{
"word": "бал",
"forms": [
"бал",
"балалъ",
"балалъул",
"балал"
],
"senses": [
{
"text": "грэбень, вяршыня",
"examples": [
{
"av": "щобил бал",
"be": "грабень хрыбта"
},
{
"av": "балал тӏогьиб",
"be": "на самай верхавіне грэбня"
}
]
},
{
"text": "вастрыё, лязо",
"examples": [
{
"av": "носол бал",
"be": "лязо нажа"
},
{
"av": "носол балалъ",
"be": "з цяжкасцю, ледзьве"
},
{
"av": "носол балада бан букӏине",
"be": "быць на вазе",
"comment": "літ. вісець на валаску"
},
{
"av": "бал рекӏараб",
"be": "востра наточаны"
},
{
"av": "бал рекӏараб хвалчен",
"be": "востра натачаная шабля"
},
{
"av": "бал хва-хвараб",
"be": "незавострэны, тупы"
},
{
"av": "бал хва-хвараб гӏощтӏоца канахӏехь бичӏуларо",
"be": "тупой сякерай чурбан не пасячэш",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балаб",
"stress": 2,
"forms": [
"балаб"
],
"gender_forms": [
"балаб",
"балав",
"балай"
],
"senses": [
{
"text": "востры, навостраны",
"examples": [
{
"av": "балаб рахъ",
"be": "востры бок, лязо"
},
{
"av": "гӏощтӏол балаб рахъ",
"be": "лязо сякеры"
},
{
"av": "балаб рахъалъ кьабизе",
"be": "ударыць наточаным бокам"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "балагь",
"stress": 4,
"forms": [
"балагь",
"балагьалъ",
"балагьалъул",
"балагьал"
],
"senses": [
{
"text": "бяда, няшчасце, гора, нягода",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "лъадал балагь",
"be": "бядота ад вады",
"comment": "разліву рэк і г. д."
},
{
"av": "нагагьаб балагь",
"be": "нечаканая бяда"
},
{
"av": "тӏабигӏияб балагь",
"be": "стыхійнае бедства"
},
{
"av": "балагь гуреб жо гьечӏо досдасан",
"be": "ад яго адно гора"
},
{
"av": "балагь бачӏинабизе",
"be": "прычыніць гора"
},
{
"av": "балагь бачӏине",
"be": "прыйсці — пра бяду, пра напасць, пра няшчасце"
},
{
"av": "дозде балагь бачӏун буго",
"be": "у іх здарылася няшчасце, яны трапілі ў бяду"
},
{
"av": "гьаб щиб балагь диде бачӏараб?",
"be": "што гэта за няшчасце на мяне абрынулася?"
},
{
"av": "гьикъун бачӏунеб жо гуро балагь?",
"be": "бяда не пытаецца: \"Прыйсці ці?\"",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "балагь тӏаде бачине",
"be": "наклікаць бяду"
},
{
"av": "балагь тӏаса унгеги дудаса",
"be": "хай не кіне цябе бяда",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "досул бетӏералде балагь рещтӏана",
"be": "на яго галаву абрынулася гора"
},
{
"av": "балагьалъ каву рагьугеги, квешаб хабаралъ нуцӏа рагьугеги",
"be": "хай не адкрые бяда вароты, хай не адкрые благая вестка дзверы",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "балагьалъул гӏаркьел, гӏажалалъул хеч",
"be": "галіна гора, жало смерці",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра бяду"
},
{
"av": "балагьалъе гӏужлъун ккезе",
"be": "быць прычынай няшчасця"
},
{
"av": "балагьалда цебе чӏаги",
"be": "хай стане перашкодай перад бядой",
"comment": "пажаданне пры атрыманні міласціны"
},
{
"av": "балагьалде ккезе",
"be": "патрапіць у бяду"
},
{
"av": "цо балагьалде гъун вуго дов",
"be": "ён накліквае на сябе бяду"
},
{
"av": "балагьалдаса ворчӏизавизе (хвасарлъизавизе)",
"be": "выратаваць пры нягодах; адвесці бяду"
},
{
"av": "балагьалдаса ворчӏизе (хвасарлъизе)",
"be": "ратавацца ад нягод; выкруціцца ад бяды"
},
{
"av": "Аллагьас цӏунаги гьединаб балагьалдаса",
"be": "хай захавае Алах ад такой напасці"
},
{
"av": "балъгояб (нагагьаб) балагьалдаса цӏуне, Бетӏергьан!",
"be": "о, божа, збаў ад таемнай (нечаканай) бяды!"
