{
"word": "kol",
"stress": 4,
"forms": [
"рукав"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къвал",
"precomment": "giysi"
},
{
"text": "гӏаркьел",
"precomment": "nehirler",
"examples": [
{
"tr": "İdil'in kolu",
"av": "Волгаялъул гӏаркьел"
}
]
},
{
"text": "труба, мащу",
"precomment": "pomba; pompa",
"examples": [
{
"tr": "üstünkörü çalışmak",
"av": "тӏаса-масаго хӏалтӏизе, кӏвар гьечӏого хӏалтӏизе"
}
]
}
]
}
kol ayrılması; branşlaşma
сообщить о неточности{
"word": "kol ayrılması; branşlaşma",
"stress": 8,
"stem": "ОТВЕТВЛЕНИ",
"forms": [
"ответвление"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "бикь-бикьун ин; гӏаркьахин",
"precomment": "fiile göre dallanmak"
},
{
"text": "гӏаркьел",
"precomment": "sürgün; filiz",
"comment": "хьолбохъан кӏанцӏараб",
"examples": [
{
"tr": "söğüt ağacı çok dal verir",
"av": "рицӏигъотӏол гӏемерал хьолбохъан кӏанцӏарал гӏаркьалаби рукӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "kol ağzı; manşet",
"stress": 5,
"forms": [
"обшлаг"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къвалалъул (къвалзул) тӏадехун чӏвазабулеб бутӏа, къвалзул мачӏал"
}
]
}
{
"word": "kol düğmesi",
"stress": 2,
"forms": [
"запонка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "запонка",
"comment": "къвалазда ралел хасал пентал"
}
]
}
{
"word": "kol oyuntusu",
"stress": 3,
"stem": "ПРОЙМ",
"forms": [
"пройма"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "кьвалакьбакӏ (ратӏлил)",
"examples": [
{
"tr": "elbise kol oyuğunda dar",
"av": "гурде къвалакьан къваридаб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "kol; akarsu kolu",
"stress": 5,
"forms": [
"приток"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "чвахи; цӏикӏкӏин",
"examples": [
{
"tr": "müşteri akını",
"av": "бичун босулел цӏикӏкӏин"
},
{
"tr": "taze hava akını",
"av": "бацӏцӏадаб гьавадул чвахи"
}
]
},
{
"text": "гӏаркьел; гӏурулъе чвахулеб гӏор",
"labels": [
"coğrafya"
],
"examples": [
{
"tr": "Oka, Volga'nın bir koludur",
"av": "Ока ккола Волгаялъул гӏаркьел"
}
]
}
]
}
{
"word": "kol; dal; sektör",
"stress": 1,
"stem": "ОТРАСЛ",
"forms": [
"отрасль"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "бутӏа",
"examples": [
{
"tr": "sanayi kolları",
"av": "промышленносталъул бутӏаби"
},
{
"tr": "milli ekonominin en önemli kolları",
"av": "халкъияб магӏишаталъул кӏвар бугел бутӏаби"
},
{
"tr": "bilim dalı",
"av": "гӏелмудул бутӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "kol; kol saati",
"stress": 4,
"stem": "НАРУЧН",
"forms": [
"наручный",
"наручная",
"наручное"
],
"senses": [
{
"text": "кверда, гъажалда балеб",
"examples": [
{
"tr": "kol saati",
"av": "квералда (гьажалда) балеб сагӏат"
}
]
}
]
}
{
"word": "kola ait",
"stress": 6,
"stem": "НАРУКАВН",
"forms": [
"нарукавный",
"нарукавная",
"нарукавное"
],
"senses": [
{
"text": "къвалалда тӏад бугеб, къвалалда щула гьабулеб",
"examples": [
{
"tr": "kol bandı",
"av": "къвалалда тӏасан бухьунеб чӏоло"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolalamak",
"stress": 6,
"forms": [
"крахмалить"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "крахмал базе, крахмал билъараб лъадалъ хулизе",
"precomment": "ne"
}
]
}
{
"word": "kolalamak",
"stress": 8,
"forms": [
"накрахмалить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "крахмал билъараб лъадалъ лъезе",
"precomment": "ne, neyin",
"comment": "чурараб бусадул къайи, хъахӏаб ретӏел",
