{
"text": "чэрствець",
"examples": [
{
"av": "чед бакъваан буго",
"be": "хлеб зачэрствеў"
}
]
},
{
"text": "моцна пахудзець, (вы)сахнуць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "къойидаса къойиде вакъван унев вуго дов",
"be": "ён дзень у дзень чахне"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъвай",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъвай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъвазе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъвалъи",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвалъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъвалъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъвалъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвалъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакъвалъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъвалъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвалъизаб",
"forms": [
"бакъвалъизабизе",
"бакъвалъизабула",
"бакъвалъизабила",
"бакъвалъизабуна",
"бакъвалъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "гушчыць, згушчыць, загусціць што-небудзь; зрабіць густым або гусцейшым",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "хамур бакъвалъизабизе",
"be": "гушчыць цеста"
},
{
"av": "шириш бакъвалъизабизе",
"be": "гушчыць клейстар"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакъвалъизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъвалъ",
"forms": [
"бакъвалъизе",
"бакъвалъула",
"бакъвалъила",
"бакъвалъана",
"бакъвалъе"
],
"senses": [
{
"text": "гусцець, загусцець, згушчацца, згусціцца; стаць густым або гусцейшым",
"examples": [
{
"av": "карщ бакъвалъана",
"be": "каша загусцела"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъвараб",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъвараб"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыметнік"
],
"participlefrom": "бакъвазе"
},
{
"text": "сухі",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб бакӏ",
"be": "сухое месца"
},
{
"av": "бакъварабох",
"be": "сухая нага"
},
{
"av": "бакъвараб тӏор",
"be": "сухі колас"
},
{
"av": "бакъвараб хер",
"be": "сена"
},
{
"av": "бакъвараб хӏалцен",
"be": "сухі кашаль"
},
{
"av": "бакъвараб цӏул",
"be": "сухія дровы"
}
]
},
{
"text": "вялены",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб гьан",
"be": "вяленае мяса"
},
{
"av": "бакъвараб ччугӏа",
"be": "вяленая рыба"
}
]
},
{
"text": "худы; схуднелы",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб гьумер",
"be": "худы твар"
}
]
},
{
"text": "чэрствы, нясвежы",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб чед",
"be": "чэрствы хлеб"
},
{
"av": "бакъвараб кӏал кӏалъазе",
"be": "хаця б словам перакінуцца з кім-небудзь"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъвазе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыметнік"
}
{
"word": "бакъвачӏагӏа",
"stress": 6,
"stem": "бакъвачӏагӏ",
"forms": [
"бакъвачӏагӏа",
"бакъвачӏагӏаялъ",
"бакъвачӏагӏдаца",
"бакъвачӏагӏаялъул",
"бакъвачӏагӏдал"
],
"senses": [
{
"text": "густая буза",
"examples": [
{
"av": "некӏо бертабалъ бакъвачӏагӏа гьекъолаан",
"be": "у даўніну на вяселлях пілі густую бузу"
},
{
"av": "Бакъвачӏагӏдай тӏи бана, ТӀирщизе наккдалъ лъуна",
"be": "Для густой бузы солад падрыхтавалі, Каб прарос у мякіну паклалі",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъваяб",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъваяб"
],
"senses": [
{
"text": "густы, насычаны, глейкі",
"examples": [
{
"av": "бакъваяб хӏарщ",
"be": "густы раствор"
},
{
"av": "бакъваяб чурпа",
"be": "густы суп"
},
{
"av": "бакъваяб шириш",
"be": "глейкі клейстар"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъва-гадазаби",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъва-гадазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакъва-гадазабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъва-гадазабизе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва-гадазаб",