},
{
"av": "балагьал рикӏкӏад гьареги",
"be": "хай аддаляюцца бяды"
}
]
},
{
"text": "пазбаўленне, цяжкасць",
"examples": [
{
"av": "рагъул балагьал",
"be": "цяжары вайны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балагьаб",
"stress": 4,
"forms": [
"балагьаб"
],
"gender_forms": [
"балагьаб",
"балагьав",
"балагьай"
],
"senses": [
{
"text": "няшчасны; злавесны; бядотны; губільны",
"examples": [
{
"av": "балагьаб горо-цӏер",
"be": "губільны град"
},
{
"av": "балагьаб гьури",
"be": "разбуральны ўраган"
},
{
"av": "балагьаб рокьи",
"be": "няшчаснае каханне"
},
{
"av": "балагьаб сордо",
"be": "няшчасная ноч"
},
{
"av": "балагьаб хӏалалде ккезе",
"be": "трапіць у цяжкае становішча"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "балагьахъди",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"балагьахъди"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "балагьахъдизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балагьахъдизаби",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"балагьахъдизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "балагьахъдизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балагьахъдизабизе",
"stress": 4,
"stem": "балагьахъдизаб",
"forms": [
"балагьахъдизабизе",
"балагьахъдизабула",
"балагьахъдизабила",
"балагьахъдизабуна",
"балагьахъдизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "балагьахъдизе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балагьахъдизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "балагьахъдизе",
"stress": 4,
"stem": "балагьахъд",
"forms": [
"балагьахъдизе",
"балагьахъдула",
"балагьахъдила",
"балагьахъдана",
"балагьахъде"
],
"senses": [
{
"text": "неспакойна азірацца, ліхаманкава шукаць каго-небудзь вачыма",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "гьабзазул хӏапи рагӏун, вехь валагьахъдизе лъугьана",
"be": "пачуўшы брэх сабак, чабан стаў трывожна азірацца"
},
{
"av": "эбелалъул гьаракь рагӏидал, лъимер балагьахъдана",
"be": "калі пачуў голас маці, дзіця стала вачыма шукаць яе"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "балагьбачӏад",
"stress": 4,
"forms": [
"балагьбачӏад",
"балагьбачӏадица",
"балагьбачӏадил",
"балагьбачӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "той, каму жадаюць няшчасця",
"labels": [
"лаянкавае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балагьи",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"балагьи",
"балагьиялъ",
"балагьиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "балагьизе"
},
{
"text": "погляд, зір",
"examples": [
{
"av": "досул балагьи ццидалаб букӏана",
"be": "яго позірк быў суровы"
},
{
"av": "досул цохӏо балагьи гӏолаан нижее",
"be": "дастаткова было аднаго яго позірку для нас"
}
]
},
{
"text": "прыгляд, назіранне за кім-чым-небудзь; догляд за кім-небудзь; клопат пра каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "тохтурасул балагьиялда гъоркь",
"be": "пад наглядам лекара"
}
]
},
{
"text": "накіраванне",
"examples": [
{
"av": "гьаб магъил балагьи къиблаялде буго",
"be": "напрамак гэтай ворнай зямлі з поўначы на поўдзень"
}
]
},
{
"text": "каханне да каго-небудзь; захапленне кім-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "балагьи гьагаб жо…",
"be": "каханне — шалёная рэч…",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "Балагьи, дир гьудул, лъилго бегьула, Балагьи хӏехьезе яхӏ къваригӏуна",
"be": "Каханне ж, мой сябар, да ўсіх прыходзіць, Любові годным быць не кожнаму дадзена",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "берзул балагьи",
