{
"word": "бакӏ",
"homonym": 1,
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏалъ",
"бакӏалъул",
"бакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "месца",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб бакӏ",
"be": "добрае месца"
},
{
"av": "хӏал лъалареб бакӏ",
"be": "незнаёмае месца"
},
{
"av": "бакӏ кквезе",
"be": "займаць месца"
},
{
"av": "бакӏ гьечӏо",
"be": "няма месца"
},
{
"av": "босизе бакӏ гьечӏо",
"be": "няма адкуль узяць"
},
{
"av": "ине бакӏ гьечӏо",
"be": "няма куды пайсці"
},
{
"av": "чӏезе бакӏ гьечӏо",
"be": "няма дзе спыніцца"
},
{
"av": "битӏараб бакӏалда",
"be": "на роўным месцы"
},
{
"av": "добго бакӏалда",
"be": "на тым жа месцы"
},
{
"av": "нижеца сордо бараб бакӏалда",
"be": "там, дзе мы пераначавалі"
},
{
"av": "щиб бакӏалда?",
"be": "дзе? у якім месцы?"
},
{
"av": "бугеб бакӏалдаго",
"be": "на месцы"
},
{
"av": "цогидал бакӏазда",
"be": "у іншых месцах"
},
{
"av": "гӏемерал бакӏазде щвана дов",
"be": "ён пабываў у многіх месцах"
},
{
"av": "цо бакӏалдаса цоги бакӏалде",
"be": "з месца на месца; з аднаго месца на другое"
},
{
"av": "бакӏалъул падежал",
"be": "мясцовыя склоны",
"labels": [
"граматыка"
]
}
]
},
{
"text": "участак, плошча",
"examples": [
{
"av": "чӏобогояб бакӏ",
"be": "пустэлка, пустка"
}
]
},
{
"text": "мясцовасць, раён, акруга; край; рэгіён",
"examples": [
{
"av": "гохӏал ругеб бакӏ",
"be": "пагорыстая мясцовасць"
},
{
"av": "гьаб бакӏ",
"be": "гэтае месца, гэты рэгіён"
},
{
"av": "доб бакӏ",
"be": "тое месца, той раён"
},
{
"av": "доб бакӏ дида лъикӏ лъала",
"be": "той раён я добра ведаю"
},
{
"av": "лъалареб бакӏ",
"be": "незнаёмая мясцовасць"
},
{
"av": "чияр бакӏ",
"be": "чужы край, чужына; чужы дом"
},
{
"av": "бакӏ чияр бугониги, чи нилъергойин",
"be": "хаць дом чужы, а гаспадары-та свае людзі",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "нижер бакӏалда",
"be": "у нашай мясцовасці, у нашых краях, у нашай акрузе"
}
]
},
{
"text": "месцазнаходжанне, месцаразмяшчэнне, месцапрабыванне",
"examples": [
{
"av": "гьалбал рещтӏараб бакӏ бице",
"be": "скажы, дзе размясціліся госці"
}
]
},
{
"text": "прастора",
"examples": [
{
"av": "гьава гьечӏеб бакӏ",
"be": "бязпаветраная прастора; паветрапустая прастора"
}
]
},
{
"text": "месца, частка тэксту, твора",
"examples": [
{
"av": "къисаялъул бищунго лъикӏаб бакӏ",
"be": "лепшае месца ў аповесці"
}
]
},
{
"text": "месца, становішча",
"examples": [
{
"av": "кӏудияб бакӏ ккола",
"be": "вялікае месца займае"
},
{
"av": "тӏоцебесеб бакӏ кквезе",
"be": "выйсці на першае месца"
}
]
},
{
"text": "пасада, пост",
"examples": [
{
"av": "гьединаб бакӏалда хӏалтӏулев чи чӏухӏарав вукӏине бегьуларо",
"be": "чалавек, які займае такую пасаду, не павінен быць пыхлівым"
}
]
},
{
"text": "прытулак",
"examples": [
{
"av": "руссунеб бакӏ",
"be": "прытулак"
},
{
"av": "сордо базе бакӏ",
"be": "прытулак для начлегу"
},
{
"av": "цӏадакьа вахчизе бакӏ балагьизе",
"be": "шукаць прытулку ад дажджу"
}
]
},
{
"text": "падстава, прычына, нагода",
"examples": [
{
"av": "гьедин кӏалъазе бакӏ гьечӏо дур",
"be": "у цябе няма падстаў так выступаць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏ",
"homonym": 2,
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏица",
"бакӏил",
"бакӏал"
],
"senses": [
{
"text": "крэсла, табурэт, табурэтка",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб бакӏ",
"be": "стульчык"
},
{
"av": "мугъ чӏвалеб бакӏ",
"be": "крэсла, табурэт",
"comment": "са спінкай"
},
{
"av": "гъоркь бакӏ лъезе",
"be": "паставіць крэсла",
"comment": "каму-небудзь; лічыцца прыкметай павагі"
},
{
"av": "бакӏил бох",
"be": "ножка стула"
},
{
"av": "бакӏил мугъ",
"be": "спінка стула"
},
{
"av": "бакӏитӏа гӏодов чӏа",
"be": "сядзь на крэсла"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏитӏакӏус",
"kind": "see",
"comment": "бакӏитӏе рахъин",
