{
"word": "бакари",
"stress": 4,
"stem": "бакар",
"forms": [
"бакари",
"бакариялъ",
"бакариялъул",
"бакаридул",
"бакараби"
],
"senses": [
{
"text": "праснак, аладка",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "гӏатӏал бакари",
"be": "аладка з кукурузнай мукі"
},
{
"av": "ролъул бакари",
"be": "аладка з пшанічнай мукі"
},
{
"av": "бакараби разе",
"be": "напячы аладкі"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "мучари",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "баки",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"баки"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакизабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакизаб",
"forms": [
"бакизабизе",
"бакизабула",
"бакизабила",
"бакизабуна",
"бакизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бакизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакизе",
"stress": 2,
"stem": "бак",
"forms": [
"бакизе",
"бакула",
"бакила",
"бакана",
"баке"
],
"senses": [
{
"text": "запальваць, запаліць, распальваць, распаліць што-небудзь, разводзіць, развесці (агонь); (за)тапіць, затапляць, растапляць, растапіць",
"comment": "печ",
"examples": [
{
"av": "кан бакизе",
"be": "запальваць лучыну"
},
{
"av": "нартил чирахъ бакизе",
"be": "запаліць газавую лямпу"
},
{
"av": "печь бакизе",
"be": "затапіць печ"
},
{
"av": "цӏа бакизе",
"be": "скласці вогнішча"
},
{
"av": "чирахъ бакизе",
"be": "запаліць, уключыць лямпачку"
},
{
"av": "букӏинчӏесде къо щвани, къадги чирахъ бакула",
"be": "калі немаёмны разбагацее, ён і днём свяцільнік запальвае",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакин",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакине"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бухи",
"kind": "see"
},
{
"target": "кьаби",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакинаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакинаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бакинабизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бухизаби",
"kind": "see"
},
{
"target": "кьабизаби",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакинабизе",
"stress": 2,
"stem": "бакинаб",
"forms": [
"бакинабизе",
"бакинабула",
"бакинабила",
"бакинабуна",
"бакинабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бакине"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакине",
"kind": "from"
},
{
"target": "бухизабизе",
"kind": "see"
},
{
"target": "кьабизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакине",
"stress": 2,
"stem": "бак",
"forms": [
"бакине",
"бакуна",
"бакина",
"бакана",
"баке"
],
"senses": [
{
"text": "біць, збіваць, збіць; калаціць, адкалаціць; лупіць каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго вакун вуго доз цӏогьор",
"be": "яны злодзея добра адлупілі"
},
{
"av": "бакрулав гӏадин вакизе",
"be": "нахістаць як след; адлупіць як сідараву казу",
"comment": "літ. прадстаўнік аднаго з меканскіх плямёнаў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "баккари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"баккари",
"баккариялъ",
"баккариялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "баккаризе"
},
{
"text": "частыя з'яўленні"
},
{
"text": "рысканне"
},
{
"text": "абшарванне, ператрус"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баккаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"баккаризаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "баккаризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баккаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "баккаризаб",
"forms": [
"баккаризабизе",
"баккаризабула",
"баккаризабила",
"баккаризабуна",
"баккаризабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "баккаризе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "баккаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "баккаризе",
"stress": 5,
"stem": "баккар",
"forms": [
"баккаризе",
"баккарула",
"баккарила",
"баккарана",
"баккаре"
],
"senses": [
{
"text": "часта з'яўляцца, паказвацца, заходзіць; зачасціць",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏиял къавуде баккаризе байбихьана циялъ",
"be": "мядзведзь пачаў часта з'яўляцца каля кашары"
},
{
"av": "лъимал ахикье раккаризе лъугьана",
"be": "дзеці зачасцілі ў сад"
}
]
},
{
"text": "рыскаць",
"examples": [
{