"be": "пацалунак вачэй"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балагьизаби",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"балагьизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "балагьизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балагьизабизе",
"stem": "балагьизаб",
"forms": [
"балагьизабизе",
"балагьизабула",
"балагьизабила",
"балагьизабуна",
"балагьизабе"
],
"senses": [
{
"text": "даваць, даць каму-небудзь ці прымушаць, прымусіць каго-небудзь паглядзець, агледзець, разгледзець каго-што-небудзь; праглядзець што-небудзь, (па)глядзець на каго-што-небудзь, разгледзець каго-што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гьабураб хӏалтӏухъ комиссия балагьизабизе",
"be": "даць камісіі аглядзець выкананую работу"
}
]
},
{
"text": "накіроўваць, накіраваць што-небудзь куды-небудзь; адпраўляць, адправіць што-небудзь куды-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гӏурул рикьи гьабихъе балагьизабизе",
"be": "накіраваць частку вады ракі на млын"
},
{
"av": "чу магӏарде балагьизабуна",
"be": "каня адправіў у горы",
"comment": "на кармленне"
}
]
},
{
"text": "прымушаць, прымусіць або папрасіць каго-небудзь знаходзіць, падшукваць каму-небудзь што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "дие цо лъикӏаб хӏалтӏи балагьизабе инсуда",
"be": "папрасі бацьку, каб ён мне знайшоў добрую працу"
}
]
},
{
"comment": "з дзеяпрыслоўем іншага дзеяслова выступае ў ролі дапаможнага дзеяслова з агульным значэннем завершанасці дзеяння ў розных значэннях",
"examples": [
{
"av": "бичун балагьизабуна",
"be": "прадаў"
},
{
"av": "гьекъон балагьизабуна",
"be": "выпіў, кульнуў",
"labels": [
"прастамоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кьун балагьизабуна",
"be": "аддаў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "балагьизе",
"stress": 4,
"stem": "балагь",
"forms": [
"балагьизе",
"балагьула",
"балагьила",
"балагьана",
"балагье"
],
"senses": [
{
"text": "паглядзець на каго-што; агледзець каго-што; разгледзець каго-што; праглядзець што",
"examples": [
{
"av": "бадиве валагьичӏо",
"be": "у вочы не глядзеў"
},
{
"av": "бадиве валагьичӏо",
"be": "нуля ўвагі, пакінуў",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "без увагі, не задаволіў просьбу"
},
{
"av": "гьарула дир гӏарзаялъухъ балагьеян",
"be": "прашу разгледзець маю скаргу"
},
{
"av": "гӏодое ялагьун йиго дой",
"be": "яна глядзіць уніз"
},
{
"av": "гӏодое ялагьун йиго дой",
"be": "яна апусціла галаву, нос павесіла",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "мун киве валагьун вугев?",
"be": "куды ты глядзіш?"
},
{
"av": "нахъ валагьичӏого",
"be": "тут жа, не аглядаючыся"
},
{
"av": "тохтур унтарасухъ валагьана",
"be": "урач агледзеў хворага"
},
{
"av": "гӏадамазда гӏайибал чӏвалелде, цин духъго валагье",
"be": "перш чым вінаваціць людзей, спачатку на сябе паглядзі"
},
{
"av": "гьаниве валагьея",
"be": "паглядзі-ка сюды"
},
{
"av": "эбел ясалъухъ ялагьана",
"be": "маці паглядзела на дачку"
},
{
"av": "ниж палугьанасул хӏикматал гьунаразухъ ралагьун руго",
"be": "мы глядзім дзіўныя нумары канатоходца"
}
]
},
{
"text": "чакаць, паджыдаць, пачакаць, дачакацца каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "васасухъ валагьун вуго дун гьанив",
"be": "я тут чакаю сына"
},
{
"av": "ралагьун чӏезе",
"be": "чакаць, чакаць, знаходзіцца ў чаканні; пачакаць",
"comment": "каго-чаго-небудзь; каго-чаго-небудзь"
},
{
"av": "как ахӏиялъухъ ралагьун чӏун рукӏана ниж",
"be": "мы чакалі закліку на малітву"
},
{
"av": "эбел духъ ялагьун чӏун йиго",
"be": "маці чакае цябе"
},
{
"av": "балагьун чӏа!",
"be": "пачакай; ну пачакай!; паглядзім!"
