{
"word": "excavated; pitted",
"stress": 4,
"stem": "ИЗРЫТ",
"forms": [
"изрытый",
"изрытая",
"изрытое"
],
"senses": [
{
"text": "бухъ-бухъараб, бухъ-бухъун бараб, бухъа-хъирщараб, гвендахараб",
"examples": [
{
"en": "ruts in roads; pitted roads",
"av": "гвендахарал нухал"
}
]
},
{
"text": "тӏадерахъиялъ квараб",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "pockmarked face",
"av": "тӏадерахъиялъ квараб гьумер"
}
]
}
]
}
{
"word": "excavation",
"stress": 7,
"forms": [
"котлован"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "кьучӏ",
"comment": "кьучӏ лъезе бухъараб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "excavation",
"stress": 5,
"stem": "РАСКОПК",
"forms": [
"раскопка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "бухъи, гьанкӏи",
"precomment": "by the verb to dig up"
},
{
"text": "раскопкаби",
"labels": [
"plural"
],
"examples": [
{
"en": "archaeological excavations",
"av": "археологазул раскопкаби, археологаз бухъулеб бакӏ",
"comment": "цӏакъ церегосел жал ралагьизе гьарулел ракьул хӏалтӏаби, рухъа-хъваял"
}
]
}
]
}
{
"word": "excavator",
"stress": 7,
"forms": [
"экскаватор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экскаватор",
"comment": "ракь бухъулеб ва гьеб добегьанибе балеб машина"
}
]
}
{
"word": "excavator",
"stress": 7,
"stem": "ЭКСКАВАТОРН",
"forms": [
"экскаваторный",
"экскаваторная",
"экскаваторное"
],
"senses": [
{
"text": "экскаваторалъул"
},
{
"text": "экскаваторалъ гьабулеб"
}
]
}
{
"word": "excavator operator",
"stress": 7,
"forms": [
"экскаваторщик"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экскаваторщик",
"comment": "экскаваторалда хӏалтӏулев чи"
}
]
}
{
"word": "exceed",
"stress": 7,
"forms": [
"превышать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "превысить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "exceeding; excess",
"forms": [
"превышение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цӏикӏкӏин, цӏикӏкӏинаби",
"precomment": "by the verb exceed",
"examples": [
{
"en": "excess of income over expenses",
"av": "харжаздаса хайирал цӏикӏкӏин"
}
]
},
{
"text": "тӏокӏлъи",
"comment": "излишек",
"examples": [
{
"en": "overfulfill the plan",
"av": "план тӏокӏлъигун (цӏикӏкӏунги) тӏубазабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "excellence",
"stress": 10,
"forms": [
"превосходительство"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏадегӏанлъи, тӏадегӏанав",
"precomment": "foolishness",
"comment": "революциялде щвезегӏан тӏадегӏанал хъулухъазул гӏадамазул, генералзабазул хӏурмат гьабун абулеб букӏараб рагӏи"
}
]
}
{
"word": "excellent",
"stress": 4,
"stem": "ОТЛИЧН",
"forms": [
"отличный",
"отличная",
"отличное"
],
"senses": [
{
"text": "цогиялдаса батӏияб, цогидалда релълъинчӏеб",
"precomment": "differing; distinct"
},
{
"text": "бищун лъикӏаб, тӏокӏборчӏараб",
"precomment": "excellent",
"examples": [
{
"en": "products of excellent quality",
"av": "бищун лъикӏаб качествоялъул къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "excellent",
"stress": 8,
"stem": "ПРЕВОСХОДН",
"forms": [
"превосходный",
"превосходная",
"превосходное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ лъикӏаб, гӏемер лазатаб",
"examples": [
{
"en": "excellent thought",
"av": "цӏакъ лъикӏаб пикру"
},
{
"en": "splendid weather",
"av": "цӏакъ лазатаб гьавабакъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "excellently; great",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"отлично"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъго лъикӏ",
"precomment": "very well",
"examples": [
{
"en": "know one's business well",
"av": "жиндирго иш цӏакъго лъикӏ лъазе"
},
{
"en": "to serve excellently",
"av": "цӏакъго лъикӏ хъулухъ гьабизе"
}
]
},
{
