{
"word": "word",
"stress": 3,
"stem": "СЛОВ",
"forms": [
"слово"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏи, жогьа, калима",
"examples": [
{
"en": "words are divided into syllables",
"av": "рагӏаби слогазде рикьула"
},
{
"en": "missed a word",
"av": "цо рагӏи гьоркьоб биччан тана"
}
]
},
{
"text": "рагӏаби, калам, рагӏи кьей",
"precomment": "speech; language",
"examples": [
{
"en": "give the floor",
"av": "(кӏалъазе) рагӏи кьезе"
},
{
"en": "to ask for the floor",
"av": "(кӏалъазе вахъине) рагӏи кьеян гьаризе"
},
{
"en": "keep one's word",
"av": "кьураб рагӏи кквезе, тӏубазабизе"
}
]
},
{
"text": "адабияталъул цо форма",
"precomment": "legend, tale",
"examples": [
{
"en": "“The Tale of Igor's Campaign”",
"av": "«Игорил полкалъул хӏакъалъулъ рагӏи»",
"comment": "хабар, къиса"
}
]
},
{
"precomment": "phraseological units",
"examples": [
{
"en": "gift of gab",
"av": "пасихӏлъи, рагӏуе пагьму"
},
{
"en": "not find words",
"av": "бицун хӏал кӏунгутӏизе"
},
{
"en": "in a word",
"av": "палхӏасил"
},
{
"en": "one word led to another",
"av": "бицунаго-толаго"
},
{
"en": "in words; verbally",
"av": "кӏалзул жогьабазда (лъун)"
},
{
"en": "in other words",
"av": "батӏайиса абуни"
},
{
"en": "no word",
"av": "абизе рагӏи гьечӏо"
},
{
"en": "well-aimed word; apt remark",
"av": "гӏужилго абураб рагӏи"
},
{
"en": "winged words",
"av": "магӏна гъваридал калимаби"
},
{
"en": "freedom of speech",
"av": "бокьараб пикру загьир гьабизе бугеб (эркенлъи) ихтияр"
},
{
"en": "take back one's words",
"av": "абуралдаса инкар гьабизе, ракӏ бухӏизе"
},
{
"en": "without further ado",
"av": "цониги тӏокӏаб рагӏиги абичӏого, къокъго, заман бахъичӏого"
},
{
"en": "in one's own words",
"av": "жиндирго рагӏабаздалъун (бицине)"
},
{
"en": "be a man of one's word",
"av": "жиндирго рагӏул бетӏергьанлъун вукӏине"
},
{
"en": "not get a word out of someone",
"av": "лъидасаниги рагӏи бахъун бажарунгутӏизе"
},
{
"en": "word for word",
"av": "бицараб куцалъ, хӏарп хисичӏого"
}
]
}
]
}
{
"word": "wordiness; verbosity",
"stress": 8,
"forms": [
"многословие"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏи гӏемерлъи",
"comment": "каламалъулъ, гарачӏвариялда, тӏехьалда"
}
]
}
{
"word": "wordless; obedient",
"stress": 8,
"stem": "БЕССЛОВЕСН",
"forms": [
"бессловесный",
"бессловесная",
"бессловесное"
],
"senses": [
{
"text": "кӏал-мацӏ гьечӏеб, кӏалъазе кӏолареб",
"examples": [
{
"en": "mute animal",
"av": "кӏал-мацӏ гьечӏеб хӏайван"
},
{
"en": "non-speaking role",
"av": "кӏалъазе кколареб роль, кӏалъалареб роль, кӏалъай гьечӏеб роль (театралда)"
}
]
},
{
"text": "гӏенеккарав, гара-чӏвари дагьав; гьабу-гьабуралда тӏад рекъолев, дагӏба гьабуларев",
"comment": "молчаливый; безропотный"
}
]
}
{
"word": "wordy; verbose",
"stress": 8,
"forms": [
"многословный",
"многословная",
"многословное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер рагӏи бугеб"
}
]
}
{
"word": "word coinage",
"stress": 12,
"forms": [
"словопроизводство"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "аслиял (кьолболал) рагӏабаздасан цогидал рагӏаби лъугьин"
}
]
}
{
"word": "word coinage",
"stress": 8,
"forms": [
"словотворчество"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цӏиял рагӏаби рахъи, рагӏаби лъугьинари, цӏиял рагӏаби ургъи"
}
]
}
{
"word": "word combination",
"stress": 11,
"stem": "СЛОВОСОЧЕТАНИ",
"forms": [
"словосочетание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏабазул дандрай",
"comment": "грамматикияб бухьен бугеб кӏиго я чанго рагӏи",
"examples": [
{
"en": "verbal word combinations",
"av": "глаголиял дандраял"
}
]
}
]
}
{
"word": "word formation",
"stress": 13,
"forms": [
"словообразование"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби лъугьунел къагӏидаби лъазарулеб грамматикаялъул бутӏа"
}
