{
"word": "bar",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"бар"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "бар",
"precomment": "kafe",
"comment": "эхетухъе квана-гьекъолеб гьитӏинаб ресторан"
}
]
}
{
"word": "bar",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"бар"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "бар",
"comment": "атмосфераялъул тӏадецуялъул роцен",
"labels": [
"meteoroloji"
]
}
]
}
{
"word": "bar; halter",
"stress": 3,
"forms": [
"штанга"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "штанга",
"examples": [
{
"tr": "halter barı",
"av": "спорталъул штанга"
}
]
}
]
}
{
"word": "baraj",
"stress": 2,
"forms": [
"дамба"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "сангар"
}
]
}
{
"word": "baraj",
"stress": 5,
"stem": "ПЛОТИН",
"forms": [
"плотина"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "сангар",
"comment": "гӏор, лъар нахъе сверизабизе бараб сангар",
"examples": [
{
"tr": "baraj yapmak",
"av": "сангар базе"
}
]
}
]
}
baraj gölü; rezervuar
сообщить о неточности{
"word": "baraj gölü; rezervuar",
"stress": 9,
"forms": [
"водохранилище"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "лъим цӏунулеб бакӏ",
"comment": "хӏор"
}
]
}
{
"word": "barajlamak; tıkamak",
"stress": 5,
"forms": [
"запруживать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "запрудить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "baraka",
"stress": 4,
"forms": [
"барак"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "барак",
"comment": "заманалъе бараб хъорщол казарма"
}
]
}
{
"word": "barbar",
"stress": 2,
"forms": [
"варвар"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "вахӏшияв, рахӏму гьечӏев, хъачӏав чи",
"labels": [
"gerçek ve mecazi anlamda"
]
},
{
"text": "культура гьечӏев чи"
}
]
}
{
"word": "barbarca",
"stress": 2,
"stem": "ВАРВАРСК",
"forms": [
"варварский",
"варварская",
"варварское"
],
"senses": [
{
"text": "жагьилаб, лъавукъаб, нахъе ккараб, культура гьечӏеб",
"precomment": "cahil"
},
{
"text": "хъачӏаб, гурхӏел-рахӏму гьечӏеб, вахӏшияб",
"precomment": "kaba, zalim"
}
]
}
{
"word": "barbarizm",
"stress": 7,
"forms": [
"варваризм"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "варваризм",
"comment": "мацӏалъул бацӏцӏалъи хвезабулеб чияр мацӏалдаса босараб рагӏи яги калам"
}
]
}
{
"word": "barbarlık",
"stress": 2,
"forms": [
"варварство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "жагьиллъи, нахъеккей",
"precomment": "cehalet"
},
{
"text": "гурхӏел-рахӏму гьечӏолъи, вахӏшилъи",
"precomment": "zalimlik"
}
]
}
{
"word": "bardak",
"stress": 5,
"forms": [
"стакан"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "стакан",
"examples": [
{
"tr": "bir bardak çay",
"av": "чайдул стакан"
}
]
}
]
}
{
"word": "bardak altlığı",
"stress": 8,
"forms": [
"подстаканник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "стаканалда гъоркь лъолеб жо (стакан жаниб лъолеб жо)",
"examples": [
{
"tr": "gümüş bardak altlığı",
"av": "гӏарцул (гьабураб) стаканалда гъоркь лъолеб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "bardaç; testi",
"forms": [
"жбан"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏ, парччи",
"comment": "тӏалъел бугеб"
}
]
}
{
"word": "bardo",
"stress": 4,
"forms": [
"лошак"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гӏорцӏен",
"comment": "цӏохӏамиде барти кӏанцӏун лъугьараб"
}
]
}
{
"word": "baret; kask",
"stress": 2,
"forms": [
"каска"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "каска, маххутӏагъур",
"comment": "хъазнитӏагъур",
"examples": [
{
"tr": "itfaiyeci baret",
"av": "цӏа свинабулесул маххутӏагъур"
}
]
}
]
}
{
"word": "barfiks",
"stress": 5,
"forms": [
"турник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "турник",
"comment": "гимнастикаялъе хӏалтӏизабулеб, эхеде кӏанцӏун гӏунтӏулеб бакӏалда рекъезабураб маххул гӏер",