"text": "цӏакъ лъикӏ",
"precomment": "as a particle (all right)",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "fine, we'll wait for him here",
"av": "цӏакъ лъикӏ, нилъ гьесухъ балагьун гьанир чӏела"
}
]
},
{
"text": "щуйилаб",
"precomment": "as a noun indeclinable neuter (mark)",
"examples": [
{
"en": "to study with excellent grades",
"av": "щуйилазда цӏализе"
}
]
}
]
}
excellently; wonderfully
сообщить о неточности{
"word": "excellently; wonderfully",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"прекрасно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ лъикӏ, цӏакъ берцинго, тӏасан ккун лъикӏ, гьайбатго"
},
{
"text": "цӏакъ лъикӏ буго, цӏакъ берцин буго, гьайбатго буго",
"labels": [
"used as a predicate"
]
}
]
}
{
"word": "except",
"stress": 3,
"forms": [
"кроме"
],
"labels": [
"preposition",
"with the genitive case"
],
"senses": [
{
"text": "гурони, хутӏизегӏан",
"precomment": "excluding",
"examples": [
{
"en": "I don't know anyone except him",
"av": "гъов гурони тӏокӏав чи (щивниги) лъаларо"
}
]
},
{
"text": "тӏадеги, гуребги",
"precomment": "in addition",
"examples": [
{
"en": "besides apple trees, there were many apricot trees",
"av": "гӏечул гъутӏби гурелги гӏемерал куракул гъутӏ-биги рукӏана"
},
{
"en": "besides",
"av": "гьелда тӏадеги"
},
{
"en": "no kidding",
"av": "махсара гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "exception",
"stress": 7,
"stem": "ИСКЛЮЧЕНИ",
"forms": [
"исключение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рехи, нахъе рехи",
"precomment": "by the verb to exclude",
"comment": "гьаби",
"examples": [
{
"en": "expulsion from the party",
"av": "партиялдаса рехи"
}
]
},
{
"text": "гьоркьоса бахъи, батӏа гьаби",
"precomment": "deviation from rules",
"examples": [
{
"en": "there is no rule without an exception",
"av": "гьоркьоса бахъи гьечӏеб (правило) къагӏида букӏунаро"
},
{
"en": "as an exception",
"av": "гьоркьоса бахъи хӏисабалда"
}
]
},
{
"text": "хутӏун, хутӏизегӏан, малъичӏого",
"precomment": "except for"
}
]
}
{
"word": "exceptional",
"stress": 7,
"stem": "ИСКЛЮЧИТЕЛЬН",
"forms": [
"исключительный",
"исключительная",
"исключительное"
],
"senses": [
{
"text": "батӏа гьабураб, хасаб",
"precomment": "being an exception",
"examples": [
{
"en": "exclusive rights",
"av": "хасал ихтиярал"
}
]
},
{
"text": "къанагӏатаб; гӏажаибаб, тамашаяб",
"precomment": "rare",
"examples": [
{
"en": "exceptional case",
"av": "къанагӏатаб рес"
}
]
},
{
"text": "хӏаталдаса ун цӏакъаб, гӏорхъолъа араб",
"precomment": "excellent",
"examples": [
{
"en": "product of exceptional quality",
"av": "кутакалда цӏакъаб качествоялъул къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "excerpt, fragment",
"stress": 4,
"forms": [
"отрывок"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "кесек, бутӏа",
"examples": [
{
"en": "excerpt from a novel",
"av": "романалъул кесек (бутӏа)"
}
]
}
]
}
{
"word": "excess",
"stress": 6,
"forms": [
"перебор"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "иргадал цо кьерда ругел жалазда хъвай (кӏутӏи); хъвалаго (кӏутӏулаго) бахъунеб гьаракь",
"precomment": "by the verb sort through"
},
{
"text": "тӏокӏлъи, кколелдаса цӏикӏкӏун босараб къадар",
"precomment": "surplus"
}
]
}
{
"word": "excess",
"stress": 5,
"forms": [
"эксцесс"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "сабру гьечӏолъи, нахъе ккун жо тунгутӏи, гӏурхъи лъангутӏи",
"precomment": "intemperance; indulgence"
},
{
"text": "гӏадлу-низам хвезаби, низам биххизаби",
"precomment": "disturbance of the peace"
}
]
}
{
"word": "excessive",
"stress": 4,
"stem": "ИЗБЫТОЧН",
"forms": [
"избыточный",
"избыточная",
"избыточное"
],
"senses": [
{
"text": "гьарзаяб, гӏемераб, гӏунги тӏокӏаб, къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб",