]
}
{
"word": "word usage",
"stress": 14,
"forms": [
"словоупотребление"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби хӏалтӏизари"
}
]
}
{
"word": "word-creation",
"stress": 8,
"forms": [
"языкотворчество"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "цӏиял рагӏаби яги рагӏабазул сокӏкӏенал, дандраял лъугьинари",
"labels": [
"linguistics"
]
}
]
}
{
"word": "word-formation",
"stress": 13,
"stem": "СЛОВООБРАЗОВАТЕЛЬН",
"forms": [
"словообразовательный",
"словообразовательная",
"словообразовательное"
],
"senses": [
{
"text": "рагӏаби лъугьинарулеб",
"examples": [
{
"en": "derivational suffixes",
"av": "рагӏаби лъугьинарулел суффиксал"
}
]
}
]
}
{
"word": "work",
"stress": 9,
"forms": [
"произведение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "произведение, асар",
"comment": "кечӏ, пьеса, хабар, роман…",
"examples": [
{
"en": "work of art",
"av": "искусствоялъул асар"
},
{
"en": "literary work",
"av": "литературияб асар"
}
]
},
{
"text": "кьабиялъул хӏасил",
"labels": [
"mathematics"
]
}
]
}
{
"word": "work",
"stress": 4,
"stem": "РАБОТ",
"forms": [
"работа"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏи",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "engine operation",
"av": "двигателалъул (моторалъул) хӏалтӏи"
},
{
"en": "heart action; work of the heart",
"av": "рекӏел хӏалтӏи"
},
{
"en": "physical labor",
"av": "кверзулаб захӏмат"
},
{
"en": "mental work",
"av": "гӏакълияб хӏалтӏи"
},
{
"en": "homework",
"av": "рокъоб (гьабулеб) хӏалтӏи"
},
{
"en": "test; written test",
"av": "(халгьабиялъулаб) контролияб хӏалтӏи"
},
{
"en": "written work",
"av": "хъвавулаб хӏалтӏи"
},
{
"en": "constant work",
"av": "чӏараб, цо ккураб, хисулареб, даимаб хӏалтӏи"
},
{
"en": "workplace",
"av": "хӏалтӏулеб бакӏ"
},
{
"en": "to get a job",
"av": "хӏалтӏуде лъугьине"
},
{
"en": "to start work",
"av": "хӏалтӏуде байбихьизе"
},
{
"en": "set up work",
"av": "хӏалтӏи рекъезабизе"
},
{
"en": "remove from work",
"av": "хӏалтӏудаса вахъизе"
},
{
"en": "give work to everyone",
"av": "киназего хӏалтӏи (бикьун) кьезе"
},
{
"en": "fine work",
"av": "махщалида гьабураб, мухӏканаб хӏалтӏи"
},
{
"en": "irrigation work",
"av": "лъалъадиялъулал хӏалтӏаби"
},
{
"en": "field work",
"av": "а) къватӏир (авлахъалда) гьарулел хӏалтӏаби; б) хур-хералъул (хурул) хӏалтӏаби"
},
{
"en": "harvesting work",
"av": "бачӏин бакӏариялъул хӏалтӏаби"
},
{
"en": "earthworks",
"av": "ракьулал хӏалтӏаби"
},
{
"en": "forced labor",
"av": "хӏалалъ гьаризарулел хӏалтӏаби"
},
{
"en": "printed works",
"av": "басмаялда рахъарал хӏалтӏаби"
},
{
"en": "exhibition of works by a well-known artist",
"av": "машгьурав художникасул хӏалтӏабазул выставка"
},
{
"en": "immerse oneself in work",
"av": "хӏалтӏулъ къан вукӏине, кинабго кӏочон тун хӏалтӏуде вуссине"
}
]
}
]
}
{
"word": "work",
"stress": 4,
"stem": "РАБОТА",
"forms": [
"работать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизе, гьарудизе",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "to work at a plant",
"av": "заводалда хӏалтӏизе"
},
{
"en": "work from home",
"av": "рокъов хӏалтӏизе"
},
{
"en": "work with a dictionary",
"av": "словарьгун хӏалтӏизе"
},
{
"en": "the mechanism works well",
"av": "механизм лъикӏ хӏалтӏулеб буго"
},
{
"en": "the plant runs on coal",
"av": "завод тӏорччода хӏалтӏула",
"comment": "тӏорччоца хӏалтӏизабулеб буго"
},
{
"en": "the telephone is out of order",
"av": "телефон хӏалтӏулеб гьечӏо"
},
{
"en": "he likes to work",
"av": "гьесие хӏалтӏизе бокьула"
},
{
"en": "the heart refuses to work",
"av": "рекӏеца хӏалтӏизе инкар гьабулеб буго"
},
{
"en": "the shop is open from eight o'clock",
"av": "тукен сагӏат микьгоялдаса нахъе (микьгоялдасан) хӏалтӏула"
},
{
"en": "what is his job?",
"av": "щивлъун дов хӏалтӏулев вугев?"
