{
"word": "kalabalık",
"stress": 2,
"stem": "ЛЮДН",
"forms": [
"людный",
"людная",
"людное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадамал гӏемераб, халкъ гӏемераб",
"examples": [
{
"tr": "kalabalık sokak",
"av": "гӏадамал гӏемераб къватӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık",
"stress": 7,
"stem": "МНОГОЛЮДН",
"forms": [
"многолюдный",
"многолюдная",
"многолюдное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадамал гӏемераб, гӏемер гӏадамал ругеб",
"examples": [
{
"tr": "kalabalık toplantı",
"av": "гӏемер чи гӏахьаллъараб данделъи"
},
{
"tr": "kalabalık şehir",
"av": "гӏемер чияс гӏумру гьабулеб шагьар"
},
{
"tr": "kalabalık sokaklar",
"av": "гӏемерал чагӏи хьвадулел къватӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık",
"stress": 5,
"forms": [
"толпа"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "халкъалъул руккел, гури",
"precomment": "toplantı; güruh",
"examples": [
{
"tr": "çocuk kalabalığı",
"av": "лъималазул руккел"
}
]
},
{
"precomment": "zarf anlamında",
"examples": [
{
"tr": "kalabalık halinde",
"av": "руккел гьабун"
},
{
"tr": "kalabalık halinde hareket etmek",
"av": "руккел гьабун ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık aileli",
"stress": 9,
"forms": [
"многосемейный",
"многосемейная",
"многосемейное"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияб хъизан"
},
{
"text": "гӏемер лъимал ругев"
}
]
}
{
"word": "kalabalık çocuklu",
"stress": 7,
"stem": "МНОГОДЕТН",
"forms": [
"многодетный",
"многодетная",
"многодетное"
],
"senses": [
{
"text": "лъимал гӏемераб",
"examples": [
{
"tr": "çok çocuklu anne",
"av": "лъимал гӏемерай эбел"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık; bitpazarı",
"stress": 5,
"forms": [
"толкучка"
],
"labels": [
"halk dili sözcüğü",
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "базар, толкучка"
}
],
"see_also": [
{
"target": "толкотня",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "kalabalık; grup",
"stress": 6,
"forms": [
"гурьба"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "руккел, къокъа",
"examples": [
{
"tr": "çocuk grubu",
"av": "лъималазул руккел"
},
{
"tr": "kalabalık halinde gitmek",
"av": "руккел гьабун ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık; hord",
"stress": 2,
"stem": "ПОЛЧИЩ",
"forms": [
"полчище"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияб бо, аскар",
"precomment": "ordu",
"examples": [
{
"tr": "düşman orduları",
"av": "тушманасул боял"
}
]
},
{
"text": "руккел",
"precomment": "çokluk",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "sivrisinek sürüleri",
"av": "кӏкӏурузул руккелал"
}
]
}
]
}
kalabalık; itiş kakış
сообщить о неточности{
"word": "kalabalık; itiş kakış",
"stress": 6,
"forms": [
"толчея"
],
"labels": [
"dişil"
],
"see_also": [
{
"target": "толкотня",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalabalık; sürü",
"stress": 3,
"forms": [
"орава"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü",
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "руккел, къокъа",
"examples": [
{
"tr": "çocuk sürüsü",
"av": "лъимазул къокъа"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalabalık; sıkışık",
"stress": 3,
"stem": "СКУЧЕНН",
"forms": [
"скученный",
"скученная",
"скученное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏатӏала къараб"
},
{
"text": "цоцалъ гъункун къазабураб"
}
]
}
{
"word": "kalabalıklaşmak",
"stress": 4,
"forms": [
"толочься"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "руккел лъугьине, гури гьабун, халкъ бакӏаризе, гури-гури лъугьине",
"precomment": "kalabalıklaşmak, yığılmak",
"examples": [
{
"tr": "girişte insan kalabalığı var",
"av": "рагьдухъ халкъалъул руккел лъугьун буго"
}
]
},
{
"text": "кивниги вукӏине, кийниги йикӏине",
"precomment": "bulunmak",
"examples": [
{
"tr": "tüm gün mutfakta koşturuyor",
"av": "дой тӏубараб къоялъ богорокъой йикӏуна"
}
]
}
]
}
kalabalıklaşmak, yığılmak
сообщить о неточности{
"word": "kalabalıklaşmak, yığılmak",
"stress": 5,
"forms": [
"толпиться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гури-гури лъугьине, руккел лъугьине, бакӏаризе",
"examples": [
{
"tr": "meydanda insan kalabalığı var",
"av": "майданалда халкъалъул гури-гури лъугьун буго"
}
]
}
]
}
kalabalıklık; sıkışıklık
сообщить о неточности{
"word": "kalabalıklık; sıkışıklık",
"stress": 3,
"forms": [
"скученность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинаб бакӏалде гӏемераб жо, халкъ бакӏари"
},
{
"text": "цоцалъ къан рукӏин, тӏатӏала къай"
}
]
}
{
"word": "kalafat etmek",
"stress": 8,
"stem": "ЗАКОНОПАТИ",
"forms": [
"законопатить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "бугӏун цӏезабун, бацизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "duvardaki çatlakları tıkamak",
"av": "къадалъ картӏал (кьватӏелал), ругӏун цӏезарун, рацизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalafat etmek",
"stress": 9,
"forms": [
"проконопатить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "габанидул хайи къазабун (бугӏун) бацизе",
"precomment": "ne",
"comment": "рацӏцӏи, кьватӏел"
}
]
}
{
"word": "kalafat etmek",
"stress": 8,
"forms": [
"шпунтовать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "шпунт (гӏанлъи) бахъизе"
}
]
}
{
"word": "kalafatlamak",
"stress": 8,
"forms": [
"законопачивать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "законопатить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalafatlamak",
"stress": 6,
"forms": [
"конопатить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏи (каратӏ) бацизе",
"precomment": "ne",
"comment": "жанибе чӏорто-къехь, габанидул хокӏи ва гь.ц. бугӏун"
}
]
}
{
"word": "kalafatlamak",
"stress": 9,
"forms": [
"проконопачивать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "проконопатить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalan; diğer",
"stress": 8,
"forms": [
"остальной",
"остальная",
"остальное"
],
"senses": [
{
"text": "хутӏараб",
"examples": [
{
"tr": "geri kalan kitapları almak",
"av": "хутӏарал тӏахьал росизе"
}
]
},
{
"labels": [
"isim anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "diğerleri",
"av": "хутӏарал, нахъеял"
},
{
"tr": "diğerleri nerede?",
"av": "хутӏарал кир ругел?"