"forms": [
"бакъва-гадазабизе",
"бакъва-гадазабула",
"бакъва-гадазабила",
"бакъва-гадазабуна",
"бакъва-гадазабе"
],
"senses": [
{
"text": "высушыць, высушыць цалкам",
"examples": [
{
"av": "ракъдаллъиялъ ракь бакъва-гадазабун буго",
"be": "засуха высушыла зямлю"
}
]
},
{
"text": "выняшчаць, вынясіць; знясільваць, знясіліць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "унтуца боцӏи бакъва-гадазабуна",
"be": "хвароба знясіліла жывёлу"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъва-гадазе",
"stress": 6,
"stem": "бакъва-гада",
"forms": [
"бакъва-гадазе",
"бакъва-гадала",
"бакъва-гадана"
],
"senses": [
{
"text": "высахнуць; высыхаць",
"examples": [
{
"av": "рииялъго цӏад бачӏого, ракь бакъва-гадан буго",
"be": "усё лета не было дажджу — зямля высахла"
},
{
"av": "нухал ракъва-гадан руго",
"be": "дарогі сухія"
}
]
},
{
"text": "моцна пахудзець, (вы)сахнуць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "вакъва-гадан вуго дов",
"be": "ён змарнеў"
},
{
"av": "рагӏи-хер щвечӏел гӏачи ракъва-гадан руго",
"be": "ад бескарміцы каровы моцна пахудзелі"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъва-гадай",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъва-гадай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъва-гадазе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъва-гадазе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъва-кӏасараб",
"stress": 6,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъва-кӏасараб"
],
"gender_forms": [
"бакъва-кӏасараб",
"бакъва-кӏасарав",
"бакъва-кӏасарай"
],
"senses": [
{
"text": "сухі",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бакъва-кӏасараб ракьа букъулеб бугоан бакъараб бацӏ",
"be": "галодны воўк грыз сухія косьці"
}
]
},
{
"text": "хударлявы; худы",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "якъва-кӏасарай кӏодо",
"be": "хударлявая старэнькая"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъгӏадаб",
"stress": 2,
"stem": "бакъгӏада",
"forms": [
"бакъгӏадаб"
],
"gender_forms": [
"бакъгӏадаб",
"бакъгӏадав",
"бакъгӏадай"
],
"senses": [
{
"text": "сонцападобны, падобны да сонца; прамяністы, яркі, светлы",
"examples": [
{
"av": "Бакъгӏадаб гьумер буго, Гьайбатаб лага буго",
"be": "Аблічча прамяністае Ды фігура цудоўная",
"labels": [
"фальклор"
],
"comment": "у каханай"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъда",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъда"
],
"senses": [
{
"text": "на сонечным баку; на сонечным схіле",
"labels": [
"дыялектызм",
"прыслоўе"
],
"comment": "горы"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакълъи",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
},
{
"target": "бакъалда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъдабжо",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдабжо"
],
"senses": [
{
"text": "рэч, пакінутая на сонцы для прасушкі",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "гӏажаибаб туртитӏа тамашаяб бакъдабжо",
"be": "на дзіўным паласе сушацца цудоўныя рэчы",
"labels": [
"загадка"
],
"comment": "'цӏваби' зоркі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъдебусс",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдебусс",
"бакъдебуссалъ",
"бакъдебуссалъул",
"бакъдебуссал"
],
"senses": [
{
"text": "сланечнік; сонечнік",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бакъдебусс гӏезабизе",
"be": "вырошчваць сланечнік"
},
{
"av": "бакъдебуссалъул тӏегь",
"be": "кветкі сонечніка"
},
{
"av": "бакъдебуссазда гьоркьоб",
"be": "сярод сланечнікаў"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакъдебуссалъул",
"stress": 6,
"forms": [
"бакъдебуссалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъдебусс",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "сланечнікавы",
