{
"word": "рахъ",
"homonym": 1,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъалъул",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "Seite",
"examples": [
{
"av": "бицатаб рахъ",
"de": "dicke Seite",
"comment": "z. B. eines Stammes"
},
{
"av": "гъоркьияб рахъ",
"de": "Unterseite"
},
{
"av": "кваранаб рахъ",
"de": "rechte Seite"
},
{
"av": "квегӏаб рахъ",
"de": "linke Seite"
},
{
"av": "тӏасияб рахъ",
"de": "Oberseite"
},
{
"av": "ххамил битӏуниса рахъ",
"de": "Vorderseite (Außenseite) des Stoffes"
},
{
"av": "лъарал доб рахъалда",
"de": "auf jener Seite des Flusses"
},
{
"av": "цо рахъалде",
"de": "in eine Richtung"
},
{
"av": "цояб рахъалде сверизабизе",
"de": "auf die andere Seite umdrehen"
}
]
},
{
"text": "Seite, Richtung",
"examples": [
{
"av": "гьадаб рахъалдехун ана маккал роржун",
"de": "die Tauben flogen in jene Richtung"
},
{
"av": "лъалареб рахъалдехун ана дол",
"de": "sie sind in unbekannte Richtung abgereist"
},
{
"av": "хӏор бугеб рахъалдехун ине",
"de": "in Richtung des Sees gehen",
"comment": "Teich"
}
]
},
{
"text": "Seite, Rand, Gegend",
"examples": [
{
"av": "гӏурус рахъалда",
"de": "in Russland, in russischen Landen"
},
{
"av": "нилъер рахъалда гьадинаб тӏегь бижуларо",
"de": "in unserer Gegend wächst eine solche Blume nicht"
}
]
},
{
"text": "Himmelsrichtung",
"examples": [
{
"av": "бакъбаккул рахъ",
"de": "Osten; Orient",
"comment": "wörtl. die Seite, wo die Sonne aufgeht"
},
{
"av": "бакътӏерхьул рахъ",
"de": "Westen",
"comment": "wörtl. die Seite, wo die Sonne untergeht"
},
{
"av": "къиблаялъул рахъ",
"de": "Südseite"
}
]
},
{
"text": "Seite",
"comment": "der anderen gegenüberstehend",
"examples": [
{
"av": "рахъ кквезе",
"de": "auf der Seite stehen",
"comment": "jemandem (gehörend); wessen auch immer"
},
{
"av": "цояб рахъ кквезе",
"de": "eine Seite unterstützen"
},
{
"av": "гъов тушманасул рахъалда вуго",
"de": "er ist auf feindlicher Seite"
},
{
"av": "дов нилъер рахъалде вачӏана",
"de": "er ist auf unsere Seite übergegangen"
},
{
"av": "рахъалде ине",
"de": "die Seite wechseln; sich anschließen",
"comment": "jemandes"
}
]
},
{
"text": "Verwandtschaftslinie; Verwandtschaftsseite",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "инсул рахъалдасан гӏагарал чагӏи",
"de": "väterlicherseits Verwandte",
"comment": "väterlicherseits"
},
{
"av": "эбелалъул рахъалдасан гӏагарлъи буго досулги дирги",
"de": "er ist ein Verwandter von mir mütterlicherseits"
}
]
},
{
"text": "Seite, Standpunkt, Aspekt",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "цоги рахъалъ хал гьабуни",
"de": "wenn man es von der anderen Seite betrachtet"
},
{
"av": "цӏалул рахъ босани",
"de": "in Bezug auf das Studium"
},
{
"av": "цо рахъалдасан",
"de": "einerseits",
"labels": [
"Parenthese"
]
},
{
"av": "цо рахъалдасан, дов витӏарав вуго",
"de": "einerseits hat er recht"
},
{
"av": "цогидаб рахъалдасан",
"de": "andererseits",
"labels": [
"Parenthese"
]
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъ",
"homonym": 2,
"forms": [
"рахъ",
"рахъалъ",
"рахъица",
"рахъалъул",
"рахъил",
"рахъал"
],
"senses": [
{
"text": "Graben",
"examples": [
{
"av": "гӏатӏидаб рахъ",
"de": "breiter Graben"
},
{
"av": "лъалъадизе рахъ бахъизе",
"de": "einen Bewässerungsgraben ausheben"
}
]
},
{
"text": "Furche",
"examples": [
{
"av": "гъваридаб рахъ",
"de": "tiefe Furche"
},
{
"av": "рахъ базе",
"de": "eine Furche ziehen"
},
{
"av": "хераб оцоца рахъ гъваридаб бахъула",
"de": "der alte Ochse zieht eine tiefe Furche",
"labels": [
"Sprichwort"
]
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъал",
"stress": 2,
"stem": "рахъа",
"forms": [
"рахъал",
"рахъаз",
"рахъазул"
],
"senses": [
{
"text": "Baugerüst, Rüstung",