"av": "бакъараб бацӏ кибего баккарулеб букӏана",
"be": "галодны воўк рыскаў усюды"
},
{
"av": "цӏогьор гурони чияр азбаразде ваккаруларо",
"be": "па чужых дварах рыскаць можа толькі злодзей"
}
]
},
{
"text": "(за)капашыцца; шарыць дзе-небудзь у чым-небудзь; абшарваць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гӏункӏкӏ царгъинибе баккаризе лъугьана",
"be": "мыш заварушылася ў скрыні"
},
{
"av": "бакъизе тани, кету кибего баккарарулеб",
"be": "пакінеш галодным — кошка абшарыць усюды",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "гъансиние яккаризе лъугьана кӏодо",
"be": "бабуля пачала шарыць у скрыні"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "бакка-бахъи",
"stress": 2,
"forms": [
"бакка-бахъи",
"бакка-бахъиялъ",
"бакка-бахъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "намёк",
"examples": [
{
"av": "бакка-бахъи гьабизе",
"be": "зрабіць намёк, намякаць, намякнуць",
"comment": "пра што-небудзь"
},
{
"av": "ясалъул эбелалдехун бакка-бахъи гьабуна долъ",
"be": "яна зрабіла намёк маці дзяўчыны",
"comment": "напр. пра сватаўство"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бакки",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бакки"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "баккизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баккизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"баккизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "баккизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баккизабизе",
"stress": 2,
"stem": "баккизаб",
"forms": [
"баккизабизе",
"баккизабула",
"баккизабила",
"баккизабуна",
"баккизабе"
],
"senses": [
{
"text": "паказваць, паказаць (высунуўшы); высуваць, высунуць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "дос гордухъан бетӏер баккизабуна",
"be": "ён высунуў з акна галаву"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "баккизе",
"stress": 2,
"stem": "бакк",
"forms": [
"баккизе",
"баккула",
"баккила",
"баккана",
"бакке"
],
"senses": [
{
"text": "з'яўляцца, з'явіцца; паказвацца, паказацца; вытыркацца, высунуцца; выступаць, тырчаць",
"examples": [
{
"av": "добехун баккизе",
"be": "прабіцца навылет"
},
{
"av": "къватӏибе баккизе",
"be": "прабіцца вонкі"
},
{
"av": "вас хӏориниса къватӏиве ваккана",
"be": "хлопчык выплыў на паверхню сажалкі"
},
{
"av": "гордухъан баккун бачӏана лъилалиго бетӏер",
"be": "чыясьці галава высунулася ў акно"
},
{
"av": "къункърабазул тӏел баккана",
"be": "з'явіўся клін жураўлёў"
},
{
"av": "кьурда нахъасан ваккун вачӏана чанахъан",
"be": "з-за скалы паказаўся паляўнічы"
},
{
"av": "рагъиде ваккизе",
"be": "вызірнуць на балкон"
},
{
"av": "рохьоса къватӏиве ваккун вачӏана ГӀали",
"be": "Алі выйшаў з лесу"
},
{
"av": "хъорщолъан баккун буго магӏ",
"be": "цвік тырчыць з дошкі"
},
{
"av": "хӏинкъучида рокъоса къватӏиве ваккизе кӏоларо",
"be": "баягуз не можа высунуцца з хаты"
},
{
"av": "цевего ваккичӏо дов росулъе",
"be": "даўно ён не з'яўляўся ў вёсцы"
}
]
},
{
"text": "прарастаць, усходзіць, даваць парасткі, вырасці",
"examples": [
{
"av": "гӏурччинхер баккун буго",
"be": "вырасла зялёная трава"
},
{
"av": "хуриб ролъ лъикӏго баккун буго",
"be": "пасевы пшаніцы ўзышлі дружна"
}
]
},
{
"text": "узыходзіць, узысці",
"comment": "пра свяцілы",
"examples": [
{
"av": "моцӏ баккулеб буго",
"be": "месяц узыходзіць"
},
{
"av": "цӏва баккана",
"be": "зорка ўзышла"
},
{
"av": "баккараб бакъ гӏадинай яс",
"be": "дзеўка, падобная на сонца пасля ўзыходу"
}
]
},
{
"text": "вырасці",
"comment": "пра валасы",
"examples": [
{
"av": "лъимадул ботӏрода рас баккана",
"be": "на галаве ў дзіцяці выраслі валасы"
},
{
"av": "михъал раккана",
"be": "вусы выраслі"
}
]
},
{
"text": "рэзацца — пра зубы",
"examples": [
{
"av": "васасул цоги ца баккун буго",
"be": "у хлопчыка прарэзаўся яшчэ адзін зуб"
}
]
},
{
"text": "карміць каго-небудзь чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "бачие чед баккизе",
"be": "скармліваць цяляці хлеб"
},
{
"av": "хӏамие чури баккизе",
"be": "напаіць асла паілам"
}
]
},
{
"text": "наведваць, наведаць каго-небудзь; заходзіць да каго-небудзь; заглядаць да каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "библиотекаялде ваккизе",
"be": "наведаць бібліятэку"
},
{
"av": "мун щай нижехъе ваккуларев?",
"be": "чаму ты не заглядаеш да нас?"