"examples": [
{
"en": "surplus goods",
"av": "къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб къайи"
},
{
"en": "excess energy",
"av": "къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб энергия"
},
{
"en": "excessive humidity",
"av": "къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб регьел"
}
]
}
]
}
{
"word": "excessive",
"stress": 6,
"stem": "ЧРЕЗМЕРН",
"forms": [
"чрезмерный",
"чрезмерная",
"чрезмерное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъго кӏудияб, гӏорхъолъа араб, роцадаса бахъараб, гӏемераб",
"examples": [
{
"en": "excessive attention",
"av": "цӏакъго кӏудияб кӏваркьей"
}
]
}
]
}
{
"word": "excessively, overly",
"stress": 6,
"forms": [
"чрезмерно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъго кӏодого, гӏорхъолъа ун, роцадаса бахъун; гӏемерго",
"examples": [
{
"en": "he is excessively talkative",
"av": "дов гӏемерго (гӏорхъолъа ун) кӏалъалев (чи) вуго"
}
]
}
]
}
excessive; superfluous
сообщить о неточности{
"word": "excessive; superfluous",
"stress": 4,
"stem": "ИЗЛИШН",
"forms": [
"излишний",
"излишняя",
"излишнее"
],
"senses": [
{
"text": "тӏокӏаб; къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб",
"examples": [
{
"en": "excessive caution",
"av": "тӏокӏаб (къваригӏунелдаса цӏикӏкӏараб) цӏодорлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "excess; redundancy",
"stress": 4,
"forms": [
"излишество"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏокӏлъи; гӏорхъолъа борчӏи; нормаялдаса бахъи",
"examples": [
{
"en": "excess in eating",
"av": "кванилъ тӏокӏлъи"
},
{
"en": "architectural excesses",
"av": "архитектуриял тӏокӏлъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "excess; surplus",
"stress": 4,
"forms": [
"избыток"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "тӏокӏлъи",
"precomment": "surplus",
"examples": [
{
"en": "abundance of grain",
"av": "чадил тӏокӏ-лъи"
}
]
},
{
"text": "гьарзалъи, гӏемерлъи",
"precomment": "abundance"
},
{
"text": "цӏикӏкӏунги, тӏокӏги, гӏунги тӏокӏ, гьарзаго",
"precomment": "in abundance"
}
]
}
{
"word": "exchange",
"stress": 7,
"forms": [
"биржевой",
"биржевая",
"биржевое"
],
"senses": [
{
"text": "биржаялъул"
}
]
}
{
"word": "exchange",
"stress": 4,
"forms": [
"обмен"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хисизе",
"precomment": "concerning the verb to exchange",
"examples": [
{
"en": "exchange of membership cards",
"av": "членлъиялъул белтал хиси"
}
]
},
{
"text": "хӏалбихьи дандбай, цоцазул хӏалбихьи лъазаби",
"precomment": "exchange according to the verb",
"examples": [
{
"en": "exchange of views",
"av": "пикраби дандрай"
}
]
},
{
"text": "хиси",
"precomment": "in economics",
"examples": [
{
"en": "exchange of goods",
"av": "къайи хиси"
},
{
"en": "planning of exchange",
"av": "хисбасалъул план гьаби"
},
{
"en": "metabolism",
"av": "чӏагоял организмабазда квен бихӏунаго кколел хиса-басиял"
}
]
}
]
}
{
"word": "exchange",
"stress": 5,
"forms": [
"размен"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хисун гӏисин гьаби",
"precomment": "by the verb to exchange",
"comment": "гӏарац"
},
{
"text": "цоцазе хиси",
"precomment": "by the verb to exchange",
"examples": [
{
"en": "exchange of prisoners",
"av": "асирал (цоцазухъ) хиси"
}
]
},
{
"text": "цоцазе кьей",
"comment": "сайгъатал"
}
]
}
exchange Easter kisses
сообщить о неточности{
"word": "exchange Easter kisses",
"stress": 6,
"forms": [
"христосоваться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "лъабцӏул тӏатӏала баизе",
"comment": "диниял христианаз кӏалбиччай баркулеб къагӏида"
}
]
}
{
"word": "exchange glances",
"stress": 9,
"forms": [
"переглянуться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазда бер речӏчӏизабизе"
}
]
}