}
]
},
{
"text": "хутӏарабщинаб",
"precomment": "geri kalanı",
"labels": [
"isim anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "geriye kalan her şey",
"av": "кинабго хутӏарабщинаб"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalay",
"stress": 1,
"forms": [
"олово"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай"
}
]
}
{
"word": "kalay",
"stress": 4,
"forms": [
"полуда"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай, сундениги биччараб гъалайдул гъат",
"precomment": "kalay tabakası, kalaylama",
"comment": "хъал"
}
]
}
{
"word": "kalaycı",
"stress": 4,
"forms": [
"лудильщик"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гъалайчи"
}
]
}
{
"word": "kalaydan",
"stress": 5,
"stem": "ОЛОВЯНН",
"forms": [
"оловянный",
"оловянная",
"оловянное"
],
"senses": [
{
"text": "гъалайдул, гъалайдул гьабураб; гъалаялда кьер релълъараб",
"examples": [
{
"tr": "kalay cevherleri",
"av": "гъалай гъорлъ ругел магӏданал"
}
]
},
{
"text": "свараб, нур гьечӏеб",
"comment": "берал",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kalaylama",
"stress": 4,
"forms": [
"лужение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай биччай, гъалай бахин"
}
]
}
{
"word": "kalaylamak",
"stress": 2,
"forms": [
"вылудить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай биччазе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "bakır kapları kalaylamak",
"av": "пахьул цӏарагӏалде гъалай биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalaylamak",
"stress": 4,
"forms": [
"лудить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай биччазе, гъалай бахине",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "kap kalaylamak",
"av": "цӏарагӏалде гъалай биччазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalaylamak",
"stress": 6,
"forms": [
"обругать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "квешал рагӏаби абизе, семизе, хьандезе, лъилниги-сундулниги хӏакъалъулъ квешаб рагӏи абизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"examples": [
{
"tr": "aptal diye azarlamak",
"av": "гӏабдал, ахӏмакъилан семизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalaylı",
"stem": "ЛУЖЁН",
"forms": [
"лужёный",
"лужёная",
"лужёное"
],
"senses": [
{
"text": "гъалай биччараб, гъалай бахараб",
"examples": [
{
"tr": "kalaylı tencere",
"av": "гъалай биччараб хьаг"
},
{
"tr": "çelik gibi gırtlak",
"av": "маххул щекъер-мукъулукъ",
"comment": "гӏемераб жо гьекъезе, свакачӏого гӏемер ахӏдезе, кечӏ ахӏизе кӏолев чиясул хӏакъалъулъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalbi; içten",
"stress": 5,
"stem": "СЕРДЕЧН",
"forms": [
"сердечный",
"сердечная",
"сердечное"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏел",
"examples": [
{
"tr": "kalp hastalığı",
"av": "рекӏел унти"
}
]
},
{
"text": "ракӏ бащадав; ракӏ битӏарав, ракӏ бацӏцӏадав",
"precomment": "samimi",
"examples": [
{
"tr": "can dostu; yakın arkadaş",
"av": "ракӏ бащадав гьудул"
}
]
},
{
"text": "рекӏелав",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kalbur",
"stress": 6,
"forms": [
"решето"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "цӏалкӏу",
"examples": [
{
"tr": "elekten geçirmek",
"av": "цӏалкӏица цӏалкӏизе"
}
]
},
{
"text": "цӏалкӏица лъим баччизе, цебе тӏолареб, хӏасил кколареб хӏалтӏи гьабизе (гъодоца ралъад буххизе)",
"precomment": "elekle su taşımak"
}
]
}
{
"word": "kalbur etmek",
"stress": 8,
"forms": [
"изрешетить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "картӏахинабизе, борлъ-борлъизе, борлъ-борлъун цӏалкӏу гӏадин гьабизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"examples": [
{
"tr": "kurşun yağmuruna tutmak",
"av": "гулбуз картӏахинабизе, цӏалкӏу гӏадин гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalbur; elek",
"stress": 2,
"forms": [
"сито"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "цӏалкӏу"
}
]
}
{
"word": "kaldıraç",
"stress": 4,
"forms": [
"рычаг"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "могоро, борхаро",
"comment": "щибниги борхулеб"
},
{
"text": "иш бачине, билълъинабизе бугеб рес",
"precomment": "araç; vasıta",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kaldırma",
"stem": "ПОДЪЁМН",
"forms": [
"подъёмный",
"подъёмная",
"подъёмное"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде борхулеб",
"examples": [
{
"tr": "vinç",
"av": "бакӏлъи эхеде борхулеб кран"
},
{
"tr": "asma köprü",
"av": "борхулеб кьо"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏизе кирениги ритӏулеб мехалъ кьолеб гӏарац",
"precomment": "isim anlamında, çoğul"
}
]
}
{
"word": "kaldırma kapasiteli",
"forms": [
"грузоподъёмный",
"грузоподъёмная",
"грузоподъёмное"
],
"senses": [
{
"text": "(бакӏлъи) борхиялъул(аб)",
"examples": [
{
"tr": "kaldırma vinci",
"av": "юк (тӏаде) борхулеб кран"
}
]
}
]
}
{
"word": "kaldırmak",
"stress": 5,
"forms": [
"поднять"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "кодобе босизе",
"precomment": "birini, şeyi (yerden vb.)",
"examples": [
{
"tr": "düşen mendili yerden almak",
"av": "гӏодобе бортараб кӏаз кодобе босизе"
}
]
},
{
"text": "эхеде босизе",
"precomment": "birini/bir şeyi ('rak'aldasa')",
"examples": [
{
"tr": "bavulu kaldırmak",
"av": "чемодан эхеде (кодобе) босизе"
}
]
},
{
"text": "эхеде бахъизе, тӏаде бахъизе",
"precomment": "kimi-ne (yukarı)",
"examples": [
{
"tr": "kutuyu çatı katına çıkarmak",
"av": "ящикӏ чердакалде бахъизе"
}
]
},
{
"text": "борхизе",
"precomment": "ne (daha yüksek bir konum kazandırmak)",
"examples": [
{
"tr": "el kaldırmak",
"av": "квер (эхеде) борхизе"
},
{
"tr": "bayrak çekmek",
"av": "байрахъ борхизе"
}
]
},
{
"text": "бахъинабизе, бахъун чӏезабизе",
"precomment": "birini/bir şeyi (ayağa kaldırmak)"
}
]
}
{
"word": "kaldırmak",
"forms": [
"снять"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса босизе",
"precomment": "kimi-neyi",
"examples": [
{
"tr": "sütün kaymağını almak",
"av": "рахьдадаса тӏорахь тӏаса босизе"
},
{
"tr": "köpüğünü almak",
"av": "полоп тӏаса босизе"
}
]
},
{
"text": "бахъизе",
"precomment": "bir şey (giysi, ayakkabı)",
"comment": "кибниги бараб, лъураб, лъиданиги ретӏараб жо",
"examples": [
{
"tr": "şapkasını çıkarmak",
"av": "тӏагъур бахъизе"
},
{
"tr": "paltoyu çıkarmak",
"av": "пальто тӏаса бахъизе"
},
{
"tr": "çividen indirmek",
"av": "магӏидаса бахъизе"
}
]
},
{
"text": "бакӏаризе",
"precomment": "ne",
"comment": "хӏалухъен"
},
{
"text": "вахъизе",
"precomment": "birini/bir şeyi, mecazi anlamda",
"examples": [
{
"tr": "kayıttan düşmek",
"av": "учёталдаса вахъизе"
},
{
"tr": "işten almak",
"av": "хӏалтӏудаса вахъизе"
}
]
},
{
"text": "бахъизе, тӏаса босизе",
"precomment": "ne, mecazi anlamda",
"examples": [
{
"tr": "gündemden düşürmek",
"av": "повесткаялдаса суал нахъе босизе"
},
{
"tr": "kınamayı kaldırmak",
"av": "выговор бахъизе"
},
{
"tr": "sorumluluğu kaldırmak",
"av": "жавабчилъи тӏаса босизе"
}
]
},
{
"text": "цӏидасан бахъизе",
"precomment": "bir şeyi (yeniden çekmek)"
},
{
"text": "сурат бахъизе",
"precomment": "kimi-ne (fotoğrafını çekmek)"
},
{
"text": "кквезе",
"precomment": "kiralamak; işe almak",
"examples": [
{
"tr": "daire kiralamak",
"av": "рукъ кквезе"
}
]
},
{
"text": "роцен бахъизе",