},
{
"av": "балагье",
"be": "глядзі"
},
{
"av": "балагье, цӏва баккун буго!",
"be": "глядзі, зорка ўзышла!"
},
{
"av": "балагьун рихьеха!",
"be": "паглядзі ж!"
},
{
"av": "балагьун бихьила!",
"be": "паглядзім!"
},
{
"av": "цеве валагье!",
"be": "глядзі пад ногі!; супакойся!",
"comment": "літ. глядзі наперад!"
}
]
},
{
"text": "паспрабаваць што-небудзь; памацаць, намацаць каго-небудзь, што-небудзь",
"comment": "на смак, на дотык",
"examples": [
{
"av": "бидул кьабиялъухъ балагьизе",
"be": "намацаць пульс"
},
{
"av": "татуялъухъ балагье",
"be": "паспрабуй на смак"
},
{
"av": "унтарасул цӏаканалъухъ балагьизе",
"be": "памацаць тэмпературу"
}
]
},
{
"text": "спрабаваць што-небудзь; намацваць, намацаць",
"comment": "на смак, на дотык",
"examples": [
{
"av": "квер хъван балагье",
"be": "паспрабуй навобмацак"
}
]
},
{
"text": "звяртаць увагу, погляд на каго-што",
"examples": [
{
"av": "балеб цӏадахъ балагьичӏого",
"be": "не звяртаючы ўвагі на дождж; нягледзячы на тое, што ідзе дождж"
},
{
"av": "лъихъго валагьичӏого, векерун ана ХӀасан",
"be": "Гасан пабег, не звяртаючы ўвагі ні на каго"
},
{
"av": "сундухъго балагьичӏого",
"be": "не звяртаючы ўвагі ні на што"
}
]
},
{
"text": "даглядаць, назіраць, наглядаць за кім-чым-небудзь; клапаціцца аб кім-чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "валагьизе чи гьечӏого хутӏараб",
"be": "які застаўся без нагляду"
},
{
"av": "вацасда тӏадкъана лъималазухъ валагьизе",
"be": "даручыў брату наглядаць за дзецьмі"
},
{
"av": "гьазухъ щив валагьилев?",
"be": "хто клапоціцца пра іх?"
},
{
"av": "гӏи-боцӏухъ ралагьизе",
"be": "прыгледзець за жывёлай"
}
]
},
{
"text": "даглядаць каго-небудзь; заляцацца да каго-небудзь",
"comment": "пра каханне, аб пачуццях",
"examples": [
{
"av": "мун дой ясалъухъ балагьулев вукӏин лъала дида",
"be": "я ведаю, што ты даглядаеш тую дзяўчыну"
}
]
},
{
"text": "(падо)чакаць каго-небудзь, што-небудзь, чакаць, паджыдаць каго-небудзь, што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гьаб иш нужехъ балагьун буго",
"be": "гэтая справа чакае вас"
}
]
},
{
"text": "накіроўвацца, накіравацца",
"examples": [
{
"av": "бо хъалаялдехун балагьана",
"be": "войска накіравалася ў бок крэпасці"
},
{
"av": "рохьоехун ялагьун ана дой",
"be": "яна накіравалася да лесу"
},
{
"av": "ралъдахъе балагьараб рагъи",
"be": "балкон, звернуты да мора"
},
{
"av": "рехъен магӏарде балагьана",
"be": "атара накіравалася ў горы"
},
{
"av": "балагьагьараб бер къанщизегӏан заманалда",
"be": "імгненна; пакуль адкрытае вока не заплюшчыў"
},
{
"av": "балагьун бер щолареб",
"be": "неабдымны"
},
{
"av": "бадивецин валагьичӏо",
"be": "не звярнуў ніякай увагі",
"comment": "літ. у вочы нават не паглядзеў"
},
{
"av": "балагьея!",
"be": "(звяртанне) глянь!, паглядзі!, слухай!, паслухай!"
},
{
"av": "балагьея, мун дагьав гӏодове виччан лъикӏ!",
"be": "слухай, табе лепш супакоіцца!"
