{
"word": "бача",
"stress": 4,
"forms": [
"бача",
"бачаялъ",
"бачаялъул",
"бачаби"
],
"senses": [
{
"text": "хмарка, воблака",
"examples": [
{
"av": "накӏкӏул бачаялъ бакъ бахчана",
"be": "хмарка засланіла сонца"
}
]
},
{
"text": "шчыт",
"comment": "ваяра"
},
{
"text": "клак, кавалак, адрэзак",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "къохьол бача",
"be": "кавалак скуры"
},
{
"av": "тӏутӏун бача-бача гьабизе",
"be": "разарваць у шматкі"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "парча",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бачавехь",
"stress": 4,
"forms": [
"бачавехь",
"бачавехьас",
"бачавехьсул"
],
"senses": [
{
"text": "цялячы пастух",
"examples": [
{
"av": "бачавехьасул хӏакъалъулъ маргьа",
"be": "казка пра цялячага пастуха"
},
{
"av": "дуда цеве хӏалтӏиялдаса бачавехьлъун вукӏин лъикӏ",
"be": "лепш быць цялячым пастухом, чым працаваць на цябе"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бачавехьлъи",
"stress": 4,
"forms": [
"бачавехьлъи",
"бачавехьлъиялъ",
"бачавехьлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "праца, занятак цялятніка",
"examples": [
{
"av": "бачавехьлъи гьабизе",
"be": "працаваць цялячым пастухом"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бачал",
"stress": 4,
"stem": "бача",
"forms": [
"бачал",
"бачаз",
"бачазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "бече"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бече",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "бачари",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бачари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бачаризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачаризаби",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бачаризаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "бачаризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачаризабизе",
"stress": 4,
"stem": "бачаризаб",
"forms": [
"бачаризабизе",
"бачаризабула",
"бачаризабила",
"бачаризабуна",
"бачаризабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "бачаризе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бачаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бачаризе",
"stress": 4,
"stem": "бачар",
"forms": [
"бачаризе",
"бачарула",
"бачарила",
"бачарана",
"бачаре"
],
"senses": [
{
"text": "вадзіць чым-небудзь па чым-небудзь; праводзіць чым-небудзь па чым-небудзь",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "хъухъадиро бачаризе",
"be": "вадзіць пілой"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "бачахъи",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бачахъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бачахъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачахъизаби",
"stress": 4,
"stem": "б",
"forms": [
"бачахъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бачахъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачахъизабизе",
"stress": 4,
"stem": "бачахъизаб",
"forms": [
"бачахъизабизе",
"бачахъизабула",
"бачахъизабила",
"бачахъизабуна",
"бачахъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бачахъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бачахъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бачахъизе",
"stress": 4,
"stem": "бачахъ",
"forms": [
"бачахъизе",
"бачахъула",
"бачахъила",
"бачахъана",
"бачахъе"
],
"senses": [
{
"text": "ганяць, адганяць, адагнаць, праганяць, прагнаць каго-небудзь адкуль-небудзь; палохаць",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бахчаялдаса цӏцӏе бачахъизе",
"be": "прагнаць казу з агарода"
},
{
"av": "гьаби рачахъизе",
"be": "адагнаць сабак"
},
{
"av": "гьороца накӏкӏал рачахъана",
"be": "вецер разагнаў хмары"
},
{
"av": "квешал пикраби рекӏелъа рачахъе",
"be": "кепскія думкі прагані з душы"
}
]
},
{
"text": "выганяць, выгнаць; праганяць, прагнаць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "питначи вачахъизе",
"be": "прагнаць дэбашыра"
},
{
"av": "тушман вачахъизе",
"be": "прагнаць ворага"
},
{
"av": "хӏалтӏудаса ячахъун йиго дой",
"be": "яе выгналі з працы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бачибокь",
"stress": 4,
"forms": [
"бачибокь",
"бачибокьалъ",
"бачибокьалъул",
"бачибокьал"
],
"senses": [
{
"text": "хлеў для цялят; цялятнік",
"examples": [
{
"av": "бачибокьоб чирахъ рекӏухъего хутӏун буго",
"be": "у цялятніку забыліся выключыць святло"
},
{
"av": "кьагӏи бачибокьоре ун руго",
"be": "ягняты прабраліся ў цялятнік"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бачикӏал",
"stress": 4,
"forms": [