"precomment": "ne"
},
{
"labels": [
"deyim"
],
"examples": [
{
"tr": "başını vurmak",
"av": "бетӏер къотӏизе"
},
{
"tr": "bıçak gibi kesildi; bir anda geçti",
"av": "расги хутӏичӏого, циндаго, тӏубанго тӏагӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "kaldırmak",
"stress": 4,
"forms": [
"убрать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе босизе",
"precomment": "kimi-neyi (alıp götürmek)",
"examples": [
{
"tr": "kitapları masadan kaldırmak",
"av": "столалдаса тӏахьал нахъе росизе"
}
]
},
{
"text": "кибниги лъезе, бахчизе",
"precomment": "bir şeyi (bir yere saklamak)",
"examples": [
{
"tr": "kâğıtları çekmeceye koymak",
"av": "кагътал хъурщия-лъур лъезе"
}
]
},
{
"text": "рацӏцӏалъи, бакӏа-бахари, гӏадлу-низам гьабизе",
"precomment": "ne (düzenlemek / yola koymak)"
},
{
"text": "бакӏаризе",
"examples": [
{
"tr": "hasat etmek; ürünü toplamak",
"av": "бачӏин бакӏаризе"
}
]
},
{
"text": "гӏадлуялде бачине, бакӏа-бахаризе"
},
{
"text": "берцин гьабизе, къачӏазе"
},
{
"text": "чӏвазе, тӏагӏинавизе",
"precomment": "birini (öldürmek)"
}
]
}
{
"word": "kaldırmak",
"stress": 8,
"forms": [
"упразднить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "хвезабизе, къазе, биххизабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "fazla kadroyu kaldırmak",
"av": "къваригӏунареб хъулухъ хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kaldırmak",
"stress": 8,
"forms": [
"упразднять"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "упразднить",
"kind": "see"
}
]
}
kaldırmak, yükseltmek
сообщить о неточности{
"word": "kaldırmak, yükseltmek",
"stress": 6,
"forms": [
"вздымать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде бахъинабизе (борхизе)",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "toz kaldırmak",
"av": "хӏур эхеде бахъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kaldırmak; kalkmak",
"stress": 7,
"forms": [
"поднимать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "подняться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kaldırmak; takılmak",
"stress": 6,
"forms": [
"задирать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "ццидахинавизе",
"precomment": "birini alaya almak",
"examples": [
{
"tr": "burnunu havaya dikmek",
"av": "чӏухӏдаризе, гӏамал кӏодолъизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "задрать",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
kaldırmak; yükseltmek
сообщить о неточности{
"word": "kaldırmak; yükseltmek",
"stress": 9,
"forms": [
"приподымать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"see_also": [
{
"target": "приподняться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kaldırım",
"stress": 6,
"forms": [
"тротуар"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "тротуар",
"comment": "къватӏалъул кӏиябго рахъалдасан гӏадамал хьвадизе гьабураб нух"
}
]
}
{
"word": "kaldırım döşemek",
"stress": 4,
"forms": [
"вымащивать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "вымостить",
"kind": "see"
}
]
}
kaldırım döşemek; asfaltlamak
сообщить о неточности{
"word": "kaldırım döşemek; asfaltlamak",
"stress": 5,
"forms": [
"мостить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "нухазда гамачӏ, гӏурул хоно кквезе, рекъезабизе",
"precomment": "ne (yollar için)"
}
]
}
kaldırım taş döşemesi
сообщить о неточности{
"word": "kaldırım taş döşemesi",
"stress": 7,
"forms": [
"мостовая"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "къватӏалъул гамачӏ ккураб яги хъил тӏураб машинаби хьвадулеб бутӏа"
}
]
}
{
"word": "kaldırım taşı",
"forms": [
"булыжник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гӏурулхоно",
"comment": "нухазда, къватӏазда кквезе хӏалтӏизабулеб"
}
]
}
{
"word": "kaldırım taşı",
"stress": 4,
"stem": "БУЛЫЖН",
"forms": [
"булыжный",
"булыжная",
"булыжное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏурулханал ккураб",
"examples": [
{
"tr": "parke taşı döşeli yol",
"av": "гӏурулханал ккураб (чӏараб) нух"
}
]
}
]
}
{
"word": "kale",
"stress": 4,
"forms": [
"оплот"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "божи бугеб мугъчӏвай"
}
]
}
{
"word": "kale",
"stress": 4,
"forms": [
"тура"
],
"labels": [
"dişil",
"satranç terimi"
],
"see_also": [
{
"target": "ладья",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kale; dayanıklılık",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"крепость"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хъала, щулалъи"
}
]
}
{
"word": "kale; dayanıklılık",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"крепость"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "къвакӏи, щулалъи",
"comment": "прочность",
"examples": [
{
"tr": "taşın sertliği",
"av": "ганчӏил щулалъи"
},
{
"tr": "karakter sağlamlığı",
"av": "хасияталъул къвакӏи"
}
]
},
{
"text": "кутаклъи",
"comment": "сила",
"examples": [
{
"tr": "şarabın sertliği",
"av": "чагъиралъул къвакӏи"
},
{
"tr": "harcın kıvamı",
"av": "растворалъул къвакӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "kale; kayık",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"ладья"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияб раса",
"precomment": "büyük kayık",
"comment": "раххнаца, дугъалъ бачунеб",
"labels": [
"eskimiş sözcük",
"şiirsel sözcük"
]
}
]
}
{
"word": "kale; kayık",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"ладья"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "ладья",
"labels": [
"satranç terimi"
]
}
]
}
kale; müstahkem mevki
сообщить о неточности{
"word": "kale; müstahkem mevki",
"stress": 6,
"forms": [
"твердыня"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хъала, щулалъи",
"comment": "крепость",
"labels": [
"eskimiş sözcük"
]
},
{
"text": "мугъчӏвай гьабизе жо, мугъчӏваялъе бугеб жо, мугъ чӏвазе бакӏ",
"comment": "оплот",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kale; sitadel",
"stress": 6,
"forms": [
"цитадель"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хъалаялъул къадазда жаниб гьабураб кутакаб щулалъи",
"precomment": "tahkimat; güçlendirme"
},
{
"text": "щулалъи, мугъ чӏвалеб бакӏ",
"precomment": "kale",
"labels": [
"mecazi anlamda",
"yüksek üslup"
]
}
]
}
{
"word": "kaleci",
"stress": 5,
"forms": [
"вратарь"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "вратарь",
"comment": "футбол, хоккей хӏалаго, каву цӏунулев чи",
"labels": [
"spor terimi"
]
}
]
}
{
"word": "kalem",
"stress": 7,
"forms": [
"канцелярия"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "канцелярия"
}
]
}
{
"word": "kalem",
"stress": 7,
"forms": [
"карандаш"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къалам",
"examples": [
{
"tr": "siyah kurşun kalem",
"av": "чӏегӏераб къалам"
},
{
"tr": "renkli kalemler",
"av": "кьер бугел къалмал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalem",
"stress": 3,
"forms": [
"штихель"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "штихель",
"comment": "хъвалсазабун тӏогьисаги къотӏараб, гӏанлъун, тӏаде цун, накъищал, суратал гьарулеб чармил тӏеренаб тӏагӏел"
}
]
}
kalem efendisi, azılı, ezbere bilinen
сообщить о неточности{
"word": "kalem efendisi, azılı, ezbere bilinen",
"stress": 7,
"forms": [
"записной",
"записная",
"записное"
],
"senses": [
{