"labels": [
"Dialektismus"
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъалдасан",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "von, aus, vonseiten jemandes, von irgendeiner Seite",
"labels": [
"Postposition"
],
"examples": [
{
"av": "батӏи-батӏияб рахъалдасан",
"de": "von verschiedenen Seiten"
},
{
"av": "дур рахъалдасан",
"de": "von deiner Seite, von dir"
},
{
"av": "кваранаб рахъалдасан",
"de": "von der rechten Seite, rechts"
},
{
"av": "квегӏаб рахъалдасан",
"de": "auf der linken Seite, links"
},
{
"av": "нижер рахъалдасан дудехун дагӏба гьечӏо",
"de": "von unserer Seite gibt es keine Vorwürfe an dich"
},
{
"av": "якьадалъул рахъалдасанги салам буго дуде",
"de": "und die Schwiegermutter lässt dich grüßen"
}
]
}
],
"pos": "Postposition",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалдехун",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъалдехун"
],
"senses": [
{
"text": "in Richtung",
"labels": [
"Postposition"
],
"examples": [
{
"av": "гохӏил рахъалдехун",
"de": "in Richtung des Hügels"
}
]
}
],
"pos": "Postposition",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъалил",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахъел",
"comment": "Genitiv"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахъел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "рахъдакьераб",
"stress": 6,
"stem": "рахъдакьера",
"forms": [
"рахъдакьераб"
],
"gender_forms": [
"рахъдакьераб",
"рахъдакьерав",
"рахъдакьерай"
],
"senses": [
{
"text": "grau, aschfarben",
"examples": [
{
"av": "рахъдакьерал берал",
"de": "graue Augen"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъел",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъел",
"рахъелалъ",
"рахъелалъул",
"рахъалил"
],
"senses": [
{
"text": "Ertrag; Ergiebigkeit",
"examples": [
{
"av": "гьаб ролъул рахъел цӏикӏкӏараб буго",
"de": "der Ertrag dieses Weizens ist hoch"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахълъаби",
"stress": 7,
"stem": "рахълъаб",
"forms": [
"рахълъаби",
"рахълъабаз",
"рахълъабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"Plural"
],
"pluralfor": "рахълъен"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Plural"
}
{
"word": "рахълъадул",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "рахълъен",
"comment": "Genitiv"
}
],
"see_also": [
{
"target": "рахълъен",
"kind": "from"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Genitiv"
}
{
"word": "рахълъен",
"stress": 7,
"forms": [
"рахълъен",
"рахълъеналъ",
"рахълъеналъул",
"рахълъадул",
"рахълъенал",
"рахълъаби"
],
"senses": [
{
"text": "Fellbeutel, Ledersack, Wassersack",
"examples": [
{
"av": "рахълъен цӏураб чагъир",
"de": "voller Weinschlauch"
},
{
"av": "рахълъадул кӏал",
"de": "Öffnung des Blasebalgs"
},
{
"av": "цӏураб рахълъен гӏадаб",
"de": "wuchtig, dick, riesig",
"comment": "wörtl. einem gefüllten Schlauch ähnlich"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъниб",
"stress": 6,
"stem": "рахъни",
"forms": [
"рахъниб",
"рахъние",
"рахъниса",
"рахънисан"
],
"senses": [
{
"text": "im Graben",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рахъниб лъим гьечӏо",
"de": "im Graben ist kein Wasser"
},
{
"av": "лъим рахънибе ккола",
"de": "das Wasser wird bis zum Graben vordringen",
"labels": [
"Redensart"
],
"comment": "d. h. das Wasser findet sein Bett"
}
]
},
{
"text": "in der Furche"
},
{
"examples": [
{
"av": "кинабго рахънибе ккела",
"de": "alles wird sich regeln"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъу",
"stress": 5,
"stem": "рахъ",
"forms": [
"рахъу",
"рахъуялъ",
"рахъдаца",
"рахъуялъул",
"рахъдал"
],
"senses": [
{
"text": "Asche",
"examples": [
{
"av": "рахъу бахъизе",
