ile

{
  "word": "ile",
  "forms": [
    "со"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "предлог"
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "с",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "ile; -den",
  "forms": [
    "с"
  ],
  "labels": [
    "edat",
    "harf"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "С"
    },
    {
      "text": "-са(н), -лъ",
      "precomment": "gen. ile 1) bir şeyin veya birinin ayrıldığı yer veya nesneyi belirtirken",
      "examples": [
        {
          "tr": "kitaplıktan kitap almak",
          "av": "хъорщодаса тӏехь босизе"
        },
        {
          "tr": "sokaktan gelen gürültü",
          "av": "къотӏносан хъуй"
        },
        {
          "tr": "kulelerden düşmek",
          "av": "сивуниса гӏодове вортизе"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "bir şeyin istendiği veya alındığı nesneyi veya kişiyi belirtirken",
      "examples": [
        {
          "tr": "kişi başı bir ruble almak",
          "av": "чи рикӏкӏун, гъурущ босизе"
        },
        {
          "tr": "en küçüğünden beri; en küçükten",
          "av": "бищун гьитӏинасдасан байбихьун"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "bir şeyden ötürü; bir sebepten dolayı",
      "examples": [
        {
          "tr": "üzüntüden",
          "av": "ургъалица"
        },
        {
          "tr": "utancından ölmek",
          "av": "нечон хвезе"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "vasıta hâli ile 1) uyumluluğu, bir şeyin varlığını, bir şeye sahip olmayı belirtirken",
      "examples": [
        {
          "tr": "arkadaşlarla öğle yemeği yemek",
          "av": "гьалмагъзабигун цадахъ къаде кваназе"
        },
        {
          "tr": "yardımıyla",
          "av": "кумекалдалъун"
        },
        {
          "tr": "elleri boş",
          "av": "чӏорогоял квералгун"
        },
        {
          "tr": "yetenekli insan",
          "av": "гьунар бугев чи"
        },
        {
          "tr": "keskin boynuzlu inek",
          "av": "лълъурдул бегӏераб гӏака"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "ismin belirtme haliyle (yaklaşık olarak, neredeyse)",
      "examples": [
        {
          "tr": "yumruk büyüklüğünde",
          "av": "заргӏанаб"
        }
      ]
    },
    {
      "precomment": "gen. ve inst. hallerle (zaman bildirdiğinde)",
      "examples": [
        {
          "tr": "bugünden itibaren",
          "av": "жакъаялдаса байбихьун"
        },
        {
          "tr": "sabahtan beri",
          "av": "радалалдаса нахъе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri",
  "forms": [
    "вперёд"
  ],
  "labels": [
    "zarf",
    "ünlem"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебе, цебехун",
      "comment": "балагьун",
      "examples": [
        {
          "tr": "elini öne uzatmak",
          "av": "квер цебе битӏизе"
        },
        {
          "tr": "öne adım atmak",
          "av": "цебехун гали тӏамизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цебеккунго, цебего",
      "precomment": "peşinen",
      "examples": [
        {
          "tr": "bir ay önceden ödeme almak",
          "av": "мухь моцӏалъ цебе босизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хадубккун, (гьанжеялдаса) хадуб",
      "precomment": "bundan böyle",
      "labels": [
        "konuşma dili sözcüğü"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "bundan böyle dikkatli ol",
          "av": "хадубккун цӏодорго вукӏа"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цебе",
      "precomment": "genitif durumlu edat anlamında",
      "examples": [
        {
          "tr": "birini önüne geçirmek",
          "av": "щивниги жиндаса цеве виччазе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "церехун!",
      "precomment": "ünlem anlamında",
      "examples": [
        {
          "tr": "ileri!",
          "av": "церехун!"
