{
"word": "бече",
"stress": 4,
"forms": [
"бече",
"бачица",
"бачил",
"бачал"
],
"senses": [
{
"text": "цяля",
"examples": [
{
"av": "бихьинаб бече",
"be": "цяля-бычок"
},
{
"av": "лъагӏараб бече",
"be": "гадавалае цяля"
},
{
"av": "цӏуяб бече",
"be": "цяля-самачка"
},
{
"av": "дозие бече гьабун буго",
"be": "у іх карова ацялілася",
"comment": "дасл. у іх нарадзілася цялё"
},
{
"av": "бачил гьан",
"be": "целяціна"
},
{
"av": "бачал хьихьулей чӏужу",
"be": "цялятніца"
},
{
"av": "бачалги буртӏалги цадахъ кваналел руго",
"be": "цяляты і казляняты пасуцца разам"
}
]
},
{
"text": "целя; дурнічка; прастак; наіўны, дурняваты чалавек",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "бече гӏадав жо вуго дов",
"be": "ён проста цяля",
"comment": "літ. ён на цяля падобны"
},
{
"av": "бечелъиялъ чиясул бече лъугьинавула",
"be": "багацце ператварае чалавека ў прастака",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "бачитӏа босараб гӏамал гӏакдатӏа толареб",
"be": "звычку, набытую ў дзяцінстве, у сталым узросце не кідаюць",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "літ. набытую цяляці звычку не кідаюць і будучы каровай"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "бихьинбече",
"kind": "see"
},
{
"target": "цӏубече",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бечед",
"stress": 4,
"forms": [
"бечед",
"бичас",
"бичасул"
],
"senses": [
{
"text": "бог, творца",
"examples": [
{
"av": "бичас биччани",
"be": "калі Бог дасць"
},
{
"av": "бичас цӏунаги",
"be": "божа ўпасі"
},
{
"av": "тӏадегӏанав бичасе как базе тӏадаб буго бусурманчиясда",
"be": "мусульманін абавязаны маліцца ўсевышняму творцу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бечед",
"stress": 4,
"forms": [
"бечед",
"бечедго",
"Бечед"
],
"senses": [
{
"text": "багата, заможна, зажыткова; у дастатку",
"examples": [
{
"av": "бечед гьабизе",
"be": "узбагачаць, узбагаціць"
},
{
"av": "базаралъ бечед гьаруна гъол",
"be": "іх узбагаціў рынак"
},
{
"av": "дол бечедго руго",
"be": "яны жывуць у дастатку"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "бечедаб",
"stress": 4,
"stem": "бечеда",
"forms": [
"бечедаб"
],
"gender_forms": [
"бечедаб",
"бечедав",
"бечедай"
],
"senses": [
{
"text": "багаты, заможны, зажытковы, імушчы",
"examples": [
{
"av": "бечедаб яшав",
"be": "заможнае жыццё"
},
{
"av": "бечедав чи",
"be": "багаты чалавек; багацей"
},
{
"av": "бечедавги мискинавги чи мусруялъ ращалъизарула",
"be": "багацея і бедняка саван раўняе",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "бечедай къоролай",
"be": "багатая ўдава"
},
{
"av": "бечедасда мискинчи вихьуларо",
"be": "багаты беднага не заўважае",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "у багатага вуха да бедняка глуха"
},
{
"av": "бечедасул квер кибего гӏунтӏула",
"be": "багатага рука даходзіць да ўсяго",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "бечедал мадугьалзаби",
"be": "багатыя суседзі"
}
]
},
{
"text": "багаты, шчодры",
"examples": [
{
"av": "бечедаб бачӏин",
"be": "багаты ўраджай"
},
{
"av": "бечедаб тӏутӏ",
"be": "багатае застолле"
}
]
},
{
"text": "дабрадатны, блаславёны, багаты",
"examples": [
{
"av": "бечедаб ракь",
"be": "багаты край"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бечедаб-ччухӏаб",
"stress": 4,
"forms": [
"бечедаб-ччухӏаб"
],
"see_also": [
{
"target": "бечедаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "бечекъинлъ",
"stress": 4,
"forms": [
"бечекъинлъ",
"бечекъинлъалъ",
"бечекъинлъалъул",
"бечекъинлъал"
],
"senses": [
{
"text": "цёлка ранняй палавой сталасці, цячкі",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "бечелъи",
"stress": 4,
"forms": [
"бечелъи",
"бечелъиялъ",
"бечелъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "бечелъизе"
},
{
"text": "багацце, маёмасць",
"examples": [
{
"av": "бечелъиялъ чи рахӏаталда толаро",
"be": "багацце не пакідае чалавека ў спакоі",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "бечелъиялъ чиясе чанги гӏакъуба кьола",
"be": "багацце прыносіць чалавеку немала пакут",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "жиндирго бечелъиялъул пикрабазда вуго дов",
"be": "ён ахоплены думамі пра свой стан"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бечелъизаби",
"stress": 4,