},
{
"av": "нахъ балагьичӏого",
"be": "адразу, не адкладаючы"
}
]
},
{
"text": "шукаць, разыскваць",
"examples": [
{
"av": "гӏилла балагьизе",
"be": "знайдзі мне добрую кнігу"
},
{
"av": "къваригӏараб дару балагьизе",
"be": "шукаць патрэбныя лекі"
},
{
"av": "лъикӏаб чу балагьизе",
"be": "шукаць добрага каня"
},
{
"av": "ритӏухълъи балагьизе",
"be": "шукаць праўду",
"comment": "або справядлівасць"
},
{
"av": "досул бераз цо щивалиго валагьулев вукӏана",
"be": "яго вочы кагосьці шукалі"
},
{
"av": "балагьана — батана, букарана — хъасана",
"be": "пашукаў — знайшоў, засвябечыла — пачасаў",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
},
{
"text": "знаходзіць, падшукваць каму-небудзь што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "дие цо лъикӏаб тӏехь балагье",
"be": "зйдзі мне добрую кнігу"
},
{
"av": "чӏужу ялагьизе",
"be": "падыскаць жонку"
}
]
},
{
"text": "выведваць, весці разведку, пошукавыя работы",
"examples": [
{
"av": "пайдаял магӏданал ралагьизе",
"be": "весці разведку карысных выкапняў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "балагьун",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"балагьун"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыслоўе"
],
"deverbfrom": "балагьизе"
},
{
"text": "у бок, у напрамку да чаго-небудзь",
"labels": [
"паслялог"
],
"examples": [
{
"av": "гӏурухъехун ралагьун ана ниж",
"be": "мы накіраваліся ў бок ракі"
},
{
"av": "къиблаялдехун балагьун боржун ана къункърабазул тӏел",
"be": "клин жураўлёў паляцеў у бок поўдня"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балагьизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыслоўе"
}
{
"word": "балагьутӏа",
"stress": 4,
"stem": "балагьутӏ",
"forms": [
"балагьутӏа",
"балагьутӏе",
"балагьутӏаса",
"балагьутӏасан"
],
"senses": [
{
"text": "на месцы, адкуль усё відаць; на назіральным пункце",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "балагьутӏабакӏ",
"stress": 4,
"forms": [
"балагьутӏабакӏ",
"балагьутӏабакӏалъ",
"балагьутӏабакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "месца з шырокай панарамаю; назіральны пункт, з якога бачна ўся наваколіца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балагьчи",
"stress": 4,
"stem": "балагьч",
"forms": [
"балагьчи",
"балагьчияс",
"балагьчясул",
"балагьчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "носьбіт бяды, нягод, напасцяў, гора",
"labels": [
"рэдка"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балагь-гӏазаб",
"stress": 4,
"forms": [
"балагь-гӏазаб",
"балагь-гӏазабалъ",
"балагь-гӏазабалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гора, нягоды, няшчасці, бяды, бедствы",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "балагь-гӏазаб хӏехьезе",
"be": "ведаць нягоды"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балагь-гӏакъуба",
"stress": 4,
"forms": [
"балагь-гӏакъуба",
"балагь-гӏакъубаялъ",
"балагь-гӏакъубаялъул"
],
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"see_also": [
{
"target": "балагь-гӏазаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "баладаго",
"stress": 4,
"forms": [
"баладаго"
],
"senses": [
{
"text": "у пачатку, спачатку",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "байбихьуда",
"kind": "see"
},
{
"target": "баладаса",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "баладаса",
"stress": 4,
"forms": [
"баладаса"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"see_also": [
{
"target": "байбихьуда",
"kind": "see"
},
{
"target": "баладаго",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "балай",
"stress": 4,
"stem": "бала",
"forms": [
"балай",
"балаялъ",
"балаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "каханне да каго-небудзь, захапленне кім-небудзь",
"examples": [
{
"av": "балай бегьизе",
"be": "палюбіць",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "балай гьабизе",
"be": "закахацца ў каго-небудзь; захапляцца кім-небудзь",
"comment": "каго-небудзь; кім-небудзь"
},
{
"av": "балай ккезе",
"be": "кахацца, закахацца ў каго-небудзь; захапляцца, захапіцца",
"comment": "кім-небудзь"
},
{