"text": "гӏиси-бикъинаб хъвай-хъвагӏаялъе бугеб",
"comment": "гьабураб",
"examples": [
{
"tr": "not defteri",
"av": "хъвай-хъвагӏай гьабулеб книжка, записная книжка"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalemlik",
"stress": 4,
"forms": [
"пенал"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къалантӏар"
}
]
}
{
"word": "kalfa",
"stress": 8,
"forms": [
"подмастерье"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "устарасул кумекчи, хадучи"
}
]
}
{
"word": "kalibre",
"stress": 4,
"forms": [
"калибр"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "калибр",
"comment": "ярагъалъул хӏарадул гӏатӏилъи",
"labels": [
"askerî terim"
]
},
{
"text": "калибр",
"comment": "кинаб бугониги тӏагӏелалъул цо хасаб роцен",
"labels": [
"teknik"
]
}
]
}
{
"word": "kaligrafik",
"stress": 10,
"forms": [
"каллиграфический",
"каллиграфическая",
"каллиграфическое"
],
"senses": [
{
"text": "каллиграфиялъул(аб), каллиграфияб, берцинаб",
"examples": [
{
"tr": "kaligrafik el yazısı",
"av": "берцинаб хатӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "kaliko",
"stress": 7,
"forms": [
"коленкор"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коленкор",
"comment": "тӏахьазда кколеб яги ратӏлида гъоркь лъолеб синуги гъорлъ бессараб квасквасул ххам"
}
]
}
{
"word": "kaliko",
"stress": 7,
"forms": [
"коленкоровый",
"коленкоровая",
"коленкоровое"
],
"senses": [
{
"text": "коленкоралъул"
}
]
}
{
"word": "kalite",
"stress": 2,
"stem": "КАЧЕСТВ",
"forms": [
"качество"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "качество",
"labels": [
"felsefe"
],
"examples": [
{
"tr": "niceliğin niteliğe dönüşmesi",
"av": "къадар качествоялде свери"
}
]
},
{
"text": "лъикӏлъи, хасият",
"examples": [
{
"tr": "yüksek kaliteli kumaşlar",
"av": "цӏакъ лъикӏал ххамал"
},
{
"tr": "kalite işareti",
"av": "лъикӏлъиялъул гӏаламат"
},
{
"tr": "biri/bir şey olarak",
"av": "хӏисабалда"
},
{
"tr": "bazı zarflar edat olarak da kullanılır",
"av": "цо-цо наречиял предлогал хӏисабалдаги хӏалтӏизарула"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalitelilik",
"stress": 7,
"forms": [
"доброкачественность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаб качество букӏин",
"examples": [
{
"tr": "malın kalitesi",
"av": "къайидул лъикӏаб качество букӏин"
}
]
}
]
}
kalitelilik; sağlamlık
сообщить о неточности{
"word": "kalitelilik; sağlamlık",
"stress": 5,
"forms": [
"добротность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏлъи; щулалъи, щвалдещвей"
}
]
}
{
"word": "kalitesiz",
"stress": 4,
"stem": "НЕКАЧЕСТВЕНН",
"forms": [
"некачественный",
"некачественная",
"некачественное"
],
"senses": [
{
"text": "ярагьунареб, къадараб",
"examples": [
{
"tr": "kalitesiz ürünler",
"av": "къадараб къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalitesiz iş yapan",
"stress": 7,
"forms": [
"бракодел"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "брак биччалев чи",
"comment": "хӏалтӏулеб бакӏалда брак гӏемер биччалев чи"
}
]
}
kalitesiz iş; şalaburna
сообщить о неточности{
"word": "kalitesiz iş; şalaburna",
"stress": 5,
"forms": [
"халтура"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü",
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаса-масаго гьабураб, хашаб хӏалтӏи",
"precomment": "özensiz iş"
},
{
"text": "хашаб хӏалтӏухъ щолеб мухь; аслияб хӏалтӏиялда тӏаде кив-кивниги хӏалтӏун гӏарац балагьи",
"precomment": "kolay ek kazanç"
}
]
}
{
"word": "kalitesiz; kusurlu",
"stress": 9,
"forms": [
"недоброкачественный",
"недоброкачественная",
"недоброкачественное"
],
"senses": [
{
"text": "къадараб, хашаб качествоялъул"
}
]
}
{
"word": "kalitesizlik",
"stress": 9,
"forms": [
"недоброкачественность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "къадараб, хашаб качество букӏин",
"examples": [
{
"tr": "malların kalitesizliği",
"av": "къайиялъул (къайидул) къадарлъи, хашлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkan",
"forms": [
"щит"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "хъалхъан",
"labels": [
"askerî terim"
]
},
{
"text": "къоно",
"comment": "рукъзабазе цебеккунго бетоналъул гьабураб къадал бутӏа",
"labels": [
"inşaat terimi"
]
},
{
"text": "хъарщи",
"comment": "лъазабиял чӏвалеб"
},
{
"text": "щит",
"comment": "баскетбол хӏазе корзина щула гьабураб хъарщи"
},
{
"text": "щит",
"comment": "электрикалъул алатал тӏад щула гьарураб мармаралъул къоно"
},
{
"text": "щит",
"comment": "кьвагьдезе ругьун гьаризе ралъдада лъураб кӏудияб ишан",
"labels": [
"askerî terim"
],
"examples": [
{
"tr": "kalkan üzerinde dönmek",
"av": "къун вуссине"
},
{
"tr": "zaferle dönmek",
"av": "бергьун вуссине"
},
{
"tr": "birini omuzlarda taşımak",
"av": "кӏудияб къимат кьезе (гьабизе), кутакалда веццизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkan",
"stress": 6,
"forms": [
"щитовой",
"щитовая",
"щитовое"
],
"senses": [
{
"text": "къаназул гьабураб",
"comment": "мина"
}
]
}
{
"word": "kalkan biçiminde",
"stress": 8,
"forms": [
"щитообразный",
"щитообразная",
"щитообразное"
],
"senses": [
{
"text": "хъалхъан гӏадаб, хъалхъаналда релълъараб"
}
]
}
kalkar gibi olmak; doğrulmak
сообщить о неточности{
"word": "kalkar gibi olmak; doğrulmak",
"stress": 9,
"forms": [
"привставать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "привстать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkeke etmek",
"stress": 7,
"forms": [
"скалькировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "калькировать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkmak",
"stress": 6,
"forms": [
"вставать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "встать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkmak",
"stem": "ВСТА",
"forms": [
"встать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "эхетизе, вахъун чӏезе, (тӏаде) вахъине",
"precomment": "kalkmak; yükselmek",
"examples": [
{
"tr": "yataktan kalkmak",
"av": "бусадаса вахъине"
},
{
"tr": "erken kalkmak",
"av": "цудунго тӏаде вахъине"
}
]
},
{
"text": "сунданиги тӏад (вахъун) чӏезе",
"precomment": "bir şeye adım atmak"
},
{
"text": "гьине",
"precomment": "sığmak",
"examples": [
{
"tr": "masa pencereler arasındaki duvarda duracak",
"av": "кӏиго гордуялъул гьоркьоб бакӏалда гьина стол"
}
]
},
{
"text": "вахъине",
"precomment": "mücadeleye kalkmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "vatanın savunmasına kalkmak",
"av": "ватӏан цӏунизе вахъине"
}
]
},
{
"text": "баккизе",
"precomment": "ufukta belirmek",
"examples": [
{
"tr": "güneş ormanın arkasından doğdu",
"av": "бакъ рохьалда нахъасан баккана"
}
]
},
{
"text": "цебе чӏезе",
"precomment": "ortaya çıkmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "yeni zorluklar ortaya çıktı",
"av": "цӏиял захӏмалъаби цере чӏана"
}
]
},
{
"text": "чӏезе, лъугьине",
"precomment": "işe koyulmak vb.",
"comment": "хӏалтӏуде ва ц.",
"examples": [
{
"tr": "tezgah başına geçmek",
"av": "станокалда нахъа чӏезе (хӏалтӏизе)"
}
]
},
{
"text": "накабазда чӏезе, накаби чӏвазе",
"precomment": "diz çökmek"
},
{
"precomment": "buraya durmak",
"text": "гьанив чӏа"
},
{
"precomment": "ayağa kalkmak",
"text": "хӏатӏазда вахъун чӏезе, чӏаголъи гьабизе, рукӏа-рахъин лъикӏлъизе"
}
]
}
{
"word": "kalkmak",
