{
"word": "гьал",
"stress": 3,
"stem": "гьа",
"forms": [
"гьал",
"гьаз",
"гьазул"
],
"senses": [
{
"text": "sie",
"forms": [
"гьаз",
"гьазул"
],
"labels": [
"Pronomen"
],
"comment": "in der Nähe des Sprechers befindlich",
"examples": [
{
"av": "гьал кватӏана",
"de": "sie haben sich verspätet"
},
{
"av": "гьаз бицунеб щиб?",
"de": "worüber sprechen sie?"
},
{
"av": "гьазул васал армиялда руго",
"de": "ihre Söhne dienen in der Armee"
},
{
"av": "гьаздаги бихьизабе",
"de": "zeig es auch ihnen"
}
]
},
{
"text": "diese",
"comment": "fungiert als Attribut im Plural und wird nicht dekliniert",
"examples": [
{
"av": "гьал къватӏал",
"de": "diese Straßen"
},
{
"av": "гьал лъимал рокъоре ритӏе",
"de": "schick(t) diese Kinder nach Hause"
},
{
"av": "гьал тӏахьал лъил?",
"de": "Wem gehören diese Bücher?"
},
{
"av": "гьал цӏцӏани нужерищ?",
"de": "sind das Ihre Ziegen?"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьаб",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьав",
"kind": "see"
},
{
"target": "гьай",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Pronomen",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "гьалаг",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаг",
"гьалагго"
],
"senses": [
{
"text": "verhängnisvoll, gefährlich",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"de": "vernichten"
},
{
"av": "хъантӏиялъ гьалаг гьаруна дол",
"de": "die Habgier hat sie zugrunde gerichtet"
},
{
"av": "гьалаг гьаризе",
"de": "aufregen; Wut hervorrufen"
}
]
},
{
"text": "stark",
"examples": [
{
"av": "цӏад гьалагго балеб",
"de": "es regnet stark"
}
]
},
{
"text": "aufgeregt; stürmisch"
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалагаб",
"stress": 5,
"stem": "гьалага",
"forms": [
"гьалагаб"
],
"gender_forms": [
"гьалагаб",
"гьалагав",
"гьалагай"
],
"senses": [
{
"text": "verderblich, gefährlich; ruinös",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб горо-цӏер",
"de": "verheerender Hagel"
},
{
"av": "гьалагаб гӏишкъу",
"de": "verhängnisvolle Leidenschaft"
},
{
"av": "гьалагаб унти",
"de": "gefährliche Krankheit"
}
]
},
{
"text": "aufgeregt; leidenschaftlich; wild",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб гӏор",
"de": "wilder Fluss"
},
{
"av": "гьалагаб ралъад",
"de": "aufgewühltes Meer"
},
{
"av": "гьалагаб рокьи",
"de": "leidenschaftliche Liebe"
},
{
"av": "гьалагав чи",
"de": "wilder Mensch"
}
]
},
{
"text": "munter, lebhaft, flink",
"comment": "zum Beispiel Pferd",
"examples": [
{
"av": "гьалагаб чу",
"de": "schnelles Pferd, lebhaftes Pferd"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалаглъи",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъи",
"гьалаглъиялъ",
"гьалаглъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "гьалаглъизе"
},
{
"text": "Untergang, Tod; Gefahr"
},
{
"text": "Hysterie; nervöse Erregung",
"comment": "zum Beispiel vor Kummer",
"examples": [
{
"av": "гьалаглъи бачӏине",
"de": "in Hysterie verfallen, in einen Zustand starker Erregung geraten"
},
{
"av": "гьалаглъи бачӏун лъугьине",
"de": "sehr nervös sein; nicht wissen, wohin mit sich"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьалаглъизаби",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалаглъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Kausativ",
"Verb"
],
"masdarforceto": "гьалаглъизабизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьалаглъизабизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъизаб",
"forms": [
"гьалаглъизабизе",
"гьалаглъизабула",
"гьалаглъизабила",
"гьалаглъизабуна",
"гьалаглъизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Kausativ"
],
"forceto": "гьалаглъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалаглъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "гьалаглъизе",
"stress": 5,
"stem": "гьалаглъ",
"forms": [
"гьалаглъизе",
"гьалаглъула",
"гьалаглъила",
"гьалаглъана",
"гьалаглъе"
],
"senses": [
{
"text": "umkommen, sterben; verschwinden",
"examples": [
{
"av": "ахиралде ккедал дуниял гьалаглъила",
"de": "wenn das Ende naht, beginnt das Weltende",
"comment": "wörtl. die Welt wird untergehen"
}
]
},
{
"text": "hysterisch sein; in nervöser Erregung sein; in Hysterie verfallen; wütend werden, in Raserei geraten; toben; wüten",
"comment": "zum Beispiel vor Kummer",
"examples": [
{
"av": "вас лъукъун вугилан рагӏидал, дой гьалаглъана",
"de": "als sie hörte, dass ihr Sohn verwundet ist, geriet sie in Hysterie"