"examples": [
{
"tr": "yakayı kolalamak",
"av": "гурдил габур крахмалалъулъ бахъизе (чӏвазе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolalamak",
"stress": 8,
"forms": [
"покрахмалить"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "крахмалалда гъорлъ чӏвазе",
"precomment": "ne",
"comment": "крахмал гъорлъе гьабураб лъелъ хулизе, ччун бахъизе"
}
]
}
{
"word": "kolan",
"stress": 6,
"forms": [
"подпруга"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гъоркьан къвал",
"comment": "кьолол"
}
]
}
{
"word": "kolan",
"stress": 4,
"forms": [
"попона"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "чода тӏамулеб турут"
}
]
}
{
"word": "kolan",
"stress": 4,
"forms": [
"супонь"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "хомуталъул чӏоло"
}
]
}
{
"word": "kolay",
"stress": 5,
"stem": "НЕТРУДН",
"forms": [
"нетрудный",
"нетрудная",
"нетрудное"
],
"senses": [
{
"text": "бигьаяб; захӏматаб гуреб",
"examples": [
{
"tr": "kolay iş",
"av": "бигьаяб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolay değil",
"stress": 7,
"homonym": 1,
"forms": [
"нелегко"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "захӏматго, бакӏго, хӏалица",
"examples": [
{
"tr": "bu görev onun için kolay olmadı",
"av": "захӏматго тӏубазабуна гьес гьеб масъала"
}
]
},
{
"text": "бигьа гьечӏо, захӏматго буго",
"labels": [
"yüklem anlamında",
"şahıssız olarak"
],
"examples": [
{
"tr": "onun için kolay değil",
"av": "досие бигьаго гьечӏо"
},
{
"tr": "oraya gitmek kolay değil",
"av": "доре ине захӏматго буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolay eriyen",
"stress": 8,
"forms": [
"легкоплавкий",
"легкоплавкая",
"легкоплавкое"
],
"senses": [
{
"text": "хехго биунеб, биинабизе бигьаяб",
"examples": [
{
"tr": "düşük erime noktalı metal",
"av": "хехго биунеб металл"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolay tutuşur",
"stress": 15,
"forms": [
"легковоспламеняющийся",
"легковоспламеняющаяся",
"легковоспламеняющееся"
],
"senses": [
{
"text": "хехго цӏа пархулеб, бигьаго цӏа рекӏунеб"
}
]
}
{
"word": "kolay; basit",
"stress": 5,
"stem": "НЕСЛОЖН",
"forms": [
"несложный",
"несложная",
"несложное"
],
"senses": [
{
"text": "бигьаяб, гӏадатаб, захӏматаб гуреб",
"examples": [
{
"tr": "basit mekanizma",
"av": "гӏадатаб механизм"
},
{
"tr": "kolay soru",
"av": "бигьаяб суал"
},
{
"tr": "basit görev",
"av": "бигьаяб масъала"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolayca",
"stress": 5,
"forms": [
"легко"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "бигьаго; тӏадагьго; бигьа гьабун",
"examples": [
{
"tr": "bu görevler kolayca çözülür",
"av": "гьал масъалаби бигьаго гьарула"
},
{
"tr": "hafif adımlarla yürümek",
"av": "бигьа гьабун вачӏине, тӏадагьго галаби тӏамизе"
}
]
},
{
"text": "бигьаго буго",
"labels": [
"yüklem anlamında"
],
"examples": [
{
"tr": "kendimi çok hafif hissediyorum",
"av": "дие гьадин бигьаго буго"
},
{
"tr": "söylemesi kolay",
"av": "абизени бигьаго бугоха, бицинени бигьаго бугоха"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolayca; rahatça",
"stress": 2,
"forms": [
"запросто"
],
"labels": [
"zarf"
],
"senses": [
{
"text": "гьадинго",
"examples": [
{
"tr": "samimi bir şekilde misafirliğe gitmek",
"av": "лъихъениги гьадинго гьоболлъухъ вачӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolaylık; konfor",
"stress": 3,