"бачикӏал",
"бачикӏалица",
"бачикӏалил"
],
"senses": [
{
"text": "маўчун",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бачил",
"stress": 4,
"forms": [
"бачил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "бече",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "цялячы",
"examples": [
{
"av": "бачил гӏамал",
"be": "цялячыя звычкі"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бече",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "бачин",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бачин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бачине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачинаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"бачинаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бачинабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бачинабизе",
"stress": 2,
"stem": "бачинаб",
"forms": [
"бачинабизе",
"бачинабула",
"бачинабила",
"бачинабуна",
"бачинабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "бачине"
}
],
"see_also": [
{
"target": "бачине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бачине",
"stress": 2,
"stem": "бач",
"forms": [
"бачине",
"бачуна",
"бачина",
"бачана",
"баче"
],
"senses": [
{
"text": "весці, вадзіць каго-што-небудзь; прыводзіць, прывесці, уводзіць, увесці, адводзіць, адвесці адкуль-небудзь куды-небудзь; правесці па чым-небудзь, скрозь што-небудзь, міма чаго-небудзь; завесці",
"comment": "далёка",
"examples": [
{
"av": "добехун бачине",
"be": "адводзіць, адвесці ў бок"
},
{
"av": "нахъе бачине",
"be": "адвесці адкуль-небудзь, вывесці",
"comment": "куды-небудзь"
},
{
"av": "цадахъ бачине",
"be": "павесці з сабой"
},
{
"av": "бо мугӏруздасан бачине",
"be": "правесці войска праз горы"
},
{
"av": "гӏака бокьоса къватӏибе бачине",
"be": "вывесці карову з хлява"
},
{
"av": "къватӏиве ваче гьев вас",
"be": "выведзі гэтага хлопчыка на вуліцу"
},
{
"av": "кӏаз тӏаде бачине",
"be": "накрыць хусткай"
},
{
"av": "кӏал данде бачине",
"be": "не размаўляць",
"comment": "літ. зачыніць рот"
},
{
"av": "лъимер болъудахъа гъоркье бачине",
"be": "звесці дзіця з лесвіцы ўніз"
},
{
"av": "рехьед кьотӏасан бачине",
"be": "правесці статак праз мост"
},
{
"av": "риидал гӏи магӏарде бачуна",
"be": "летам авечак пераганяюць у горы"
},
{
"av": "гьанибе баче дурго гьой",
"be": "прывядзі сваю сабаку сюды"
},
{
"av": "лъимер кверги ккун баче",
"be": "вядзі дзіця за руку"
},
{
"av": "тира-сверизе раче лъимал",
"be": "вывядзі (вывядзіце) дзяцей на прагулку"
},
{
"av": "чу азбаралде бачинее",
"be": "прывядзі каня ў двор"
},
{
"av": "бачани хӏамаги уна хӏежалде",
"be": "павядзеш, і асёл накіруецца на хадж",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
},
{
"text": "прыводзіць, прывесці",
"examples": [
{
"av": "далил бачине",
"be": "прывесці доказ"
},
{
"av": "мисал бачине",
"be": "прывесці прыклад"
},
{
"av": "хӏужжа бачине",
"be": "паставіць перад фактам"
}
]
},
{
"text": "вадзіць што-небудзь; кіраваць чым-небудзь",
"examples": [
{
"av": "комбайн бачине ругьунлъизе",
"be": "навучыцца кіраваць камбайнам"
},
{
"av": "мугӏрузул нухаздасан машина цӏодорго баче",
"be": "вядзі машыну па горных дарогах асцярожна"
}
]
},
{
"text": "перакладаць, перавесці",
"examples": [
{
"av": "сагӏат цебе бачине",
"be": "перавесці стрэлку гадзінніка"
},
{
"av": "цогидаб хӏалтӏуде вачине",
"be": "перавесці на іншую работу"
}
]
},
{
"text": "пераводзіць",
"comment": "выказваць у іншых знаках",
"examples": [
{
"av": "долларазде бачине",
"be": "перавесці ў долары"
}
]
},
{
"text": "праводзіць, правесці",
"examples": [
{
"av": "газ бачине",
"be": "правесці газ"
},
{
"av": "лъим бачине",
"be": "правесці ваду"
}
]
},
{
"text": "(па)іграць, (па)гуляць",
"comment": "на музычным інструменце",
"examples": [
{
"av": "кьурдул наку бачине",
"be": "згуляць танцавальную мелодыю"
},
{
"av": "чагъана бачине",
"be": "(па)іграць на скрыпцы"
},
{
"av": "цо чагур баче нижее",
"be": "паіграй нам на чонгуры"
}
]
},
{
"text": "каціць, качаць",
"comment": "напрыклад каток пры трамбаванні",
"examples": [
{
"av": "тӏохда михир бачине",
"be": "утрамбаваць дах катком"
}
]
},
{
"text": "крычаць што-небудзь; вымаўляць часта, доўга паўтараць",
"comment": "напрыклад, якое-небудзь слова-выклічнік і таму падобнае, а таксама адпавядае значэнню дзеясловаў з канчаткам «-каць»",
"examples": [
{
"av": "алайсен бачине",
"be": "крычаць аб дапамозе"
},
{
"av": "вай бачине",
"be": "ойкаць"
},
{
"av": "гьарай бачине",
"be": "ратаваць крычаць, караул крычаць"
},
{
"av": "гьарс бачине!",