"av": "дир балай ккарай яс",
"be": "дзяўчына, якой я захапляюся"
},
{
"av": "Балаялъ рехана ралъдал тӏиналде, Жанивдай тӏерхьина, тӏаддай хутӏила",
"be": "Каханнем кінуты я ў марскую бездань, ці патану я ў ёй, ці застануся на плаву",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балалайка",
"stress": 6,
"forms": [
"балалайка",
"балалайкаялъ",
"балалайкаялъул",
"балалайкаби"
],
"senses": [
{
"text": "балалайка",
"examples": [
{
"av": "балалайка хъвазе лъала досда",
"be": "ён умее іграць на балалайцы"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балалайкачи",
"stress": 6,
"stem": "балалайкач",
"forms": [
"балалайкачи",
"балалайкачияс",
"балалайкачиясул",
"балалайкачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "балалаечнік",
"examples": [
{
"av": "балалайкачияс кьурдул наку бачана",
"be": "балалаечнік зайграў плясавую"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "баланс",
"stress": 4,
"forms": [
"баланс",
"балансалъ",
"балансалъул"
],
"senses": [
{
"text": "баланс",
"examples": [
{
"av": "дармил баланс",
"be": "гандлёвы баланс"
},
{
"av": "лъагӏалил баланс",
"be": "гадавы баланс"
},
{
"av": "баланс бахъизе",
"be": "падвесці баланс"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балансалъул",
"stress": 4,
"forms": [
"балансалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "баланс",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "балансавы",
"examples": [
{
"av": "балансалъул отчёт",
"be": "балансавая справаздача"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "баланс",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бала-гъалагьи",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бала-гъалагьи",
"бала-гъалагьиялъ",
"бала-гъалагьиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бала-гъалагьизе"
},
{
"text": "захапленне кім-небудзь, каханне; амурнічанне",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бала-гъалагьи гьабизе",
"be": "захапляцца",
"comment": "кім-небудзь"
},
{
"av": "дозул бала-гъалагьи бугилан рагӏана",
"be": "чуў, што ў іх любоўныя адносіны"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балагьи",
"kind": "see",
"refwordnum": "4"
},
{
"target": "балай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бала-гъалагьизаби",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бала-гъалагьизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "бала-гъалагьизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бала-гъалагьизабизе",
"stress": 4,
"stem": "бала-гъалагьизаб",
"forms": [
"бала-гъалагьизабизе",
"бала-гъалагьизабула",
"бала-гъалагьизабила",
"бала-гъалагьизабуна",
"бала-гъалагьизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "бала-гъалагьизе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бала-гъалагьизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бала-гъалагьизе",
"stress": 4,
"stem": "бала-гъалагь",
"forms": [
"бала-гъалагьизе",
"бала-гъалагьула",
"бала-гъалагьила",
"бала-гъалагьана",
"бала-гъалагье"
],
"senses": [
{
"text": "разглядаць, аглядаць што-небудзь, праглядаць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "цӏиял тӏахьазухъ бала-гъалагьизе",
"be": "разглядаць новыя кнігі"
}
]
},
{
"text": "назіраць за кім-чым-небудзь, падглядаць за кім-небудзь",
"examples": [
{
"av": "лъималазухъ лъикӏго бала-гъалагье",
"be": "добра назірай(це) за дзецьмі"
},
{
"av": "найихъан наязухъ вала-гъалагьизе ккола",
"be": "пчаляр павінен назіраць за пчоламі"
}
]
},
{
"text": "азірацца, аглядацца",
"comment": "вакол",
"examples": [
{
"av": "дун магӏарухъе щвана, вала-гъалагьана — кӏудияб хиса-баси ккун буго",
"be": "я быў у гарах, азірнуўся — адбыліся вялікія змены"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "балерина",
"stress": 6,
"forms": [
"балерина",
"балеринаялъ",
"балеринаялъул",
"балеринаби"
],
"senses": [
{
"text": "балерына",
"examples": [
{
"av": "балеринаялъул кьурди",
"be": "танец балерыны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балет",
"stress": 4,
"forms": [
"балет",
"балеталъ",
"балеталъул",
"балетал"
],
"senses": [
{
"text": "балет",
"examples": [
{
"av": "балеталъул артист",