"stem": "УДОБСТВ",
"forms": [
"удобство"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "къагӏида рекъей, квегӏенлъи, санагӏалъи",
"examples": [
{
"tr": "tüm olanaklara sahip daire",
"av": "киналго квегӏенлъаби ругеб рукъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolbaşı",
"stress": 8,
"forms": [
"звеньевая"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "звеньевая"
}
]
}
{
"word": "kolej",
"stress": 2,
"forms": [
"колледж"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "колледж",
"comment": "тӏадегӏанаб яги гьоркьохъеб цӏалул заведение"
}
]
}
{
"word": "koleksiyon",
"stress": 5,
"forms": [
"коллекция"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "коллекция",
"comment": "цого тайпаялъул къайи-къоно, тӏагӏалаби ва гь.ц. бакӏарун данде гьаби",
"examples": [
{
"tr": "pul koleksiyonu",
"av": "почалъул маркабазул коллекция"
}
]
}
]
}
{
"word": "koleksiyon yapmak",
"stress": 11,
"forms": [
"коллекционировать"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "коллекция гьабизе",
"precomment": "ne",
"examples": [
{
"tr": "kitap biriktirmek",
"av": "тӏахьазул коллекция гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "koleksiyoncu",
"stress": 11,
"forms": [
"коллекционер"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коллекционер",
"comment": "коллекция бакӏарулев чи"
}
]
}
koleksiyoncu; derleyici
сообщить о неточности{
"word": "koleksiyoncu; derleyici",
"stress": 6,
"forms": [
"собиратель"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги бакӏарун данде гьабулев чи, коллекция гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "kolektif",
"stress": 8,
"forms": [
"коллектив"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коллектив",
"comment": "цо ишалъе, хӏалтӏуе данделъарал гӏадамазул къокъа",
"examples": [
{
"tr": "bilimsel ekip",
"av": "гӏелмияб коллектив"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolektif; ortak",
"stress": 8,
"stem": "КОЛЛЕКТИВН",
"forms": [
"коллективный",
"коллективная",
"коллективное"
],
"senses": [
{
"text": "коллективияб; гӏахӏалаб",
"examples": [
{
"tr": "kollektif çiftlik",
"av": "гӏахьалаб магӏишат"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolektifleştirme",
"stress": 12,
"forms": [
"коллективизация"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "коллективизация",
"comment": "гӏамлъизаби, гӏи-боцӏиги ракьалги данд ран, социализмаялда колхозал гӏуцӏи"
}
]
}
{
"word": "kolektifleştirmek",
"stress": 12,
"forms": [
"коллективизировать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "коллективизация гьабизе",
"precomment": "ne"
}
]
}
{
"word": "kolektivizm",
"stress": 10,
"forms": [
"коллективизм"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коллективизм",
"comment": "гӏахалаб куцалда хӏалтӏи бачиналъул къагӏида"
}
]
}
{
"word": "kolektör",
"stress": 5,
"forms": [
"коллектор"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коллектор",
"comment": "1 цогидал рахъазда жанисан бачӏунеб лъамалъи яги газ цо бакӏалде бачине бахъараб гӏебаб рахъ яги труба; 2 жанисан трубаби яги кабель лъезе ракьулъан бахъараб рахъ"
}
]
}
{
"word": "kolera",
"stress": 4,
"forms": [
"холера"
],
"labels": [
"tıp",
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "вабаъ",
"labels": [
"tıp"
]
}
]
}
{
"word": "kolera",
"stress": 4,
"stem": "ХОЛЕРН",
"forms": [
"холерный",
"холерная",
"холерное"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "вабаалъулаб",