"comment_lang": "av"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏ",
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏ",
"бакӏго"
],
"senses": [
{
"text": "цяжка, цяжкавата",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏ гьабизе",
"be": "абцяжарыць, зрабіць цяжкім, грувасткім"
},
{
"av": "гьеб юк гьакие бакӏго букӏина",
"be": "гэты груз для падводы цяжкі"
},
{
"av": "бакӏго батани, дагьаб тӏаса босе",
"be": "калі цяжка, трохі знімі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏаб",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏаб"
],
"gender_forms": [
"бакӏаб",
"бакӏав",
"бакӏай"
],
"senses": [
{
"text": "цяжкі, важкі; паўнавагавы",
"examples": [
{
"av": "бакӏаб гамачӏ",
"be": "цяжкі камень"
},
{
"av": "бакӏаб гьир",
"be": "цяжкая ноша"
},
{
"av": "бакӏаб гьирлъун вукӏине",
"be": "быць цяжарам",
"comment": "літ. быць цяжкім цяжарам для каго-небудзь"
},
{
"av": "бакӏаб тӏор",
"be": "паўнавагавы колас"
}
]
},
{
"text": "грузны, пазбаўлены лёгкасці",
"examples": [
{
"av": "вакӏав чи",
"be": "цяжкі чалавек"
}
]
},
{
"text": "цяжкі; складаны",
"examples": [
{
"av": "бакӏаб хасият",
"be": "цяжкі характар"
},
{
"av": "бакӏаб хӏалтӏи",
"be": "цяжкая праца"
},
{
"av": "гьеб бакӏаб амру буго",
"be": "гэта цяжкая справа"
}
]
},
{
"text": "цяжкапераварвальны",
"examples": [
{
"av": "ургьиб бакӏаб квен",
"be": "цяжка пераварваемая ежа"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏалда",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏалда"
],
"senses": [
{
"comment": "ад 'bak''"
},
{
"text": "замест, за, узамен",
"labels": [
"паслялог"
],
"comment": "каго-небудзь ці чаго-небудзь; мясцовы склон",
"examples": [
{
"av": "вацасул бакӏалда хӏалтӏулев вуго дов жакъа",
"be": "сёння ён працуе замест брата"
},
{
"av": "цеберагӏиялъул бакӏалдалда",
"be": "замест прадмовы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "паслялог",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏалъул",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакӏ",
"comment": "родны склон",
"examples": [
{
"av": "бакӏалъул падежал",
"be": "мясцовыя склоны",
"labels": [
"граматыка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бакӏалъулаб",
"stress": 2,
"stem": "бакӏалъула",
"forms": [
"бакӏалъулаб"
],
"gender_forms": [
"бакӏалъулаб",
"бакӏалъулав",
"бакӏалъулай"
],
"senses": [
{
"text": "мясцовы",
"examples": [
{
"av": "бакӏалъулаб гӏадат",
"be": "мясцовая традыцыя, мясцовы звычай"
},
{
"av": "бакӏалъулаб промышленность",
"be": "мясцовая прамысловасць"
},
{
"av": "\"Цолъи\" партиялъул бакӏалъулаб комитет",
"be": "мясцовы камітэт партыі \"Адзінства\""
},
{
"av": "бакӏалъулал шартӏаздаса пайда босизе",
"be": "выкарыстоўваць мясцовыя ўмовы"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бакӏари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакӏаризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"бакӏаризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакӏаризабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏаризаб",
"forms": [
"бакӏаризабизе",
"бакӏаризабула",
"бакӏаризабила",
"бакӏаризабуна",
"бакӏаризабе"
],
"senses": [
{
"text": "збіраць, сабраць каго-небудзь, што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакӏаризе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏар",
"forms": [
"бакӏаризе",
"бакӏарула",
"бакӏарила",
"бакӏарана",
"бакӏаре"
],
"senses": [
{
"text": "збірацца, засяроджвацца, назапашвацца; сыходзіцца, сысціся",
"examples": [
{
"av": "цойиде бакӏаризе",
"be": "збірацца ваядна"
},
{
"av": "майданалде гӏемераб халкъ бакӏарун букӏана",
"be": "на плошчы сабралося шмат народу"
},
{
"av": "данде ракӏаризе",
"be": "збірацца разам"
}
]
},
{
"text": "збіраць, сабраць каго-небудзь, што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "магъало бакӏаризе",
"be": "збіраць даніну"
},
{
"av": "хӏалухъен бакӏаризе",
"be": "збіраць ураджай"
},
{
"av": "цӏибил бакӏаризе",