},
{
"en": "to work with hands",
"av": "квераз хӏалтӏизе"
},
{
"en": "work the pedal",
"av": "педалалъ хӏалтӏизе"
},
{
"en": "to work for oneself",
"av": "жиндиего хӏалтӏизе"
},
{
"en": "work for the whole family",
"av": "тӏолабго хъизамалъе гӏоло хӏалтӏизе, тӏолабго хъизамалъул хӏалтӏи гьабизе"
},
{
"en": "time works for us",
"av": "заман нилъее пайдаялъе хӏалтӏулеб буго"
},
{
"en": "to work on oneself",
"av": "жиндаго тӏад хӏалтӏизе, махшел камил гьабизе"
},
{
"en": "work with one's head",
"av": "бетӏер хӏалтӏизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "workbench",
"stress": 6,
"forms": [
"верстак"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "верстак",
"examples": [
{
"en": "carpenter's workbench",
"av": "цӏулал устарасул верстак",
"comment": "тӏад хӏалтӏи гьабулеб стол"
}
]
}
]
}
{
"word": "workday",
"stress": 7,
"forms": [
"трудодень"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматкъо"
}
]
}
{
"word": "worker",
"stress": 4,
"forms": [
"работник"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан, хъулухъчи",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "excellent worker",
"av": "цӏакъав хӏалтӏухъан"
},
{
"en": "research worker",
"av": "гӏелмияв хӏалтӏухъан"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏун бажарулев чи",
"examples": [
{
"en": "there are two workers in the family",
"av": "хъизамалда хӏалтӏун бажарулев кӏиго чи вуго"
}
]
},
{
"text": "цеве тарав чи, цеветел",
"precomment": "farm laborer",
"labels": [
"archaic word"
]
}
]
}
{
"word": "worker",
"stress": 4,
"stem": "РАБОЧ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рабочий"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан",
"examples": [
{
"en": "handyman; auxiliary worker",
"av": "кумекалъе хӏалтӏи гьабулев чи, кумекчи-хӏалтӏухъан"
},
{
"en": "workers and employees",
"av": "хӏалтӏухъаби ва хъулухъчагӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "worker",
"stress": 4,
"stem": "РАБОЧ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рабочий",
"рабочая",
"рабочее"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъабазул(аб)",
"examples": [
{
"en": "working class",
"av": "хӏалтӏухъабазул класс"
},
{
"en": "labor movement",
"av": "хӏалтӏухъабазулаб багъа-бачари"
},
{
"en": "working-class district",
"av": "хӏалтӏухъабазул (хӏалтӏухъаби рукӏунеб) район"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏул",
"precomment": "intended for work",
"examples": [
{
"en": "working day",
"av": "хӏалтӏул къо"
},
{
"en": "working hours",
"av": "хӏалтӏул заман"
},
{
"en": "working drawing",
"av": "хӏалтӏулаб чертеж"
},
{
"en": "work clothes",
"av": "хӏалтӏулеб мехалъ ретӏунеб ретӏел"
},
{
"en": "workplace; workstation",
"av": "хӏалтӏулеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "пайдаяб хӏалтӏи гьабулеб, хӏалтӏулеб",
"precomment": "performing useful work",
"examples": [
{
"en": "workhorse",
"av": "хӏалтӏул чу"
},
{
"en": "working hands; workforce",
"av": "хӏалтӏухъаби"
},
{
"en": "labor force; workforce",
"av": "хӏалтӏулаб къуват, хӏалтӏухъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "working",
"stress": 5,
"forms": [
"трудящийся",
"трудящаяся",
"трудящееся"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏулеб, гьавудулеб, захӏмат баччулеб",
"examples": [
{
"en": "working masses",
"av": "захӏматхалкъ"
}
]
},
{
"labels": [
"used as a noun"
],
"examples": [
{
"en": "working",
"av": "захӏматчи"
}
]
}
]
}
{
"word": "working woman",
"stress": 4,
"forms": [
"работница"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏухъан (чӏужу), хъулухъчӏужу"
},
{
"text": "рокъой тарай гӏадан (хӏалтӏи гьабизе), цеетел"
}
]
}
{
"word": "workload, busyness",
"stress": 5,
"forms": [
"загруженность",
"загружённость"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "къайидул (юкалъул) цӏей, цӏун букӏин",
"precomment": "cargo supply"
},
{
"text": "хӏалтӏи (хъулухъ) гӏунги тӏокӏаб букӏин",
"precomment": "degree of occupation",
"labels": [
"figuratively",
"colloquial word"
]
}
]
}
workmanship; processing; dressing
сообщить о неточности{
"word": "workmanship; processing; dressing",
"stress": 2,
"forms": [
"выделка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьинаби (цӏоко, тӏом)",
"comment": "according to the verb выделать",
"examples": [
{
"en": "sheepskin dressing",
"av": "гӏиял тӏехь лъугьинаби"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "гьабураб хӏалтӏул качество",
"comment": "качество работы",
"examples": [
{
"en": "good leather dressing",
"av": "тӏом (цӏоко) лъикӏ лъугьин"
}
]
}
]
}
{
"word": "workpiece",
"stress": 6,
"forms": [