        }
      ]
    },
    {
      "examples": [
        {
          "tr": "saat ileri gidiyor",
          "av": "сагӏат цебе унеб (кколеб, гӏедегӏулеб) буго"
        },
        {
          "tr": "bilimi ilerletmek",
          "av": "гӏелму цебетӏезабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "передовой",
    "передовая",
    "передовое"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебесеб, цебегӏан бугеб",
      "precomment": "önde bulunan",
      "examples": [
        {
          "tr": "öncü müfreze",
          "av": "цебесеб къокъа"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цебе тӏураб",
      "precomment": "ilerici",
      "examples": [
        {
          "tr": "ileri bilim",
          "av": "цебе тӏураб гӏелму"
        },
        {
          "tr": "ileri fikirler",
          "av": "цере тӏурал"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri gelen; devlet büyüğü",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "сановник"
  ],
  "labels": [
    "eril"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачалихъалъул ишазулъ кӏудияб къадру бугев чи, тӏадегӏанаб даражаялъул чи"
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri görüşlü",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "дальновидный",
    "дальновидная",
    "дальновидное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "букӏинесеб, хадуб лъугьунеб жо цебеккунго лъалев",
      "examples": [
        {
          "tr": "ileri görüşlü kimse",
          "av": "хадуб лъугьине, ккезе бугеб цебеккунго лъалев чи"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri görüşlülük",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "дальновидность"
  ],
  "labels": [
    "dişil"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "букӏинесеб цебеккунго лъай"
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri karakol",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "форпост"
  ],
  "labels": [
    "eril"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "форпост",
      "comment": "гӏорхъода бараб щулалъи; рещтӏараб аскар цӏунизе цебехун тӏамураб пост",
      "labels": [
        "askerî terim"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ileri sürmek; onaylamak",
  "stress": 8,
  "stem": "УТВЕРЖДА",
  "forms": [
    "утверждать"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "божизавизе, ракӏ чӏезабизе",
      "precomment": "ne (temin etmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "orada olmadığını iddia ediyor",
          "av": "дос ракӏ чӏезабулеб буго жив дова вукӏинчӏилан"
        }
      ]
    }
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "утвердить",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerici",
  "stress": 9,
  "stem": "ПРОГРЕССИВН",
  "forms": [
    "прогрессивный",
    "прогрессивная",
    "прогрессивное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "дагь-дагьккун тӏаде цӏикӏкӏунеб, кӏодолъулеб, кутаклъулеб"
    },
    {
      "text": "цебе тӏолеб; цебетӏеялъе кумек (квербакъи) гьабулеб"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerleme",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "прогресс"
  ],
  "labels": [
    "eril"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебетӏей",
      "examples": [
        {
          "tr": "bilimin ilerlemesi",
          "av": "гӏелмуялъул цебетӏей"
        },
        {
          "tr": "ilerleme yolunda gitmek",
          "av": "цебетӏеялъул нухдасан ине"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerleme",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "прогрессия"
  ],
  "labels": [
    "dişil"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "прогрессия",
      "labels": [
        "matematik"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "aritmetik dizi",
          "av": "арифметикаялъулаб прогрессия"
        },
        {
          "tr": "geometrik dizi",
          "av": "геометрия-лъулаб прогрессия"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerleme; terfi",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "продвижение"
  ],
  "labels": [
    "nötr"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебе бачин; цебехун багъаризаби; цебетӏезаби",
      "precomment": "ilerletmek fiiline göre"
    },
    {
      "text": "цебе ин; цебе туркӏи; тӏадегӏанаб даражаялде вахин",
      "precomment": "ilerlemek fiiline göre"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "подвигать(ся)"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "подвинуть",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek",
  "stress": 5,
  "forms": [
    "подвинуться"
  ],
  "labels": [
    "bitmiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебегӏан къазе; аскӏобегӏан къазе",
      "examples": [
        {
          "tr": "pencereye doğru yanaşmak",
