{
"word": "ear",
"stress": 1,
"forms": [
"ухо"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏин",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "to speak into someone's ear",
"av": "лъилниги гӏинде къулун кӏалъазе"
},
{
"en": "otitis media",
"av": "жанисагӏин унти"
},
{
"en": "ushanka; hat with earflaps",
"av": "гӏундул ругеб тӏагъур"
}
]
},
{
"precomment": "in one ear and out the other",
"text": "цо гӏинзунисан жанибе ана, цогидаялъусан къватӏибе биччана (бачӏана) (гӏенеккичӏо)"
},
{
"precomment": "hard of hearing",
"text": "гӏинтӏа бакӏав"
},
{
"precomment": "fall head over heels in love",
"text": "кутакаб рокьи ккезе, рокьулъ къазе"
},
{
"precomment": "be over head and ears in debt",
"text": "гӏемераб налъи тӏад букӏине, налъукь къан вукӏине"
},
{
"precomment": "he doesn't believe his ears",
"text": "дов цӏакъ хӏикмалъун вуго, жиндирго гӏундузда божулев гьечӏо"
},
{
"precomment": "never see",
"text": "нахъаса гъванща бихьаниги, бихьиларо"
},
{
"precomment": "prick up one's ears",
"text": "гӏундул гъуцӏизаризе, кӏвар кьун гӏенеккизе"
},
{
"precomment": "hit in the ear",
"text": "гӏинзулъ жо базе"
},
{
"precomment": "keep one's eyes peeled",
"text": "цӏодорго вукӏине, божунгутӏизе"
},
{
"precomment": "to turn a deaf ear",
"text": "гӏенеккунгутӏизе"
},
{
"precomment": "talk someone's ear off",
"text": "гӏиндамес бакъвазабизе"
},
{
"precomment": "listen with both ears",
"text": "цӏакъго кӏвар кьун гӏенеккизе"
},
{
"precomment": "listen with half an ear",
"text": "цояб гӏиналъ гӏенеккизе, кӏвар гьечӏого гӏенеккизе"
},
{
"precomment": "hear with half an ear",
"text": "нухда унаго ракӏалдаго гьечӏого рагӏизе"
},
{
"precomment": "to grin from ear to ear",
"text": "гӏинда нахъе кӏал щвеледухъ гьимизе"
}
]
}
{
"word": "ear",
"stress": 4,
"forms": [
"ушной",
"ушная",
"ушное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏиналъул, гӏинзул, гӏундузул",
"examples": [
{
"en": "ear diseases",
"av": "гӏундузул унтаби"
},
{
"en": "auricle",
"av": "гӏинзул свери"
}
]
}
]
}
{
"word": "earless",
"stress": 4,
"forms": [
"безухий",
"безухая",
"безухое"
],
"senses": [
{
"text": "гӏин гьечӏеб"
}
]
}
{
"word": "earlier",
"stress": 2,
"forms": [
"ранее"
],
"labels": [
"adverb"
],
"see_also": [
{
"target": "раньше",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "earlier; formerly",
"stress": 2,
"forms": [
"раньше"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цебе, цебеккун",
"precomment": "first of all; above all",
"examples": [
{
"en": "I came earlier than everyone",
"av": "дун киназдасаго цеве вачӏана"
},
{
"en": "to complete the work ahead of schedule",
"av": "болжалалдаса цебе хӏалтӏи тӏубазабизе"
},
{
"en": "a week earlier",
"av": "анкьалъ цебе"
}
]
},
{
"text": "цин",
"precomment": "at first",
"examples": [
{
"en": "listen first, then speak",
"av": "цин гӏенекке, цинги кӏалъай"
}
]
},
{
"text": "некӏо",
"precomment": "in former times",
"examples": [
{
"en": "he used to live here",
"av": "некӏо гьес гьаниб гӏумру гьабулеб букӏана"
},
{
"en": "it used to be a desert here",
"av": "цебе, (некӏо) гьаниб бакъвараб, чӏобогояб авлахъ букӏана"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "рано",
"kind": "from",
"comment": "сравнительная степень",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "earlobe; lobe",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"мочка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "(инсанасул) гӏинзул мочу, гӏинзул гьарт",
"precomment": "fish soup"
}
]
}
{
"word": "earlobe; lobe",
"stress": 2,
"homonym": 2,
"forms": [
"мочка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "биччизаби, хӏеккинаби",
"comment": "to v. soak",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "early",
"stress": 2,
"stem": "РАНН",
"forms": [
"ранний",
"ранняя",
"раннее"
],
"senses": [
{
"text": "цудунаб",
"examples": [
{
"en": "early in the morning",
"av": "радал цудунго"
}
]
},
{
"text": "тӏоцебесеб",
"precomment": "first"
},
{
"text": "хехаб, цудунаб",
"precomment": "early onset",
"examples": [
{
"en": "early winter",
"av": "хехаб, цудунаб хасел"
}
]
},
{
"text": "хехго барщулеб, щолеб",
"precomment": "early ripening",
"examples": [