"stress": 5,
"forms": [
"отклеивать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "отклеить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkmak",
"stress": 6,
"forms": [
"подымать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş",
"konuşma dili sözcüğü"
],
"see_also": [
{
"target": "поднять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkmak",
"stress": 10,
"forms": [
"приподнимать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "приподнять",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalkmak; ayrılmak",
"stress": 3,
"forms": [
"сняться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "сурат бахъизе",
"precomment": "fotoğraf çektirmek"
},
{
"text": "тӏезе, бахъун бачӏине, батӏалъизе",
"precomment": "ayrılmak",
"examples": [
{
"tr": "kapak kolayca çıktı",
"av": "тӏалъел бигьаго бахъун бачӏана"
}
]
},
{
"text": "багъаризе, сапаралде лъугьине"
},
{
"text": "сапаралде лъугьине, чӏараб бакӏалдаса нахъе ине",
"precomment": "demir almak"
}
]
}
{
"word": "kalkmak; doğrulmak",
"stress": 8,
"forms": [
"приподняться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "дагьавго ворхизе, эхеде гьункьизе"
},
{
"text": "дагьабго борхун ине"
}
]
}
{
"word": "kalkmak; yükselmek",
"stress": 5,
"forms": [
"подняться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "бахине, бахъине",
"precomment": "yukarı",
"examples": [
{
"tr": "dağa tırmanmak",
"av": "магӏарде вахине"
}
]
},
{
"text": "эхеде ине",
"precomment": "yukarı taşınmak",
"examples": [
{
"tr": "perde açıldı",
"av": "пардав (занавес) эхеде ана"
}
]
},
{
"text": "тӏаде вахъине",
"precomment": "kalkmak",
"examples": [
{
"tr": "yerinden kalkmak",
"av": "гӏодов чӏаралъуса тӏаде вахъине"
}
]
},
{
"text": "дагьабги борхалъизе",
"precomment": "daha yüksek olmak"
},
{
"text": "эхеде ине",
"precomment": "yukarıya doğru"
},
{
"text": "багъа-бачари ккезе",
"precomment": "heyecanlanmak; telaşlanmak",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
},
{
"text": "цӏикӏкӏине",
"precomment": "artmak; büyümek",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "iş verimliliği arttı",
"av": "хӏалтӏул рахъи цӏикӏкӏана"
}
]
},
{
"text": "лъикӏлъизе, лъикӏ лъугьине",
"precomment": "gelişmek",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "moral yükseldi",
"av": "рекӏел хӏал лъикӏлъана"
}
]
},
{
"text": "бачӏине, боргьине",
"precomment": "yaklaşmak",
"examples": [
{
"tr": "hamur kabardı",
"av": "реччеб бачӏун буго"
}
]
},
{
"text": "бахъине, лъугьине",
"precomment": "ortaya çıkmak",
"examples": [
{
"tr": "rüzgar çıktı",
"av": "гьури бахъана"
}
]
},
{
"text": "чӏараб бакӏалдаса багъаризе",
"precomment": "hareket etmek"
},
{
"text": "байбихьизе",
"precomment": "başlamak"
},
{
"examples": [
{
"tr": "ayağa kalkmak",
"av": "сахлъизе, тӏаде вахъине кӏвезе",
"comment": "после болезни"
},
{
"tr": "ayağa kalkmak",
"av": "гӏадамалъе вахъине, рухӏ речӏчӏизе"
}
]
}
]
}
kalko etmek; kelimesi kelimesine çevirmek
сообщить о неточности{
"word": "kalko etmek; kelimesi kelimesine çevirmek",
"stress": 6,
"forms": [
"калькировать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "калькаялдехун бахъизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "çizimi kopyalamak",
"av": "чертеж калькаялдехун бахъизе"
}
]
},
{
"text": "калька лъугьинабизе",
"precomment": "ne",
"labels": [
"dil bilimi"
]
}
]
}
{
"word": "kalkık",
"forms": [
"вздёрнутый",
"вздёрнутая",
"вздёрнутое"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде кӏичӏараб",
"examples": [
{
"tr": "kalkık burun",
"av": "эхеде кӏичӏараб мегӏер"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkık burunlu",
"stress": 5,
"forms": [
"курносый",
"курносая",
"курносое"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб тӏогьиса эхеде кӏичӏараб",
"comment": "мегӏер"
},
{
"text": "гьединаб мегӏер бугеб",
"comment": "гьумер"
}
]
}
{
"word": "kalkış",
"stress": 2,
"forms": [
"вылет"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "роржин",
"examples": [
{
"tr": "kuşların uçuşu",
"av": "хӏанчӏи роржин"
}
]
},
{
"text": "боржун ин, боржине эхеде бахъин",
"examples": [
{
"tr": "uçağın havaalanından kalkışı",
"av": "аэродромалдаса самолет боржине эхеде бахъин"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "вылететь",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "kalkış",
"stress": 5,
"stem": "ОТПЛЫТИ",
"forms": [
"отплытие"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "сапаралде бахъин",
"comment": "гама",
"examples": [
{
"tr": "vapur hareket etmeye hazır",
"av": "гама сапаралде бахъине хӏадур буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkış koşusu",
"stress": 5,
"forms": [
"разбег"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "кӏанцӏизелъун лъикӏаб хӏалалъ векери",
"precomment": "kaçışmak fiiline göre",
"examples": [
{
"tr": "koşarak atlamak",
"av": "кутакалда векерун кӏанцӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkış ve iniş",
"stress": 12,
"stem": "ВЗЛЁТНО-ПОСАДОЧН",
"forms": [
"взлётно-посадочный",
"взлётно-посадочная",
"взлётно-посадочное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "iniş kalkış pistleri",
"av": "роржунел-рештӏунел бетоналъул нухал (мухъал)",
"comment": "самолетал; аэродромалда"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkış; hareket",
"stress": 4,
"forms": [
"отъезд"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "нахъе ин, сапаралъ ин",
"examples": [
{
"tr": "beklenmeyen ayrılış",
"av": "ракӏалдаго гьечӏеб нахъе ин"
},
{
"tr": "şehir dışında olmak",
"av": "сапаралда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkış; uçuş",
"stem": "ВЗЛЁТН",
"forms": [
"взлётный",
"взлётная",
"взлётное"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде боржунеб, бахъунеб",
"examples": [
{
"tr": "kalkış alanı",
"av": "эхеде роржунеб гьитӏинаб майдан",
"comment": "самолетал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkış; yükseliş",
"forms": [
"взлёт"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "эхеде боржин",
"precomment": "uçmak fiiline göre"
},
{
"text": "цебетӏей, эхеде бахин",
"precomment": "yükseliş",
"comment": "ин",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "yaratıcı düşüncenin uçuşu",
"av": "творчествоялъулаб пикру цебетӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalkışmak",
"stress": 3,
"forms": [
"браться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "кквезе",
"precomment": "birine/bir şeye (tutunmak)",
"examples": [
{
"tr": "elele tutuşmak",
"av": "цоцазул кверал кквезе"
}
]
},
{
"text": "тӏаде босизе",
"precomment": "ne için (koyulmak)",
"examples": [
{
"tr": "işe koyulmak",
"av": "иш тӏаде босизе"
}
]
},
{
"text": "тӏаделъизе",
"precomment": "bir şey için (bir şey yapmaya başlamak)",
"examples": [
{
"tr": "direksiyona geçmek",
"av": "машина бачине тӏаделъизе"
},
{
"tr": "silaha sarılmak",
"av": "ярагъ кодобе босизе (рагъизе)"
}
]
},
{
"precomment": "fiilin mastarı ile",
"examples": [
{
"tr": "onunla tartışmaya girişmem",
"av": "дун довгун дагӏбадизехъин гьечӏо"
}
]
},
{
"text": "бачӏине, баккизе, бижизе, щвезе",
"precomment": "ortaya çıkmak",
"examples": [
{
"tr": "para nereden gelir?",
"av": "кисан гӏарац щолеб? гӏарац киб букӏунеб?"