"заготовка"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьаби, хӏадур гьаби",
"precomment": "by the verb prepare",
"examples": [
{
"en": "timber harvesting",
"av": "хъарщи-цӏул хӏадур гьаби"
}
]
},
{
"text": "сундуениги хӏадурараб материал",
"precomment": "semi-product",
"comment": "масала, чакмабазе хӏадур гьабураб лакай, хьвацӏа"
}
]
}
{
"word": "workshop",
"stress": 9,
"stem": "МАСТЕРСК",
"forms": [
"мастерская"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "мастерская",
"examples": [
{
"en": "tailor's workshop",
"av": "рукъарулеб мастерская"
},
{
"en": "artist's studio",
"av": "художникасул мастерская"
}
]
},
{
"text": "мастерскаял",
"labels": [
"plural"
],
"examples": [
{
"en": "railway workshops",
"av": "маххул нухазул мастерскаял"
}
]
}
]
}
work as a farmhand; work as a laborer
сообщить о неточности{
"word": "work as a farmhand; work as a laborer",
"stress": 5,
"forms": [
"батрачить"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "батраклъи гьабизе; рагьтӏателлъун чӏезе"
}
]
}
{
"word": "work as a shepherd",
"stress": 4,
"forms": [
"чабанить"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гӏиявехьлъи гьабизе"
}
]
}
{
"word": "work a bit",
"stress": 6,
"forms": [
"поработать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "дагьавго хӏалтӏизе; кигӏаналиго мехалъ хӏалтӏизе",
"examples": [
{
"en": "work for three hours",
"av": "лъабго сагӏаталъ хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "work hard; toil",
"stress": 7,
"forms": [
"потрудиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏизе; кигӏаналиго заманалъ хӏалтӏизе",
"precomment": "work a bit",
"examples": [
{
"en": "he has worked hard in his lifetime",
"av": "жиндирго гӏумруялда гьев дагьав гуро хӏалтӏарав"
}
]
},
{
"text": "хӏажатаблъун, къваригӏунеблъун рикӏкӏине",
"precomment": "with infinitive (to deem necessary)",
"examples": [
{
"en": "he didn't even bother to find out",
"av": "гьес гьеб лъазе ккей (лъазаби) хӏажатаблъун, къваригӏунеблъун рикӏкӏинчӏо"
},
{
"en": "please pass on the letter",
"av": "кигӏан захӏмалъаниги, кагъат кьезе жигар бахъе"
}
]
}
]
}
work in a primitive way
сообщить о неточности{
"word": "work in a primitive way",
"stress": 5,
"forms": [
"кустарничать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рокъоб устарлъи гьабизе"
},
{
"text": "гӏуцӏи гьечӏого, щвалде щвечӏого, гьабизе",
"precomment": "to engage in makeshift crafts"
}
]
}
{
"word": "work off",
"stress": 6,
"forms": [
"отрабатывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "отработать",
"kind": "see"
}
]
}
work oneself to exhaustion
сообщить о неточности{
"word": "work oneself to exhaustion",
"stress": 6,
"forms": [
"доработаться"
],
"labels": [
"perfective aspect",
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏун цощинаб даражаялде щвезе",
"precomment": "to what",
"examples": [
{
"en": "to work oneself to a headache",
"av": "бетӏер унтизегӏан хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "work out",
"stress": 3,
"forms": [
"клеиться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "седон рекӏине",
"examples": [
{
"en": "paper glues well",
"av": "кагъат лъикӏ седон чӏолеб буго"
}
]
},
{
"text": "гьабун данде билълъине",
"labels": [
"figuratively",
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "things are not going well",
"av": "хӏалтӏи гьабун данде билълъунеб гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "work out well",
"stress": 4,
"forms": [
"работаться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"labels": [
"impersonal verb"
],
"examples": [
{
"en": "it is good to work in the mornings",
"av": "радарадал лъикӏ хӏалтӏизе кӏола"
},
{
"en": "I feel like working today",
"av": "жакъа дида лъикӏ хӏалтӏизе кӏолеб буго"
}
]
}
]
}
work out; finish working
сообщить о неточности{
"word": "work out; finish working",
"stress": 6,
"forms": [
"отработать"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏудалъун бецӏизе",
"precomment": "what (to compensate by work)",
"examples": [
{
"en": "to work off one's duty",
"av": "жиндирго налъи хӏалтӏудалъун бецӏизе"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏизе",
"precomment": "what (work for some time)",
"examples": [
{
"en": "to work eight hours",
"av": "микьго сагӏаталъ хӏалтӏизе"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏун вахъине",
"precomment": "stop working"
},
{
"text": "тӏад чӏун лъазабизе, гьабизе ругьунлъизе, квер ругьун гьабизе",
"precomment": "something (master by practicing)"
},
{
"text": "къачӏан бахъинабизе",
"precomment": "what (to give something a final look)",