"examples": [
{
"tr": "kolera hastalığı",
"av": "вабаалъул унти"
},
{
"tr": "kolera salgını",
"av": "вабаалъул унти тӏибитӏи"
}
]
},
{
"text": "вабаалъ унтарав",
"labels": [
"isim anlamında"
]
}
]
}
{
"word": "kolesistit",
"stress": 9,
"forms": [
"холецистит"
],
"labels": [
"tıp",
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "ццидалкъвачӏа хьордой",
"comment": "унти",
"labels": [
"tıp"
]
}
]
}
{
"word": "kolhoz",
"stress": 5,
"forms": [
"колхоз"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "колхоз"
}
]
}
{
"word": "kolhoz",
"stress": 5,
"forms": [
"колхозный",
"колхозная",
"колхозное"
],
"senses": [
{
"text": "колхозалъул(аб)",
"examples": [
{
"tr": "kolhoz pazarı",
"av": "колхозалъул базар, колхозбазар"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolhozcu",
"stress": 5,
"forms": [
"колхозник"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "колхозчи"
}
]
}
{
"word": "kolhozcu kadın",
"stress": 5,
"forms": [
"колхозница"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "колхозчӏужу"
}
]
}
{
"word": "koli bandı; selefon",
"forms": [
"скотч"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "скотч",
"comment": "щибниги седезе, сунданиги тӏад жемизе хӏалтӏизабулеб тӏеренаб рекӏунеб пленка"
}
]
}
{
"word": "kolik",
"stress": 2,
"stem": "КОЛИК",
"forms": [
"колики"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "хӏунси, хӏунсул унти",
"precomment": "tekil kolik",
"labels": [
"tıp"
]
}
]
}
kolları sıvamak; hamle yapmak
сообщить о неточности{
"word": "kolları sıvamak; hamle yapmak",
"stress": 8,
"forms": [
"размахнуться"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги кьабизе, рехизе, (квер, тӏил…) нахъе-цебе биччан хьвагӏизе",
"precomment": "vurmak için yeltenmek",
"examples": [
{
"tr": "kolunu sallayıp vurdu",
"av": "хьвагӏана ва кьабун биччан тана"
}
]
},
{
"text": "гьабулеб ишалъул пуртӏи букӏине",
"precomment": "geniş çapta bir şey girişimek",
"labels": [
"mecazi anlamda",
"konuşma dili sözcüğü"
]
}
]
}
{
"word": "kollektifler arası",
"stress": 8,
"stem": "МЕЖКОЛХОЗН",
"forms": [
"межколхозный",
"межколхозная",
"межколхозное"
],
"senses": [
{
"text": "колхозазда гьоркьосеб",
"examples": [
{
"tr": "kollektif çiftlikler arası elektrik santri",
"av": "колхозазда гьоркьосеб (колхозазе гӏахьалаб) электростанция"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolluk",
"stress": 6,
"forms": [
"нарукавники"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "тӏад ххолел къвалал",
"comment": "хӏалтӏулеб мехалъ чороклъиялдаса цӏунизе"
}
]
}
kolluk araştırma birimi
сообщить о неточности{
"word": "kolluk araştırma birimi",
"stress": 4,
"forms": [
"угрозыск"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "угрозыск",
"precomment": "kriminal soruşturma",
"comment": "уголовнияб цӏех-рех"
}
]
}
kolobok (yuvarlak ekmek)
сообщить о неточности{
"word": "kolobok (yuvarlak ekmek)",
"stress": 6,
"forms": [
"колобок"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "гурга"
}
]
}
{
"word": "kolokyum",
"stress": 5,
"forms": [
"коллоквиум"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "коллоквиум",
"comment": "1 студенталгун мугӏалимасул, гьезул лъай борхиялъе гӏоло, гара-чӏвари; 2 гӏелмияб данделъи"
}
]
}
{
"word": "koloni",
"stress": 4,
"forms": [
"колония"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "колония",