}
]
},
{
"text": "рекӏеда ратизе, цӏодорлъизе",
"precomment": "aklı başına gelmek"
}
]
}
kalkışmak; tecavüz etmek
сообщить о неточности{
"word": "kalkışmak; tecavüz etmek",
"stress": 6,
"forms": [
"покушаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "къасд гьабизе",
"precomment": "kime-ne",
"examples": [
{
"tr": "başkasının malına göz dikmek",
"av": "чияр буголъиялде (боцӏуде) квешаб къасд гьабизе"
},
{
"tr": "cinayete teşebbüs etmek",
"av": "чӏвазе къасд гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalleşlik",
"stress": 4,
"forms": [
"коварство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏкӏ, хӏиллачилъи, ламартлъи"
}
]
}
{
"word": "kalmak",
"stress": 6,
"forms": [
"оставаться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"tr": "bana sadece susmak kalmıştı",
"av": "дун вуцӏцӏун чӏезе кколаан, дица хабар тезе кколаан"
},
{
"tr": "hoşçakalın!",
"av": "лъикӏ хутӏаги!"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "остаться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalmak",
"stress": 4,
"forms": [
"остаться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "чӏезе, хутӏизе",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "evde kalmak",
"av": "рокъов хутӏизе, чӏезе"
},
{
"tr": "bu hafızamda sonsuza dek kalacak",
"av": "кидаго хутӏила гьеб дир рекӏелъ"
},
{
"tr": "kendi fikrinde kalmak",
"av": "жинцаго бицаралда чӏезе, жиндирго пикруялда хутӏизе"
},
{
"tr": "borçlu kalmamak",
"av": "налъукь хутӏичӏого вукӏине"
},
{
"tr": "sınıfta kalmak",
"av": "гъоркь хутӏизе"
},
{
"tr": "altta kalmak; aptal durumuna düşmek",
"av": "къезе",
"labels": [
"термин карточной игры"
],
"comment": "кагътал хӏалаго"
},
{
"tr": "altta kalmak; aptal durumuna düşmek",
"av": "гӏабдаллъун хутӏизе",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"comment": "оказаться в глупом положении"
},
{
"tr": "çaydanlıkta çay kaldı mı?",
"av": "чайникалъуб чай хутӏанадай?"
},
{
"tr": "stokların bir kısmı kaldı",
"av": "нахърателалъул бутӏа хутӏана"
},
{
"tr": "idealine sadık kalmak",
"av": "жиндирго мурадалъе, пикруялъе ритӏухъавлъун хутӏизе"
},
{
"tr": "gömlekle kalmak",
"av": "цохӏо гурдилъ хутӏизе",
"comment": "цӏакъго мискинлъизе"
},
{
"tr": "bu aramızda kalacak",
"av": "гьаб нилъедаго гьоркьоб хутӏила",
"comment": "бицараб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalmak",
"stress": 5,
"forms": [
"пробыть"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "кивниги вукӏине",
"comment": "кигӏаналиго мехалъ",
"examples": [
{
"tr": "şehirde bir ay geçirmek",
"av": "моцӏица шагьаралда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "Kalmuklar",
"stress": 5,
"forms": [
"калмыки"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "калмыкал"
}
]
}
{
"word": "Kalmık",
"stress": 5,
"forms": [
"калмык"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "калмыкав"
}
]
}
{
"word": "Kalmık",
"stress": 5,
"forms": [
"калмыцкий",
"калмыцкая",
"калмыцкое"
],
"senses": [
{
"text": "калмыказул(аб)",
"examples": [
{
"tr": "Kalmıkça",
"av": "калмык мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "Kalmık kadını",
"stress": 5,
"forms": [
"калмычка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "калмыкай"
}
]
}
{
"word": "kalori",
"stress": 4,
"forms": [
"калория"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "калория",
"comment": "энергиялъул, беэнлъиялъул къадар борцунеб роцен",
"labels": [
"fizik"
]
}
]
}
{
"word": "kalori değeri",
"stress": 6,
"forms": [
"калорийность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "калорийность",
"comment": "энергиялъул цо хасаб къадар, беэнлъи"
}
]
}
{
"word": "kalorili",
"stress": 6,
"stem": "КАЛОРИЙН",
"forms": [
"калорийный",
"калорийная",
"калорийное"
],
"senses": [
{
"text": "беэнаб, калорияб",
"comment": "энергиялъул цо хасаб къадар бугеб",
"examples": [
{
"tr": "kalorili yiyecek",
"av": "беэнаб квен"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalorimetre",
"stress": 6,
"forms": [
"калориметр"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "калориметр",
"comment": "беэнлъиялъул къадар борцунеб алат"
}
]
}
{
"word": "kalp",
"stress": 2,
"stem": "СЕРДЦ",
"forms": [
"сердце"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "onun iyi bir kalbi var",
"av": "досул ракӏ лъикӏаб буго"
}
]
},
{
"text": "ракӏ",
"precomment": "bir şeyin merkezi, öz",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "elini vicdanına koyarak",
"av": "щибго бахчичӏого, балъго гьабичӏого"
},
{
"tr": "içim ısınmıyor",
"av": "ракӏ балеб гьечӏо"
},
{
"tr": "çok önemsemek",
"av": "цӏакъго ургъел гьабизе"
},
{
"tr": "gönlün efendisi",
"av": "йокьулей",
"comment": "якьинай"
},
{
"tr": "tüm kalbimle",
"av": "ракӏ-ракӏалъ"
},
{
"tr": "içim rahatladı",
"av": "тӏадагьлъи лъугьана, тӏаса бихьана"
},
{
"tr": "kalbi fethetmek",
"av": "рекӏелъ восизавизе"
},
{
"tr": "kalbi yok",
"av": "досулъ рахӏму гьечӏо, гурхӏел-цӏоб гьечӏо"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalp hastası",
"stress": 5,
"forms": [
"сердечник"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü",
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ унтарав чи, рекӏел унти бугев чи",
"precomment": "hasta"
},
{
"text": "рекӏел унтабазул тохтир",
"precomment": "doktor"
}
]
}
{
"word": "kalp zarı ile ilgili",
"stress": 10,
"stem": "ОКОЛОСЕРДЕЧН",
"forms": [
"околосердечный",
"околосердечная",
"околосердечное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалда аскӏоб (сверухъе) бугеб",
"labels": [
"anatomi"
],
"examples": [
{
"tr": "kalp zarı",
"av": "рекӏел къвачӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalp şeklinde",
"stress": 8,
"forms": [
"сердцевидный",
"сердцевидная",
"сердцевидное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ гӏадинаб, рекӏеда релълъараб"
}
]
}
{
"word": "kalpazan",