"examples": [
{
"en": "to rehearse a play",
"av": "пьеса, рагӏаракьанде щун, къачӏан бахъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "work through",
"stress": 7,
"forms": [
"прорабатывать"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "проработать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2, 3",
"comment": "2, 3"
}
]
}
{
"word": "work together",
"stress": 5,
"forms": [
"срабатываться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "сработаться",
"kind": "see",
"refwordnum": "1,2"
}
]
}
{
"word": "worldview",
"stress": 10,
"forms": [
"миропонимание"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "дуниял, хӏакъикъат бичӏчӏулеб куц"
}
]
}
{
"word": "worldview; outlook",
"stress": 10,
"forms": [
"мировоззрение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "бербалагьи, пикру",
"comment": "гӏумруялде, тӏабигӏаталде, пачалихъалъул гӏуцӏиялде бугеб"
}
]
}
worldview; perception of the world
сообщить о неточности{
"word": "worldview; perception of the world",
"stress": 9,
"forms": [
"мироощущение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "инсанасул гӏамал-хасияталда, ишазда рекъон, (гьес) сверухъ бугеб дуниял, хӏакъикъат къабул гьабулеб куц"
}
]
}
{
"word": "worldwide; global",
"stress": 5,
"stem": "ВСЕМИРН",
"forms": [
"всемирный",
"всемирная",
"всемирное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏолго дунялалъул",
"examples": [
{
"en": "world history",
"av": "тӏолго дунялалъул тарих (история)"
}
]
}
]
}
{
"word": "world-historical",
"stress": 15,
"stem": "ВСЕМИРНО-ИСТОРИЧЕСК",
"forms": [
"всемирно-исторический",
"всемирно-историческая",
"всемирно-историческое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏолго дунялалъулго тарихияб",
"examples": [
{
"en": "world-historical victories",
"av": "тӏолго дунялалъулго тарихиял бергьенлъаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "world; global",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"мировой",
"мировая",
"мировое"
],
"senses": [
{
"text": "дунялалъулго, тӏолабго дунялалъулаб",
"examples": [
{
"en": "outer space",
"av": "тӏолабго дунялалъул гӏатӏилъи"
},
{
"en": "world war",
"av": "дунялалъулго рагъ"
}
]
},
{
"text": "цӏар рагӏараб",
"precomment": "famous",
"examples": [
{
"en": "world-renowned scientist",
"av": "дунялалдаго цӏар рагӏарав гӏалимчи"
}
]
},
{
"text": "цӏакъ лъикӏаб",
"precomment": "very good",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "great guy",
"av": "цӏакъ лъикӏав гӏолилав"
},
{
"en": "world weariness; weltschmerz",
"av": "ракӏ гӏодоб чӏвай, гӏумруялдаса ракӏ буссин"
}
]
}
]
}
{
"word": "world; global",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"мировой",
"мировая",
"мировое"
],
"senses": [
{
"text": "ракълилаб, дагӏбачагӏи рекъезарулеб",
"precomment": "conciliatory; peacemaking",
"examples": [
{
"en": "justice of the peace",
"av": "ракълилаб куцалъ дагӏбакьецалъул хал гьабулев диванчи"
}
]
},
{
"text": "ракълилаб куцалъ дагӏба лъугӏизаби",
"precomment": "peace treaty",
"comment": "мирное разрешение ссоры",
"labels": [
"used as a noun",
"feminine gender"
]
}
]
}
{
"word": "world; light",
"homonym": 1,
"forms": [
"свет"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "гвангъи, канлъи, нур",
"labels": [
"in various meanings"
],
"examples": [
{
"en": "sunlight",
"av": "бакъул канлъи"
},
{
"en": "moonlight",
"av": "моцӏрол канлъи"
}
]
},
{
"text": "чирахъ",
"comment": "источник освещения",
"examples": [
{
"en": "turn on the light",
"av": "чирахъ бакизе"
},
{
"en": "to turn off the light",
"av": "чирахъ свинабизе"
},
{
"en": "at the crack of dawn",
"av": "хъахӏлъи балалдего, боцӏолъго"
},
{
"en": "at the break of dawn",
"av": "хъахӏлъи лъарабго"
}
]
}
]
}
{
"word": "world; light",
"homonym": 2,
"forms": [
"свет"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "дуниял",
"comment": "мир, вселенная",
"examples": [
{
"en": "around the world trip",
"av": "дуниял сверун сапар"
}
]
},
{
"text": "гӏалам, халкъ",
"examples": [
{
"en": "this is known to the whole world",
"av": "тӏолго гӏаламалда лъала гьеб"
},
{
"en": "at the edge of the world",
"av": "цӏакъ рикӏкӏад"
},
{
"en": "publish; release",
"av": "басмаялда бахъизе"
},
{
"en": "abuse for all one is worth",
"av": "кутакалда хьандезе"
},
{
"en": "high society",
"av": "аристократал (некӏо), тӏадегӏанаб даражаялъул чагӏи"
},
{
"en": "come into the world",
"av": "гьавизе, эбелалъ гьавизе"
},
{
"en": "to kick the bucket; to pass away",
"av": "хвезе, доб дунялалде ине",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "worm",
"forms": [