"be": "артыст балета"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балеталъул",
"stress": 4,
"forms": [
"балеталъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "балет",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "балетны",
"examples": [
{
"av": "балеталъул школа",
"be": "балетная школа"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балет",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "балики",
"stress": 2,
"forms": [
"балики"
],
"senses": [
{
"text": "авось, мабыць, бадай, магчыма",
"labels": [
"пабочнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "балики, цӏад базе бегьула",
"be": "можа, пойдзе дождж"
},
{
"av": "балики, гьедин батизеги бегьула",
"be": "мабыць, так яно і ёсць"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "балкан",
"stress": 5,
"forms": [
"балкан",
"балканалъ",
"балканалъул",
"балканас",
"балканасул"
],
"senses": [
{
"text": "падла",
"examples": [
{
"av": "чудказ балкан кванала",
"be": "сцярвятнікі кормяцца падлай"
},
{
"av": "балкан кваналеб чудук",
"be": "сцярвятнік, які корміцца падлай"
},
{
"av": "балканалъул махӏ",
"be": "пах падалі"
},
{
"av": "балканалде гьаби гӏадин тӏаделъана",
"be": "накінуліся, як сабакі на падаль"
}
]
},
{
"text": "брыдота, мерзосць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "балканалда квер хъваге",
"be": "не чапай паскудства"
}
]
},
{
"text": "гад; гадкі, мярзотны чалавек",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"лаянкавае слова"
],
"forms": [
"балканас",
"балканасул"
],
"examples": [
{
"av": "огь, балкан!",
"be": "ах, гад!"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балканаб",
"stress": 5,
"forms": [
"балканаб"
],
"gender_forms": [
"балканаб",
"балканав",
"балканай"
],
"senses": [
{
"text": "брыдкі, мерзкі, агідны, непрыемны",
"labels": [
"рэдка"
],
"examples": [
{
"av": "балканаб махӏ",
"be": "агідны пах"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "балканахин",
"stress": 5,
"forms": [
"балканахин",
"балканахиналъ",
"балканахиналъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "балканахине"
},
{
"text": "лютасць, ацярвенне, шаленства; дзікасць",
"examples": [
{
"av": "досул балканахин бихьуларищ!",
"be": "ад яго шаленства так і прэ!"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балканахинаби",
"stress": 5,
"forms": [
"балканахинаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "балканахинабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балканахинабизе",
"stem": "балканахинаб",
"forms": [
"балканахинабизе",
"балканахинабула",
"балканахинабила",
"балканахинабуна",
"балканахинабе"
],
"senses": [
{
"text": "прыводзіць, прывесці каго-небудзь у лютасць; даводзіць, давесці каго-небудзь да ашаленства, шаленства",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "балканахине",
"stress": 5,
"stem": "балканах",
"forms": [
"балканахине",
"балканахуна",
"балканахина",
"балканахана"
],
"senses": [
{
"text": "прыходзіць, прыйсці ў лютасць, шаленства, ашалеласць; даходзіць, дайсці да ашалеласці, ашалець; разлютавацца, азвярэць",
"examples": [
{
"av": "жиндирго пастӏанир хӏамул рихьидал, дов балканахана",
"be": "калі на сваім агародзе ўбачыў аслоў, ён разлютаваўся"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "балкар",
"stress": 5,
"forms": [
"балкар"
],
"senses": [
{
"text": "балкарскі",
"examples": [
{
"av": "балкар мацӏ",
"be": "балкарская мова"
},
{
"av": "балкар халкъ",
"be": "балкарскі народ"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "балкарав",
"stress": 5,
"stem": "балкара",
"forms": [
"балкарав",
"балкарас",
"балкарасул"
],
"senses": [
{
"text": "балкарац"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балкаразул",
"stress": 5,
"forms": [
"балкаразул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "балкарал",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "балкарскі",
"examples": [
{
"av": "балкаразул адабият",
"be": "балкарская літаратура"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "балкарал",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "балкарай",
"stress": 5,