"stress": 12,
"forms": [
"фальшивомонетчик"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гьересигӏарац къотӏулев чи"
}
]
}
{
"word": "kalpsiz",
"stress": 8,
"forms": [
"бессердечный",
"бессердечная",
"бессердечное"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏ согӏав; гурхӏел гьечӏев; инсанлъи гьечӏев; рахӏму гьечӏев",
"examples": [
{
"tr": "vicdansız kimse",
"av": "ракӏ согӏав, гурхӏел гьечӏев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalsiyum",
"stress": 2,
"forms": [
"кальций"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "кальций",
"comment": "химиялъул элемент, металл"
}
]
}
{
"word": "kalça",
"stress": 6,
"forms": [
"тазобедренный",
"тазобедренная",
"тазобедренное"
],
"senses": [
{
"text": "рохокъотӏиги мачӏчӏуги цолъулеб бакӏалда бугеб"
}
]
}
{
"word": "kalça; uyluk",
"stress": 5,
"forms": [
"бедро"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "мачӏчӏ",
"examples": [
{
"tr": "ellerini kalçalarına koymak",
"av": "мачӏчӏабазда кверал лъезе"
},
{
"tr": "geniş kalçalar",
"av": "гӏебал мачӏчӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıcı",
"stress": 7,
"stem": "ПЕРМАНЕНТН",
"forms": [
"перманентный",
"перманентная",
"перманентное"
],
"senses": [
{
"text": "гьоркьоса къотӏулареб, тӏей гьечӏеб; хиси гьечӏеб",
"examples": [
{
"tr": "kalıcı gelişme",
"av": "гьоркьоса къотӏи гьечӏеб (цо ккураб) цебетӏей"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıcı olarak",
"stress": 7,
"forms": [
"насовсем"
],
"labels": [
"zarf",
"halk dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "тӏуванго, кидагоялъе, думалъго",
"labels": [
"halk dili sözcüğü"
]
}
]
}
{
"word": "kalım",
"stress": 4,
"forms": [
"калым"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "хъалим"
}
]
}
{
"word": "kalın",
"stress": 2,
"stem": "ТОЛСТ",
"forms": [
"толстый",
"толстая",
"толстое"
],
"senses": [
{
"text": "бицатаб",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "kalın kitap",
"av": "бицатаб тӏехь"
},
{
"tr": "kalın çuha",
"av": "бицатаб исхъали"
},
{
"tr": "kalın bacaklar",
"av": "рицатал бохдул"
},
{
"tr": "kalın kağıt",
"av": "бицатаб кагъат"
},
{
"tr": "kalın iplikler",
"av": "рицатал кунал"
},
{
"tr": "kalın bardak",
"av": "бицатаб стакан"
},
{
"tr": "kalın cüzdan",
"av": "чванта бицатав (гӏарац гӏемерав) чи"
},
{
"tr": "kalın bağırsak",
"av": "бицатабакь, роцухъабакь"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalın derili",
"stress": 8,
"stem": "ТОЛСТОКОЖ",
"forms": [
"толстокожий",
"толстокожая",
"толстокожее"
],
"senses": [
{
"text": "тӏом бицатаб, къехь бицатаб, хъал бицатаб",
"precomment": "kalın derili; kalın kabuklu",
"examples": [
{
"tr": "kalın kabuklu kavun",
"av": "хъал бицатаб пастӏан"
}
]
},
{
"text": "тӏом бицатав, гурхӏел гьечӏев, сунцаго асар гьабуларев лъун вукӏине",
"precomment": "duyarsız; ilgisiz",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kalın dudaklı",
"stress": 4,
"forms": [
"губастый",
"губастая",
"губастое"
],
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
],
"senses": [
{
"text": "кӏутӏби чӏахӏияв; кӏветӏкӏодо, кӏутӏбихалат, кӏутӏбирицат",
"comment": "кӏудияв, рицатав",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
}
]
}
kalın perde, portiyer
сообщить о неточности{
"word": "kalın perde, portiyer",
"stress": 6,
"forms": [
"портьера"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "портьера, гордабигъ, нуцӏидабигъ",
"comment": "бицатаб ххамил гьабураб"
}
]
}
{
"word": "kalın; yoğun; gür",
"stress": 5,
"forms": [
"густой",
"густая",
"густое"
],
"senses": [
{
"text": "бакъваяб, ризаб, гъамилаб (диал.), гъункараб",
"examples": [
{
"tr": "sık orman",
"av": "ризаб рохь"
},
{
"tr": "koyu lapa",
"av": "бакъваяб карщ (хӏичи)"
},
{
"tr": "gür saçlar",
"av": "ризаб рас"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalınlaşma",
"stress": 6,
"forms": [
"утолщение"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "бицалъи",
"precomment": "kalınlaştırmak fiiline göre"
},
{
"text": "бицатаб бакӏ, бицатаб рахъ",
"precomment": "bir şeyin kalınlaşmış kısmı"
}
]
}
{
"word": "kalınlaşmak",
"stress": 7,
"forms": [
"утолститься"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "бицалъизе, бицатаб лъугьине, бицалъун ине"
}
]
}
{
"word": "kalınlaşmış",
"stress": 7,
"stem": "ЗАГРУБЕЛ",
"forms": [
"загрубелый",
"загрубелая",
"загрубелое"
],
"senses": [
{
"text": "хъачӏлъараб, чанлъаб, чӏучӏараб (тӏом, гьумер)",
"examples": [
{
"tr": "nasırlı eller",
"av": "хъачӏлъарал (чӏучӏарал) кверал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalınlaştırmak",
"stress": 7,
"forms": [
"утолстить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "бицалъизабизе, бицат гьабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "ipi kalınlaştırmak",
"av": "квар бицалъизабизе"
}
]
}
]
}
kalınlaştırmak; kalınlaşmak
сообщить о неточности{
"word": "kalınlaştırmak; kalınlaşmak",
"stress": 6,
"forms": [
"утолщать(ся)"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "утолстить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kalınlık",
"stress": 7,
"forms": [
"толщина"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "бицалъи",
"examples": [
{
"tr": "üç santimetre kalınlığında",
"av": "лъабго сантиметр бицалъи бугеб"
}
]
},
{
"text": "вицалъи, жанив цӏей",
"precomment": "bir insanın"
}
]
}
{
"word": "kalınlık; derinlik",
"stress": 2,
"stem": "ТОЛЩ",
"forms": [
"толща"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "бицатаб гъат",
"examples": [
{
"tr": "buz kütlesi",
"av": "цӏорол бицатаб гъат"
}
]
},
{
"text": "гӏемераб халкъ",
"precomment": "halk kitleleri",
"examples": [
{
"tr": "halkın derinliklerinde",
"av": "гӏемераб халкъалда гьоркьов"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıntı; artık",
"stress": 4,
"forms": [