"examples": [
{
"av": "бакъдебуссалъул нах",
"be": "сланечнікавы алей"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъдебусс",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бакъи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакъизаб",
"forms": [
"бакъизабизе",
"бакъизабула",
"бакъизабила",
"бакъизабуна",
"бакъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "прымушаць каго-небудзь галадаць, марыць каго-небудзь голадам; прагаладацца ад чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "векерахъдиялъ вакъизавуна",
"be": "ад беганіны прагаладаўся, беганіна выклікала голад"
}
]
},
{
"text": "выклікаць апетыт чым-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъизе",
"stress": 2,
"stem": "бакъ",
"forms": [
"бакъизе",
"бакъула",
"бакъила",
"бакъана",
"бакъе"
],
"senses": [
{
"text": "галадаць, недаядаць; прагаладацца, згаладацца",
"examples": [
{
"av": "ахикь хӏалтӏулаго, дун хехго вакъана",
"be": "працуючы ў садзе, я хутка прагаладаўся"
},
{
"av": "вас вакъизе тоге",
"be": "не давай сыну галадаць"
},
{
"av": "лъикӏав вехьас гӏи бакъизе толаро",
"be": "добры чабан не пакідае авечак галоднымі",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "бакъизегӏанги тоге, гӏорцӏизегӏанги кьоге",
"be": "не пакідай галодным, але і пераядаць не давай",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "пра дзіця"
},
{
"av": "жакъа цӏакъ вакъана дун",
"be": "сёння я моцна прагаладаўся"
},
{
"av": "бакъун хутӏизе",
"be": "заставацца галодным"
},
{
"av": "чехь гӏорцӏун, бер бакъун",
"be": "жывот поўны, ды вока не насыцілася",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "мун якъун йигищ?",
"be": "ты галодная?"
},
{
"av": "вакъуца холев вуго!",
"be": "паміраю — есці хачу!, паміраю з голаду!"
},
{
"av": "ниж ракъун гьечӏо",
"be": "мы не галодныя"
},
{
"av": "гӏорцӏарасда вакъарав лъаларо",
"be": "сыты галоднага не разумее",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакълачӏин",
"stress": 6,
"forms": [
"бакълачӏин",
"бакълачӏиналъ",
"бакълачӏиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "лупа",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакълъи",
"stress": 7,
"stem": "бакълъ",
"forms": [
"бакълъи",
"бакълъялъ",
"бакълъялъул",
"бакълъдул",
"бакълъал"
],
"senses": [
{
"text": "сонечны бок, сонечны схіл",
"comment": "горы",
"examples": [
{
"av": "бакълъул хӏет",
"be": "кавыль"
},
{
"av": "нижер росу мугӏрул бакълъуда буго",
"be": "наша вёска размешчана на сонечным баку гары"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакънагъин",
"stress": 2,
"forms": [
"бакънагъин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакънагъине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакънагъине",
"stress": 2,
"stem": "бакънагъ",
"forms": [
"бакънагъине",
"бакънагъуна",
"бакънагъина",
"бакънагъана"
],
"senses": [
{
"text": "музыкаваць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакънал",
"stress": 2,
"stem": "бакъна",
"forms": [
"бакънал",
"бакъназ",
"бакъназул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "бакъан"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъан",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "бакъош",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъош",
"бакъошалъ",
"бакъошалъул"
],
"labels": [
"дыялектызм"
],
"see_also": [
{
"target": "бакъдебусс",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакътӏерхьуда",
"stress": 2,
"stem": "бакътӏерхьуд",
"forms": [
"бакътӏерхьуда",
"бакътӏерхьуде",
"бакътӏерхьудаса",
"бакътӏерхьудасан"
],
"senses": [
{
"text": "на захадзе",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакътӏерхьуда бугеб гӏорхъи",
"be": "мяжа на захадзе, заходняя мяжа"
},
{
"av": "бакътӏерхьуде ине",
"be": "ісці на захад"
},
{
"av": "бакъбаккудаса бакътӏерхьуде щвезегӏан",
"be": "ад усходу да захаду"
},
{
"av": "гьури бакътӏерхьудасан пулеб буго",