"forms": [
"бечелъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "бечелъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "бечелъизабизе",
"stress": 4,
"stem": "бечелъизаб",
"forms": [
"бечелъизабизе",
"бечелъизабула",
"бечелъизабила",
"бечелъизабуна",
"бечелъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "зрабіць каго-што-небудзь багатым, заможным, зажыточным; узбагачаць, узбагаціць каго-што-небудзь",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "жиндирго магӏишат бечелъизабизе",
"be": "абагаціць сваю гаспадарку"
}
]
},
{
"text": "абагачаць, рабіць больш багатым",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "мацӏ бечелъизабизе",
"be": "абагаціць мову"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "бечелъизе",
"stress": 4,
"stem": "бечелъ",
"forms": [
"бечелъизе",
"бечелъула",
"бечелъила",
"бечелъана",
"бечелъе"
],
"senses": [
{
"text": "багацець, станавіцца багатым, заможным, зажыточным; узбагачацца, узбагаціцца, нажывацца",
"examples": [
{
"av": "бечелъизе бокьани — хӏалтӏе",
"be": "хочаш стаць багатым — працуй",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "яшав бечелъулеб буго",
"be": "жыццё становіцца заможным"
}
]
},
{
"text": "багацець, узбагачацца чым-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гӏараб мацӏалдаса рачӏарал рагӏабаздалъун бечелъана авар мацӏ",
"be": "аварская мова ўзбагацілася запазычаннямі з арабскай мовы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "бечемахӏаб",
"stress": 4,
"stem": "бечемахӏа",
"forms": [
"бечемахӏаб"
],
"gender_forms": [
"бечемахӏаб",
"бечемахӏав",
"бечемахӏай"
],
"senses": [
{
"text": "глупаваты, наіўны, бездапаможны, мяккатэлы",
"comment": "літ. цяляцепадобны",
"examples": [
{
"av": "бечемахӏав чи хӏакимлъун бегьуларо",
"be": "мяккацелы чалавек не падыходзіць у кіраўнікі"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "беччари",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"беччари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "беччаризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "беччаризаби",
"stress": 5,
"stem": "б",
"forms": [
"беччаризаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "беччаризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "беччаризабизе",
"stress": 5,
"stem": "беччаризаб",
"forms": [
"беччаризабизе",
"беччаризабула",
"беччаризабила",
"беччаризабуна",
"беччаризабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "беччаризе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "беччаризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "беччаризе",
"stress": 5,
"stem": "беччар",
"forms": [
"беччаризе",
"беччарула",
"беччарила",
"беччарана",
"беччаре"
],
"senses": [
{
"text": "брадзіць",
"examples": [
{
"av": "чӏагӏа беччарулеб буго",
"be": "буза бродзіць"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "беччи",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"беччи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "беччизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "беччизаби",
"stress": 2,
"stem": "б",
"forms": [
"беччизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "беччизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "беччизабизе",
"stress": 2,
"stem": "беччизаб",
"forms": [
"беччизабизе",
"беччизабула",
"беччизабила",
"беччизабуна",
"беччизабе"
],
"senses": [
{
"text": "даваць, даць чаму-небудзь брадзіць, выклікаць браджэнне; заквашваць, заквасіць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"comment": "цеста",
"examples": [
{
"av": "хамур беччизабизе",
"be": "заквасіць цеста"
},
{
"av": "чӏагӏа беччизабизе",
"be": "даць брадзіць бузе"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "беччизе",
"stress": 2,
"stem": "бечч",
"forms": [
"беччизе",
"беччула",
"беччила",
"беччана",
"бечче"
],
"senses": [
{
"text": "брадзіць; квасіцца; падыходзіць, падымацца",
"comment": "пра цеста",
"examples": [
{
"av": "беччараб хамур",
"be": "квашня"
},
{
"av": "беччараб чед",
"be": "хлеб, выпечаны з квашанага (дражджавога) цеста"
},
{
"av": "чӏагӏа беччулеб буго",
"be": "буза яшчэ бродзіць"
},
{
"av": "беччичӏеб",
"be": "прэсны",
"comment": "прыгатаваны без дрожжаў"
},
{
"av": "реччичӏел чадал",
"be": "прэснікі"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}