"be": "крычаць: \"Аса!\""
},
{
"av": "зикру бачине",
"be": "паўтараць малітоўныя формулы мусульманскай рэлігіі"
},
{
"av": "лайла бачине",
"be": "паўтараць формулу «лайла»"
},
{
"av": "у бачине",
"be": "пагаджацца, казаць так"
}
]
},
{
"comment": "з дзеепрыслоўем іншага дзеяслова выступае ў ролі дапаможнага дзеяслова з агульным значэннем частасці дзеяння за кім-небудзь",
"examples": [
{
"av": "кӏанцӏун бачине",
"be": "падпрыгваць"
},
{
"av": "гӏузру бачине",
"be": "прасіць прабачэння"
},
{
"av": "квер бачине",
"be": "павітацца за руку, паціснуць руку"
},
{
"av": "махсараде бачине",
"be": "у жарт ператварыць"
},
{
"av": "махӏ бачине",
"be": "чуць пах, ісці па паху",
"comment": "пра сабаку"
},
{
"av": "нух бачине",
"be": "праводзіць, быць правадніком"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "лайла",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "баччари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"баччари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "баччаризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баччаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"баччаризаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "баччаризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баччаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "баччаризаб",
"forms": [
"баччаризабизе",
"баччаризабула",
"баччаризабила",
"баччаризабуна",
"баччаризабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "баччаризе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "баччаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "баччаризе",
"stress": 5,
"stem": "баччар",
"forms": [
"баччаризе",
"баччарула",
"баччарила",
"баччарана",
"баччаре"
],
"senses": [
{
"text": "займацца перавозкамі; цягаць на спіне што-небудзь",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "хур бакӏарулелъул баччаризе дица мадугьаласул хӏама бачана",
"be": "падчас жніва для перавозак я браў суседняга асла"
},
{
"av": "цере руччаби раччарулаан",
"be": "у даўнія часы гарачанкі цягалі на спіне",
"comment": "ўсялякі груз"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "баччи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"баччи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "баччизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баччизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"баччизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "баччизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "баччизабизе",
"stress": 2,
"stem": "баччизаб",
"forms": [
"баччизабизе",
"баччизабула",
"баччизабила",
"баччизабуна",
"баччизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "баччизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "баччизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "баччизе",
"stress": 2,
"stem": "бачч",
"forms": [
"баччизе",
"баччула",
"баччила",
"баччана",
"бачче"
],
"senses": [
{
"text": "вазіць; павезці, прывезці, увезці, адвезці; вывезці; правезці; завезці (далёка); перавозіць, перавезці",
"examples": [
{
"av": "гӏухьбузе квен-тӏех баччизе",
"be": "завесці чабанам правізію"
},
{
"av": "рохьоса цӏул баччизе",
"be": "вазіць дровы з лесу"
},
{
"av": "тукаде къайи баччизе",
"be": "прывозіць тавары ў магазін"
},
{
"av": "хурзабахъе рак баччизе",
"be": "вывозіць на палі гной"
}
]
},
{
"text": "несці, насіць, прынесці, унесці, аднесці, вынесці; унесці, пранесці; пераносіць, перанесці; цягаць, цягнуць; перацягваць, перацягнуць",
"examples": [
{
"av": "бакӏаб юк баччизе",
"be": "цягнуць цяжкі груз"
},
{
"av": "гъежалъ баччизе",
"be": "перацягаць на плячы"
},
{
"av": "къайи рагъиде баччизе",
"be": "вынесці рэчы на веранду"
},
{
"av": "лъалъазе лъим баччизе",
"be": "цягаць ваду на паліў"
},
{
"av": "лъим баччулев чи",
"be": "ваданос, вадавоз"
},
{
"av": "мугъалъ баччун ролъ гьабихъе щвезабизе",
"be": "панесці на спіне пшаніцу на млын"
},
{
"av": "мугъзада ваччун ана долъ вас",
"be": "яна панесла хлопчыка на спіне"
},
{
"av": "щварабщинаб жо рокъобе баччула дос",
"be": "ён цягне ў дом усё, што дастанецца"
},
{
"av": "къандалъаби гьакитӏе раччизе",
"be": "цягаць мяшкі на падводу"
},
{
"av": "баччизе кӏолареб гьир",
"be": "цяжкая ноша; невыноснае гора"
}
]
},
{
"text": "пераносіць, перанесці, вытрымліваць, вытрымаць што-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гъийин (захӏмат) баччизе",
"be": "вытрымаць цяжкасці жыцця"
},
{
"av": "гӏазаб-гӏакъуба баччизе",
"be": "перанесці пакуты"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}