"be": "збіраць вінаград"
}
]
},
{
"text": "набіраць, набраць",
"comment": "многа чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гӏемераб боцӏи бакӏарана дос",
"be": "ён набраў, скалаціў вялікае багацце"
}
]
},
{
"text": "старацца вярнуць",
"examples": [
{
"av": "эбелалъ вас росулъе вакӏарана",
"be": "маці вярнула сына дадому"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакӏа-бахари",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-б",
"forms": [
"бакӏа-бахари",
"бакӏа-бялъ",
"бакӏа-бялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакӏа-бахаризе"
},
{
"text": "убранне, аздабленне",
"examples": [
{
"av": "бакӏа-бахари гьечӏеб рукъ",
"be": "няпрыбраны пакой"
}
]
},
{
"text": "падцягнутасць, сабранасць, акуратнасць",
"examples": [
{
"av": "вакӏа-вахари гьечӏев чи",
"be": "неакуратны чалавек"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ракӏа-рахари",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризаби",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-б",
"forms": [
"бакӏа-бахаризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакӏа-бахаризабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "бакӏа-бахаризаб",
"forms": [
"бакӏа-бахаризабизе",
"бакӏа-бахаризабула",
"бакӏа-бахаризабила",
"бакӏа-бахаризабуна",
"бакӏа-бахаризабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бакӏа-бахаризе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏа-бахаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакӏа-бахаризе",
"stress": 10,
"stem": "бакӏа-бахар",
"forms": [
"бакӏа-бахаризе",
"бакӏа-бахарула",
"бакӏа-бахарила",
"бакӏа-бахарана",
"бакӏа-бахаре"
],
"senses": [
{
"text": "прыбіраць, прыбраць; зрабіць уборку",
"examples": [
{
"av": "рукъ бакӏа-бахаризе",
"be": "прыбраць пакой, прывесці пакой у парадак"
},
{
"av": "столалдаса цӏаргӏа бакӏа-бахаризе",
"be": "прыбраць посуд са стала"
}
]
},
{
"text": "збіраць, сабраць што-небудзь; прыбіраць, прыбраць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "къайи-къоно бакӏа-бахаризе",
"be": "сабраць рэчы"
},
{
"av": "цӏад балелде хер бакӏа-бахаризе",
"be": "прыбраць сена, пакуль дождж не пайшоў"
}
]
},
{
"text": "станавіцца акуратным, сабраным, падцягнутым; падцягнуцца",
"examples": [
{
"av": "къаркъала бакӏа-бахаризе кӏвеялдаса ун, кьаралъун вуго дов",
"be": "ён стаў такім тлустым, што не можа трымаць сваё цела ў падцягнутым стане"
},
{
"av": "дос живго вакӏа-вахарана",
"be": "ён падцягнуўся, ён прывучыў сябе да акуратнасці"
},
{
"av": "вакӏа-вахарарав гӏолохъанчи",
"be": "падцягнуты юнак"
}
]
},
{
"text": "дапамагаць, дапамагчы каму-небудзь выйсці з непрыемнага становішча; выбаўляць, выручыць каго-небудзь; прыводзіць, прывесці каго-небудзь у парадак; уразуміць каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "лъимер бакӏа-бахаризе",
"be": "прывучаць дзіця да парадку"
},
{
"av": "нужерго вас вакӏа-вахаре: досул иш лъикӏ гьечӏо",
"be": "ўразумі сына свайго: у яго справы кепскія"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакӏвали",
"stress": 6,
"stem": "бакӏвал",
"forms": [
"бакӏвали",
"бакӏвалиялъ",
"бакӏвалиялъул",
"бакӏвалидул",
"бакӏвалаби"
],
"senses": [
{
"text": "страўнік, трыбухі",
"examples": [
{
"av": "бакӏвали белъине",
"be": "зварыць трыбухі"
},
{
"av": "бакӏвали чуризе",
"be": "памыць трыбуху"
},
{
"av": "гӏакдал бакӏвалиялъуб кӏудияб ракьа батана",
"be": "у страўніку каровы знайшлі буйную косць"
}
]
},
{
"text": "абжора",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏибусадул",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏибусадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бакӏибусен",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏибусен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бакӏибусен",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏибусен",
"бакӏибусеналъ",
"бакӏибусеналъул",
"бакӏибусадул",
"бакӏибусенал"
],