{
"word": "exchange rate",
"forms": [
"курс"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги жо унеб рахъ",
"comment": "нух",
"examples": [
{
"en": "the ship is heading south",
"av": "гама югалъул рахъалде унеб буго"
}
]
},
{
"text": "бачин, ин, босараб нух",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "course towards the industrialization of the country",
"av": "улка индустриалияб-лъун лъугьинабиялде бачин"
}
]
},
{
"text": "курс",
"comment": "кинаб бугониги гӏелму тӏадегӏанаб цӏалул заведениялда малъи ва гӏаммаб куцалда жибго гьеб гӏелму",
"examples": [
{
"en": "deliver a course on the history of Dagestan",
"av": "Дагъистаналъул тариха-лъул курс цӏализе"
}
]
},
{
"text": "курс",
"comment": "тӏадегӏанаб цӏалул ва хасал заведениябазда цо соналъ гьабулеб цӏали, гьединго гьеб цӏали гьабулезул къокъа",
"examples": [
{
"en": "third-year student",
"av": "лъабабилеб курсалъул студент"
}
]
},
{
"text": "курсал",
"examples": [
{
"en": "advanced training courses",
"av": "махщел борхизабиялъул курсал"
},
{
"en": "cutting and sewing courses",
"av": "лъутӏарухъанлъиялъул ва рукъарухъанлъиялъул курсал"
}
]
},
{
"text": "багьа, къимат",
"examples": [
{
"en": "rise of the ruble exchange rate",
"av": "гъурщил багьа бахин"
}
]
},
{
"text": "дару гьаби, цо хасаб унтиялъе гьаризе рихьизарурал дарабазул къадар",
"precomment": "healing"
},
{
"precomment": "to get acquainted with the matter",
"text": "ишалъул хӏакъикъат лъазабизе"
},
{
"precomment": "to be in the know",
"text": "ишалъул хӏакъикъат лъазе"
}
]
}
{
"word": "exchange shots",
"stress": 8,
"forms": [
"перестреливаться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазде кьвагьдезе, цоцазде кьвагьдолел рукӏине"
}
]
}
{
"word": "exchange winks",
"stress": 6,
"forms": [
"перемигиваться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "перемигнуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "exchange words",
"stress": 6,
"forms": [
"перемолвить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "there's no one to exchange a word with",
"av": "кӏал кӏалъазе (рагӏи бицине) чицин гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "exchange words",
"stress": 6,
"forms": [
"перемолвиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "кӏалъа-ралъазе (кӏалъабацазе); гарачӏваризе",
"precomment": "with whom",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "exchange words with a neighbor",
"av": "мадугьалгун кӏалъа-ралъазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "exchange, trade",
"stress": 6,
"forms": [
"обменить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хис-бас гьабизе",
"examples": [
{
"en": "to swap hats while visiting",
"av": "лъачӏого яги ургъунго гьоболлъухъ тӏагъур хисизе"
}
]
}
]
}
exchange; stock market
сообщить о неточности{
"word": "exchange; stock market",
"stress": 2,
"forms": [
"биржа"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "биржа",
"comment": "кӏудиял дармилал ва финансазулал къотӏаби гьарулеб идара"
},
{
"text": "цӏулал склад",
"comment": "цӏул хӏадурулеб бакӏалда бугеб"
},
{
"text": "гьокочагӏи, файтончагӏи чӏолеб бакӏ",
"labels": [
"archaic word"
]
},
{
"precomment": "labor exchange",
"text": "захӏматалъул (хӏалтӏул) биржа (ижараялъ ккун, хӏалтӏуде лъугьиналъе гьоркьохъанлъи гьабулеб идара)"
}
]
}
{
"word": "exchange; swap",
"stress": 4,
"forms": [
"выменивать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "выменять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "exchange; trade",
"stress": 7,
"forms": [
"променять"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хисизе",
"precomment": "someone-something, exchange"
},
{
"text": "лъикӏаблъун рикӏкӏине, цогидалдаса бокьизе, цебе кквезе, тӏаса бищизе",
"precomment": "on whom-what, to prefer"