{
"en": "early fruit",
"av": "хехго барщулеб пихъ"
}
]
},
{
"text": "заман щвелалдего бачӏараб",
"precomment": "premature",
"examples": [
{
"en": "early death",
"av": "заман щвелалде бачӏараб хвел"
},
{
"en": "from an early age",
"av": "гьитӏинаб мехалдасанго"
}
]
}
]
}
{
"word": "early",
"stress": 2,
"forms": [
"рано"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цудунго, хехго",
"labels": [
"used as a predicate",
"impersonal sentence"
],
"examples": [
{
"en": "early in the morning",
"av": "радалго"
},
{
"en": "he came too early",
"av": "гъов цӏакъго цудунго вачӏана"
},
{
"en": "still early",
"av": "жеги цудунго буго"
}
]
},
{
"precomment": "sooner or later",
"text": "кида бугониги, киданиги"
}
]
}
{
"word": "early morning",
"forms": [
"рань"
],
"labels": [
"colloquial word",
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "радалго мех, радакьмех",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "to get up at such an early hour",
"av": "гьадигӏанго радакь вахъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "early ripening fruit",
"stress": 8,
"forms": [
"скороспелка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хекко барщулеб пихъ, цудунгобарщ",
"precomment": "fruit"
}
]
}
{
"word": "early-ripening",
"stress": 8,
"stem": "СКОРОСПЕЛ",
"forms": [
"скороспелый",
"скороспелая",
"скороспелое"
],
"senses": [
{
"text": "цудунго барщулеб",
"precomment": "about fruits",
"examples": [
{
"en": "early apples",
"av": "цудунго барщулеб гӏеч"
}
]
},
{
"text": "цӏакъго хех цощинаб ишалъулъ цеве кӏанцӏарав, хехго гӏурав",
"precomment": "hasty",
"labels": [
"figuratively",
"colloquial word"
]
},
{
"text": "тӏокӏкӏинабичӏеб, щолелъубе щвечӏеб, гӏедегӏалихъе гьабураб",
"precomment": "hasty",
"comment": "хӏалтӏи, пикру",
"labels": [
"figuratively",
"colloquial word"
]
}
]
}
early; ahead of schedule
сообщить о неточности{
"word": "early; ahead of schedule",
"stress": 5,
"stem": "ДОСРОЧН",
"forms": [
"досрочный",
"досрочная",
"досрочное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуждаса цебесеб, заман щвелалде гьабураб, болжалалдаса цебе лъугӏараб",
"examples": [
{
"en": "early fulfillment of the plan",
"av": "заман щвелалдего план тӏубазаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "earn",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"заработать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏун мухь босизе, хӏалтӏун гӏарац балагьизе",
"precomment": "what and without object",
"examples": [
{
"en": "earn a thousand rubles",
"av": "хӏалтӏун азарго гъурущ босизе"
}
]
},
{
"text": "щвезе",
"comment": "сундухъниги, сундуениги гӏоло",
"labels": [
"colloquial (vernacular) word"
],
"examples": [
{
"en": "get a reprimand",
"av": "выговор щвезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "earn",
"stress": 6,
"stem": "ЗАРАБОТА",
"homonym": 2,
"forms": [
"заработать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизе лъугьине",
"examples": [
{
"en": "the engine started",
"av": "мотор хӏалтӏизе лъугьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "earnings",
"stress": 2,
"forms": [
"заработок"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматхӏакъ, харж",
"examples": [
{
"en": "high earnings",
"av": "кӏудияб харж"
}
]
},
{
"text": "цоги бакӏалде ун, заманалъ гьабулеб хӏалтӏи",
"precomment": "in the plural form: earnings",
"labels": [
"archaic word"
],
"examples": [
{
"en": "go to the city for seasonal or outside work",
"av": "шагьаралде ун, заманалъ хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "earn through service",
"stress": 2,
"forms": [
"выслужить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хъулухъалдалъун босизе (щвезабизе), мустахӏикълъизе",
"precomment": "something (to deserve)"
},
{
"text": "цо хасаб (цӏараб) заманалъ цо бакӏалда хъулухъ гьабизе",
"precomment": "to serve",
"labels": [
"colloquial word"
]
}
]
}
{
"word": "earpiece",
"stress": 4,
"forms": [
"ушник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гӏундузул тохтир",
"comment": "about the doctor",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "earrings",
"stem": "СЕРЁЖК",
"forms": [
"серёжки",
"серёжка"
],
"labels": [