"labels": [
"spor terimi"
]
}
]
}
{
"word": "barikat",
"stress": 7,
"forms": [
"баррикада"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "баррикада",
"comment": "къватӏазда гьарулел рагъазе, батӏи-батӏиял жал тӏатӏала ран, гьабураб сангар, буцур",
"examples": [
{
"tr": "barikatlarda savaşmak",
"av": "баррикадазда рагъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "barikat",
"stress": 7,
"stem": "БАРРИКАДН",
"forms": [
"баррикадный",
"баррикадная",
"баррикадное"
],
"senses": [
{
"text": "баррикадаялъулаб",
"examples": [
{
"tr": "barikat savaşları",
"av": "баррикадаялъулал рагъал"
}
]
}
]
}
{
"word": "barikat kurmak",
"stress": 9,
"forms": [
"баррикадировать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "баррикада гьабизе",
"precomment": "ne"
}
]
}
{
"word": "barikat kurmak",
"stress": 11,
"forms": [
"забаррикадировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "сангар гьабун, нух къазе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "giriş ve çıkışları barikatlarla kapatmak",
"av": "жанире унелги къватӏире рачӏунелги нухал, сангарал гьарун къазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "barikat kurmak",
"stress": 11,
"forms": [
"забаррикадироваться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "сангарги къан, нахъа чӏезе",
"comment": "рахчизе"
}
]
}
{
"word": "barikat; engel",
"stress": 8,
"stem": "ЗАГРАЖДЕНИ",
"forms": [
"заграждение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "щула гьаби, баци",
"precomment": "engellemek fiiline göre"
},
{
"text": "бацараб, нух къотӏараб бакӏ; шулалъи, буцур",
"examples": [
{
"tr": "mayın tarlaları",
"av": "минаби лъун, нух къотӏарал бакӏал, минабазул щулалъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "bariton",
"stress": 6,
"forms": [
"баритон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "баритон",
"comment": "борхалъиялъул рахъалъ басалдаги теноралдаги гьоркьосеб бихьинчиясул гьаракь"
},
{
"text": "баритон",
"comment": "резил гьабураб музыкаялъул алат"
}
]
}
{
"word": "bariyer",
"stress": 7,
"forms": [
"заградитель"
],
"labels": [
"eril",
"denizcilik terimi"
],
"senses": [
{
"text": "заградитель",
"comment": "минаби ва ц. лъун, гумузе нух къотӏизабулеб рагъул хасаб гама",
"labels": [
"denizcilik terimi"
],
"examples": [
{
"tr": "mayın tarama gemisi",
"av": "минаби лъолеб гама"
}
]
}
]
}
{
"word": "bariyer",
"stress": 6,
"forms": [
"шлагбаум"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "шлагбаум",
"comment": "маххул нух къотӏулеб бакӏалда, эхеде борхун, гӏодобе биччан, нух къалебги кьолебги гӏер"
}
]
}
{
"word": "bariyer; engel",
"stress": 5,
"forms": [
"барьер"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "барьер",
"comment": "нух къотӏизе гьабураб чали, къед, квекӏен"
},
{
"text": "квалквал, квекӏен",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "gümrük engelleri",
"av": "таможнялъулал квекӏенал"
}
]
}
]
}
{
"word": "bariz",
"stress": 5,
"stem": "ВОПИЮЩ",
"forms": [
"вопиющий",
"вопиющая",
"вопиющее"
],
"senses": [
{
"text": "хӏехьезе захӏматаб (кӏолареб), гъаргъар балеб",
"examples": [
{
"tr": "ağır yoksulluk",
"av": "хӏехьезе захӏматаб мискинлъи"
},
{
"tr": "bariz adaletsizlik",
"av": "хӏехьезе кӏолареб тӏекълъи"
},
{
"tr": "çölün ortasındaki ses",
"av": "жаваб щолареб ахӏи, гӏададисеб ахӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "barka; mavna",
"stress": 5,
"forms": [
"баркас"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "баркас",
"comment": "гӏемерал раххназ бачунеб раса"
},
{
"text": "баркас",
"comment": "порталда хӏалтӏулеб гьитӏинабго гама"
}
]
}
{
"word": "barkan",
"stress": 5,
"forms": [
"бархан"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "авлахъалда салул гохӏ"
}
]
}
{
"word": "barmen",
"stress": 2,
"forms": [