}
]
}
{
"word": "excitability",
"stress": 7,
"forms": [
"возбудимость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцунеблъун (хӏалуцинабизе кӏолеблъун) букӏин, багъарулеблъун (багъаризабизе кӏолеблъун) букӏин, ццидахунеблъун (ццидахинабизе кӏолеблъун) букӏин"
},
{
"text": "жиндие гьабураб асаралъе жаваб кьезе кӏолеблъун букӏин"
}
]
}
{
"word": "excitability",
"stress": 8,
"forms": [
"возбуждаемость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "багъаризабизе (хӏалуцинабизе, хехдаризабизе) кӏвей; хӏалуцунеблъун (хӏалуцинабизе кӏолеблъун) букӏин; хехдарулеблъун (хехдаризабизе кӏолеблъун) букӏин; ццидахунеблъун (ццидахинабизе кӏолеблъун) букӏин",
"examples": [
{
"en": "human excitability",
"av": "гӏадан хехдарулевлъун вукӏин"
}
]
},
{
"text": "жиндие гьабураб асаралъе жаваб кьезе кӏолеблъун букӏин"
}
]
}
{
"word": "excitable",
"stress": 7,
"stem": "ВОЗБУДИМ",
"forms": [
"возбудимый",
"возбудимая",
"возбудимое"
],
"senses": [
{
"text": "ццидахинабизе кӏолеб",
"examples": [
{
"en": "easily excitable person",
"av": "бигьаго ццидахинавизе кӏолев чи"
}
]
},
{
"text": "жиндие гьабураб асаралъе жаваб (реакция) кьолеб",
"comment": "мас.: хӏунсидал тӏуркӏулеб",
"labels": [
"physiology"
],
"examples": [
{
"en": "excitable tissues",
"av": "жинда хъвайдал реакция гьабулел тканал",
"comment": "мас.: чӏагояб организм"
}
]
}
]
}
{
"word": "excited",
"stem": "ВОЗБУЖДЁНН",
"forms": [
"возбуждённый",
"возбуждённая",
"возбуждённое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалуцараб, хӏалуцинабураб, гьалагаб, гьалаглъизабураб, ццидахараб, ццидахинабураб, багъабачаризабураб, лъугьинабураб, бижизабураб, ккезабураб",
"examples": [
{
"en": "excited face",
"av": "ццидахараб (хӏалуцараб, хӏал бачӏараб) гьумер"
}
]
}
]
}
{
"word": "excited; agitated",
"stress": 7,
"forms": [
"взволнованный",
"взволнованная",
"взволнованное"
],
"senses": [
{
"text": "бихха-хочараб, рахӏат хвараб",
"examples": [
{
"en": "excited voice",
"av": "рахӏат хвараб гьаракь"
}
]
}
]
}
excitement; agitation
сообщить о неточности{
"word": "excitement; agitation",
"stress": 7,
"forms": [
"взволнованность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "вихха-хочи, рахӏатхвей"
}
]
}
excitement; agitation
сообщить о неточности{
"word": "excitement; agitation",
"stress": 8,
"stem": "ВОЗБУЖДЕНИ",
"forms": [
"возбуждение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "багъаризаби, ккезаби, лъугьинаби, бижизаби, хехдаризаби, ццидахинаби",
"precomment": "per the verb to excite / arouse",
"examples": [
{
"en": "stimulation of appetite",
"av": "кваниде гъира ккезаби"
}
]
},
{
"text": "багъари, хӏалуцин, ккей, лъугьин, бижи, хехдари, ццидахин",
"precomment": "by the verb to excite",
"examples": [
{
"en": "be in a state of high excitement",
"av": "кутакалда хӏалуцун букӏине"
}
]
},
{
"text": "багъари, шавкъ бачӏин, асар лъугьин",
"labels": [
"physiology"
]
}
]
}
{
"word": "excitement; fervor",
"stress": 3,
"forms": [
"азарт"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "шавкъ, гъира-шавкъ",
"examples": [
{
"en": "get excited; get carried away",
"av": "кутакалда машгъуллъизе"
},
{
"en": "to work with passion",
"av": "гъира-шавкъалда хӏалтӏизе"
}
]
},
{
"text": "кутакалда машгъуллъи"
}
]
}
{
"word": "excite, arouse",
"stress": 7,
"forms": [
"возбудить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "багъаризабизе, бахъизабизе, бижизабизе, лъугьинабизе, ккезабизе",
"precomment": "what (to cause)",
"examples": [
{
"en": "to whet the appetite",
"av": "кваниде гъира (хьул, къасд) бижизабизе (ккезабизе)"
},
{
"en": "foster hatred",
"av": "рокьукълъи лъугьинабизе"
}
]
},
{
"text": "ццидахинавизе, хӏалуцинавизе, ракӏ хехлъизабизе, вихха-хочизавизе, гӏедегӏахъдизавизе, хехдаризавизе",