"de": "Asche herausschaufeln",
"comment": "z. B. vom Ofen"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"de": "zu Asche werden, sich in Asche verwandeln"
},
{
"av": "рахъу лъугьине",
"de": "vernichtet werden",
"labels": [
"bildlich"
]
},
{
"av": "рахъдал гъуни",
"de": "Aschehaufen"
},
{
"av": "рахъдалъ бежизе",
"de": "in der Asche backen",
"comment": "die Bergbewohner backten Kartoffeln, Kürbisse u. ä. in heißer Asche, die zu einem riesigen Haufen aus dem Gemeinschaftsofen herausgeharkt wurde"
},
{
"av": "рахъу гӏадин буго",
"de": "ist sehr viel vorhanden",
"comment": "wörtl. ist wie Asche vorhanden"
},
{
"av": "дица дур рахъу гьабила",
"de": "ich mache dich zunichte",
"comment": "wörtl. ich werde dich zu Asche machen"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъубахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубахъ",
"рахъубахъалъ",
"рахъубахъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "Kehrschaufel, Schaufel",
"comment": "zum Aschenausräumen"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъубикь",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъубикь",
"рахъубикьас",
"рахъубикьалъ",
"рахъубикьасул",
"рахъубикьалъул",
"рахъубикьал"
],
"senses": [
{
"text": "Großcousin; Großcousine",
"examples": [
{
"av": "рахъубикь — бищунго хирияв гӏагарав чи",
"de": "fünftgradiger Cousin — der teuerste Verwandte",
"labels": [
"Redensart"
],
"comment": "denn auf dieser Linie endet die Verwandtschaft"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъухъирщ",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухъирщ",
"рахъухъирщица",
"рахъухъирщил",
"рахъухъирщал"
],
"senses": [
{
"text": "Stubenhocker"
},
{
"text": "Spießer"
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъухӏалаб",
"stress": 5,
"forms": [
"рахъухӏалаб"
],
"gender_forms": [
"рахъухӏалаб",
"рахъухӏалав",
"рахъухӏалай"
],
"senses": [
{
"text": "aschehaltig, podsolig",
"examples": [
{
"av": "рахъухӏалаб ракь",
"de": "Podsolboden, Podsol"
}
]
}
],
"pos": "Adjektiv",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-мухъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-мухъ",
"рахъ-мухъалъ",
"рахъ-мухъалъул"
],
"senses": [
{
"text": "Seite, Gegend, Landstrich; Orte",
"comment": "wörtl. Seite-Linie",
"labels": [
"Kollektivsubstantiv"
],
"examples": [
{
"av": "нижер рахъ-мухъалде гьединаб гьве баккичӏо",
"de": "in unseren Gegenden tauchte so ein Hund nicht auf"
}
]
},
{
"text": "Grenzen des Anstands",
"labels": [
"bildlich"
],
"examples": [
{
"av": "гӏадамазул рахъ-мухъ лъалев чи гуро дов",
"de": "er erkennt keine Grenzen des Anstands an"
}
]
}
],
"pos": "Substantiv",
"form": "Nominativ"
}
{
"word": "рахъ-рахъалда",
"stress": 2,
"stem": "рахъ-рахъалд",
"forms": [
"рахъ-рахъалда",
"рахъ-рахъалде",
"рахъ-рахъалдаса",
"рахъ-рахъалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "nach allen Seiten; an verschiedenen Stellen",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалда рикьа-риххун руго дир гӏагарал чагӏи",
"de": "meine Verwandten leben an verschiedenen Orten"
},
{
"av": "рахъ-рахъалде валагьизе",
"de": "sich umsehen"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан рачӏарал гӏадамаз гӏуцӏараб росу",
"de": "Aul, gegründet von Menschen, die aus verschiedenen Orten umgezogen sind"
},
{
"av": "рахъ-рахъалдасан роржун рачӏана хӏанчӏи",
"de": "die Vögel kamen von allen Seiten geflogen"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}
{
"word": "рахъ-рахъалъ",
"stress": 2,
"forms": [
"рахъ-рахъалъ"
],
"senses": [
{
"text": "in verschiedene Richtungen",
"labels": [
"Adverb"
],
"examples": [
{
"av": "рахъ-рахъалъ ана",
"de": "gingen in verschiedene Richtungen"
}
]
}
],
"pos": "Adverb",
"form": "—"
}