"plural"
],
"senses": [
{
"text": "кӏилкӏал",
"precomment": "decoration",
"comment": "гӏинда ралел"
}
]
}
{
"word": "earrings",
"stress": 2,
"forms": [
"серьги"
],
"labels": [
"plural"
],
"senses": [
{
"text": "кӏилкӏал",
"comment": "гӏинда ралел"
}
]
}
{
"word": "ears",
"stress": 1,
"forms": [
"уши"
],
"labels": [
"plural"
],
"see_also": [
{
"target": "ухо",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "earth",
"stress": 5,
"stem": "ЗЕМЛ",
"forms": [
"земля"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "Ракь, Дунял",
"precomment": "planet",
"examples": [
{
"en": "The Earth revolves around the Sun",
"av": "Ракь Бакъалда тӏад сверула"
},
{
"en": "Earth satellite",
"av": "Ракьалъул спутник"
}
]
},
{
"text": "ракъдаллъи",
"precomment": "land",
"examples": [
{
"en": "sea and land",
"av": "ралъадги ракъдаллъиги"
}
]
},
{
"text": "ракь",
"precomment": "territory; soil",
"examples": [
{
"en": "collective farm land",
"av": "колхозалъул ракь"
},
{
"en": "virgin lands",
"av": "гӏуру къарал ракьал"
},
{
"en": "fallow lands",
"av": "рехун тарал ракьал"
}
]
},
{
"text": "пачалихъ, улка",
"precomment": "country, state",
"examples": [
{
"en": "foreign land",
"av": "чияр улка"
}
]
},
{
"text": "ракьулъе тӏерхьарав гӏадин, тӏагӏана, араб рахъ лъачӏого, тӏагӏана",
"precomment": "vanished into thin air"
},
{
"text": "кутакалда вохун вукӏине, вохиялъ кинабго кӏочон тезе",
"precomment": "not to feel the ground under one's feet"
},
{
"text": "тӏубанго тӏагӏинабизе, кьучӏдасанго биххизабизе",
"precomment": "to wipe off the face of the earth"
}
]
}
{
"word": "earthen; dirt",
"stress": 7,
"forms": [
"земляной",
"земляная",
"земляное"
],
"senses": [
{
"text": "ракьул",
"examples": [
{
"en": "earthwork",
"av": "ракьул сангар"
},
{
"en": "earthworm",
"av": "ракьухӏутӏ, ракьуборохь",
"comment": "хӏапара"
}
]
}
]
}
{
"word": "earthing up",
"stress": 3,
"forms": [
"окучивание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "бухъи; сверун бухъун гохӏ гьаби",
"precomment": "by the verb to hill",
"labels": [
"agriculture, agricultural term"
],
"examples": [
{
"en": "earthing up potatoes",
"av": "картошка бухъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "earthly; terrestrial",
"stress": 5,
"forms": [
"земной",
"земная",
"земное"
],
"senses": [
{
"text": "ракьалъул; дунялалъул",
"examples": [
{
"en": "Earth's axis",
"av": "ракьалъул хӏос"
},
{
"en": "Earth's surface",
"av": "ракьалъул тӏасияб рахъ"
},
{
"en": "globe",
"av": "дунял"
}
]
}
]
}
{
"word": "earthmoving",
"stress": 7,
"stem": "ЗЕМЛЕРОЙН",
"forms": [
"землеройный",
"землеройная",
"землеройное"
],
"senses": [
{
"text": "ракь бухъулеб",
"examples": [
{
"en": "earth-moving machine",
"av": "ракь бухъулеб машина"
}
]
}
]
}
{
"word": "earthquake",
"stress": 10,
"forms": [
"землетрясение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "ракь (дуниял) багъари"
}
]
}
{
"word": "earthy; pale",
"stress": 5,
"forms": [
"землистый",
"землистая",
"землистое"
],
"senses": [
{
"text": "ракь гъорлъ бугеб",
"precomment": "with an admixture of earth",
"examples": [
{
"en": "earthy sand",
"av": "ракь гъорлъ бугеб сали"
}
]
},
{
"text": "ракьукьераб гьумер",
"precomment": "about the face"
}
]
}
earth bank around a house
сообщить о неточности{
"word": "earth bank around a house",
"stress": 4,
"forms": [
"завалинка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "сангар",
"comment": "рукъалъул къадал чӏван гӏебеде бугеб ракьул тӏуцаб сангар"
}
]
}
{
"word": "earth up; hill up",
"stress": 3,
"forms": [
"окучить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "бухъизе; бижараб жоялда сверун, ракь бухъун, гохӏ гьабизе",
"precomment": "what",
"labels": [
"agriculture, agricultural term"
]
}
]
}
{
"word": "ear; head",
"stress": 6,
"forms": [
"колоситься"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "тӏор базе",
"examples": [
{
"en": "crops began to ear",
"av": "ролъуда тӏор базе байбихьун буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "ear; spike",
"stress": 2,
"forms": [
"колос"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏор",
"examples": [
{
"en": "ripe ears of wheat",
"av": "ролъул цӏубарал тӏорал"
}
]
}
]
}