"бармен"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гьекъолел жал ричулеб бакӏалъул бетӏергьан, гьекъолел жал ричулев чи"
}
]
}
{
"word": "barok",
"stress": 4,
"forms": [
"барокко"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "барокко",
"comment": "XVI–XVIII гӏасрабазда скульптураялъул ва архитектураялъул чӏухӏараб стиль",
"labels": [
"sanat"
]
}
]
}
{
"word": "barometre",
"stress": 4,
"forms": [
"барометр"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "барометр",
"comment": "гьаваялъул тӏадецуй борцунеб алат",
"examples": [
{
"tr": "barometre düşüyor",
"av": "барометр гӏодобе унеб буго"
},
{
"tr": "barometre yükseliyor",
"av": "барометр эхеде бахунеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "barometrik",
"stress": 9,
"forms": [
"барометрический",
"барометрическая",
"барометрическое"
],
"senses": [
{
"text": "барометралъул(аб)"
}
]
}
{
"word": "baron",
"stress": 4,
"forms": [
"барон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "барон",
"comment": "графасулалда гъоркьияб дворянасулаб титул"
}
]
}
{
"word": "barones",
"stress": 6,
"forms": [
"баронесса"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "баронесса",
"comment": "баронлъиялъул цӏар бугей чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "barut",
"stress": 2,
"forms": [
"порох"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "тункӏихер",
"examples": [
{
"tr": "dumansız barut",
"av": "кӏкӏуй букӏунареб хер"
}
]
},
{
"text": "хехго ццин бахъунев чи",
"precomment": "öfkeli kimse",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
},
{
"examples": [
{
"tr": "barutu yetmiyor",
"av": "къуват, хӏал гӏолеб гьечӏо"
},
{
"tr": "barut kokusu almamış",
"av": "рагъде ккечӏо, вагъичӏо (жеги харил махӏ чӏвачӏо)"
}
]
}
]
}
{
"word": "barutluk",
"stress": 9,
"forms": [
"пороховница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тункӏихер балеб таргьа, харилълъар",
"labels": [
"eskimiş sözcük"
],
"examples": [
{
"tr": "daha barutumuz var",
"av": "жеги гулла-хер лъугӏун гьечӏо (жеги жигар-жаналда вуго)"
}
]
}
]
}
{
"word": "baryum",
"stress": 2,
"forms": [
"барий"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "барий",
"comment": "element, metal",
"labels": [
"kimya"
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
barındırmak; sığınak vermek
сообщить о неточности{
"word": "barındırmak; sığınak vermek",
"stress": 6,
"forms": [
"приютить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "парахат гьавизе, чӏезе бакӏ кьезе",
"precomment": "kimi-neyi"
}
]
}
{
"word": "barış; dünya",
"homonym": 1,
"forms": [
"мир"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "дунял",
"comment": "планета",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
]
},
{
"text": "дуниял-гӏалам",
"comment": "вселенная",
"examples": [
{
"tr": "dünyanın kökeni",
"av": "дунял бижи"
},
{
"tr": "dünyanın her yerinde",
"av": "тӏолабго дунялалда"
},
{
"tr": "dünyada ilk",
"av": "дунялалда тӏоцевесев"
},
{
"tr": "tüm dünyayı dolaşmak",
"av": "тӏолабго дунял тиризе, кивего щвезе"
}
]
},
{
"text": "цӏвабзазул дуниял",
"precomment": "yıldızlı dünyalar"
},
{
"text": "цо бакӏалда яги дунялалдаго бижулеб гъветӏ-хер",
"precomment": "bitki örtüsü; flora"
},
{
"text": "инсанасул рухӏияб жанисеб дунял",
"precomment": "insanın iç dünyası"
},
{
"text": "магӏишат хвезабун, языхълъизаризе, гьардухъанлъиялде ккезаризе",
"precomment": "dilenci durumuna getirmek"
},
{
"text": "гӏадамазда гьоркьов хвезеги бигьаяб букӏуна (хвелги берцинаб букӏуна)",
"precomment": "el ile gelen düğün bayram"
}
]
}
{
"word": "barış; dünya",
"homonym": 2,
"forms": [
"мир"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "рекъел",
"precomment": "savaşın olmaması",
"examples": [
{
"tr": "halkların barış mücadelesi",
"av": "ракълие гӏоло халкъазул къеркьей"
},
{
"tr": "barış yapmak",
"av": "рекъел, ракълил къотӏи гьабизе"
},
{