"comment": "1 цойги хӏукуматалъул кверщаликь бугеб улка; 2 цойги хӏукуматалдаса гочун рачӏараз цадахъ гӏумру гьабулеб бакӏ; 3 цого хӏукуматалда жанир чияр росулъ яги шагьаралда цадахъ гӏумру гьабулел цо бакӏалдаса гӏадамал; 4 цо мурадалъе гӏоло, цо бакӏалде ракӏарун, гӏумру гьабулел гӏадамал"
}
]
}
{
"word": "kolonya",
"stress": 7,
"forms": [
"одеколон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "одеколон, махӏ берцинаб лъим"
}
]
}
{
"word": "kolsuz",
"stress": 5,
"forms": [
"безрукий",
"безрукая",
"безрукое"
],
"senses": [
{
"text": "квачӏикъав, квер гьечӏев"
},
{
"text": "бажари гьечӏев, кверда махщел гьечӏев",
"precomment": "beceriksiz",
"labels": [
"mecazi anlamda",
"konuşma dili sözcüğü"
]
}
]
}
{
"word": "kolsuz yelek",
"stress": 7,
"forms": [
"безрукавка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "къвалалгьечӏ, керенсвери, тегело"
}
]
}
{
"word": "kolsuz yelek",
"stress": 7,
"forms": [
"душегрейка"
],
"labels": [
"dişil",
"konuşma dili sözcüğü",
"eskimiş sözcük"
],
"senses": [
{
"text": "хинаб кофта, къвалгьечӏ"
}
]
}
{
"word": "koltuk",
"stress": 3,
"forms": [
"кресло"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "тахбакӏ, кресло"
}
]
}
{
"word": "koltuk",
"stress": 4,
"forms": [
"сиденье"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "гӏодор чӏолеб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "koltuk almak",
"stress": 9,
"forms": [
"пасынковать"
],
"labels": [
"bitmiş görünüş",
"bitmemiş görünüş"
],
"senses": [
{
"text": "рижарал жалазул хьолбохъан кӏанцӏарал чӏорал къотӏизе",
"precomment": "ne",
"labels": [
"tarım, tarım terimi"
]
}
]
}
{
"word": "koltuk altları",
"stress": 5,
"forms": [
"подмышки"
],
"labels": [
"çoğul"
],
"senses": [
{
"text": "къвалакьбакӏал",
"precomment": "tekil: koltuk altı, dişil cinsiyet",
"examples": [
{
"tr": "koltuk altında taşımak",
"av": "къвалакь ккун босизе"
},
{
"tr": "koltuk altlarından tutmak",
"av": "къвалакье босизе (бачине)"
}
]
}
]
}
{
"word": "koltuk değneği",
"stress": 5,
"stem": "КОСТЫЛ",
"forms": [
"костыль"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "къвалакь чӏвалеб тӏил, гӏанса"
},
{
"text": "бетӏер кӏичӏизабураб халатаб бицатаб магӏ",
"precomment": "uç kısmı kıvrık uzun çivi"
},
{
"text": "рельс щула гьабизе шпалазда чӏвалеб гъанцӏамагӏ",
"precomment": "traversler için",
"labels": [
"demiryolu terimi"
]
}
]
}
{
"word": "koltuk değneği; asa",
"stress": 5,
"forms": [
"клюка"
],
"labels": [
"dişil"
],
"senses": [
{
"text": "гӏанса",
"comment": "гӏоркь кӏичӏараб"
}
]
}
{
"word": "kolunu sallamak",
"stress": 5,
"forms": [
"размахиваться"
],
"labels": [
"bitmemiş görünüş"
],
"see_also": [
{
"target": "размахнуться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "kolye",
"stress": 5,
"forms": [
"ожерелье"
],
"labels": [
"nötr"
],
"senses": [
{
"text": "маргъалазул цӏал",
"examples": [
{
"tr": "inci kolye",
"av": "жавгьаралъул цӏал"
}
]
}
]
}
{
"word": "kolye ucu; madalyon",
"stress": 4,
"homonym": 1,
"forms": [
"кулон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "кулон",
"comment": "электричествоялъул къадар борцунеб роцен",
"labels": [
"fizik"
]
}
]
}
{
"word": "kolye ucu; madalyon",
"stress": 4,
"homonym": 2,
"forms": [
"кулон"
],
"labels": [
"eril"
],
"senses": [
{
"text": "кулон",
"precomment": "süs",
"comment": "рахасгун цадахъ яги маххазда гъорлъ гарбида балеб къиматал ганчӏал лъураб берцинлъи"
}
]
}