},
{
"av": "ралъад гьалаглъани, гама бегула",
"de": "das Meer gerät in Wut — das Schiff kentert",
"labels": [
"Redensart"
]
}
]
},
{
"text": "(bockig werden); durchgehen",
"comment": "von Pferden"
},
{
"examples": [
{
"av": "гьалаглъун хвезе",
"de": "als Abtrünniger sterben"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "гьалакӏач",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалакӏач",
"гьалакӏачалъ",
"гьалакӏачалъул",
"гьалакӏачал"
],
"senses": [
{
"text": "Schmetterling",
"labels": [
"Dialektismus"
],
"examples": [
{
"av": "гьалакӏачалъул гӏумру къокъаб букӏуна",
"de": "das Leben eines Schmetterlings ist kurz"
},
{
"av": "гьалакӏачал тӏугьдузда тӏад роржанхъулел руго",
"de": "Schmetterlinge flattern über den Blumen"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "гьалал",
"stress": 5,
"stem": "гьала",
"forms": [
"гьалал",
"гьалаз",
"гьалазул"
],
"senses": [
{
"text": "Hülsenfrüchte",
"labels": [
"Plural"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "гьалбал",
"stress": 6,
"stem": "гьалба",
"forms": [
"гьалбал",
"гьалбадерица",
"гьалбадерил"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Plural"
],
"pluralfor": "гьобол"
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьобол",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "гьалдезаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалдезаби"
],
"labels": [
"Masdar",
"Frequentativ",
"Kausativ",
"Verb"
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдезабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьалдезабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьалдезаб",
"forms": [
"гьалдезабизе",
"гьалдезабула",
"гьалдезабила",
"гьалдезабуна",
"гьалдезабе"
],
"senses": [
{
"text": "kochen; zum Kochen bringen",
"labels": [
"Frequentativ",
"Kausativ"
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "гьалдезе",
"stress": 6,
"stem": "гьалд",
"forms": [
"гьалдезе",
"гьалдола",
"гьалдела",
"гьалдана",
"гьалде"
],
"senses": [
{
"text": "aufkochen, kochen",
"labels": [
"Masdar",
"Frequentativ",
"Verb"
],
"examples": [
{
"av": "гьан белъун гьечӏо, жеги гьалдезе те",
"de": "das Fleisch ist noch nicht gar, lass es weiter kochen"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалдей",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьале",
"stress": 5,
"forms": [
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "da; siehe",
"comment": "Partikel; hier nah am Sprechenden",
"examples": [
{
"av": "гьале батана",
"de": "sieh mal, ich habe gefunden"
},
{
"av": "гьале гьав гьанив вуго",
"de": "da ist er; hier ist er"
},
{
"av": "гьале доб гӏака",
"de": "da ist diese Kuh"
},
{
"av": "гьале дур оц",
"de": "da ist dein Ochs"
},
{
"av": "гьале нужер яс",
"de": "hier ist Ihre Tochter"
},
{
"av": "гьале нилъер бахӏарзал",
"de": "hier sind unsere Helden"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалея",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалея"
],
"senses": [
{
"text": "also; nun",
"comment": "Partikel",
"examples": [
{
"av": "гьалея, дун хъалаялъул кавудахъе щвана",
"de": "so gelangte ich zum Tor der Festung"
}
]
}
],
"pos": "Konjunktion",
"form": "—"
}
{
"word": "гьали",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьали",
"гьалиялъ",
"гьалиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Verb"
],
"masdarfrom": "гьализе"
},
{
"text": "Kochen, Sieden",
"examples": [
{
"av": "гьали къотӏана",
"de": "das Sieden hörte auf, stoppte"
},
{
"av": "гьали (тӏаде) рехулеб буго",
"de": "das Kochen beginnt"
},
{
"av": "гьалулъ",
"de": "beim Sieden, im Moment des Aufkochens",
"labels": [
"umgangssprachlich",
"Redewendung"
]
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьализаби",
"stress": 3,
"forms": [
"гьализаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Masdar",
"Kausativ",
"Verb"
],
"masdarforceto": "гьализабизе"
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Masdar"
}
{
"word": "гьализабизе",
"stress": 3,
"stem": "гьализаб",
"forms": [
"гьализабизе",
"гьализабула",
"гьализабила",
"гьализабуна",
"гьализабе"
],
"senses": [
{
"text": "etwas aufkochen; etwas zum Kochen bringen; etwas kochen lassen",
"labels": [
"Kausativ"
],
"examples": [
{
"av": "лъим гьализабе",
"de": "koche Wasser auf"
},
{
"av": "рахь гьализабизе",
"de": "Milch kochen"
},
{
"av": "чай гьализабизе",
"de": "Tee kochen"
},
{
"av": "гӏемер гьализабун карщ бакъвалъун буго",