"tr": "barış yandaşları",
"av": "ракълил рахъ кколел (гӏадамал)"
},
{
"tr": "Dünya Barış Konseyi",
"av": "тӏолгодунялалъул рекъел цӏуниялъул совет"
}
]
},
{
"text": "дагӏба-къец гьечӏолъи",
"precomment": "anlaşmazlıkların olmaması",
"examples": [
{
"tr": "barış içinde yaşamak",
"av": "ракълида гӏумру гьабизе"
},
{
"tr": "toprağın bol olsun; huzur içinde uyu",
"av": "дур рухӏалъе паракъалъи щваги (алжан щваги)"
},
{
"tr": "huzurla salıvermek",
"av": "тамихӏ гьабичӏого, гъоркьчӏел гьабичӏого виччан тезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "barışmak",
"stress": 4,
"forms": [
"мириться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъел гьабизе, кьал тезе",
"precomment": "biri hakkında ve tümleçsiz",
"examples": [
{
"tr": "sizinle barışmaya geldim",
"av": "дун нужехъе вачӏана рекъел гьабизе"
}
]
},
{
"text": "сундулниги сабруялда, гӏодоре риччан хал гьабизе; сабруялда, гӏодоре риччан, хӏехьон рукӏине",
"precomment": "sabırla katlanmak"
}
]
}
{
"word": "barışmak",
"stress": 6,
"forms": [
"помириться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезе",
"precomment": "kiminle ve tümleçsiz"
}
]
}
{
"word": "barışmak",
"stress": 7,
"forms": [
"примириться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезе",
"precomment": "biriyle ve tümleçsiz, barışmak"
},
{
"text": "ругьунлъун ккезе, сундениги ругьунлъизе",
"precomment": "ne ile alışmak"
}
]
}
{
"word": "barışmak",
"stress": 7,
"forms": [
"примирять(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "примирить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "barışseverlik",
"stress": 6,
"forms": [
"миролюбие"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "рекъел хиралъи, рекъел бокьи"
}
]
}
{
"word": "barıştırmak",
"stress": 4,
"forms": [
"мирить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезавизе, дагӏба къотӏизабизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"examples": [
{
"tr": "düşmanları barıştırmak",
"av": "дагӏбаялда, тушманлъиялда ругел рекъезаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "barıştırmak",
"stress": 6,
"forms": [
"помирить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезаризе",
"precomment": "kimi kiminle"
}
]
}
{
"word": "barıştırmak",
"stress": 7,
"forms": [
"примирить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рекъезаризе, маслигӏаталде рачине, маслигӏат гьабизе",
"precomment": "birini biriyle barıştırmak"
},
{
"text": "сундениги ругьунлъизавизе",
"precomment": "alışmaya zorlamak"
}
]
}
{
"word": "barışçı",
"stress": 7,
"forms": [
"миротворец"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "дагӏбадулел рекъезарулев, ракълие, рагъ-кьал лъугӏиялъе кумек гьабулев"
}
]
}
{
"word": "barışçıl",
"stress": 2,
"stem": "МИРН",
"forms": [
"мирный",
"мирная",
"мирное"
],
"senses": [
{
"text": "рекъел бокьулел, дагӏба-къец гьабуларел",
"examples": [
{
"tr": "sivil halk",
"av": "рагъулъ гӏахьаллъулареб, дагӏба-къец бокьулареб халкъ"
}
]
},
{
"text": "рагъ гьечӏеб, ракълилаб",
"examples": [
{
"tr": "barış antlaşması",
"av": "ракълилаб къотӏи"
},
{
"tr": "barışçıl inşaat",
"av": "ракълилаб гӏуцӏарухъанлъи"
},
{
"tr": "barışçıl ortam",
"av": "рагъ гьечӏеб, ракълилаб ахӏвал-хӏал"
}
]
},
{
"text": "сабруяб",
"precomment": "sakin; huzurlu",
"examples": [
{
"tr": "barışçıl karakter",
"av": "сабруяб, гӏодобе биччараб хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "barışçıl",
"stress": 8,
"stem": "МИРОЛЮБИВ",
"forms": [
"миролюбивый",
"миролюбивая",
"миролюбивое"
],
"senses": [
{
"text": "рекъел бокьулев, рагъ-кьал рихарав",
"examples": [
{
"tr": "barışsever halklar",
"av": "рекъел бокьулел халкъал"
},
{
"tr": "barışçıl politika",
"av": "ракълилаб политика, рекъел цӏунулеб политика"
},
{
"tr": "barışçıl bir tonla",
"av": "хӏеренаб, хӏалимаб, гӏодобе биччараб каламалдалъун",
"comment": "гьаракьалъ"
}
]
}
]
}