"precomment": "someone, something (to agitate)"
},
{
"text": "ццин багъаризабизе",
"precomment": "whom-what (to turn against someone, something)",
"comment": "лъидехун бугониги"
},
{
"text": "цебе лъезе, багъаризабизе",
"precomment": "what (to put to discussion)",
"examples": [
{
"en": "to raise an issue",
"av": "суал цебе лъезе"
},
{
"en": "to institute legal proceedings",
"av": "судалъулаб дело гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "exciting",
"stress": 8,
"stem": "ВОЗБУЖДАЮЩ",
"forms": [
"возбуждающий",
"возбуждающая",
"возбуждающее"
],
"senses": [
{
"text": "багъаризабулеб; хӏалуцинабулеб; лъугьинабулеб; бижизабулеб; хехдаризабулеб; ццидахинабулеб",
"examples": [
{
"en": "exciting action; stimulating effect",
"av": "хӏалуцинабулеб (багъаризабулеб, хехдаризабулеб) асар"
},
{
"en": "stimulants",
"av": "рагъаризарулел (хӏалуцинарулел, хехдаризарулел) дарманал"
}
]
}
]
}
{
"word": "exciting",
"stress": 5,
"forms": [
"волнительный",
"волнительная",
"волнительное"
],
"labels": [
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"labels": [
"colloquial word"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "волнующий",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "exciting; moving",
"stress": 5,
"forms": [
"волнующий",
"волнующая",
"волнующее"
],
"senses": [
{
"text": "хӏайранлъизарулеб, хӏайран гьарулеб",
"examples": [
{
"en": "exciting performance",
"av": "хӏайранлъизарулеб спектакль"
}
]
}
]
}
{
"word": "exclaim",
"stress": 6,
"forms": [
"воскликнуть"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏун (борхун) абизе, кӏалъазе"
}
]
}
{
"word": "exclamation",
"stress": 8,
"forms": [
"восклицание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏи; асар лъугьин лъазабулеб гьаракь"
}
]
}
{
"word": "exclamatory",
"stress": 8,
"stem": "ВОСКЛИЦАТЕЛЬН",
"forms": [
"восклицательный",
"восклицательная",
"восклицательное"
],
"senses": [
{
"text": "ахӏул",
"examples": [
{
"en": "exclamation mark",
"av": "ахӏул ишара"
},
{
"en": "exclamatory sentence",
"av": "ахӏул предложение"
}
]
}
]
}
{
"word": "exclude; expel",
"stress": 7,
"forms": [
"исключить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоса бахъизе, нахъе хъвагӏазе",
"precomment": "whom-what (from the composition)",
"comment": "гьабизе, рехизе",
"examples": [
{
"en": "to exclude from the list",
"av": "сияхӏалдаса нахъе хъвагӏазе"
}
]
},
{
"text": "гьукъизе, биччангутӏизе",
"precomment": "what (to prevent)",
"examples": [
{
"en": "exclude the possibility of failure to fulfill the plan",
"av": "план тӏубангутӏиялъе рес гьукъизе"
},
{
"en": "that's out of the question",
"av": "гьеб миркалъ букӏунаро, гьеб букӏине рес гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "excluding",
"stress": 7,
"forms": [
"исключая"
],
"senses": [
{
"text": "хутӏун, хутӏизегӏан; малъичӏого, рикӏкӏинчӏого; гьоркьоса бахъун, рехун",
"precomment": "with the genitive case",
"examples": [
{
"en": "all except one",
"av": "цо хутӏун, киналго"
}
]
}
]
}
{
"word": "exclusively",
"stress": 7,
"homonym": 1,
"forms": [
"исключительно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "гӏицӏго, цохӏо",
"precomment": "only",
"labels": [
"particle"
],
"examples": [
{
"en": "only straight-A students received the prize",
"av": "премия щвана гӏицӏго отличниказе"
}
]
},
{
"text": "цӏакъ, хӏисаб гьечӏого, хӏаталдаса ун, гӏорхъолъа ун; хасго",
"precomment": "especially",
"examples": [
{
"en": "exceptionally gifted person",
"av": "гӏорхъолъа ун пагьму бугев чи"
}
]
},
{
"text": "рикӏкӏинчӏого",
"precomment": "except the last mentioned item",
"examples": [
{
"en": "from the letter a to k exclusively",
"av": "а хӏарпалдаса к-ялде щвезегӏан"
}
]
}
]
}
{
"word": "exclusivity",
"stress": 7,
"forms": [