"stem": "балкара",
"forms": [
"балкарай",
"балкаралъ",
"балкаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "балкарка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балкарал",
"stress": 5,
"stem": "балкара",
"forms": [
"балкарал",
"балкараз",
"балкаразул"
],
"senses": [
{
"text": "балкарцы"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "баллада",
"stress": 5,
"forms": [
"баллада",
"балладаялъ",
"балладаялъул",
"балладаби"
],
"senses": [
{
"text": "балада",
"examples": [
{
"av": "халкъияб баллада",
"be": "народная балада"
},
{
"av": "Хочбарил хӏакъалъулъ баллада",
"be": "балада пра Хочбара"
},
{
"av": "баллада хъвазе",
"be": "напісаць баладу"
},
{
"av": "баллада цӏализе",
"be": "прачытаць баладу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "баллон",
"stress": 5,
"forms": [
"баллон",
"баллоналъ",
"баллоналъул",
"баллонал"
],
"senses": [
{
"text": "балон",
"examples": [
{
"av": "газалъул баллон",
"be": "балон з газам"
},
{
"av": "кислородалъул баллон",
"be": "балон з кіслародам"
},
{
"av": "цӏорол баллон",
"be": "шкляны балон"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балта",
"stress": 5,
"forms": [
"балта",
"балтаялъ",
"балтаялъул",
"балтаби"
],
"senses": [
{
"text": "сякера"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гӏащтӏи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балугъаб",
"stress": 4,
"stem": "балугъа",
"forms": [
"балугъаб"
],
"gender_forms": [
"балугъаб",
"балугъав",
"балугъай"
],
"senses": [
{
"text": "паўналетні, які дасягнуў паўналецця; сталы",
"examples": [
{
"av": "балугъаб гӏуж",
"be": "пара паўналецця"
},
{
"av": "балугъав гӏолохъанчи",
"be": "паўналетні юнак"
},
{
"av": "балугъав бихьинчи гурони нугӏлъиялъе бегьуларо",
"be": "у сведкі гадзіцца толькі паўналетні мужчына",
"comment": "па шарыяце"
},
{
"av": "балугъай яс",
"be": "паўналетняя дзяўчына"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "балугълъи",
"stress": 4,
"forms": [
"балугълъи",
"балугълъиялъ",
"балугълъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "балугълъизе"
},
{
"text": "паўналецце, сталасць",
"examples": [
{
"av": "балугълъиялъул аттестат",
"be": "атэстат сталасці"
},
{
"av": "вас балугълъилъиялъул хӏурматалда данделъун рукӏана",
"be": "сабраліся ў гонар паўналецця сына"
},
{
"av": "балугълъиялде вахине",
"be": "дасягнуць паўналецця"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "балугълъизе",
"stress": 4,
"stem": "балугълъ",
"forms": [
"балугълъизе",
"балугълъула",
"балугълъила",
"балугълъана",
"балугълъе"
],
"senses": [
{
"text": "дасягаць, дасягнуць паўналецця",
"examples": [
{
"av": "мун гьанже кӏудияв гӏуна, дир вас, балугълъана",
"be": "ты ўжо вырас, сынок, дасягнуў паўналецця"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "балугъ-",
"stress": 4,
"forms": [
"балугъ-"
],
"senses": [
{
"text": "аснова слоў",
"comment": "азначае паўналецце, сталасць"
}
],
"see_also": [
{
"target": "балугъаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "балугълъи",
"kind": "see"
},
{
"target": "балугълъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "выраз",
"form": "—"
}
{
"word": "балухъ",
"stress": 4,
"forms": [
"балухъ",
"балухъалъ",
"балхъица",
"балухъалъул",
"балхъил",
"балхъал"
],
"senses": [
{
"text": "драўляная лыжка, лыжка",
"comment": "наогул; увогуле",
"examples": [
{
"av": "гьаб балхъица чурпаги хузе бегьула карщги чӏикӏизе бегьула",
"be": "гэтай лыжкай можна і суп хлебаць і кашу есці"
},
{
"av": "кӏудадаца генул цӏулал берцинал балхъал гьарулаан",
"be": "дзед з грушавага дрэва рабіў прыгожыя лыжкі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "балхъал",
"stress": 2,
"stem": "балхъа",
"forms": [
"балхъал",
"балхъаз",
"балхъазуд"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "балухъ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "балухъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "балхъил",
"stress": 6,
"forms": [
"балхъил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "балухъ",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "балухъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}