"червь"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏутӏ, борохь, хӏапара, къвекӏ",
"examples": [
{
"en": "silkworm",
"av": "къазил хӏутӏ"
},
{
"en": "worm of doubt",
"av": "даимго (кидаго) ургъалида чӏезабулеб щаклъи (ракӏчӏунгутӏи), щаклъулхӏутӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "worm",
"stress": 5,
"forms": [
"червяк"
],
"labels": [
"masculine gender"
],
"senses": [
{
"text": "червяк",
"comment": "винталъул цо тайпа",
"labels": [
"technology"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "червь",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "wormhole",
"stress": 7,
"stem": "ЧЕРВОТОЧИН",
"forms": [
"червоточина"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "хӏутӏалъ кванараб бакӏ; хӏутӏ бай, хӏутӏалъ кванай",
"examples": [
{
"en": "wormhole in an apple",
"av": "гӏечулъ хӏутӏалъ кванараб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "лъилъниги бугеб хадуб балагьалде рачине бегьулеб гӏунгутӏи",
"labels": [
"figuratively"
]
}
]
}
{
"word": "worms",
"stress": 2,
"forms": [
"черви"
],
"labels": [
"plural"
],
"see_also": [
{
"target": "червы",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "wormwood",
"stress": 4,
"forms": [
"полынь"
],
"labels": [
"feminine gender"
],
"senses": [
{
"text": "юшан",
"labels": [
"botany"
]
}
]
}
{
"word": "wormy",
"stress": 5,
"stem": "ЧЕРВИВ",
"forms": [
"червивый",
"червивая",
"червивое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏутӏазулаб, хӏутӏ бараб, хӏапара бараб, къвекӏ бараб",
"examples": [
{
"en": "wormy apple",
"av": "хӏапара бараб гӏеч"
}
]
}
]
}
{
"word": "worn",
"stress": 2,
"stem": "НОШЕН",
"forms": [
"ношеный",
"ношеная",
"ношеное"
],
"senses": [
{
"text": "ретӏараб; ретӏун букӏараб",
"examples": [
{
"en": "worn underwear",
"av": "басрияб (ретӏараб) гъоркьанретӏел"
}
]
}
]
}
{
"word": "worn out",
"stress": 2,
"stem": "ВЫНОШЕНН",
"forms": [
"выношенный",
"выношенная",
"выношенное"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏибе (цебе) босараб"
},
{
"text": "камилго ургъараб",
"comment": "хорошо обдуманный",
"examples": [
{
"en": "cherished idea",
"av": "камилго ургъараб идея"
}
]
},
{
"text": "басралъараб, хохораб",
"comment": "ветхий",
"examples": [
{
"en": "worn-out coat",
"av": "басралъараб (хохораб) пальто"
}
]
}
]
}
{
"word": "worn out",
"stress": 4,
"stem": "ИЗНОШЕНН",
"forms": [
"изношенный",
"изношенная",
"изношенное"
],
"senses": [
{
"text": "хохораб, басралъараб, чӏикӏараб",
"examples": [
{
"en": "worn-out equipment",
"av": "басралъараб (хохораб, чӏикӏараб) тӏагӏелалат"
}
]
},
{
"text": "херлъараб, замагадарлъараб",
"labels": [
"figuratively",
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "worn-out organism",
"av": "херлъараб ургьимес"
}
]
}
]
}
{
"word": "worn out",
"stem": "СТЁРТ",
"forms": [
"стёртый",
"стёртая",
"стёртое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏикӏараб; бацӏцӏараб; лъулъан чӏикӏараб; гӏемер лъулъан зарар ккараб",
"examples": [
{
"en": "erased inscription",
"av": "лъулъан хвезабураб хъвай-хъвагӏай"
}
]
}
]
}
{
"word": "worn out; frayed",
"stress": 2,
"forms": [
"вытертый",
"вытертая",
"вытертое"
],
"senses": [
{
"text": "бацӏцӏараб",
"comment": "напр., от пыли"
},
{
"text": "хохораб, басралъараб",
"comment": "напр., об одежде"
}
]
}
{
"word": "worn out; threadbare",
"stem": "ИСТЁРТ",
"forms": [
"истёртый",
"истёртая",
"истёртое"
],
"senses": [
{
"text": "чӏикӏараб, хӏулараб",
"examples": [
{
"en": "worn coin",
"av": "чӏикӏараб гӏисинаб гӏарац"
},
{
"en": "worn-out clothes",
"av": "хӏулараб ретӏел"
}
]
},
{
"text": "чӏалгӏараб, чӏамучӏлъараб",
"labels": [
"figuratively"
],
"examples": [
{
"en": "trite phrases",
"av": "чӏамучӏлъарал жогьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "worry",
"stress": 7,
"forms": [
"волноваться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "карачалахине, багъаризе, гьалаглъизе",
"examples": [
{
"en": "the sea is rough",
"av": "ралъад багъарулеб (карачалахунеб), гьалаглъулеб буго"
}
]
},
{
"text": "рахӏат хвезе, хехдаризе, гьалаглъизе, рихха-хочизе",
"examples": [
{
"en": "one must not worry over trifles",
"av": "гьадингояб жо сабаблъун рахӏат хвезе бегьуларо"
}
]
}
]
}
{
"word": "worry",
"stress": 5,
"forms": [
"тревожиться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезе",
"precomment": "to worry",
"examples": [
{
"en": "worry about the children",
"av": "лъималазе гӏоло рахӏат хвезе"
}
]
},
{
"text": "рахӏат хвезабизе",
"precomment": "burden oneself; trouble oneself",
"comment": "жиндирго",
"examples": [
{
"en": "please, do not worry!",
"av": "гьарула, (дие гӏоло) рахӏат хвезабуге!"