"de": "durch langes Kochen ist der Brei dick geworden"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Kausativ"
}
{
"word": "гьализе",
"stress": 3,
"stem": "гьал",
"forms": [
"гьализе",
"гьалула",
"гьалила",
"гьалана",
"гьале"
],
"senses": [
{
"text": "aufkochen, kochen",
"examples": [
{
"av": "гьализегӏан те",
"de": "lass(t), bis es kocht"
},
{
"av": "гьалуд хьезе",
"de": "fertig kochen, zu Ende kochen"
},
{
"av": "гьалараб лъим",
"de": "abgekochtes Wasser, kochendes Wasser"
},
{
"av": "гьаличӏеб лъим",
"de": "ungekochtes Wasser"
},
{
"av": "лъим гьалулеб буго",
"de": "das Wasser kocht"
},
{
"av": "гьалараб рахь гьекъе",
"de": "trink gekochte Milch"
}
]
}
],
"pos": "Verb",
"form": "Infinitiv"
}
{
"word": "гьалил",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьоло",
"comment": "Genitiv"
},
{
"text": "Bohnen-",
"examples": [
{
"av": "гьалил гарал гӏадал гӏетӏул къатӏраби",
"de": "Tränentropfen wie Bohnenerbsen"
},
{
"av": "гьалил гӏатӏал хинкӏал",
"de": "Hinkal aus Bohnenmehl"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьоло",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "гьалмагъ",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагъ",
"гьалмагъас",
"гьалмагъалъ",
"гьалмагъасул",
"гьалмагъалъул",
"гьалмагъзаби"
],
"senses": [
{
"text": "Genosse, Freund und Freundin; Bekannter und Bekannte",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ кьучӏав ккве, гьудул божарав ккве",
"de": "wähle einen zuverlässigen Gefährten, einen bewährten Freund",
"labels": [
"Sprichwort"
]
},
{
"av": "гьалмагъги вукӏунев, гьвелмагъги вукӏунев",
"de": "mal ist er ein Freund, mal ist er ein „Hundeschwanz“",
"labels": [
"Sprichwort"
]
},
{
"av": "гьалмагъасул мурад тӏубазе",
"de": "den Wunsch des Freundes erfüllen"
},
{
"av": "гьалмагъасе кумек гьабе",
"de": "hilf dem Kameraden"
},
{
"av": "гьалмагъалъул вас",
"de": "Sohn der Freundin"
},
{
"av": "шишадул гьалмагъ",
"de": "Zecher; Trinkkumpan"
}
]
},
{
"text": "Genosse; Kamerad",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ Мансуров, мун партиялде кида лъугьарав?",
"de": "Genosse Mansurow, wann bist du der Partei beigetreten?"
}
]
},
{
"text": "Reisegefährte, Begleiter",
"examples": [
{
"av": "гьалмагъ — бечед, чу — хӏатӏал",
"de": "Gott ist [mein] Reisegefährte, die Füße sind [mein] Pferd",
"labels": [
"Redensart"
],
"comment": "über eine Alleinreise"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьудул",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "гьалмагълъи",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъи",
"гьалмагълъиялъ",
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "Partnerschaft; kameradschaftliche Beziehungen",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъи гьабизе",
"de": "freundschaftliche Beziehungen haben"
}
]
},
{
"text": "Kameraden; Genossen",
"examples": [
{
"av": "ТӀагьирие кумекалъе гьесул тӏолабго гьалмагълъи бачӏана",
"de": "Tagir zu Hilfe kamen alle seine Kameraden"
}
]
},
{
"text": "Genossenschaft; Kameradschaft; Gesellschaft",
"labels": [
"historischer Begriff"
],
"comment": "Vereinigung; Verband"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъул",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "гьалмагълъи",
"comment": "Genitiv"
},
{
"text": "kameradschaftlich; freundschaftlich",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъул суд",
"de": "Kameradschaftsgericht"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъи",
"kind": "from"
},
{
"target": "гьалмагълъиялъулаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "гьалмагълъиялъулаб",
"stress": 3,
"forms": [
"гьалмагълъиялъулаб"
],
"gender_forms": [
"гьалмагълъиялъулаб",
"гьалмагълъиялъулав",
"гьалмагълъиялъулай"
],
"senses": [
{
"text": "kameradschaftlich; freundschaftlich",
"examples": [
{
"av": "гьалмагълъиялъулаб гьоркьоблъи",
"de": "freundschaftliches Verhältnis"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "гьалмагълъиялъул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "гьалугӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"гьалугӏа",
"гьалугӏаца",
"гьалугӏал",
"гьалугӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "Vielfraß",
"labels": [
"umgangssprachlich",
"abwertend"
]
},
{
"examples": [
{
"av": "богӏол гьалугӏа",
"de": "unersättlicher Vielfraß",
"comment": "buchstäblich Gerstenfresser"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "богӏорцо",
"kind": "see"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}