},
{
"av": "нохъода жаниве вакке",
"be": "зазірні ў пячору"
},
{
"av": "унтарасде ваккизе а",
"be": "схадзі наведаць хворага"
},
{
"av": "квер баккизе",
"be": "дапамагаць, дапамагчы"
},
{
"av": "керен баккана",
"be": "выраслі грудзі",
"comment": "у дзяўчыны"
},
{
"av": "унти баккана",
"be": "з'явілася эпідэмія"
},
{
"av": "хабар баккана",
"be": "пайшлі чуткі"
},
{
"av": "цӏорой (квач) баккана",
"be": "пахаладала"
},
{
"av": "квешлъиялъ рачӏ баккила досда",
"be": "ён да таго парочны, [хутка] хвост вырасце",
"comment": "г. зн. ператворыцца ў чэрта"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бакк-бакки",
"stress": 7,
"stem": "бакк-б",
"forms": [
"бакк-бакки",
"бакк-бялъ",
"бакк-бялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бакк-баккизе"
},
{
"text": "з'яўленне",
"comment": "часцей за ўсё",
"examples": [
{
"av": "араб соналъ бакӏ-бакӏалда вабаъ бакк-бялъ ниж цӏодорлъи гьабизе тӏамуна",
"be": "з'яўленне ў мінулым годзе дзе-нідзе халеры прымусіла нас быць асцярожнымі"
}
]
},
{
"text": "прывабліванне чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гьекъолеб жо бакк-бакки",
"be": "прывабліванне выпіўкай"
}
]
},
{
"text": "дача хабару",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "жиндиего жо бакк-бялде ругьунлъун вуго дов",
"be": "ён прывык да хабароў"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакк-баккизаби",
"stress": 7,
"stem": "бакк-б",
"forms": [
"бакк-баккизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "бакк-баккизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бакк-баккизабизе",
"stress": 7,
"stem": "бакк-баккизаб",
"forms": [
"бакк-баккизабизе",
"бакк-баккизабула",
"бакк-баккизабила",
"бакк-баккизабуна",
"бакк-баккизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бакк-баккизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бакк-баккизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бакк-баккизе",
"stress": 7,
"stem": "бакк-бакк",
"forms": [
"бакк-баккизе",
"бакк-баккула",
"бакк-баккила",
"бакк-баккана",
"бакк-бакке"
],
"senses": [
{
"text": "з'яўляцца, паказвацца; павадзіцца",
"examples": [
{
"av": "цер гӏанкӏуязул фермаялде бакк-баккизе лъугьана",
"be": "ліса пачала часта з'яўляцца каля птушкафермы"
},
{
"av": "Муслим нижехъе вакк-ваккула",
"be": "Муслім да нас часта завітвае"
}
]
},
{
"text": "прывабліваць каго-небудзь чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гьведуе ракьа бакк-баккизе",
"be": "сабаку прывабліваць косцю"
}
]
},
{
"text": "даваць хабар",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "хӏакимасе ришват бакк-баккизе",
"be": "даваць хабар начальніку"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "баклажан",
"stress": 5,
"forms": [
"баклажан",
"баклажаналъ",
"баклажаналъул",
"баклажанал"
],
"senses": [
{
"text": "баклажан",
"examples": [
{
"av": "барщараб баклажан",
"be": "спелы баклажан"
},
{
"av": "хъахӏилаб баклажан",
"be": "сіні баклажан"
},
{
"av": "чӏегӏераб баклажан",
"be": "чорны баклажан"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бадиржан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "баклажаналъул",
"stress": 5,
"forms": [
"баклажаналъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "баклажан",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "баклажанны",
"examples": [
{
"av": "баклажаналъул хьон",
"be": "баклажанная ікра"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "баклажан",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бактериалияб",
"stress": 5,
"forms": [
"бактериалияб"
],
"gender_forms": [
"бактериалияб",
"бактериалияв",
"бактериалияй"
],
"senses": [
{
"text": "бактэрыяльны"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бактериология",
"stress": 5,
"forms": [
"бактериология",
"бактериологияялъ",
"бактериологияялъул"
],
"senses": [
{
"text": "бактэрыялогія"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бактериологияб",
"stress": 5,
"forms": [
"бактериологияб"
],
"gender_forms": [
"бактериологияб",
"бактериологияв",
"бактериологияй"
],
"senses": [
{
"text": "бактэрыялагічны",
"examples": [
{
"av": "бактериологияб ярагъ",
"be": "бактэрыялагічная зброя"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бактерия",
"stress": 5,
"forms": [
"бактерия",
"бактериялъ",
"бактериялъул",
"бактерияби"
],
"senses": [
{
"text": "бактэрыя",
"examples": [
{
"av": "унтаби рахинарулел бактерияби",
"be": "хвороботворныя бактэрыі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}