}
]
}
]
}
{
"word": "worry; care",
"stress": 9,
"forms": [
"побеспокоиться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезе; тӏалаб гьабизе",
"comment": "(рахӏат хун лъугьине)",
"examples": [
{
"en": "take care of warm winter clothing",
"av": "хасалоялде хинаб ретӏел тӏалаб гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "worse",
"stress": 2,
"forms": [
"хуже"
],
"senses": [
{
"text": "дагьабги квешаб, дагьабги къадараб, жеги квешго, жеги къадарго",
"precomment": "comparative degree of bad, poor and adverb badly, poorly",
"examples": [
{
"en": "this is worse",
"av": "гьаб дагьабги квешаб буго"
},
{
"en": "he plays worse than his sister",
"av": "гъос яцалдасаги квеш хӏалеб (бачунеб) буго"
},
{
"en": "so much the worse",
"av": "гьединали жеги квеш ккола; дагьабги квеш ккола"
}
]
}
]
}
{
"word": "worsen",
"stress": 7,
"forms": [
"обостриться"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"precomment": "become more receptive",
"examples": [
{
"en": "eyesight sharpened",
"av": "берзул канлъи цӏикӏкӏана"
}
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏун хӏалуцине; бигъине",
"precomment": "become more tense",
"examples": [
{
"en": "relations have deteriorated",
"av": "гьоркьорлъаби дагьалги хӏалуцана"
}
]
},
{
"text": "дагьабги цӏикӏкӏине; бегӏерлъизе",
"precomment": "become stronger",
"examples": [
{
"en": "tuberculosis has worsened",
"av": "гьуърузул унти (туберкулёз) дагьабги цӏикӏкӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "worsen",
"stress": 8,
"forms": [
"усугублять(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "усугубить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "worsen",
"stress": 6,
"forms": [
"ухудшать(ся)"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"see_also": [
{
"target": "ухудшить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "worsen",
"stress": 3,
"forms": [
"ухудшить"
],
"labels": [
"perfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "квешлъизабизе, хашлъизабизе, къадарлъизабизе, загӏиплъизабизе",
"precomment": "what"
}
]
}
{
"word": "worship",
"stress": 8,
"forms": [
"преклоняться"
],
"labels": [
"imperfective aspect"
],
"senses": [
{
"text": "гӏодоре къулизе, къулун сундениги раччизе",
"precomment": "before whom/what",
"examples": [
{
"en": "I admire him",
"av": "дица гьесда цебе (гьесие) бетӏер къулула"
}
]
},
{
"text": "мутӏигӏлъизе, къуравлъун рикӏкӏине",
"labels": [
"figuratively"
]
}
]
}
{
"word": "worship; adoration",
"stress": 7,
"forms": [
"поклонение"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏер къули",
"precomment": "by the verb to worship",
"examples": [
{
"en": "idol worship; idolatry",
"av": "хъанчие бетӏер къули",
"comment": "хъанчие лагълъи гьаби"
}
]
},
{
"text": "икрам гьаби",
"precomment": "adoration"
}
]
}
{
"word": "worst",
"stress": 5,
"stem": "НАИХУДШ",
"forms": [
"наихудший",
"наихудшая",
"наихудшее"
],
"senses": [
{
"text": "бищунго квешаб, нахъегӏанаб, бищунго къадараб",
"examples": [
{
"en": "worst situation",
"av": "бищунго квешаб хӏал"
},
{
"en": "worst result",
"av": "бищун гӏодобегӏанаб, квешаб хӏасил"
}
]
}
]
}
{
"word": "worst",
"stress": 2,
"stem": "ХУДШ",
"forms": [
"худший",
"худшая",
"худшее"
],
"senses": [
{
"precomment": "superlative of bad",
"examples": [
{
"en": "in the worst case",
"av": "цӏакъго квеш кканани"
}
]
},
{
"text": "цӏакъго квешаб",
"precomment": "the worst",
"labels": [
"used as a noun"
],
"examples": [
{
"en": "prepare for the worst",