"senses": [
{
"text": "тапчан, ложак",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏибусенатӏа тӏад гӏодов чӏана",
"be": "сеў на тапчан"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏитӏакӏус",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏитӏакӏус",
"бакӏитӏакӏусалъ",
"бакӏитӏакӏусалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гульня з выкананнем частушак",
"comment": "хлопец саджае дзяўчыну на крэсла і спявае пра яе прыпеўку; тое ж самае робіць і дзяўчына"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏлъи",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏлъи",
"бакӏлъиялъ",
"бакӏлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакӏлъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏлъи",
"stress": 7,
"forms": [
"бакӏлъи",
"бакӏлъиялъ",
"бакӏлъиялъул",
"бакӏлъидул"
],
"senses": [
{
"text": "цяжар, вага"
},
{
"text": "цяжар, ноша",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "чиякълъиялъул бакӏлъи хӏехьезе ккогеги, Бетӏергьан",
"be": "не дай божа цярпець цяжар адзіноты"
}
]
},
{
"text": "спертасць, цяжкасць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "пра паветра"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏлъизаби",
"stress": 2,
"forms": [
"бакӏлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакӏлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакӏлъизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакӏлъизаб",
"forms": [
"бакӏлъизабизе",
"бакӏлъизабула",
"бакӏлъизабила",
"бакӏлъизабуна",
"бакӏлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "абцяжарваць, абцяжарыць; цяжарыць, абцяжарыць; рабіць цяжкім, важкім; дадаваць грузу",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "юк бакӏлъизабизе",
"be": "абцяжарваць груз"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакӏлъизе",
"stress": 2,
"stem": "бакӏлъ",
"forms": [
"бакӏлъизе",
"бакӏлъула",
"бакӏлъила",
"бакӏлъана",
"бакӏлъе"
],
"senses": [
{
"text": "цяжэць, пацяжэць; грузнець; станавіцца цяжкім, важкім, грузным",
"examples": [
{
"av": "къвачӏа лъикӏго бакӏлъана",
"be": " катоўка прыкметна пацяжэла"
},
{
"av": "хӏамие гьир бакӏлъана",
"be": "аслу мяшок стаў цяжкім"
}
]
},
{
"text": "лягчы цяжарам",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гьеб хабар дир рекӏее бакӏлъана",
"be": "гэтая вестка цяжарам лягла ў маёй душы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакӏу",
"stress": 5,
"forms": [
"бакӏу",
"бакӏуялъ",
"бакӏуялъул",
"бакӏудул",
"бакӏуял"
],
"senses": [
{
"text": "крэсла, табурэт, табурэтка",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакӏ",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏ-бакӏ",
"forms": [
"бакӏ-бакӏ",
"бакӏ-бакӏалъ",
"бакӏ-бакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "асобныя месцы",
"examples": [
{
"av": "иххаз нухлул бакӏ-бакӏ хвезабун буго",
"be": "дажджавыя патокі размылі асобныя месцы дарогі"
},
{
"av": "рогьинегӏан кьижизе кӏвечӏо, бакӏ-бакӏ унтун",
"be": "да раніцы не мог заснуць ад таго, што балела то тут, то там"
},
{
"av": "Эдин гурищ букӏунеб, бакӏ-бакӏ гурищ унтулеб, Эбел гурищ йокьулей, якьад гурищ рихуней",
"be": "Так яно і бывае: месцамі цела баліць, Маму кожны любіць, а цёшчу ненавідзіць",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакӏ-бакӏалда",
"stem": "бакӏ-бакӏалд",
"forms": [
"бакӏ-бакӏалда",
"бакӏ-бакӏалде",
"бакӏ-бакӏалдаса",
"бакӏ-бакӏалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "месцамі, у некаторых месцах; асобнымі ўчасткамі; там-сям; дзе-нідзе; у розных месцах",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏ-бакӏалда ролъал тӏаде раккун руго",
"be": "месцамі пшаніца ўзышла"
},
{
"av": "бакӏ-бакӏалде бан тоге ретӏел",
"be": "не раскідай(це) адзенне [у розныя месцы]"
},
{
"av": "бакӏ-бакӏалдаса гӏазу тӏубанго биун буго",
"be": "дзе-нідзе снег сышоў зусім"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}