"остаток"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "хутӏел, хутӏараб бутӏа",
"labels": [
"çeşitli anlamlarda"
],
"examples": [
{
"tr": "pastanın kalıntısı",
"av": "пирогалъул хутӏел"
},
{
"tr": "zamanın kalanı",
"av": "хутӏараб заман"
},
{
"tr": "yolun kalanı",
"av": "хутӏараб нух"
},
{
"tr": "hayatın geri kalanı",
"av": "хутӏараб гӏумру"
},
{
"tr": "kalansız bölünmek",
"av": "нахъе хутӏичӏого, бикьун ине",
"labels": [
"математика"
]
}
]
},
{
"text": "хутӏатараб жо",
"precomment": "atıklar",
"comment": "мн. остатки",
"examples": [
{
"tr": "petrol kalıntıları",
"av": "чӏегӏернартил хутӏатараб жо"
},
{
"tr": "en iyisi sona saklanır",
"av": "нахъе хутӏараб гьуинаб букӏуна",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıntı; bakiyye",
"stress": 6,
"forms": [
"пережиток"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "цебесеб, некӏсияб пикруялъул хутӏел",
"examples": [
{
"tr": "insanların bilincindeki feodalizm kalıntıları",
"av": "гӏадамазул пикруялъулъ феодализмалъул хутӏелал"
},
{
"tr": "geçmişin kalıntısı",
"av": "араб заманалъул хутӏел"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıntı; relikt",
"stress": 4,
"forms": [
"реликт"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "некӏсиял гӏасрабазул хутӏелал"
}
]
}
{
"word": "kalıntılar",
"stress": 4,
"forms": [
"останки"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "жаназа, ракьа-макъар, ракьа-кӏача"
}
]
}
{
"word": "kalıp",
"stress": 4,
"stem": "КОЛОДК",
"forms": [
"колодка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "куц",
"precomment": "ayakkabıcı"
},
{
"text": "черх",
"precomment": "enstrüman temeli",
"comment": "цӏулалаб бутӏа: сургуялъул, щеткаялъул"
},
{
"text": "орденазул, медалазул лентаби тӏад ккураб металлалъул чӏедераб чӏоло",
"precomment": "nişan kurdelesi şeridi",
"labels": [
"konuşma dili sözcüğü"
]
},
{
"text": "хӏухьдул",
"comment": "жанир тӏамуразул хӏатӏалги гьоркьоре ккезарун, рахалел",
"labels": [
"tarihe ilişkin",
"tarihî terim",
"çoğul"
]
}
]
}
{
"word": "kalıp",
"stress": 7,
"stem": "ТРАФАРЕТН",
"forms": [
"трафаретный",
"трафаретная",
"трафаретное"
],
"senses": [
{
"text": "трафареталъул, трафареталда рекъон гьабураб",
"examples": [
{
"tr": "şablon çizim",
"av": "трафареталда рекъон гьабураб сурат"
}
]
},
{
"text": "хиси гьечӏеб, цого коцода чӏвараб, кидаго букӏунеб, бицунеб, гьабулеб ва гь. ц. цого жо",
"precomment": "şabloncu",
"labels": [
"mecazi anlamda"
],
"examples": [
{
"tr": "kalıp ifade",
"av": "кидаго бицунеб цого жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıp",
"stress": 7,
"forms": [
"формовой",
"формовая",
"формовое"
],
"senses": [
{
"text": "халипалъул(аб), коцолаб",
"examples": [
{
"tr": "kalıp ekmek",
"av": "халипалъулаб (халипалъуб бежараб) чед"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıp; biçki",
"stress": 2,
"stem": "ВЫКРОЙК",
"forms": [
"выкройка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "куц",
"comment": "жиб тӏад лъун, цоги жо лъутӏизе хӏалтӏизабулеб",
"examples": [
{
"tr": "kol kalıbı",
"av": "къвалил куц"
},
{
"tr": "kalıba göre elbise dikmek",
"av": "куцалда рекъон, гурде букъизе"
}
]
}
]
}
kalıplaşmak; gerilemek
сообщить о неточности{
"word": "kalıplaşmak; gerilemek",
"stress": 5,
"forms": [
"коснеть"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "цохӏо хӏалалда хутӏизе, гӏунизе",
"precomment": "ne içinde",
"examples": [
{
"tr": "cehalet içinde kalmak",
"av": "жагьиллъиялда хутӏизе"
}
]
},
{
"text": "бичӏчӏулареблъун лъугьине",
"precomment": "dil hakkında"
}
]
}
{
"word": "kalıplaşmış",
"stress": 8,
"forms": [
"стереотипный",
"стереотипная",
"стереотипное"
],
"senses": [
{
"text": "стереотипалдасан бахъараб",
"labels": [
"matbaacılık"
]
},
{
"text": "цогожоялъулаб, цогожо такрар гьабулеб",
"precomment": "şabloncu",
"labels": [
"mecazi anlamda"
]
}
]
}
{
"word": "kalıpçı",
"stress": 5,
"forms": [
"формовщик"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "формовщик, халипачи"
}
]
}
{
"word": "kalıpçı kadın",
"stress": 5,
"forms": [
"формовщица"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "формовщица, халипачӏужу"
}
]
}
{
"word": "kalıtsal",
"stress": 5,
"stem": "НАСЛЕДСТВЕНН",
"forms": [
"наследственный",
"наследственная",
"наследственное"
],
"senses": [
{
"text": "ирсалъулаб ирсалъе щвараб",
"examples": [
{
"tr": "miras kalan mal",
"av": "ирсалъе щвараб къайи, буголъи"
}
]
},
{
"text": "умумуздасан бачӏараб, щвараб",
"comment": "унаследованный",
"examples": [
{
"tr": "kalıtsal karakter özellikleri",
"av": "умумуздасан ирсалъе щвараб гӏамал-хасият"
},
{
"tr": "kalıtsal hastalık",
"av": "умумузулго букӏараб, ирсалъе щвараб унти"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıtım",
"stress": 5,
"stem": "НАСЛЕДСТВЕННОСТ",
"forms": [
"наследственность"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "ирсилаблъун букӏин",
"comment": "чорхол къватӏисеб яги жанисеб гӏуцӏиялъулъ, гьединго гӏумруялъул хасиятазулъ бугеб гӏаммлъи наслуялда цӏунулеб ва цоцахъе кьолеб хасият",
"examples": [
{
"tr": "kalıtım yasaları",
"av": "ирсалъул законал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kalıtım; miras",
"stress": 5,
"stem": "НАСЛЕДОВАНИ",
"forms": [
"наследование"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "хварав чиясул бетӏергьанлъи гьесул ирсилазухъе бачӏин",
"comment": "miras almak fiiline göre",
"examples": [
{
"tr": "miras hakkı",
"av": "ирс щвеялъе ихтияр"
}
],
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "kalış",
"stress": 7,
"stem": "ПРЕБЫВАНИ",
"forms": [
"пребывание"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "вукӏин, чӏей",
"precomment": "kalmak fiiline göre",
"examples": [
{
"tr": "yolda olma",
"av": "нухда (сапаралда) вукӏин"
},
{
"tr": "daimi ikametgah yeri",
"av": "цо ккураб (даимаб) чӏараб бакӏ"
}
]
}
]
}