"исключительность"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "батӏалъи, хаслъи",
"precomment": "feature; peculiarity"
},
{
"text": "гӏажаиблъи, тамашалъи, къанагӏалъи",
"precomment": "rarity"
}
]
}
excommunicate; disconnect
сообщить о неточности{
"word": "excommunicate; disconnect",
"stress": 6,
"forms": [
"отлучить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "батӏа гьабизе, нахъе гъезе, гьоркьове виччангутӏизе",
"precomment": "someone/something from someone/something"
}
]
}
excommunication; exclusion
сообщить о неточности{
"word": "excommunication; exclusion",
"stress": 6,
"forms": [
"отлучение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "батӏа гьаби, нахъе гъей, гьоркьове виччангутӏи",
"precomment": "by the verb to excommunicate / separate"
}
]
}
{
"word": "excrement",
"stress": 8,
"forms": [
"экскременты"
],
"labels": [
"plural"
],
"senses": [
{
"text": "гьиз, рак"
}
]
}
exculpatory; acquitting
сообщить о неточности{
"word": "exculpatory; acquitting",
"stress": 7,
"forms": [
"оправдательный",
"оправдательная",
"оправдательное"
],
"senses": [
{
"text": "ритӏухълъи чӏезабулеб, ритӏухъ гьабулеб, вацӏцӏадавлъун вихьизабулеб",
"examples": [
{
"en": "acquittal",
"av": "ритӏухъ гьабулеб хӏукму"
},
{
"en": "supporting document",
"av": "ритӏухълъи чӏезабулеб документ"
}
]
}
]
}
{
"word": "excursion",
"stress": 9,
"stem": "ЭКСКУРСИОНН",
"forms": [
"экскурсионный",
"экскурсионная",
"экскурсионное"
],
"senses": [
{
"text": "экскурсиялъул(аб)",
"examples": [
{
"en": "excursion bureau",
"av": "экскурсиялъулаб (экскурсиял гьарулеб) бюро"
}
]
}
]
}
{
"word": "excursion",
"stress": 5,
"forms": [
"экскурсия"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экскурсия",
"comment": "цадахъ, къокъа гьабун, музеялде ва гь.ц. балагьизе ин",
"examples": [
{
"en": "city tour",
"av": "шагьаралде экскурсия"
}
]
},
{
"text": "экскурсантал",
"precomment": "group of participants"
}
]
}
{
"word": "excursionist",
"stress": 8,
"forms": [
"экскурсант"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экскурсант",
"comment": "экскурсиялда гӏахьаллъи гьабулев чи, экскурсиялъ унев чи"
}
]
}
excursion; digression
сообщить о неточности{
"word": "excursion; digression",
"stress": 1,
"forms": [
"экскурс"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "экскурс",
"comment": "аслияб гуреб суал баян гьабизе, бичӏчӏизабизе гӏоло аслияб суалалдаса нахъекъай",
"labels": [
"bookish"
]
}
]
}
excusable; pardonable
сообщить о неточности{
"word": "excusable; pardonable",
"stress": 6,
"stem": "ПРОСТИТЕЛЬН",
"forms": [
"простительный",
"простительная",
"простительное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса лъугьине бегьулеб",
"examples": [
{
"en": "forgivable mistake",
"av": "тӏаса лъугьине бегьулеб гъалатӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "excuse",
"stress": 6,
"stem": "ИЗВИНИ",
"forms": [
"извинить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса лъугьине",
"precomment": "whom-what",
"examples": [
{
"en": "excuse me!; forgive me!",
"av": "тӏаса лъугьа дидаса!"
},
{
"en": "pardon me for interrupting you",
"av": "дица мун гьоркьов къотӏизавиялда тӏаса лъугьа"
},
{
"en": "well, excuse me!",
"av": "гӏайиб гьабуге! гьеб гьедин гуро бугеб!"
}
]
}
]
}
{
"word": "excuse",
"stress": 6,
"forms": [
"отговорка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "багьана бати; гӏилла бачин; багьана",
"examples": [
{
"en": "no excuses!",
"av": "багьанаби ратуге!"
},
{
"en": "make excuses; fob off with excuses",
"av": "багьанаби ратун, тӏаса бихьизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "excuse; apologize",
"stress": 6,
"forms": [
"извинять(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "извинить",
"kind": "see"
}
]
}