          "av": "горда аскӏовегӏан къазе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "туркӏизе, цебе тӏезе",
      "labels": [
        "mecazi anlamda"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "çalışma ilerledi",
          "av": "хӏалтӏи цебе туркӏана",
          "comment": "цебе тӏуна"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "прогрессировать"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кутаклъизе; гучлъизе; тӏаде цӏикӏкӏине; цебе тӏезе",
      "precomment": "(güçlenmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "hastalık ilerliyor",
          "av": "унти тӏаде цӏикӏкӏунеб буго"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "камиллъизе",
      "precomment": "(gelişmek)"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek",
  "stress": 8,
  "forms": [
    "продвигать(ся)"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "продвинуть",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "продвинуться"
  ],
  "labels": [
    "bitmiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебе ине, цебехун багъаризе",
      "examples": [
        {
          "tr": "alay ilerledi",
          "av": "полк цебехун багъарана"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цеве тӏезе; эхедегӏан вахине",
      "precomment": "başarıya ulaşmak, öne çıkmak",
      "labels": [
        "mecazi anlamda"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "terfi etmek",
          "av": "хъулухъалда цеве тӏезе, эхедегӏан вахине"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "рагӏалде щвезе; рагӏалде бахъине",
      "precomment": "sona yaklaşmak",
      "labels": [
        "mecazi anlamda"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "iş ilerledi",
          "av": "иш рагӏалде щолеб буго"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemek; sızmak",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "пробирать(ся)"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "see_also": [
    {
      "target": "пробрать",
      "kind": "see"
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerlemiş",
  "stress": 6,
  "stem": "ПРЕКЛОНН",
  "forms": [
    "преклонный",
    "преклонная",
    "преклонное"
  ],
  "senses": [
    {
      "examples": [
        {
          "tr": "ileri yaşta kimse",
          "av": "ригь арав, гӏемераб мех барав чи"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerletmek",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "продвинуть"
  ],
  "labels": [
    "bitmiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебехун багъаризабизе; цебегӏан бачине",
      "precomment": "kimi-neyi (öne sürmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "masayı pencereye doğru itmek",
          "av": "стол горда аскӏобегӏан бачине"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "гьоркьосан бехъерхъизе",
      "precomment": "neyi (aradan geçirmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "gardırobu kapıdan geçirmek",
          "av": "шкаф нуцӏихъан бехъерхъизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "битӏизе",
      "precomment": "birini, bir şeyi yönlendirmek",
      "examples": [
        {
          "tr": "bir tümeni sınıra ilerletmek",
          "av": "дивизия гӏорхъоде цӏазе (битӏизе, бачине)"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цебе туркӏизабизе",
      "precomment": "ne",
      "labels": [
        "mecazi anlamda",
        "konuşma dili sözcüğü"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "bir işi ilerletmek",
          "av": "иш цебе бачине, туркӏизабизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "(хъулухъалъ) эхедегӏан вахинавизе",
      "precomment": "kimi (aday göstermek, öne sürmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "terfi ettirmek",
          "av": "хъулухъалъ тӏаде вахинавизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "ilerleyici",
  "stress": 7,
  "stem": "ПОСТУПАТЕЛЬН",
  "forms": [
    "поступательный",
    "поступательная",
    "поступательное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цебетӏеялъулаб",
      "examples": [
        {
          "tr": "ilerleme hareketi",
          "av": "цебетӏеялъулаб (цебе тӏун унеб) багъа-бачари"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişim",
  "stress": 12,
  "stem": "КОММУНИКАЦИОНН",
  "forms": [
    "коммуникационный",
    "коммуникационная",
    "коммуникационное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бухьеналъул(аб)",
      "examples": [
        {
          "tr": "iletişim hattı",
          "av": "бухьеналъул линия, мухъ"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişim",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "общение"
  ],
  "labels": [
    "nötr"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "цоцазулгун гьоркьоблъи; ишалъулаб; гьудуллъиялъулаб бухьен",
      "examples": [
        {
          "tr": "yakın iletişim",