"be": "вецер дуе з захаду"
}
]
},
{
"text": "на Захадзе",
"precomment": "вялікая літара 'B'"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакътӏерхьул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакътӏерхьул"
],
"senses": [
{
"text": "заходні",
"examples": [
{
"av": "бакътӏерхьул рахъ",
"be": "заходні бок, заход"
},
{
"av": "бакътӏерхьул фронт",
"be": "заходні фронт"
},
{
"av": "бакътӏерхьул бащдабшар",
"be": "заходняе паўшар'е"
}
]
},
{
"text": "Заходні",
"precomment": "вялікая літара 'B'",
"examples": [
{
"av": "Бакътӏерхьул Европа",
"be": "Заходняя Еўропа"
},
{
"av": "Бакътӏерхьул Сибирь",
"be": "Заходняя Сібір"
},
{
"av": "Бакътӏерхьул улкаби",
"be": "заходнія краіны, Захад"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакъ",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "сонечны",
"examples": [
{
"av": "Бакъул система",
"be": "сонечная сістэма"
}
]
},
{
"text": "сонечны",
"examples": [
{
"av": "бакъул бухӏи",
"be": "сонечная гарачыня"
},
{
"av": "бакъул гордо",
"be": "сонечнае кола"
},
{
"av": "бакъул канлъи",
"be": "сонечнае святло"
},
{
"av": "бакъул нур",
"be": "сонечнае святло"
},
{
"av": "бакъул нуралхӏа",
"be": "клянуся сонечным святлом"
},
{
"av": "бакъул хинлъи",
"be": "сонечнае цяпло"
},
{
"av": "бакъул чӏорал",
"be": "сонечныя промні"
},
{
"av": "диесеб бакъвараб бакъул дуниял",
"be": "у гэтым сонечным свеце ўсё высахла для мяне",
"labels": [
"вобразнае",
"выраз"
]
}
]
},
{
"text": "малярыйны",
"examples": [
{
"av": "бакъул сири",
"be": "малярыйная ліхаманка"
},
{
"av": "бакъул унти",
"be": "малярыя",
"comment": "літ. сонечная хвароба"
},
{
"av": "бакъул хӏет",
"be": "барадач",
"labels": [
"батаніка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бакъулаб",
"stress": 5,
"stem": "бакъула",
"forms": [
"бакъулаб"
],
"gender_forms": [
"бакъулаб",
"бакъулав",
"бакъулай"
],
"senses": [
{
"text": "сонечны",
"examples": [
{
"av": "бакъулаб Дагъистан",
"be": "сонечны Дагестан"
},
{
"av": "бакъулал къоял",
"be": "сонечныя дні"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъуца",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъуца"
],
"senses": [
{
"text": "голадам, з голаду",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакъуца хвезабизе",
"be": "змарыць голадам"
},
{
"av": "бакъуца хвезе",
"be": "паміраць, падохчы з голаду; моцна прагаладацца"
},
{
"av": "вакъуца хваги мун!",
"be": "ды здохнеш ты з голаду!",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "вакъуца хвеларев ватила",
"be": "не памру з голаду"
},
{
"av": "якъуца холей йиго",
"be": "моцна згаладалася, паміраю з голаду"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъхӏазе",
"stress": 7,
"stem": "бакъхӏа",
"forms": [
"бакъхӏазе",
"бакъхӏала",
"бакъхӏана"
],
"senses": [
{
"text": "абязможыцца, знямагацца ад спякоты",
"examples": [
{
"av": "бакъхӏарал чахъаби",
"be": "абязможаныя ад спёкі авечкі"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакъхӏай",
"stress": 7,
"forms": [
"бакъхӏай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакъхӏазе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакъхӏалаб",
"stress": 2,
"forms": [
"бакъхӏалаб"
],
"gender_forms": [
"бакъхӏалаб",
"бакъхӏалав",
"бакъхӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "такі, дзе лішак сонца; засушлівы",
"examples": [
{
"av": "бакъхӏалаб ракь",
"be": "засушлівая зямля"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакъ-моцӏ",
"stress": 7,
"forms": [
"бакъ-моцӏ",
"бакъ-моцӏалъ",
"бакъ-моцӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "нябесныя свяцілы",
"comment": "літ. сонца і месяц",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "бакъ-моцӏалъул гӏелму",
"be": "навука аб нябесных свяцілах, астраномія"
},
{
"av": "бакъ-моцӏалде вахинавизе",
"be": "узвышаць, хваліць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}