"av": "дагьабги (цӏакъго) квешалде хӏадурлъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "worsted",
"stress": 5,
"forms": [
"камвольный",
"камвольная",
"камвольное"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванквасул гьабураб",
"labels": [
"textile"
]
}
]
}
{
"word": "worst; bitterest",
"stress": 3,
"forms": [
"злейший",
"злейшая",
"злейшее"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"en": "worst enemy",
"av": "бищунго ццидалав тушман"
}
]
}
]
}
{
"word": "wort",
"stress": 2,
"forms": [
"сусло"
],
"labels": [
"neuter gender"
],
"senses": [
{
"text": "сусло",
"comment": "пиво, квас гьабизе халтӏизабулеб"
}
]
}
{
"word": "worthily",
"stress": 5,
"forms": [
"достойно"
],
"labels": [
"adverb"
],
"senses": [
{
"text": "рекъон; мустахӏикъго",
"examples": [
{
"en": "answer worthily",
"av": "мустахӏикъго жаваб кьезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "worthless",
"stress": 5,
"stem": "НИКЧЕМН",
"forms": [
"никчемный",
"никчемная",
"никчемное"
],
"labels": [
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "пайда гьечӏеб, хӏажат гьечӏеб, ярагьунареб",
"examples": [
{
"en": "worthless book",
"av": "пайда гьечӏеб тӏехь"
},
{
"en": "worthless talk",
"av": "хӏажат гьечӏеб хабар, чӏанда"
}
]
}
]
}
worthless; good-for-nothing
сообщить о неточности{
"word": "worthless; good-for-nothing",
"stress": 6,
"forms": [
"никудышный",
"никудышная",
"никудышное"
],
"labels": [
"colloquial word"
],
"senses": [
{
"text": "щибго гуреб, ярагьунареб, къадараб, хашаб",
"examples": [
{
"en": "useless worker",
"av": "къадарав хӏалтӏухъан"
}
]
}
]
}
{
"word": "worthless; shabby",
"stress": 6,
"forms": [
"завалящий",
"завалящая",
"завалящее"
],
"labels": [
"colloquial (vernacular) word"
],
"senses": [
{
"text": "лъиениги хӏажалъулареб, бегун (гӏодобе рехун) хутӏараб",
"examples": [
{
"en": "worthless goods",
"av": "бегун хутӏараб къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "worthless; unworthy",
"stress": 5,
"stem": "НЕСТОЯЩ",
"forms": [
"нестоящий",
"нестоящая",
"нестоящее"
],
"senses": [
{
"text": "пайда гьечӏеб, къимат гьечӏеб, сундуениги ярагьунареб, пикру-кӏваралъе мустахӏикъаб гьечӏеб",
"labels": [
"colloquial word"
],
"examples": [
{
"en": "worthless business",
"av": "пайда гьечӏеб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "worthless; useless",
"stress": 4,
"forms": [
"негодный",
"негодная",
"негодное"
],
"senses": [
{
"text": "сундуениги хӏалтӏизабизе бегьулареб",
"precomment": "unfit; useless",
"examples": [
{
"en": "unfit for use",
"av": "пайда босизе бегьулареб"
}
]
},
{
"text": "къадарав, хӏалихьатав",
"precomment": "bad; unworthy",
"examples": [
{
"en": "worthless person",
"av": "къадарав, ярагьунарев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "worthy",
"stress": 5,
"stem": "ДОСТОЙН",
"forms": [
"достойный",
"достойная",
"достойное"
],
"senses": [
{
"text": "рекъараб; мустахӏикъаб",
"precomment": "worthwhile",
"examples": [
{
"en": "worthy deed",
"av": "мисал босизе мустахӏикъаб иш"
}
]
},
{
"text": "битӏараб; мустахӏикъаб",
"precomment": "fair; just",
"examples": [
{
"en": "worthy reward",
"av": "мустахӏикъаб шапакъат"
}
]
},
{
"text": "хӏурматав; кӏудияв",
"precomment": "respected",
"labels": [
"archaic word"
],
"examples": [
{
"en": "worthy person",
"av": "хӏурматав чи, яхӏ-намус бугев, лъикӏав чи, вукӏине рекъарав чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "worth six rubles",
"forms": [
"шестирублёвый",
"шестирублёвая",
"шестирублёвое"
],
"senses": [
{
"text": "анлъго гъурщилаб"
}
]
}