          "av": "щулияб гьоркьоблъи, бухьен"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişim kurabilme; sosyallik",
  "stress": 9,
  "forms": [
    "коммуникабельность"
  ],
  "labels": [
    "dişil"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хехго гъорлъ воси"
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişim kurmak; görüşmek",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "общаться"
  ],
  "labels": [
    "bitmemiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "лъилгунниги гьоркьоблъи, бухьен букӏине, дандчӏвазе",
      "precomment": "kiminle",
      "examples": [
        {
          "tr": "arkadaşlarla iletişim kurmak",
          "av": "гьудулзабигун гъорлъ росун, тӏаде-гъоркье рачӏун рукӏине"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişim; iletişim ağı",
  "stress": 9,
  "stem": "КОММУНИКАЦИ",
  "forms": [
    "коммуникация"
  ],
  "labels": [
    "dişil"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "бухьен",
      "examples": [
        {
          "tr": "iletişim hatlarını kesmek",
          "av": "бухьен хвезабизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хурхен гьаби, бухьен гьаби",
      "labels": [
        "dil bilimi"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletişimsel",
  "stress": 11,
  "forms": [
    "коммуникативный",
    "коммуникативная",
    "коммуникативное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "хурхен гьабиялъул(аб), бухьеналъул(аб)",
      "labels": [
        "dilbilim terimi"
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletkenlik",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "проводимость"
  ],
  "labels": [
    "dişil"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "гъорлъан биччай",
      "comment": "ток, хинлъи",
      "labels": [
        "fizik"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "metallerin iletkenliği",
          "av": "металлазул гъорлъан (ток, хинлъи) биччалеб хасият"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletki",
  "stress": 10,
  "forms": [
    "транспортир"
  ],
  "labels": [
    "eril"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "транспортир",
      "comment": "чертёжал рахъулелъул хӏажалъулеб алат"
    }
  ]
}

{
  "word": "iletmek; devretmek",
  "stress": 6,
  "forms": [
    "передать"
  ],
  "labels": [
    "bitmiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "кьезе",
      "precomment": "kimi-neyi (vermek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "mektup iletmek",
          "av": "кагъат кьезе"
        },
        {
          "tr": "hakları varislere devretmek",
          "av": "ирсилазе ихтиярал кьезе"
        },
        {
          "tr": "öğrencilere bilgi aktarmak",
          "av": "цӏалдохъабазе лъай кьезе"
        },
        {
          "tr": "topu atmak",
          "av": "торгӏо кьезе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "абизе, бицине",
      "precomment": "kime ne (söylemek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "haberleri iletmek",
          "av": "цӏияб хабар бицине"
        },
        {
          "tr": "selam söylemek",
          "av": "салам бицине"
        },
        {
          "tr": "yazarın düşüncesini tam olarak aktarmak",
          "av": "авторасул пикру битӏун (хисизабичӏого) кьезе, бицине"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "бихьизабизе",
      "precomment": "bir şeyi (tekrar üretmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "oyuncu kahramanın hislerini iyi aktardı",
          "av": "актёрас героясул рекӏел хӏал лъикӏ бихьизабуна"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "кьезе",
      "precomment": "teknik iletişim araçlarıyla",
      "examples": [
        {
          "tr": "radyoda konser yayınlamak",
          "av": "концерт радиолдасан кьезе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "бахинабизе",
      "precomment": "ne (bulaştırmak)"
    },
    {
      "text": "битӏизе",
      "precomment": "ne (yöneltmek)",
      "examples": [
        {
          "tr": "davayı mahkemeye sevk etmek",
          "av": "дело судалде битӏизе"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "цӏикӏкӏун кьезе",
      "precomment": "ne ve neyin ve nesnesiz",
      "labels": [
        "konuşma dili sözcüğü"
      ],
      "examples": [
        {
          "tr": "para üstü olarak beş ruble vermek",
          "av": "бичун босулаго, щуго гъурущ цӏикӏкӏун кьезе"
        }
      ]
    }
  ]
}

{
  "word": "iletmek; göndermek",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "переслать"
  ],
  "labels": [
    "bitmiş görünüş"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "битӏизе",
      "precomment": "ne (co bak'aldasa cogi bak'alde)",
      "examples": [
        {
          "tr": "posta yoluyla para göndermek",
          "av": "почалда лъун (почалъ) гӏарац битӏизе"
        }
      ]
    }
  ]
}